CHÖÔNG 5: MOÂI TRÖÔØNG THÖÔNG MAÏI QUOÁC TEÁ 1. Nhöõng haøng raøo thöông maïi 2. Nhöõng haøng raøo phi thueá quan 3. Nhöõng söï phaùt trieån kinh teá khaùc 1 1.
NHÖÕNG HAØNG RAØO THÖÔNG MAÏI 1. Nguyeân nhaân coù haøng raøo thöông maïi 1. Nhöõng haøng raøo ñöôïc söû duïng phoå bieán 1. NGUYEÂN NHAÂN COÙ HAØNG RAØO THÖÔNG MAÏI Baûo veä coâng vieäc ñòa phöông Khuyeán khích saûn xuaát trong nöôùc thay theá nhaäp khaåu Baûo veä ngaønh coâng nghieäp non treû Giaûm söï tin caäy vaøo nhöõng nhaø cung caáp nöôùc ngoaøi Khuyeán khích ñaàu tö tröïc tieáp töø trong nöôùc ra nöôùc ngoaøi Giaûm bôùt nhöõng vaán ñeà veà caùn caân thanh toaùn Thuùc ñaåy xuaát khaåu Ngaên caûn coâng ty nöôùc ngoaøi baùn phaù giaù Thuùc ñaåy nhöõng muïc tieâu chính trò 3 1.
NHÖÕNG HAØNG RAØO ÑÖÔÏC SÖÛ DUÏNG PHOÅ BIEÁN 1. Nhöõng haøng raøo döïa treân giaù (Price-based Barriers) 1. Giôùi haïn soá löôïng (Quantity Limits) 1. Coá ñònh giaù quoác teá (International Price Fixing) 1.
Nhöõng haøng raøo phi thueá quan (Nontariff Barriers) 1. Giôùi haïn taøi chính (Financial Limits) 1. Kieåm soaùt ñaàu tö ôû nöôùc ngoaøi (Foreign Investment Controls) 4 1. NHÖÕNG HAØNG RAØO DÖÏA TREÂN GIAÙ (PRICE-BASED BARRIERS) Haøng nhaäp khaåu – thueá döïa treân giaù trò haøng hoùa Thueá Laøm taêng nguoàn thu cho Chính phuû Haïn cheá nhaäp khaåu Laøm haøng hoùa trong nöôùc haáp daãn hôn 5 1.
GIÔÙI HAÏN SOÁ LÖÔÏNG (QUANTITY LIMITS) Coøn goïi laø haïn ngaïch (quota) Haïn cheá soá löôïng nhaäp khaåu Thò phaàn ñöôïc cho pheùp Quota baèng 0 – caám vaän (embargo) 6 1. COÁ ÑÒNH GIAÙ QUOÁC TEÁ (INTERNATIONAL PRICE FIXING) Nhieàu coâng ty quoác teá lieân hieäp laïi ñeå kieåm soaùt giaù, baèng caùch: Coá ñònh giaù Coá ñònh soá löôïng baùn Ví duï: OPEC (Organization of Petroleum Exporting Country), goàm Saudi Arabia, Kuwait, Iran, Irak, Venezuela, … Kieåm soaùt nguoàn cung caáp daàu Kieåm soaùt giaù vaø lôïi nhuaän 7 1. NHÖÕNG HAØNG RAØO PHI THUEÁ QUAN (NONTARIFF BARRIERS) Quy ñònh, luaät leä, söï quan lieâu giôùi haïn nhaäp khaåu, baûo veä thò tröôøng noäi ñòa Ví duï Tieán trình chaäm chaïp cuûa vieäc cho pheùp nhaäp khaåu Xaây döïng nhöõng tieâu chuaån chaát löôïng Chính saùch “mua ôû ñòa phöông” (buy local) 8 1. GIÔÙI HAÏN TAØI CHÍNH (FINANCIAL LIMITS) Kieåm soaùt ngoaïi teä (exchange controls) – haïn cheá söï dòch chuyeån tieàn teä Giôùi haïn chuyeån ñoåi nhöõng khoaûn tieàn teä coù theå laøm kieät queä ñaát nöôùc Söû duïng tyû giaù trao ñoåi coá ñònh theo caùch coù lôïi cho quoác gia 9 1.
