Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Giữa Đổi Mới và Kết Quả Hoạt Động Kinh Doanh Tại Các Doanh Nghiệp Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Hcmute mô hình hỗn hợp về mối quan hệ giữa đổi mới và kết quả hoạt động kinh doanh nghiên cứu tại, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Anh Vân
• Người hướng dẫn: Th.S. Nguyễn Thị Anh Vân
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Đổi Mới Và Kết Quả Kinh Doanh Tại Doanh Nghiệp Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu của nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các khái niệm liên quan
• 2.1.1. Khái niệm đổi mới
• 2.1.2. Đổi mới tổ chức
• 2.1.3. Đổi mới sản phẩm
• 2.1.4. Đổi mới Marketing
• 2.1.5. Đổi mới quy trình/ công nghệ (technological innovation)
• 2.2. Các nghiên cứu thực nghiệm liên quan
• 2.3. Mô hình nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Thang đo nghiên cứu
• 3.2.1. Xây dựng thang đo
• 3.2.2. Thiết kế bảng câu hỏi
• 3.3. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả mẫu
• 4.2. Kết quả kiểm định mô hình đo lường
• 4.2.1. Đánh giá tính ổn định nội bộ, giá trị hội tụ và sự phù hợp của mô hình nghiên cứu
• 4.2.2. Đánh giá giá trị phân biệt của mô hình
• 4.3. Kiểm định mô hình cấu trúc
• 4.3.1. Đánh giá hiện tượng đa cộng tuyến
• 4.3.2. Đánh giá mối quan hệ giữa các khái niệm trong mô hình
• 4.3.3. Đánh giá hệ số xác định R2
• 4.4. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Kết quả chính của nghiên cứu
• 5.2. Hàm ý chính sách
• 5.3. Hạn chế của nghiên cứu và các hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• BẢNG CÂU HỎI

Tóm tắt

I. Xu hướng đổi mới trong kinh doanh Việt Nam

Phần này khảo sát xu hướng đổi mới trong kinh doanh Việt Nam, đặc biệt tập trung vào thực trạng đổi mới tại doanh nghiệp Việt Nam. Nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của đổi mới sáng tạo trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0. Doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, đối mặt nhiều thách thức trong việc áp dụng đổi mới. Nhiều nghiên cứu trước đây chỉ tập trung vào đổi mới công nghệ và đổi mới sản phẩm, bỏ qua các khía cạnh khác như đổi mới tổ chức và đổi mới marketing. Tình trạng này cần được thay đổi để nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc hiểu rõ thách thức đổi mới trong doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam là rất quan trọng. Cần phân tích sâu hơn về văn hóa đổi mới trong doanh nghiệp Việt Nam và các rủi ro và cơ hội của đổi mới trong kinh doanh.

1.1 Thực trạng đổi mới tại doanh nghiệp Việt Nam

Phần này tập trung vào thực trạng đổi mới tại doanh nghiệp Việt Nam. Dữ liệu cho thấy nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của khoa học – kỹ thuật trong cạnh tranh. Đổi mới, cải tiến công nghệ để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Việc tiếp cận các chính sách và thông tin hỗ trợ về khoa học – công nghệ cũng còn rất hạn chế. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng, phần lớn doanh nghiệp chỉ tập trung vào đổi mới công nghệ và đổi mới sản phẩm, trong khi đổi mới tổ chức và đổi mới marketing vẫn chưa được chú trọng. Điều này cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả kinh doanh. Phân tích dữ liệu sẽ cho thấy rõ hơn những điểm mạnh, điểm yếu trong quá trình đổi mới của doanh nghiệp Việt Nam. Nghiên cứu này sẽ cung cấp thông tin & dữ liệu về đổi mới doanh nghiệp Việt Nam, giúp hiểu rõ hơn về vấn đề này.

