mở đầu cho lý thuyết dân chủ, 1956). Với quan niệm một chính phủ dân chủ có thể đạt được thành tựu cao nhất phải thông qua sự cạnh tranh hoạt động giữa các nhóm, ông nhấn mạnh đến quyền tự do thành lập các đảng chính trị, các hiệp hội, các nhóm lợi ích và thiết lập liên kết với nhau. Các nhóm lợi ích thông qua thương lượng và thỏa hiệp với các đảng chính trị, đặc biệt là các đảng cầm quyền, các quan chức chính phủ để hình thành chính sách. Dahl khang định, nhóm lợi ích có vai trò quan trọng trong việc đưa ra các sáng kiến, những góp ý chính sách cho chính phủ và nó có lợi cho người cam quyền.
Gần với cách tiếp cận của trường phái đa nguyên, Robert D. Putnam trong công trình nghiên cứu “Tuning In, Tuning Out: The Strange Disappearance of Social Capital in America” (Đồng điệu, lạc điệu: Sự biến mat lạ kỳ của vốn xã hội 13 ở Mỹ, 1995) đã khang định, các nhóm lợi ích là sức mạnh của nền dân chủ (đặc biệt ở Mỹ và Italia); ở các nước này, nhóm lợi ích giữ vị trí quan trọng trong hệ thống chính trị, nó có mối quan hệ chặt chẽ với các đảng phái, các chính trị gia và các công chức, đây là nhân tố quan trọng có khả năng làm “ngưng tụ” nguồn vốn xã hội (bonding social capital) [167]. Stevenson trong công trình “Cuộc sống và các thé chế ở Mỹ” (American life and Institutions, bản dịch tiếng Việt, 2000) đã đưa ra một bức tranh toàn cảnh về xã hội, lịch sử, kinh tế, chính trị, thông tin, môi trường và văn hóa của nước Mỹ, trong đó nói về đảng chính trị và nhóm lợi ích bằng những sắc màu rõ nét. Khi phân tích các đảng phái chính trị, tác giả cho rằng, Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa là hai đảng dẫn đầu, còn các đảng thiểu số đôi khi cũng giành được các chức vụ trong chính quyền cấp dưới nhưng không có vai trò trong nền chính trị quốc gia.
Tuy nhiên, “các đảng phái chính trị của Mỹ có ít quyền lực thực sự hơn nhiều so với các đảng phái chính tri ở các quốc gia khác” [14, tr. 80], bởi một bộ phận công dân Mỹ sẽ tham gia bỏ phiếu thăng cho tất cả các ứng cử viên Đảng Cộng hòa hay Dân chủ trong một cuộc bầu cử, nhưng một số khác lại không tham gia; họ bỏ phiếu cho ứng cử viên của một đảng vào một vi trí và ứng cử viên một đảng khác vào một vi trí khác. Chính vậy nên, khi khám pha về các nhóm lợi ích đặc quyền đặc lợi, Douglas K. Stevenson không ngần ngại khang định: “Các nhóm công dân như vậy cũng góp phan làm suy yếu các đảng phái chính tri” [14, tr.
Cuốn “Khái quát về chính quyên hợp chúng quốc Hoa Kỳ” (Outline of U.S Government, bản dịch tiếng Việt, 2002) là một tai liệu nghiên cứu kha tập trung về Hiến pháp và cơ cấu tổ chức chính quyền của Hoa Kỳ. Trong chương 8 — Chính quyền của nhân dân: Vai trò của nhân dân, các tác giả đã luận giải tại sao Hoa Ky lại đi đến kết cuộc chỉ với hai chính đảng thay nhau cầm quyền khi khang định: “Hầu hết quan chức tại Mỹ được bầu lên từ những đơn vi bầu cử chỉ có một thành viên và giành được chức vụ bằng cách đánh bại đối thủ trong một chế độ xác định kẻ thang gọi là “người đứng đầu giành chức vụ” — ai giành được nhiều phiếu bau nhất thì thắng cử, và không có việc kiểm phiếu theo tỷ lệ. Điều này khuyến khích tạo ra một tình trang hai cực: đảng này cầm quyên thì dang kia bị gạt ra ngoài. Nếu 14 những kẻ bị gạt ra ngoài tập hợp lại với nhau thì họ có nhiều khả năng đánh bại những kẻ “giữ ghế” nhiều hơn” [56, tr.
