CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ MỞ RỘNG CHO VAY DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa 1. Khái niệm về cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa Khái niệm về doanh nghiệp: Doanh nghiệp là tổ chức có tên. riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh.
Doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp được thành lập hoặc đăng ký thành lập theo pháp luật Việt Nam và có trụ sở chính tại Việt Nam. Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa: "Doanh nghiệp nhỏ và vừa" là thuật ngữ chỉ tóm tắt cho các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa, được đánh giá dựa trên tiêu chí vốn, nguồn nhân công lao động và doanh thu sản phẩm. Theo luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa 2017, doanh nghiệp nhỏ và vừa có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 200 người, tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng, tổng doanh thu của năm trước liền kề không quá 300 tỷ đồng. Khái niệm về tín dụng: Rose (2003) dựa trên việc phân tích hệ thống pháp luật Anh Mỹ cho rằng: “Cấp tín dụng một khoản nợ được cung cấp bởi một thực thể (Cá nhân hoặc tổ chức) cho một thực thể khác thông qua các giấy nợ, trong đó quy định rõ ràng về mức lãi suất, thời hạn trả nợ”.
Với đặc trưng của các nền kinh tế có hệ thống pháp luật phát triển, ngân hàng khi cho vay thường dựa vào kết quả thẩm định tín nhiệm của các công ty xếp hạng đã được mua sẵn, do đó thường không cần thẩm định hồ sơ đầy đủ. Quan điểm này tập trung chủ yếu vào khả năng thanh toán của khách hàng. Tuy nhiên, đối với các nước có nền kinh tế đang chuyển đổi, quan điểm này có thể không phản ánh đúng hoàn cảnh, và việc áp dụng nó có thể gặp khó khăn. Casu (2013) đưa ra khái niệm khác về cấp tín dụng dựa trên hệ thống luật pháp của Đức Pháp.
Casu cho rằng: “Cấp tín dụng là một hoạt động trong đó một chủ thể cấp một khoản tiền cho chủ thể khác để sử dụng với mục đích nhất định và thời hạn xác định”. Tuy nhiên, quan điểm này vẫn được nhận định là chưa hoàn chỉnh (Mishkin, 2014) bởi thực tế đã chứng minh rằng, trong một số trường hợp, các giao kết dân sự đã xác định cho vay nhưng vẫn chưa được giải ngân, có nghĩa là ngân hàng chưa cung cấp khoản vay cho khách hàng. Điều này cho thấy cần có hướng dẫn cụ thể hơn để xác định rõ hơn hoạt động này. 5 Khái niệm cho vay: Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.
Từ các quan điểm trên, có thể kết luận rằng cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa là một hình thức cho vay dành riêng cho khách hàng là doanh nghiệp nhỏ và vừa, với cam kết hoàn trả không điều kiện cả gốc và lãi. Điều này đáp ứng đầy đủ các điều kiện về giao dịch dân sự trên thị trường. Các hình thức cho vay của Ngân hàng thương mại đối với Doanh nghiệp nhỏ và vừa Ngân hàng thương mại sẽ có những hình thức cho vay khác nhau dựa trên căn cứ vào phương thức cho vay, thời hạn vay và đối tượng của khoản vay. Căn cứ vào phương thức cho vay Cho vay từng lần Hình thức cho vay này sẽ phù hợp với tệp khách hàng không có nhu cầu vay thường xuyên hay không điều kiện cấp hạn mức không đủ.
Việc vay này với mục đích hỗ trợ tài chính tạm thời, cho vay bắc cầu, cho vay nhằm hỗ trợ triển khai các dự án hay đề tài khoa học nghiên cứu,… Ưu điểm của cho vay từng lần là khoản vay được giải ngân một lần, với một kế hoạch trả nợ cụ thể, giúp khách hàng dễ dàng theo dõi tình trạng khoản vay và chuẩn bị tài chính để trả nợ đúng hạn. Thường thì khoản vay từng lần có lãi suất cố định trong suốt thời gian vay, giúp khách hàng có thể dự đoán và lên kế hoạch chi trả phù hợp mà không lo lắng về biến động lãi suất. Tuy nhiên, khoản cho vay từng lần thì khách hàng chỉ có thể vay một lần và không thể tiếp cận thêm vốn nếu nhu cầu tài chính phát sinh trong thời gian vay. Nếu cần thêm vốn, khách hàng phải đăng ký một khoản vay mới, gây ra sự bất tiện và mất thời gian.
Khi có nhu cầu vay lại, khách hàng phải tiến hành quy trình thẩm định và xét duyệt từ đầu, mất thời gian và có thể gây phiền toái nếu cần vốn gấp. Cho vay theo hạn mức Tổ chức tín dụng xác định và thỏa thuận với khách hàng một hạn mức cho vay tối đa duy trì trong một khoảng thời gian nhất định. Ít nhất một lần mỗi năm, tổ chức tín dụng sẽ xem xét và điều chỉnh lại hạn mức cho vay tối đa cùng với thời gian duy trì hạn mức này. Hạn mức tín dụng sẽ được cấp dựa trên cơ sở sản xuất và mục đích vay vốn của khách hàng.
Ưu điểm là khách hàng có thể rút tiền nhiều lần tùy ý trong giới 6 hạn tín dụng, và trả lại bất cứ khi nào trong thời hạn vay. Điều này giúp doanh nghiệp dễ dàng quản lý dòng tiền và đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn lưu động. Lãi suất chỉ được tính trên số tiền thực tế đã rút, không phải trên toàn bộ hạn mức tín dụng. Điều này giúp khách hàng tiết kiệm chi phí khi không sử dụng toàn bộ số vốn được cấp.