1.2 Vai trò của lãnh đạo trong thúc đẩy đổi mới

Phần này nhấn mạnh vai trò của lãnh đạo trong thúc đẩy đổi mới. Lãnh đạo có vai trò quan trọng trong việc tạo ra văn hóa đổi mới trong doanh nghiệp Việt Nam. Họ cần tạo điều kiện thuận lợi, khuyến khích nhân viên tham gia vào quá trình đổi mới. Lãnh đạo cũng cần có tầm nhìn chiến lược, định hướng rõ ràng cho hoạt động đổi mới của doanh nghiệp. Quản lý đổi mới hiệu quả trong doanh nghiệp đòi hỏi sự tham gia tích cực của lãnh đạo. Đào tạo nhân lực cho đổi mới sáng tạo cũng là một nhiệm vụ quan trọng của lãnh đạo. Việc xây dựng chiến lược đổi mới cho doanh nghiệp Việt Nam cũng cần sự quyết tâm và lãnh đạo mạnh mẽ. Hỗ trợ chính sách cho đổi mới doanh nghiệp Việt Nam cũng cần được lãnh đạo quan tâm và thúc đẩy.

II. Tác động của đổi mới đến kết quả kinh doanh

Phần này phân tích tác động của đổi mới đến kết quả kinh doanh. Mối liên hệ đổi mới - lợi nhuận doanh nghiệp Việt được xem xét kỹ lưỡng. Nghiên cứu sử dụng mô hình thống kê để đánh giá mối quan hệ giữa các loại đổi mới (đổi mới sản phẩm, đổi mới công nghệ, đổi mới tổ chức, đổi mới marketing) và các chỉ tiêu kết quả kinh doanh (doanh thu, lợi nhuận, thị phần...). Đổi mới công nghệ và hiệu quả kinh doanh được xem xét kỹ lưỡng. Nghiên cứu so sánh đổi mới và kết quả kinh doanh giữa các ngành. Đầu tư đổi mới và ROI doanh nghiệp cũng là một yếu tố quan trọng được phân tích. Các chỉ số đo lường hiệu quả đổi mới được sử dụng để đánh giá tác động của đổi mới.

2.1 Mô hình đổi mới phù hợp với doanh nghiệp Việt Nam

Phần này đề xuất mô hình đổi mới phù hợp với doanh nghiệp Việt Nam. Mô hình này dựa trên kết quả phân tích dữ liệu và nghiên cứu thực tế. Chiến lược đổi mới cho doanh nghiệp Việt Nam cần được thiết kế phù hợp với điều kiện cụ thể của từng doanh nghiệp. Tăng cường khả năng cạnh tranh thông qua đổi mới là mục tiêu chính của mô hình này. Đổi mới bền vững và phát triển kinh tế cũng được xem xét trong mô hình. Thách thức pháp lý trong quá trình đổi mới cần được giải quyết. Phân tích dữ liệu để đánh giá hiệu quả đổi mới được thực hiện để đảm bảo tính chính xác của mô hình. Chiến lược marketing hỗ trợ đổi mới sản phẩm cũng được xem xét trong mô hình.

2.2 Đánh giá hiệu quả đổi mới

Phần này tập trung vào đánh giá hiệu quả đổi mới. Nghiên cứu sử dụng các chỉ số đo lường hiệu quả đổi mới để đánh giá tác động của đổi mới đến kết quả kinh doanh. So sánh đổi mới ở doanh nghiệp nhà nước và tư nhân cũng được thực hiện để tìm ra những điểm khác biệt. Tài chính và đầu tư cho hoạt động đổi mới cũng được xem xét. Đo lường hiệu quả đổi mới tại doanh nghiệp cần được thực hiện một cách khoa học và chính xác. So sánh đổi mới ở doanh nghiệp nhỏ và lớn cũng giúp làm rõ hơn hiệu quả của đổi mới ở các quy mô khác nhau. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện kết quả hoạt động tại doanh nghiệp Việt Nam dựa trên kết quả đánh giá.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, các doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì và nâng cao năng lực cạnh tranh. Theo ước tính, Việt Nam có gần 600 nghìn doanh nghiệp, trong đó hơn 90% là doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), phần lớn sử dụng công nghệ lạc hậu từ hai đến ba thế hệ so với thế giới. Đổi mới sáng tạo được xem là động lực chính thúc đẩy sự phát triển kinh tế và nâng cao kết quả hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, các nghiên cứu tại Việt Nam chủ yếu tập trung vào đổi mới công nghệ và sản phẩm, còn đổi mới tổ chức và marketing chưa được quan tâm đúng mức.

