CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN C ơ BẢN CHO VAY BẤT ĐỘNG SẢN VÀ MỞ RỘNG CHO VAY BÁT ĐỘNG SẢN DÀNH CHO KHÁCH HÀNG CẢ NHÂN CÚA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. TỒNG QUAN VÊ CHO VAY BẤT ĐỘNG SẢN DÀNH CHO KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm về cho vay bất động sản dành cho khách hàng cá nhân Cho vay bất động sản là loại hình tín dụng của Ngân hàng thương mại trong đó Ngân hàng sẽ cho người đi vay vay một số vốn để thực hiện các mục đích vê bất động sản như: mua nhà; mua đất; xây dựng nhà ở, nhà xưởng, văn phòng, cao ốc cho thuê; sửa chữa nhà ở; đầu tư kinh doanh bất động sản, xây dựng nhà để bán.Khi đến hạn người đi vay phải hoàn trả vốn và tiền lãi cho Ngân hàng. Ngân hàng kiểm soát dược người đi vay, kiểm soát dược quá trình cho vay BĐS của KHCN.
Người di vay có ý thức quan tâm đến việc trả nợ cho nên bắt buộc họ phải quan tâm đến việc cho vay BĐS của KHCN sao cho có hiệu quả để hoàn trả nợ. Việc cho vay bất động sản ngoài mục tiêu đơn thuần là cho vay đế sinh lợi, hoạt động cho vay của các Ngân hàng cũng nhằm vào mục tiêu góp phần phát tri ồn Cho vay bất dộng sản, cụ thể là nhắm vào 03 mục tiêu: Cho vay kinh doanh bất động sản Cho vay bất động sản phục vụ sản xuât. Cho vay phục vụ nhu cầu nhà ở cho người dân Tuy nhiên, mục tiêu cho vay kinh doanh bất động sản không nhàm vào việc kinh doanh mang tính chất đầu cơ ngắn hạn của các cá nhân mà chủ yếu hỗ trợ vôn cho các tổ chức xây dựng văn phòng, cao ôc cho thuê ; xây dựng căn hộ, nhà ở đê bán; xây dựng các trung tâm thương mại. Cho vay bất động sản phục vụ sản xuất chủ yếu là phục vụ cho các doanh nghiệp, cá nhân có điều kiện về vốn đế xây dựng mở rộng nhà xưởng sản xuất, xây dựng nhà xưởng mới để ổn định sản xuất thay vì đi thuê.
Xây nhà, sửa nhà, mua nhà,.là nhu cầu thiết yếu của người dân đế on định 8 cuộc sống. Và đây cũng là mục tiêu chính của các Ngân hàng trong việc thiết lập quy chế cho vay bất động sản tiêu dùng nhằm góp phần giúp người dân an cư lạc nghiệp. Tuỳ vào mỗi Ngân hàng có cách tiếp cận khác nhau; có Ngân hàng đấy mạnh việc tài trợ cho cá nhân vay mua nhà thuộc các dự án có liên kết; có Ngân hàng chỉ đon thuần tài trợ cho các mục đích mua nhà giữa các cá nhân với nhau hoặc xây dựng, sữa chửa nhà riêng lẻ. Cho vay bất động sản dành cho khách hàng cá nhân là quan hệ cho vay mà Ngân hàng thương mại chuyển giao về vốn trong một thời gian nhất định từ Ngân hàng thương mại tới các cá nhân, hộ gia đình, nhằm thực hiện các mục đích về bất động sản.
Sau một thời gian thỏa thuận ghi trong hợp đồng tín dụng, khách hàng cá nhân phải hoàn trả toàn bộ vốn gốc và lãi cho ngân hàng thương mại. Đặc điểm cho vay bất động sản dành cho khách hàng cá nhân Khách hàng vay là các cá nhân, hộ gia đình, có nhu cầu vay vốn mua bất động sản. Mục đích vay bất động sản của KHCN có thể là tiêu dùng: mua nhà, mua đất, xây dựng nhà ở, .và có thể kinh doanh, xây dựng nhà xưởng, văn phòng, cao ốc để cho thuê đầu tư kinh doanh bất động sản. xây dựng nhà để bán.