Tuy nhiên, với sự phát triển của nhóm lợi ích, đặc biệt với sự trỗi dậy của các Ủy ban hành động chính trị (PAC), nhóm tác giả công trình này nhận thấy, hệ thống hai đảng “đang bị đe dọa”: “Các chính đảng bị đe dọa do số các nhóm lợi ích tăng lên nhan nhản, trong đó ngày càng có nhiều nhóm có văn phòng tại Washington, D.C, và tự đại diện cho mình trực tiếp tại Quốc hội và các cơ quan liên bang. Nhiều tổ chức để mắt đến Washington tìm kiếm sự ủng hộ tài chính và tinh thần ở những công dân bình thường. Do số đông trong những nhóm đó tập trung vào một phạm vi hẹp các mối quan tâm, hoặc thậm chí vào một vấn đề duy nhất, và nhiều khi một vấn đề hẹp có sức nặng tình cảm lớn lao, họ cạnh tranh với các đảng về tiền bạc, thời gian và tình cảm của người dân” [56, tr. Cuốn “Légich chính trị Mỹ” (The Logic of American Politics, bản dịch tiếng Việt, 2007) của Samuel Kernell và Gary C.
Jacobson đã phác họa toàn bộ cấu trúc của hệ thống chính trị Mỹ, những nhân tố cơ bản an sau các thé chế chính trị phức tạp, các nguyên tắc và thực tiễn căn bản của đời sống chính trị, từ đó thể hiện rõ lôgích ấn chứa trong thé chế và thực tiễn nền chính tri Mỹ. Nhóm tác gia cho rằng, mặc dù Hiến pháp Hoa Kỳ không đề cập đến các đảng phái chính trị hay nhóm lợi ích và những người sáng lập ra nước Mỹ đã hết sức nghi ngờ về cả hai tác nhân này, nhưng chúng có vai trò rất quan trọng trong việc giúp các cử tri nhận thức được chính trị và theo đuôi các mục tiêu chính trị một cách hiệu quả. Công trình nghiên cứu này đã khang định, đảng chính trị và nhóm lợi ích xuất hiện rất nhiều trên cương Vi người trung gian gitra công dân và các quan chức chính phủ. Cuốn “Nền dân trị My” (Democracy in America, ban dich tiéng Viét, 2008) của Alexis De Tocqueville, bên cạnh Tuyên ngôn độc lập và Hiến pháp Hoa Kỳ, được người Mỹ “tôn thờ gần như là một thứ “tôn giáo chính trị” [2, tr.
Trong công trình kinh điển này, Tocqueville đã đành toàn bộ phan II dé nói về những đặc điểm của nền chính trị dân chủ Hoa Kỳ, đặc biệt tại chương II — Về các chính đảng ở Hoa Ky và chương IV — Về việc lập đoàn thé chính trị ở Hoa Kỳ. Theo tác giả, chủ quyên của nhân dân kết tinh cụ thê trước hét là nơi các chính đảng, với 15 quan điểm đây chi là chỗ tập hợp những “tay hiểu động tam thường va vô hại” [2, tr. 33], theo đuổi các lợi ích riêng, không có “tín điều chính trị” nên không ưa thích những đảo lộn lớn. Ngoài ra, chủ quyền của nhân dân còn được thể hiện ở hội đoàn chính tri, tập hợp chung dưới khái niệm “Association” (hiệp hội) bao gồm mọi sáng kiến của công dân và “Lobbies” (vận động hành lang) gây ảnh hưởng đến đời sống chính trị bên ngoài cơ câu quản lý phân quyền và các chính đảng.