Luận văn thạc sĩ này nhằm mục tiêu kiểm định mô hình hỗn hợp về mối quan hệ giữa các loại đổi mới (đổi mới tổ chức, đổi mới sản phẩm, đổi mới marketing, đổi mới công nghệ/quy trình) và kết quả hoạt động kinh doanh tại các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là tại thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2019-2021. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu khảo sát 104 doanh nghiệp với các chỉ số như tỷ suất hoàn vốn, lợi nhuận, thị phần và doanh thu làm thước đo kết quả hoạt động kinh doanh.

Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp một mô hình định lượng toàn diện, giúp các nhà quản lý và hoạch định chính sách hiểu rõ hơn về vai trò của đổi mới trong việc nâng cao hiệu quả kinh doanh, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về đổi mới sáng tạo và kết quả hoạt động kinh doanh. Khái niệm đổi mới được mở rộng bao gồm đổi mới sản phẩm, đổi mới công nghệ/quy trình, đổi mới tổ chức và đổi mới marketing.

• Đổi mới tổ chức: Liên quan đến việc nâng cấp quy trình quản lý, áp dụng các tiêu chuẩn hệ thống quản lý và chỉ đạo đổi mới từ lãnh đạo nhằm cải thiện hiệu quả hoạt động và giảm chi phí.
• Đổi mới sản phẩm: Bao gồm việc nghiên cứu, phát triển, giới thiệu sản phẩm mới hoặc cải tiến sản phẩm hiện có nhằm tăng giá trị và đáp ứng nhu cầu thị trường.
• Đổi mới marketing: Thực hiện các phương pháp tiếp thị mới như thay đổi thiết kế, bao bì, quảng cáo, đa dạng hóa kênh phân phối, đặc biệt là thương mại điện tử.
• Đổi mới công nghệ/quy trình: Thay đổi hoặc cải tiến công nghệ, máy móc thiết bị nhằm tăng năng suất và chất lượng sản xuất.

Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên mô hình của Cheng (2014) với bổ sung biến đổi mới marketing từ nghiên cứu của Murat Atalay và cộng sự (2013). Mô hình gồm các giả thuyết về ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp giữa các loại đổi mới và kết quả hoạt động kinh doanh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với kỹ thuật phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính (PLS-SEM). Dữ liệu được thu thập qua khảo sát thuận tiện với 130 mẫu, trong đó 105 mẫu hợp lệ từ các doanh nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh.

Bảng câu hỏi được thiết kế dựa trên thang đo Likert 7 mức độ, đánh giá các biến đổi mới và kết quả hoạt động kinh doanh. Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SmartPLS 3.0 và Minitab 18.0, bao gồm các bước:

• Đánh giá độ tin cậy thang đo (Cronbach’s Alpha, Composite Reliability)
• Đánh giá giá trị hội tụ (Average Variance Extracted - AVE)
• Đánh giá giá trị phân biệt (Fornell-Larcker Criterion)
• Kiểm định mô hình cấu trúc với chỉ số SRMR < 0.08
• Kiểm định bootstrapping với 5000 mẫu để xác định ý nghĩa thống kê các mối quan hệ

Cỡ mẫu được lựa chọn đảm bảo theo quy tắc gấp 10 lần số biến quan sát lớn nhất trong mô hình, nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính đại diện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của đổi mới marketing đến kết quả hoạt động kinh doanh: Hệ số chuẩn hóa β = 0,296, p = 0,013, cho thấy đổi mới marketing có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến kết quả kinh doanh. Điều này phản ánh tầm quan trọng của việc đổi mới trong quảng cáo, đa dạng hóa kênh phân phối và ứng dụng thương mại điện tử.