KIEÅM SOAÙT ÑAÀU TÖ ÔÛ NÖÔÙC NGOAØI (FOREIGN INVESTMENT CONTROLS) Giôùi haïn veà ñaàu tö tröïc tieáp ôû nöôùc ngoaøi hoaëc chuyeån ñoåi hoaëc chuyeån tieàn Yeâu caàu nhaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi giöõ tyû leä thaáp trong voán sôû höõu (< 49%) Giôùi haïn söï chuyeån lôïi nhuaän Caám traû tieàn baûn quyeàn cho coâng ty meï 10 1. Khaùi nieäm thueá quan 1. Vai troø cuûa thueá quan 1. Phaân loaïi thueá quan 1.
Bieåu thueá quan 1. Xu höôùng phaùt trieån thueá quan 11 1. KHAÙI NIEÄM THUEÁ QUAN Thueá quan laø khoaûn tieàn teä maø ngöôøi chuû haøng hoùa xuaát khaåu, nhaäp khaåu hoaëc quaù caûnh phaûi noäp cho haûi quan laø cô quan ñaïi dieän cho nöôùc chuû nhaø 12 1. VAI TROØ CUÛA THUEÁ QUAN Ñieàu tieát xuaát nhaäp khaåu Baûo hoä thò tröôøng noäi ñòa Taêng thu ngaân saùch Nhaø nöôùc Coâng cuï maäu dòch mang tính minh baïch hôn caùc coâng cuï phi thueá Coâng cuï phaân bieät ñoái xöû trong quan heä thöông maïi vaø gaây aùp löïc ñoái vôùi caùc baïn haøng Giaûm thueá quan laø bieän phaùp quan troïng ñeå ñaåy nhanh tieán ñoä hoäi nhaäp khu vöïc vaø theá giôùi veà kinh teá 13 1.
PHAÂN LOAÏI THUEÁ QUAN Phaân loaïi theo muïc ñích ñaùnh thueá Thueá nhaèm taêng thu ngaân saùch Thueá baûo hoä Phaân loaïi theo ñoái töôïng ñaùnh thueá Thueá xuaát khaåu Thueá nhaäp khaåu Thueá quaù caûnh Phaân loaïi theo phöông phaùp tính thueá Thueá tính theo giaù trò Thueá tính theo soá löôïng Thueá hoãn hôïp 14 1. PHAÂN LOAÏI THUEÁ QUAN (tt) Phaân loaïi theo möùc thueá Möùc thueá toái ña Möùc thueá toái thieåu Thueá haïn ngaïch Möùc thueá öu ñaõi Phaân loaïi theo muïc ñích söû duïng cuûa haøng hoùa Mieãn thueá Thueá phoå thoâng 15 1. BIEÅU THUEÁ QUAN Bieåu thueá ñôn – moãi loaïi haøng chæ quy ñònh 1 möùc thueá Bieåu thueá keùp – moãi loaïi haøng quy ñònh töø 2 möùc thueá trôû leân Caùc nöôùc söû duïng phöông phaùp töï ñònh hay thöông löôïng ñeå xaây döïng bieåu thueá 16 1. XU HÖÔÙNG PHAÙT TRIEÅN THUEÁ QUAN Möùc thueá quan bình quaân giaûm daàn Caùc nöôùc coù xu höôùng xaây döïng cô cheá hoaït ñoäng haûi quan treân cô sôû caùc hieäp ñònh ña phöông 17 2.
NHÖÕNG HAØNG RAØO PHI THUEÁ QUAN (tt) 2. Caùc bieän phaùp haïn cheá veà soá löôïng 2. Caùc bieän phaùp taøi chính tieàn teä phi thueá quan 2. Nhoùm bieän phaùp mang tính kyõ thuaät 18 2.
CAÙC BIEÄN PHAÙP HAÏN CHEÁ VEÀ SOÁ LÖÔÏNG Vai troø Coâng cuï baûo hoä khi thueá quan khoâng taùc duïng Coâng cuï phaân bieät ñoái xöû trong quan heä ñoái ngoaïi Ñieàu tieát cung caàu Ñieàu chænh giaù Baûo hoä thò tröôøng noäi ñòa trong tröôøng hôïp khaån caáp 19 2. CAÙC BIEÄN PHAÙP HAÏN CHEÁ VEÀ SOÁ LÖÔÏNG (tt) Caùc hình thöùc haïn cheá soá löôïng 2. Hình thöùc caám haún xuaát khaåu hoaëc nhaäp khaåu moät soá loaïi haøng hoùa naøo ñoù 2. Hình thöùc giaáy pheùp 2.