Đặc điểm khoản vay: cho vay bất động sản dành cho khách hàng cá nhân phát sinh nhiều khoản cho vay, doanh số các khoản cho vay là nhỏ. Thời hạn cho vay bất động sản thường mang tính trung và dài hạn: do tài sản được đầu tư là bất động sản mang tính lâu dài (ngoại trừ trường hợp đầu cơ ngắn hạn). Đồng thời cũng xuất phát từ đây mà lãi suất trong cho vay bất động sản thường được áp dụng là lãi suất cho vay trung dài hạn, cao hơn đối với các mảng cho vay khác có thời hạn ngắn hạn (dưới 12 tháng). Tùy vào quy định riêng của mỗi ngân hàng mà lãi suất cho vay trung dài hạn được cố định mỗi năm hay thả nổi theo tình hình biến động của lãi suất huy động đầu vào.
Cho vay bất động sản là sản phẩm mang tính kinh tế - xã hội cao hơn một sô mảng cho vay khác như: cho vay bổ sung vốn lưu động, cho vay đầu tư máy móc thiêt bị, cho vay tài trợ xuất nhập khẩu,. Bởi lẽ, ngoài lợi ích đa dạng hóa sản phẩm, mang lại 9 lợi nhuận cho ngân hàng cũng như đáp ứng kịp thời nhu cầu cần thiết cho người đi vay như các sản phẩm khác mà hoạt động này còn góp phần đẩy nhanh tốc độ đô thị hóa, tạo mỹ quan đô thị và giúp người dân sớm ổn định an cư lạc nghiệp. Cho vay bất động sản là sản phẩm truyền thống: Đây là sản phẩm truyền thống của các tổ chức tín dụng, chủ yếu là Ngân hàng trong suốt quá trình hoạt động do các nhu cầu liên quan đến bất động sản rất đa dạng và luôn phát sinh trong mọi thời kỳ. Khó khăn: cho vay bất động sản dành cho khách hàng cá nhân thường gặp khó khăn trong việc thẩm định cho vay và dễ phát sinh ra nhiều rủi ro.
Phân loại cho vay bất động sản dành cho khách hàng cá nhân Để có thể quản lý tốt cho vay KHCN cần thiết phải phân loại cho vay KHCN. Có nhiều tiêu thức để phân loại một khoản cho vay, dưới đây tôi xin đề cập phân loại các khoản cho vay KHCN theo một số tiêu chí sau: • Căn cứ vào thời hạn cho vay - Ngăn hạn Các khoản cho vay ngắn hạn là các khoản cho vay có thời hạn nhỏ hơn 12 tháng, chủ yếu nhằm mục đích tài trợ cho sửa chữa, mua sắm bất động sản. - Trung và dài hạn Các khoản cho vay có thời hạn từ 1 đến 5 năm thì được xếp vào danh mục khoản vay trung hạn và trên 5 năm là các khoản cho vay dài hạn. Các khoản này thường chiếm một tỷ trọng rất lớn trong tổng dư nợ cho vay của các NHTM, chiếm phần lớn lợi nhuận mà hoạt động cho vay đem lại.
• Căn cứ vào mục đích vay Căn cứ vào mục đích vay có thể phân loại cho vay KHCN thành hai loại: - Cho vay KHCN nhằm phục vụ mục đích tiêu dùng Là các khoản cho vay nhằm phục vụ nhu cầu xây dựng, mua sắm hoặc cải tạo nhà ở của cá nhân, hộ gia đình. Đặc điếm của khoản vay này là thời gian dài và quy mô vay là lớn. - Cho vay KHCN nhằm phục vụ mục đích sản xuất kinh doanh Đó là các khoản cho vay để thực hiện các phương án sản xuất kinh doanh nhỏ ở 10 từng hộ gia đình, vay để buôn bán, thuê cửa hàng,. Đặc điểm của các khoản cho vay này là thời hạn thường dài, qui mô tuỳ thuộc vào phương án kinh doanh của khách hàng, rủi ro của khoản cho vay này rất cao, và có khả năng xảy ra rủi ro đạo đức.