2. Ảnh hưởng của đổi mới tổ chức đến đổi mới marketing và kết quả kinh doanh: Đổi mới tổ chức ảnh hưởng mạnh mẽ đến đổi mới marketing (β = 0,791, p < 0,001) và có tác động tích cực đến kết quả kinh doanh (β = 0,128, p = 0,067). Điều này cho thấy vai trò trung tâm của đổi mới tổ chức trong việc thúc đẩy các loại đổi mới khác và nâng cao hiệu quả hoạt động.

3. Ảnh hưởng của đổi mới tổ chức đến đổi mới công nghệ/quy trình: Hệ số β = 0,724, p < 0,001, chứng tỏ đổi mới tổ chức là yếu tố thúc đẩy đổi mới công nghệ/quy trình trong doanh nghiệp.

4. Ảnh hưởng của đổi mới công nghệ/quy trình đến đổi mới sản phẩm: Hệ số β = 0,766, p < 0,001, cho thấy đổi mới công nghệ/quy trình là tiền đề quan trọng để phát triển đổi mới sản phẩm.

5. Ảnh hưởng của đổi mới sản phẩm đến kết quả hoạt động kinh doanh: Hệ số β = 0,557, p < 0,001, khẳng định đổi mới sản phẩm đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao doanh thu, lợi nhuận và thị phần.

6. Ảnh hưởng của đổi mới công nghệ/quy trình đến kết quả kinh doanh bị bác bỏ: Hệ số β = -0,031, p = 0,706, không có ý nghĩa thống kê. Nguyên nhân có thể do chi phí đầu tư công nghệ cao và rủi ro đi kèm, chưa chắc chắn mang lại kết quả kinh doanh tích cực ngay lập tức.

Hệ số xác định R² cho thấy các biến đổi mới giải thích được 81% biến thiên kết quả hoạt động kinh doanh, thể hiện mức độ phù hợp cao của mô hình. Các kết quả có thể được minh họa qua biểu đồ đường dẫn mô hình SEM và bảng hệ số hồi quy chi tiết.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước về vai trò của đổi mới trong doanh nghiệp. Đổi mới tổ chức được xác định là nhân tố trung tâm, ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp đến các loại đổi mới khác và kết quả kinh doanh. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cải tiến quản lý, quy trình và văn hóa đổi mới trong doanh nghiệp Việt Nam.

Việc bác bỏ mối quan hệ tích cực giữa đổi mới công nghệ/quy trình và kết quả kinh doanh phản ánh thực tế đầu tư công nghệ có thể chưa mang lại hiệu quả ngay lập tức do chi phí cao và rủi ro. Doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ lưỡng chiến lược đầu tư công nghệ phù hợp với năng lực và thị trường.

Các phát hiện này góp phần hoàn thiện mô hình hỗn hợp về đổi mới và kết quả kinh doanh, cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý và chính sách trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo toàn diện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đổi mới tổ chức: Do đổi mới tổ chức có ảnh hưởng lớn đến các loại đổi mới khác và kết quả kinh doanh, doanh nghiệp cần tập trung cải tiến hệ thống quản lý, nâng cao năng lực lãnh đạo và xây dựng văn hóa đổi mới. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng. Chủ thể: Ban lãnh đạo doanh nghiệp.

2. Đẩy mạnh đổi mới marketing: Áp dụng các phương pháp tiếp thị hiện đại, đa dạng hóa kênh phân phối, đặc biệt là thương mại điện tử để mở rộng thị trường và tăng doanh thu. Thời gian thực hiện: 3-6 tháng. Chủ thể: Bộ phận marketing và bán hàng.

3. Phát triển đổi mới sản phẩm: Đầu tư nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới, cải tiến sản phẩm hiện có để đáp ứng nhu cầu khách hàng và nâng cao sức cạnh tranh. Thời gian thực hiện: 12-18 tháng. Chủ thể: Bộ phận R&D và sản xuất.

4. Quản lý rủi ro đầu tư công nghệ: Do đổi mới công nghệ chưa chắc chắn mang lại kết quả kinh doanh ngay, doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch đầu tư công nghệ bài bản, đánh giá hiệu quả và rủi ro trước khi triển khai. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể: Ban quản lý dự án và tài chính.