Tocqueville đặc biệt cho rằng đây là yếu tố hết sức cần thiết trong một xã hội dân chủ vì ở đó không có những “tổ chức” tự nhiên dựa trên nguồn gốc xuất thân (như xã hội quý tộc) hay giai cấp. Do đó, theo ông, hội đoàn là “con đê” nhân tạo đê tập hợp lực lượng ngăn ngừa và đề kháng lại nguy cơ chuyên chế của các chính đảng và các tập đoàn tải phiệt. Cuốn “American government: historical, popular, and global perspectives” (Chính quyền Hoa Kỳ: quan điểm lich sử, phô biến va toàn cầu, 2012) của Kenneth Dautrich và David A. Yalof là một công trình nghiên cứu toàn diện thê chế chính tri Mỹ với góc nhìn táo bạo và nhiều quan điểm mới mẻ.
Khi nghiên cứu về đảng chính trị, nhóm lợi ích, công trình này đã chỉ rõ, mặc dù cả hai tổ chức này đều là những thê chế liên kết giữa người dân và chính phủ nhưng lại theo các cách khác nhau. Đảng chính trị chủ yếu tập trung vào các cuộc bầu cử, còn các nhóm lợi ích thì tập trung vào mục tiêu ảnh hưởng đến chính sách công như Tòa án, hệ thống ủy ban Quốc hội và các bộ trong Chính phủ. Ngoài ra, trong vấn đề chính sách, các nhóm lợi ích có xu hướng tập trung vào những vấn đề hẹp, những vấn đề đặc biệt, trong khi đó, các đảng chính trị lại tập trung vào những vấn đề bao quát, rộng lớn hơn. Chính vì vậy, “có rất ít đảng chính trị nhưng lại nhiều nhóm lợi ích”.
Và theo đánh giá của nhóm tác giả, các nhóm lợi ích là thể chế “đối đầu” (versus) với các đảng chính trị [145, p. Nhóm tác giả David Paletz, Diana Owen, Timothy Cook trong công trình “21st Century American Government and Politics” (Chính quyền và chính trị Mỹ thế kỷ 21, 2014) đã giới thiệu một cách toàn diện về chính quyền và nền chính trị Mỹ trong thế kỷ 21. Công trình luận giải những phức tạp của Hiến pháp, chủ nghĩa liên bang, ý nghĩa cua tự do dân sự và sự xung đột vê quyên dân sự trong xã hội 16 Mỹ. Đặc biệt, khi phân tích về xã hội hóa chính trị, cách người dân tiếp thu và bày tỏ ý kiến, cũng như tham gia vào đời sống chính trị, nhóm tác giả đã khăng định vai trò quan trọng của đảng chính trị và nhóm lợi ích.
Nhóm tác giả cho rằng, các đảng chính trị ở Mỹ thực chất là những “tô chức bảo hộ” — hỗ trợ cho các liên đoàn lao động và tập đoàn kinh doanh, các nhóm lợi ích, các nhóm sắc tộc và tôn giáo. Theo truyền thống, Đảng Dân chủ là “nhà” của các liên đoàn lao động, và Đảng Cộng hòa luôn hỗ trợ các tập đoàn kinh doanh, mặc dù những mối quan hệ này không có khuynh hướng gan kết chặt chẽ [116, p. Đồng thời, công trình cũng chỉ ra sự cạnh tranh của hai đảng lớn trong việc nhận được sự hỗ trợ từ các nhóm lợi ích; còn các nhóm lợi ích lại cố găng tìm kiếm lợi ích để đạt được các mục tiêu chính trị của mình từ cả hai phía một cách thực dụng. Cal Jillson trong công trình “American Government: Political Development and Institutional Change” (Chính phủ Hoa Kỳ: phát triển chính trị va thay đổi thé chế, 2018) đã nêu ra những khó khăn của Chính phủ Mỹ trong việc thực hiện các lợi ích chung của cộng đồng trước sự biến đổi của các loại hình thể chế.
Đặc biệt trong Chương 6 — “Interest groups: The politics of influence” (Các nhóm lợi ích: Chính tri của sự ảnh hưởng) và Chương 7 — “Political partles: Winning the right to govern” (Các đảng chính tri: giành quyền cai tri), tác giả khang định nhóm lợi ich và đảng chính trị là những tô chức chính trị của các công dân có chung lợi ích liên quan đến chính trị.