Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỞ RỘNG CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Cho vay tiêu dùng của Ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm Theo Luật các tổ chức tín dụng: Cấp tín dụng là việc Tổ chức tín dụng thỏa thuận để tổ chức, các nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền trong một thời gian nhất định theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh Ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác. Từ khái niệm về tín dụng Ngân hàng, có thể hiểu tín dụng với KHCN của NHTM là việc NHTM thỏa thuận để cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền trong một thời gian nhất định theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh Ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác.
Với tư cách là người đi vay, Ngân hàng nhận tiền gửi của các nhà doanh nghiệp và các cá nhân hoặc phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu để huy động vốn trong xã hội. Trái lại với tư cách là người cho vay thì Ngân hàng cung cấp tín dụng cho các doanh nghiệp và cá nhân. Hoạt động tín dụng của Ngân hàng gồm: Cho vay, bảo lãnh, cho thuê tài chính, chiết khấu thương phiếu. Khách hàng trực tiếp giao tiền hoặc giao qua tài khoản cho khách hàng sử dụng số tiền vay đó.
Ngân hàng sau khi vay tiền không được tùy ý sử dụng mà phải sử dụng theo đúng mục đích và thời gian nhất định. Mục đích sử dụng tiền và thời gian sử dụng đã được Ngân hàng và khách hàng cùng thống nhất thông qua và được ký kết thành hợp đồng. Theo hợp đồng được ký kết Ngân hàng phải cung cấp tiền cho khách hàng đủ và đúng thời gian quy định và theo đó khách hàng phải đảm bảo trả nợ gốc và lãi cho Ngân hàng đúng thời hạn. 9 Luan van Từ khái niệm về cho vay tiêu dùng KHCN của NHTM có thể hiểu là việc NHTM thỏa thuận để cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền trong một thời gian nhất định theo nguyên tắc có hoàn trả.
Hiện nay có rất nhiều Ngân hàng thương mại luôn quan tâm và đẩy mạnh về hoạt động cho vay tiêu dùng như MBBank; EXIMBANK; …. Vai trò của vay tiêu dùng khách hàng cá nhân Ngân hàng thương mại 1. Đối với khách hàng vay vốn: Thứ nhất, phần đáp ứng nhu cầu tài chính cho chi tiêu, tiêu dùng cá nhân hoặc hộ gia đình Ở một chừng mực nào đó, cho vay tiêu dùng giúp cho các khách hàng linh hoạt hơn trong việc giải quyết vấn đề thỏa mãn nhu cầu của bản thân và gia đình. Thay vì phải tích lũy đủ vốn mới thực hiện kế hoạch của bản thân, khách hàng có thể phối hợp giữa thoả mãn nhu cầu ở hiện tại với khả năng thanh toán ở hiện tại và tương lai, khách hàng sẽ tiêu dùng trước bằng cách lựa chọn phương án vay vốn KH rồi tích lũy và hoàn trả sau cho Ngân hàng.
Vai trò này có ý nghĩa rất to lớn đối với những trường hợp mua sắm các hàng hoá thiết yếu có giá trị cao như nhà cửa, xe hơi… hay chi tiêu cấp bách như ốm đau, bệnh tật,. Trong những trường hợp này, thay vì bế tắc hoặc phải tìm đến những khoản vay nóng ngoài NH với lãi suất cao, thì khách hàng có thể an tâm vay vốn từ Ngân hàng với lãi suất và thời hạn vay hợp lý. Thứ hai, góp phần đáp ứng nhu cầu vốn cho kinh doanh cá thể hay hộ gia đình trong nền kinh tế. Cho vay tiêu dùng tài trợ vốn cho cá nhân phát triển kinh tế gia đình, nâng cao đời sống sinh hoạt.
Với điều kiện cấp tín dụng đơn giản hơn đối với khách hàng doanh nghiệp, cho vay tiêu dùng phù hợp với hình thức nhỏ lẻ, 10 Luan van 1. Đối với NHTM: Thứ nhất, góp phần gia tăng thu nhập cho NHTM Thông qua việc cung ứng sản phẩm tín dụng tiêu dùng KHCN, NHTM sẽ thu được các khoản thu nhập giống như các hoạt động cho vay khác. Khoản thu nhập này đến từ tiền thu lãi khi cấp tín dụng cho KHCN. Cho vay KHCN thường có mức lãi suất cao hơn, đặc biệt là trong cho vay tiêu dùng nên ngày càng đóng góp quan trong trong tổng thu nhập của NHTM.
Thứ hai, góp phần phân tán rủi ro cho Ngân hàng Nếu Ngân hàng chỉ tập trung cho vay các khách hàng doanh nghiệp, khi hoạt động kinh doanh của các khách hàng này gặp khó khăn gây ảnh hưởng đến khả năng trả nợ sẽ ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động kinh doanh của Ngân hàng vì các khoản cho vay khách hàng doanh nghiệp thường lớn. Do vậy, với nguyên tắc “không để tất cả trứng vào một rổ”, các Ngân hàng nâng cao chất lượng tín dụng KHCN như một sự phân tán rủi ro vì với số lượng Khách cá nhân đông nhưng số tiền vay ít nên khi một khách hàng gặp rủi ro thì hậu quả đối với Ngân hàng cũng thấp hơn. Thứ ba, góp phần gia tăng uy tín và thương hiệu của NHTM Ngoài ra, do có đối tượng khách hàng rất rộng nên việc phát triển tín dụng tiêu dùng cá nhân sẽ giúp hình ảnh thương hiệu của Ngân hàng được phổ biến và nâng cao, tạo ra uy tín lớn để phát triển các sản phẩm, dịch vụ khác của Ngân hàng. Thông qua tín dụng tiêu dùng cá nhân, ngoài việc cấp tín dụng cho khách hàng còn giúp Ngân hàng thuận lợi trong bán chéo sản phẩm dịch vụ Ngân hàng bán lẻ như: Tiền gửi tiết kiệm, giao dịch thanh toán, chuyển lương qua tài khoản, phát hành – thanh toán thẻ,….