5. Hỗ trợ chính sách từ nhà nước: Các cơ quan quản lý cần xây dựng chính sách hỗ trợ đổi mới toàn diện, đặc biệt là đổi mới tổ chức và marketing, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Khoa học và Công nghệ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ vai trò của các loại đổi mới trong nâng cao hiệu quả kinh doanh, từ đó xây dựng chiến lược đổi mới phù hợp.

2. Chuyên gia tư vấn quản trị và đổi mới sáng tạo: Cung cấp mô hình và dữ liệu thực tiễn để tư vấn các giải pháp đổi mới toàn diện cho doanh nghiệp Việt Nam.

3. Nhà hoạch định chính sách: Hỗ trợ xây dựng chính sách thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đặc biệt trong lĩnh vực đổi mới tổ chức và marketing.

4. Giảng viên và nghiên cứu sinh ngành kinh tế, quản trị kinh doanh: Là tài liệu tham khảo khoa học về mô hình nghiên cứu đổi mới và kết quả kinh doanh tại Việt Nam, phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Đổi mới tổ chức là gì và tại sao nó quan trọng?
   Đổi mới tổ chức là việc cải tiến quy trình quản lý, hệ thống và văn hóa doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Nghiên cứu cho thấy đổi mới tổ chức ảnh hưởng mạnh đến đổi mới marketing và kết quả kinh doanh, giúp doanh nghiệp thích ứng nhanh với thay đổi thị trường.

2. Tại sao đổi mới công nghệ không ảnh hưởng tích cực đến kết quả kinh doanh?
   Đổi mới công nghệ thường đi kèm chi phí đầu tư lớn và rủi ro cao. Nếu doanh nghiệp không quản lý tốt, đầu tư có thể không mang lại lợi ích ngay lập tức, thậm chí gây tổn thất tài chính.

3. Làm thế nào để doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng mô hình này?
   Doanh nghiệp nhỏ và vừa nên tập trung vào đổi mới tổ chức và marketing trước, vì đây là các yếu tố có tác động trực tiếp và chi phí thấp hơn so với đổi mới công nghệ, từ đó từng bước nâng cao kết quả kinh doanh.

4. Phương pháp nghiên cứu PLS-SEM có ưu điểm gì?
   PLS-SEM phù hợp với mẫu nhỏ, không yêu cầu phân phối chuẩn của dữ liệu, giúp kiểm định mô hình phức tạp với nhiều biến quan sát và mối quan hệ đa chiều như trong nghiên cứu này.

5. Nghiên cứu có thể áp dụng cho các ngành khác ngoài TP. Hồ Chí Minh không?
   Mô hình có tính tổng quát cao và có thể áp dụng cho các doanh nghiệp ở các địa phương khác, tuy nhiên cần khảo sát bổ sung để điều chỉnh phù hợp với đặc thù ngành và vùng miền.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xây dựng và kiểm định thành công mô hình hỗn hợp về mối quan hệ giữa đổi mới (tổ chức, sản phẩm, marketing, công nghệ/quy trình) và kết quả hoạt động kinh doanh tại các doanh nghiệp Việt Nam.
• Đổi mới tổ chức đóng vai trò trung tâm, ảnh hưởng tích cực đến đổi mới marketing, đổi mới công nghệ/quy trình và kết quả kinh doanh.
• Đổi mới sản phẩm và đổi mới marketing có tác động tích cực rõ rệt đến kết quả kinh doanh, trong khi đổi mới công nghệ/quy trình chưa cho thấy ảnh hưởng tích cực ngay lập tức.
• Mô hình giải thích được 81% biến thiên kết quả hoạt động kinh doanh, thể hiện tính phù hợp và ứng dụng cao.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đổi mới tổ chức và marketing, đồng thời nghiên cứu sâu hơn về quản lý rủi ro đầu tư công nghệ để nâng cao hiệu quả kinh doanh doanh nghiệp Việt Nam.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản lý và chính sách nên áp dụng mô hình này để thiết kế chiến lược đổi mới phù hợp, thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trong thời đại công nghiệp 4.0.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 giới thiệu tổng quan về đề tài nghiên cứu. Chương 2 này nhằm mục đích giới thiệu cơ sở lý luận cho nghiên cứu. Trên cơ sở này, một mô hình nghiên cứu và các giả thuyết được xây dựng. Chương này bao gồm ba phần chính, (1) Các khái niệm liên quan như : Đổi mới, Đổi mới tổ chức, Đổi mới sản phẩm, Đổi mới quy trình/ công nghệ, Đổi mới Marketing (2) Các nghiên cứu thực nghiệm liên quan và (3) Mô hình nghiên cứu.