Tuy nhiên nhược điểm là lãi suất của các khoản vay theo hạn mức có thể cao hơn so với các khoản vay có kỳ hạn dài hơn hoặc có bảo đảm do tính chất linh hoạt và không có tài sản thế chấp. Bên cạnh đó, các ngân hàng thường giới hạn hạn mức cho vay, đặc biệt là với DNNVV, khiến hình thức này không phù hợp cho các nhu cầu vốn lớn hoặc các dự án đầu tư dài hạn. Cho vay theo dự án đầu tư Hình thức vay này được áp dụng cho các doanh nghiệp có nhu cầu vay để thực hiện các dự án đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh, dịch vụ và các dự án phục vụ đời sống. Khoản vay này được sử dụng để thay thế nguồn vốn tạm thời mà doanh nghiệp đã huy động để thanh toán các chi phí của dự án, dựa trên các chứng từ pháp lý hợp lệ.
Khoản vay theo dự án đầu tư thường có thời gian vay dài, phù hợp với vòng đời của dự án, giúp khách hàng có thời gian để triển khai, hoàn thành và tạo ra dòng tiền đủ để trả nợ. Nhược điểm của cho vay theo dự án là ngân hàng thường tiến hành thẩm định kỹ lưỡng về khả thi và rủi ro của dự án, vì vậy, quy trình xét duyệt có thể mất nhiều thời gian và yêu cầu nhiều tài liệu liên quan đến dự án. Việc hoàn trả khoản vay phụ thuộc vào khả năng sinh lời của dự án, vì vậy nếu dự án gặp khó khăn hoặc không sinh lời như dự kiến, doanh nghiệp có thể gặp rủi ro tài chính và khó khăn trong việc trả nợ. Nếu dự án không thành công, doanh nghiệp có thể gánh chịu tổn thất tài chính lớn và ảnh hưởng đến khả năng hoạt động kinh doanh.
Điều này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tình hình tài chính và uy tín của doanh nghiệp trên thị trường. Cho vay trả góp Đây là hình thức hình thức cấp tín dụng mà người vay sẽ phải thanh toán tiền vay và tiền lãi định kỳ với một số tiền như nhau. Điểm nổi bật của khoản vay trả góp là có thời gian thanh toán linh hoạt, giảm bớt áp lực tài chính cho khách hàng. Khoản vay này áp dụng đối với các khoản vay trung, dài hạn, tài trợ cho tài sản cố định và tải lâu bền.
Bên cạnh những ưu điểm nổi bật thì cách thức cho vay này vẫn còn tồn tại một số nhược điểm như các khoản vay có lãi suất thả nổi, số tiền trả góp hàng kỳ có thể tăng lên nếu lãi suất thị trường tăng. Ngoài ra, nếu tổng thời gian vay dài, khách hàng có thể phải trả số tiền lãi đáng kể so với khoản vay gốc ban đầu. Nhiều khoản vay trả góp có thể áp dụng phí phạt nếu khách hàng muốn trả nợ trước hạn. Điều này 7 có thể làm tăng chi phí nếu khách hàng có khả năng trả nợ sớm nhưng không muốn bị phí phạt.
Cho vay luân chuyển Khi mua hàng, doanh nghiệp có thể gặp trường hợp thiếu vốn, khi đó ngân hàng sẽ cấp tín dụng cho doanh nghiệp và một khi doanh nghiệp bán hàng, ngân hàng sẽ thu nợ. Hình thức chi vay này chỉ cần thực hiện một lần cho nhiều lần vay nên rất thuận tiện. Không những vậy, hạn mức tín dụng luân chuyển cho phép khách hàng có thể vay, trả và tái vay trong suốt thời gian hiệu lực của hạn mức. Điều này giúp doanh nghiệp linh hoạt trong việc điều tiết dòng tiền và kịp thời đáp ứng nhu cầu tài chính ngắn hạn.
Về lãi suất thì cho vay luân chuyển chỉ được tính trên số tiền thực tế đã vay trong hạn mức tín dụng, chứ không phải trên toàn bộ hạn mức. Điều này giúp khách hàng tiết kiệm chi phí lãi suất khi không sử dụng toàn bộ số vốn được cấp. Cho vay luân chuyển phù hợp cho các doanh nghiệp có nhu cầu vốn lưu động liên tục, giúp duy trì hoạt động kinh doanh mà không gặp gián đoạn về dòng tiền. Tuy nhiên, cũng chính vì tính chất linh hoạt và không cần thế chấp, lãi suất của các khoản vay luân chuyển có thể cao hơn so với các khoản vay dài hạn hoặc có bảo đảm.
Nếu doanh nghiệp sử dụng khoản vay luân chuyển liên tục, chi phí lãi suất có thể tăng đáng kể. Điều này có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận và khả năng tài chính của doanh nghiệp trong dài hạn. Cho vay hợp vốn Cho vay hợp vốn là hình thức cấp tín dụng trong đó một nhóm ngân hàng hoặc tổ chức tài chính cùng tham gia cung cấp vốn cho một dự án lớn hoặc một khách hàng, nhằm chia sẻ rủi ro và tối ưu hóa các nguồn lực tài chính.