Thậm chí, nhiều Ngân hàng còn có khả năng cung cấp gói sản phẩm dịch vụ tài chính cá nhân đồng bộ thỏa mãn tối đa nhu cầu khách hàng sẽ tạo nét khác biệt cho Ngân hàng trong cạnh tranh với đối thủ, do đó góp phần nâng cao thương hiệu cho Ngân hàng. Đối với nền kinh tế: Thứ nhất, góp phần tăng trưởng kinh tế. Mở rộng cho vay tiêu dùng KHCN cũng có vai trò tích cực đối với xã hội. Tín dụng KHCN góp phần nâng cao đời sống của người dân tại địa phương.
Điều này biểu hiện rõ nét thông qua việc các gia đình vay vốn đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tể của mình. Khi nhu cầu chi tiêu của khách hàng được thoả mãn nhờ có các sản phẩm dịch vụ cho vay tiêu dùng, nhu cầu về hàng hoá dịch vụ sẽ tăng lên từ đó tạo điều kiện kích thích tiêu thụ sản phẩm của các doanh nghiệp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp mở rộng sản xuất như vậy xét trên phạm vi nền kinh tế mang lại như: Kích thích tăng trưởng GDP, kiềm chế lạm phát. Thứ hai, góp phần tạo sự ổn định về mặt xã hội Tín dụng KHCN là kênh hỗ trợ vốn để mọi người dân trong nền kinh tế trang trải các chi phí phát sinh trong cuộc sống từ thỏa mãn nhu cầu thiết yếu cho đến nhu cầu xa xỉ với chi phí đắt đỏ, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống. Tín dụng KHCN giúp kích cầu trong nền kinh tế, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, thúc đẩy sản xuất trong nước.
Do đó thu hút nhiều lực lượng lao động tham gia xây dựng, sản xuất tạo công ăn việc làm, hướng đến các mục tiêu xã hội như xóa đói, giảm nghèo, tăng thu nhập, giảm tệ nạn xã hội góp phần ổn định trật tự xã hội. Đặc điểm cho vay tiêu dùng của Ngân hàng thương mại 1. Về đối tượng: Đối tượng cấp tín dụng là các cá nhân, hộ gia đình, tổ hợp tác, cán bộ nhân viên có nhu cầu sử dụng vốn phục vụ mục đích tiêu dùng, sinh hoạt gia đình. Khác với các doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế, KHCN thường có số lượng rất lớn, nhu cầu vay vốn rất đa dạng song không thường xuyên và chịu sự ảnh hưởng nhiều của môi trường kinh tế, văn hóa – xã hội.
Chính vì vậy, ở mỗi khu vực khác nhau, nhu cầu vay vốn của KHCN cũng rất khác nhau. Thời gian vay vốn: Thời gian vay vốn tiêu dùng KHCN đa dạng, chủ yếu là khoản vay trung và dài hạn, tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng trong việc thanh toán nợ vay. Quy mô vốn và số lượng các khoản vay: Thông thường thì các khoản tín dụng tiêu dùng KHCN có quy mô vốn thường nhỏ, phù hợp đối với các NHTM hoạt động theo định hướng là NH bán lẻ thường có số lượng các khoản vay KHCN chiếm tỉ trọng lớn. Chi phí cho vay: Chi phí mà NHTM bỏ ra đối với các khoản tín dụng tiêu dùng KHCN thường lớn cả về chi phí nhân lực và công cụ.
Bởi đối tượng cấp tín dụng khách hàng là cá nhân có diễn biến phức tạp, số lượng các khoản vay là nhiều, song quy mô, giá trị mỗi khoản vay lại tương đối nhỏ. Lãi suất cho vay: Lãi suất cho vay của các khoản vay tiêu dùng KHCN thường cao hơn so với các khoản cấp tín dụng các sản phẩm khác. Nguyên nhân bởi vì chi phí tín dụng KHCN tính trên mỗi đơn vị đồng vốn cho vay là lớn, mức độ rủi ro của khoản vay cao và kém nhạy bén với lãi suất. Rủi ro tín dụng: Các khoản tín dụng tiêu dùng KHCN bao giờ cũng tiềm ẩn rủi ro tín dụng cao, bởi đối tượng cho vay là các cá nhân, hộ gia đình có tình hình tài chính dễ thay đổi tùy theo tình trạng công việc và sức khỏe của họ.Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, các cá nhân và hộ gia đình thường có trình độ quản lý yếu, thiếu kinh nghiệm, trình độ khoa học kỹ thuật lạc hậu do đó khả năng cạnh tranh trên thị trường kém.
Do vậy Ngân hàng sẽ phải đối mặt với rủi ro khi người vay bị thất nghiệp, gặp tai nạn, phá sản. Mặt khác việc thẩm định và quyết định tín dụng KHCN thường không đầy đủ về thông tin cũng là một trong những lý do dẫn tới tình trạng rủi ro tín dụng đối với các khoản tín dụng KHCN. Quan niệm, nội dung, chỉ tiêu và các yếu tố ảnh hƣởng đến mở rộng cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng thƣơng mại 1. Quan niệm mở rộng cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng thương mại: Cho vay tiêu dùng là một trong các sản phẩm cho vay nên nó có đầy đủ các đặc điểm của một sản phẩm cho vay thông thường.
Tuy nhiên, cho vậy tiêu dùng là phục vụ cho việc tiêu dùng của cá nhân và hộ gia đình.