Các khái niệm liên quan 2. Khái niệm đổi mới Đổi mới sáng tạo (còn gọi là đổi mới) đã trở thành động lực chính của sự vững mạnh kinh tế và khả năng cạnh tranh quốc gia. Hầu hết mọi người đều cho rằng đổi mới chỉ mang khía cạnh công nghệ tạo ra các sản phẩm mới nổi bật, như iPad của hãng Apple, PlayStation của Sony, hay áp dụng trí tuệ nhân tạo vào kinh doanh,. Một số khác cho rằng đổi mới chỉ gắn liền với các hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) được tiến hành tại các trường đại học, các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia.

Quan niệm trên còn quá hạn chế bởi đổi mới sáng tạo bao hàm ý nghĩa rộng hơn nhiều (Cục thông tin khoa học và công nghệ quốc gia, 2012). Luan van 5 Đổi mới trong ý nghĩa hiện đại của nó là "một ý tưởng mới, những suy nghĩ sáng tạo, hay các trí tưởng tượng mới dưới dạng thiết bị hoặc phương pháp". Đổi mới thường được xem là ứng dụng của các giải pháp tốt hơn đáp ứng các yêu cầu mới, các nhu cầu thị trường hiện có. Sự đổi mới như vậy diễn ra thông qua việc cung cấp các sản phẩm mới, quy trình mới, dịch vụ mới, công nghệ mới hoặc mô hình kinh doanh hiệu quả mới (Maranville,1992).

Theo Frankelius & Per (2009) đổi mới có liên quan đến, nhưng không giống như phát minh, vì đổi mới có nhiều khả năng liên quan đến việc triển khai thực tế một phát minh (tức là khả năng mới / cải tiến) để tạo ra tác động có ý nghĩa trong thị trường hoặc xã hội, và không phải tất cả các đổi mới đòi hỏi một phát minh (Kim & Bhasin, 2012). Một định nghĩa khá đầy đủ của đổi mới sáng tạo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) là "thực hiện một sản phẩm mới hay một sự cải tiến đáng kể (đối với một loại hàng hóa hay dịch vụ cụ thể), một quy trình, phương pháp marketing mới, hay một phương pháp tổ chức mới trong thực tiễn kinh doanh, tổ chức nơi làm việc, hay các mối quan hệ đối ngoại" (OECD, 2010). Từ đây, chúng ta có thể thấy khái niệm đối mới bao gồm cả khía cạnh công nghệ và phi công nghệ. Trong nghiên cứu này, khái niệm đổi mới được sử dụng bao gồm: đổi mới sản phẩm/ dịch vụ; đổi mới công nghệ và đổi mới tổ chức.

Đổi mới tổ chức Đổi mới tổ chức liên quan đến nâng cấp quy trình quản lý thông qua phương pháp mới trong kinh doanh (Cheng và cộng sự, 2014). Đổi mới tổ chức có thể Luan van 6 cải thiện kết quả hoạt động kinh doanh bằng cách hỗ trợ những thay đổi cần thiết, giảm chi phí giao dịch và hành chính, cải thiện sự hài lòng tại nơi làm việc, giảm chi phí đầu vào (Cruz et al. Theo Kemp and Arundel (1998), đổi mới tổ chức bao gồm các chương trình huấn luyện, chương trình thiết kế sản phẩm, sự sáng tạo của nhóm quản lý trong giải quyết vấn đề. Theo Cruz và cộng sự (2006) đổi mới tổ chức liên quan đến nỗ lực quản lý để làm mới thói quen tổ chức, thủ tục, cơ chế hoặc hệ thống để tạo ra sự đổi mới sinh thái cuối cùng.