Haïn ngaïch xuaát nhaäp khaåu (quota) 2. Hình thöùc töï haïn cheá xuaát khaåu (Voluntary Export Restraint – VER) 20 2. HÌNH THÖÙC CAÁM HAÚN XUAÁT KHAÅU HOAËC NHAÄP KHAÅU Laø hình thöùc baûo hoä tuyeät ñoái Chính phuû ñöa ra danh muïc maët haøng hoùa caám xuaát khaåu, caám nhaäp khaåu – laø nhöõng haøng aûnh höôûng an ninh, xaõ hoäi moät quoác gia Hình thöùc ñang giaûm vai troø vì gaây trôû ngaïi thöông maïi quoác teá 21 2. HÌNH THÖÙC CAÁM HAÚN XUAÁT NHAÄP KHAÅU … (tt) 7 maët haøng caám xuaát khaåu 1.
Vuõ khí, ñaïn döôïc, vaät lieäu noå, trang thieát bò quaân söï 2. Hoùa chaát ñoäc 5. Ñoäng vaät hoang daõ, ñoäng thöïc vaät quyù hieám, töï nhieân 7. Caùc loaïi maùy maõ chuyeân duïng vaø caùc chöông trình phaàn meàm maät maõ baûo veä bí maät Nhaø nöôùc 22 2.
HÌNH THÖÙC CAÁM HAÚN XUAÁT NHAÄP KHAÅU … (tt) 11 maët haøng caám nhaäp khaåu 1. Vuõ khí, ñaïn döôïc, vaät lieäu noå, trang thieát bò quaân söï 2. Hoùa chaát ñoäc 4. Vaên hoùa phaåm ñoài truïy, ñoà chôi aûnh höôûng xaáu nhaân caùch 5.
Phaùo caùc loaïi 6. Thuoác laù, xì gaø 7. Haøng tieâu duøng ñaõ qua söû duïng 8. Phöông tieän vaän taûi tay laùi nghòch 9.
Vaät tö, phöông tieän ñaõ qua söû duïng 10. Saûn phaåm, vaät lieäu coù chöùa amiang thuoäc nhoùm amphibole 11. Caùc loaïi maùy maõ chuyeân duïng vaø caùc chöông trình phaàn meàm maät maõ baûo veä bí maät Nhaø nöôùc 23 2. HÌNH THÖÙC GIAÁY PHEÙP Haøng hoùa xuaát nhaäp khaåu phaûi ñöôïc cô quan coù thaåm quyeàn cho pheùp baèng vieäc caáp giaáy pheùp.
Caùc loaïi Giaáy pheùp chung – hình thöùc giaáy pheùp quy ñònh quyeàn kinh doanh xuaát khaåu, nhaäp khaåu cho caùc doanh nghieäp. Ñaëc ñieåm Doanh nghieäp phaûi coù ñuû ñieàu kieän – giaáy pheùp thaønh laäp coâng ty, voán, nhaân söï Treân giaáy pheùp khoâng quy ñònh thôøi haïn, khoái löôïng, giaù trò haøng ñöôïc xuaát nhaäp khaåu Quy ñònh ngaønh haøng kinh doanh Aùp duïng neàn kinh teá phi thò tröôøng Ít ñöôïc aùp duïng 24 2. HÌNH THÖÙC GIAÁY PHEÙP (tt) Giaáy pheùp rieâng – ñöôïc caáp kín ñaùo vaø mang tính chaát bí maät. Ñaëc ñieåm Caáp töøng laàn, coù ghi roõ hoï teân vaø cô sôû ñöôïc caáp Quy ñònh roõ soá vaø giaù trò haøng ñöôïc pheùp xuaát nhaäp khaåu Ghi roõ chuû haøng vaø thò tröôøng Ghi roõ thôøi haïn hieäu löïc Giaáy pheùp coù ñieàu kieän – tröôøng hôïp nhaäp khaåu traû chaäm hoaëc tín duïng Giaáy pheùp öu tieân .