• Căn cứ vào phương thức hoàn trả - Cho vay KHCN trả một lần khi đến hạn Là các khoản vay ngắn hạn của cá nhân và hộ gia đình thế chấp tài sản là bất động sản để đáp ứng nhu cầu tiền mặt tức thời và được thanh toán một lần khi khoản vay đến hạn. Quy mô của món vay là tương đối nhỏ, các khoản vay trả một lần thường ngắn hạn và được dùng để chi trả cho các chuyến đi nghỉ, mua các dụng cụ gia đình hoặc sửa chữa ô tô, nhà ở. Rủi ro các món vay này là không lớn lắm. - Cho vay trả góp Là khoản cho vay ngắn hạn hoặc trung hạn được thanh toán làm hai hoặc nhiều lần liên tiếp (thường theo tháng hoặc quý).
Khoản cho vay được trả làm nhiều lần theo thỏa thuận giữa ngân hàng và khách hàng, phương thức này được dùng để tài trợ cho việc mua sắm các vật dụng đắt tiền như ô tô, nhà,. hoặc để tài trợ cho các phương án sản xuất kinh doanh, thuê cửa hàng, mua sắm các tài sản lưu động khác,. Nhìn chung, các khoản cho vay trả góp này mang lãi suất cố định, tuy nhiên loại mang lãi suất thả nổi cũng đang dần trở nên phố biến. Thường thì trong tổng khối lượng cho vay cá nhân do các NHTM cung cấp thì hơn 80% được thực hiện trên cơ sở trả góp.
Điều này xuất phát từ việc khả năng tài chính của khách hàng không đủ để chi trả khoản vay một lần duy nhất thêm vào đó việc định kỳ trả nợ vào mỗi tháng hay đến kỳ lương là thuận lợi hơn. Hình thức cho vay này lại được chia nhỏ thành: cho vay trả gốc và lãi hàng tháng đều nhau (niên kim cố định), trả gốc hàng tháng bằng nhau, lãi trả theo số dư gốc (niên kim không cố định), hoặc trả lãi hàng kì còn gốc trả cuối kì. * Căn cử vào biện pháp bảo đảm tiền vay - Cho vay có bảo đảm bằng tài sản: Là cho vay với tài sản bảo đảm là bất động sản hình thành từ vốn vay hoặc tài sản thuộc quyền sử dụng/quyền sở hữu của khách hàng hoặc tài sản của bên bảo lãnh trước khi vay vốn của Ngân hàng. Tài sản bảo đảm làm tăng tính an toàn cho 11 khoản vay do Ngân hàng có thế tạo áp lực để buộc khách hàng phải trả nợ hoặc trong tình huống xấu nhất khách hàng không trả được nợ thì việc phát mại tài sản bảo đảm cũng giúp giảm bớt tổn thất cho Ngân hàng.
- Cho vay có bảo đảm không phải bằng tài sản: Là cho vay dựa trên uy tín (tín chấp) hoặc bảo lãnh của tổ chức đoàn thể, chính quyền địa phương.cho cá nhân không có tài sản bảo đảm. Ngân hàng lựa chọn các khách hàng có uy tín và khả năng trả nợ tốt để cho vay. Ngân hàng cho khách hàng vay tiền để đáp ứng nhu cầu của khách hàng trên cơ sở tín chấp lương, chủ yếu được áp dụng đối với khách hàng có thu nhập ổn định, thu nhập ngoài việc trang trải các chi tiêu thường xuyên còn có một phần tích luỹ để trả nợ vay (công chức, viên chức trong biên chế nhà nước, nhân viên có họp đồng lao động dài hạn,.), ngoài ra thu nhập hình thành từ sản xuất kinh doanh cũng có thể được xem xét dùng làm nguồn trả nợ. Hình thức này phù họp với những khoản vay giá trị không lớn, thời hạn vay ngắn.