Đổi mới sản phẩm Đổi mới sản phẩm đề cập đến việc tạo ra và giới thiệu các sản phẩm và dịch vụ mới, theo đó, chiều hướng đổi mới gắn liền với tốc độ đổi mới (tức là thời gian cần thiết để phát triển sản phẩm mới), khả năng thay thế sản phẩm thường xuyên bằng các phiên bản cải tiến và khả năng giới thiệu sản phẩm mới cho các thị trường mới (Prajogo & Sohal, 2006). Đổi mới sản phẩm là các hàng hóa hoặc dịch vụ mới hay được cải tiến mà có sự khác biệt đáng kể so với hàng hóa hoặc dịch vụ trước đó của công ty và đã được giới thiệu trên thị trường (OECD, 2018). Đổi mới sản phẩm phải cung cấp những cải tiến đáng kể cho một hoặc nhiều đặc thù hay thông số kỹ thuật đặc tả về “hiệu suất”. Điều này bao gồm việc bổ sung các chức năng mới, cải tiến các chức năng hiện có hay tiện ích người dùng.

Đặc điểm các chức năng có liên quan bao gồm chất lượng, thông số kỹ thuật, độ tin cậy, độ bền, hiệu quả kinh tế trong quá trình sử dụng, khả năng chi trả, sự tiện lợi, khả năng sử dụng và sự thân thiện với người dùng. Việc đổi Luan van 7 mới sản phẩm không nhất thiết phải cải thiện tất cả các chức năng hoặc thông số kỹ thuật hiệu suất. Việc cải tiến hoặc bổ sung thêm một chức năng mới cũng có thể kết hợp với việc hao hụt các chức năng khác hay suy giảm đi một số thông số kỹ thuật hiệu suất (OECD, 2018). Theo OECD (2018), đổi mới sản phẩm có thể liên quan đến hai loại sản phẩm chung là hàng hóa và dịch vụ như sau: o Hàng hóa bao gồm các vật thể hữu hình và một số sản phẩm hình ảnh mà quyền sở hữu có thể được thiết lập và được chuyển giao thông qua các giao dịch thị trường.

o Dịch vụ là các hoạt động phi vật chất được đồng thời sản xuất, tiêu thụ và thay đổi các điều kiện (ví dụ: thể chất, tâm lý, v.) của người dùng. Sự tham gia của các người dùng thông qua thời gian, lợi ích, sự chú ý, truyền tải thông tin từ họ thường là điều kiện cần thiết dẫn đến việc hợp tác sản xuất dịch vụ của người dùng và công ty. Do đó, các thuộc tính hoặc trải nghiệm của một dịch vụ có thể phụ thuộc vào đầu vào của người dùng. Đổi mới Marketing Đổi mới Marketing là việc thực hiện một phương pháp tiếp thị mới liên quan đến thay đổi đáng kể trong thiết kế hoặc bao bì sản phẩm, vị trí sản phẩm, quảng cáo sản phẩm hoặc giá cả (Murat Atalay và cộng sự , 2013).

Luan van 8 Các đổi mới tiếp thị nhằm giải quyết tốt hơn nhu cầu của khách hàng, mở ra thị trường mới (vd: thực hiện một thay đổi đáng kể trong thiết kế của dòng đồ nội thất để mang lại cho nó một diện mạo mới) (Murat Atalay và cộng sự, 2013). Đổi mới quy trình/ công nghệ (technological innovation) Theo OECD (2005), đổi mới công nghệ bao gồm các sản phẩm và quy trình mới và những thay đổi công nghệ quan trọng của sản phẩm và quy trình. Một đổi mới đã được thực hiện nếu nó đã được giới thiệu trên thị trường. Đổi mới công nghệ là không thể tránh khỏi đối với các công ty muốn phát triển và duy trì tính cạnh tranh cạnh hoặc đạt được mục tiêu thâm nhập vào thị trường mới (Souitaris, 2002).