HÌNH THÖÙC GIAÁY PHEÙP (tt) Vieät Nam – Haøng hoùa yeâu caàu giaáy pheùp rieâng, 4 nhoùm Haøng hoùa xuaát khaåu, nhaäp khaåu theo haïn ngaïch Haøng hoùa xuaát khaåu, nhaäp khaåu theo giaáy pheùp cuûa Boä CThöông Haøng hoùa xuaát khaåu, nhaäp khaåu thuoäc dieän quaûn lyù chuyeân ngaønh cuûa caùc Boä, Toång cuïc Haøng hoùa xuaát khaåu, nhaäp khaåu theo quy ñònh rieâng cuûa Thuû töôùng, Chính phuû 26 2. HAÏN NGAÏCH XUAÁT NHAÄP KHAÅU (QUOTA) Moät haïn ngaïch haïn cheá nhaäp khaåu ôû moät möùc giôùi haïn Ñaëc ñieåm Khoáng cheá möùc toái ña löôïng haøng ñöôïc pheùp xuaát hoaëc nhaäp khaåu Quy ñònh thôøi gian coù hieäu löïc Khoâng quy ñònh thò tröôøng kinh doanh Ñieàu tieát xuaát nhaäp khaåu nhöõng maët haøng quan troïng 27 2. HAÏN NGAÏCH XUAÁT NHAÄP KHAÅU (QUOTA) Caùc loaïi Haïn ngaïch quoác gia Haïn ngaïch haøng hoùa xuaát nhaäp khaåu ñöôïc höôûng cheá ñoä thueá quan öu ñaõi Haïn ngaïch quoác teá söû duïng trong caùc hieäp hoäi ngaønh haøng nhaèm khoáng cheá khoái löôïng vaø giaù caû 28 2. HAÏN NGAÏCH (QUOTAS) (tt) Vieät Nam quy ñònh haïn ngaïch xuaát nhaäp khaåu Haøng xuaát khaåu theo haïn ngaïch – haøng deät may xuaát khaåu sang moät soá thò tröôøng Haøng nhaäp khaåu theo haïn ngaïch – xaêng daàu, nhieân lieäu 29 2.
HÌNH THÖÙC TÖÏ HAÏN CHEÁ XUAÁT KHAÅU (VOLUNTARY EXPORT RESTRAINT – VER) Laø hình thöùc quota nhaäp khaåu “töï nguyeän” thoâng qua thöông löôïng Haïn cheá xuaát khaåu do quoác gia coù haøng xuaát khaåu thi haønh thay maët cho, hay do nöôùc nhaäp khaåu yeâu caàu thoâng qua ñaøm phaùn gaây söùc eùp Laø hình thöùc haïn cheá maäu dòch tinh vi, thieáu minh baïch 30 2. CAÙC BIEÄN PHAÙP TAØI CHÍNH TIEÀN TEÄ PHI THUEÁ QUAN 2. Bieän phaùp kyù quyõ hay ñaët coïc nhaäp khaåu 2. Heä thoáng thueá noäi ñòa 2.
Söû duïng cô cheá tyû giaù 2. Caùc bieän phaùp ñaåy maïnh xuaát khaåu 31 2. BIEÄN PHAÙP KYÙ QUYÕ HAY ÑAËT COÏC NHAÄP KHAÅU Laø bieän phaùp Nhaø nöôùc nhaäp khaåu quy ñònh chuû haøng nhaäp khaåu phaûi ñaët coïc taïi Ngaân haøng ngoaïi thöông moät khoaûn tieàn tröôùc khi ñöôïc caáp giaáy pheùp nhaäp khaåu Möùc ñaët coïc Tính tyû leä so vôùi giaù trò loâ haøng nhaäp khaåu Phuï thuoäc möùc baûo hoä cuûa Nhaø nöôùc Laø thueá giaùn tieáp ñaùnh vaøo haøng nhaäp 32 2. HEÄ THOÁNG THUEÁ NOÄI ÑÒA Ñieàu tieát ngoaïi thöông qua vieäc giaûm thueá noäi ñòa Thueá lôïi töùc, thueá söû duïng taøi nguyeân, thueá VAT, tieâu thuï ñaëc bieät Xaây döïng heä thoáng thueá vaø leä phí ñoái vôùi haøng nhaäp 33 2.