Đổi mới công nghệ là việc thay thế một phần chính hay toàn bộ công nghệ đang sử dụng bằng một công nghệ khác tiến tiến hơn, hiệu quả hơn. Đổi mới công nghệ có thể nhằm tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả của quá trình sản xuất hoặc có thể nhằm tạo ra một sản phẩm, dịch vụ mới phục vụ thị trường. Theo Branscomb (2001), dổi mới công nghệ là việc thực hiện thành công (trong thương mại hoặc quản lý) của một ý tưởng kỹ thuật mới. Những đổi mới được phân biệt với các phát minh.

Đổi mới công nghệ đóng một vai trò ngày càng nổi bật trong sự tăng trưởng của các nền kinh tế công nghiệp hàng đầu. Các mô hình của quá trình đổi mới công nghệ đã phát triển theo thời gian và hiện có thể tính đến nhiều yếu tố bên ngoài công ty ảnh hưởng đến khả năng đổi mới (Branscomb, 2001). Luan van 9 Theo Christian và cộng sự (2018), đổi mới công nghệ được coi là phương tiện để tối ưu hóa việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực quan trọng trong các hệ thống kinh tế xã hội-sinh học. Trong nghiên cứu này, tác giả sử dụng khái niệm đổi mới công nghệ là sự thay đổi trong quy trình hoặc trong công nghệ của các máy móc thiết bị.

Các nghiên cứu thực nghiệm liên quan Trong phạm vi liên quan đến đề tài, tác giả lược khảo một số nghiên cứu liên quan đến câu hỏi việc đổi mới đến kết quả hoạt động của công ty như doanh thu, lợi nhuận, chi phí như thế nào. Theo Philipp Koellinger (2008) thu thập dữ liệu từ 7302 công ty tại khu vực châu Âu để kiểm định mối quan hệ việc sử dụng công nghệ thông qua internet, các loại đổi mới khác nhau và kết quả hoạt động của doanh nghiệp. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng tất cả các loại đổi mới sản phẩm và đổi mới quy trình (bao gồm cả sản phẩm có liên quan đến thương mại điện tử và sản phẩm truyền thống) đều có ảnh hưởng tích cực đến doanh thu và sự tăng trưởng lực lượng lao động. Cũng trong năm 2008, một nghiên cứu khác là José Carlos Pinho, (2008) nghiên cứu các công ty vừa và nhỏ tại Bồ Đào Nha về mối quan hệ giữa TQM (Total Quality Management), định hướng khách hàng (customer orientation) và đổi mới (innovation) đến hoạt động của doanh nghiệp.

Tác giả kết luận rằng hầu hết các thành phần cấu thành nên TQM đều ảnh hưởng đến định hướng khách hàng và kết quả hoajrt động doanh nghiệp. Trong khi đó TQM không ảnh hưởng đến đổi mới. Tuy nhiên đổi mới lại ảnh hướng đến kết quả hoạt động doanh nghiệp. Luan van 10 Tiếp theo, Mile Terziovski (2010) nghiên cứu 600 công ty vừa và nhỏ tại Australia và kết luận rằng cấu trúc doanh nghiệp (formal structure) và chiến lược đổi mới (innovation strategy) là chìa khóa chính ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp.

Cheng và cộng sự (2014) đã nghiên cứu mối quan hệ giữa đổi mới (đổi mới quy trình, đổi mới sản phẩm, đổi mới tổ chức) đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp ở 121 doanh nghiệp tại Đài Loan. Nghiên cứu đã khẳng định việc đổi mới tổ chức (organizational innovation) có ảnh hưởng tích cực nhất đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp. Trong khi đó đổi mới quy trình (process innovation) và đổi mới sản phẩm (product innovation) ảnh hướng đến đổi mới tổ chức, và đổi mới tổ chức ảnh hưởng đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp (business performance).