Luận văn thạc sĩ xây dựng mô hình phù hợp để xử lý ô nhiễm nước mặt bằng thuỷ sinh thực vật tại đầm và đoạn chảy qua kcn quang minh mê linh hà nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu mô hình xử lý ô nhiễm nước mặt bằng thủy sinh thực vật tại đầm và đoạn chảy qua KCN Quang Minh, Mê Linh, Hà Nội.

• Tác giả: Hoàng Quốc Trọng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Môi trường trong phát triển bền vững
• Đề tài: Xây dựng mô hình phù hợp để xử lý ô nhiễm nước mặt bằng thủy sinh thực vật tại đầm Và (đoạn chảy qua KCN Quang Minh - Mê Linh - Hà Nội)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ khoa học môi trường
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Khái niệm về ô nhiễm
• 1.2. Khái niệm đầm - hồ, khu vực nước đứng (tĩnh)
• 1.3. Khái niệm về TSTV
• 1.4. Khái niệm công nghệ sinh thái
• 1.5. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và các yếu tố liên quan đến ô nhiễm của Đầm Và
• 1.5.1. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN, PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về ô nhiễm nước

Ô nhiễm nước là một vấn đề nghiêm trọng tại Việt Nam, đặc biệt là tại các khu vực như đầm Quang Minh. Theo Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam, ô nhiễm môi trường được định nghĩa là sự thay đổi tính chất của môi trường, vi phạm tiêu chuẩn môi trường. Ô nhiễm nước có thể do nhiều nguyên nhân, bao gồm cả tự nhiên và nhân tạo. Các tác nhân ô nhiễm như chất thải sinh hoạt, công nghiệp và nông nghiệp đã làm suy giảm chất lượng nước, ảnh hưởng đến sinh thái nước và đời sống con người. Việc xác định các nguồn ô nhiễm và phân loại ô nhiễm nước là rất quan trọng để có biện pháp xử lý hiệu quả.

1.1. Khái niệm ô nhiễm nước

Ô nhiễm nước được hiểu là sự biến đổi chất lượng nước do các tác nhân như hóa chất, vi sinh vật và chất thải. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe con người mà còn tác động tiêu cực đến hệ sinh thái. Các loại ô nhiễm nước có thể phân loại theo nguồn gốc, bao gồm ô nhiễm tự nhiên và ô nhiễm nhân tạo. Việc nhận diện và phân loại ô nhiễm là bước đầu tiên trong việc xây dựng các giải pháp xử lý hiệu quả.

1.2. Tác động của ô nhiễm nước đến môi trường

Ô nhiễm nước không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng nước mà còn tác động đến đa dạng sinh học trong khu vực. Các loài thủy sinh thực vật như bèo Tây và rau muống có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi ô nhiễm, dẫn đến sự suy giảm quần thể và mất cân bằng sinh thái. Hệ sinh thái nước bị tổn thương sẽ ảnh hưởng đến các loài động vật và thực vật khác, gây ra những hệ lụy lâu dài cho môi trường và con người.

II. Mô hình xử lý ô nhiễm nước bằng thủy sinh thực vật

Mô hình xử lý ô nhiễm nước bằng thủy sinh thực vật là một giải pháp hiệu quả và bền vững. Các loài thực vật như bèo tấm và cỏ vetiver có khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng và các chất ô nhiễm trong nước, giúp cải thiện chất lượng nước. Việc áp dụng công nghệ sinh thái trong xử lý ô nhiễm nước tại đầm Quang Minh không chỉ giúp làm sạch nước mà còn bảo vệ môi trường và duy trì đa dạng sinh học.

2.1. Các loài thủy sinh thực vật được sử dụng

Các loài thủy sinh thực vật như bèo Tây, rau muống, và ngổ Trâu được lựa chọn để xử lý ô nhiễm nước tại đầm Quang Minh. Những loài này có khả năng phát triển nhanh và hấp thụ các chất ô nhiễm, đồng thời tạo môi trường sống cho vi sinh vật có lợi. Việc lựa chọn đúng loài thực vật là yếu tố quyết định đến hiệu quả của mô hình xử lý.

2.2. Đánh giá khả năng xử lý của thủy sinh thực vật

Đánh giá khả năng xử lý của các loài thủy sinh thực vật là cần thiết để xác định hiệu quả của mô hình. Các chỉ số như Nhu cầu oxy hóa học (COD) và Nhu cầu oxy sinh hóa (BOD) được sử dụng để đo lường mức độ ô nhiễm và khả năng xử lý của hệ thống. Kết quả cho thấy rằng việc sử dụng thủy sinh thực vật có thể giảm đáng kể các chỉ số ô nhiễm, từ đó cải thiện chất lượng nước tại đầm Quang Minh.

III. Đề xuất mô hình quản lý tổng hợp tài nguyên nước

Đề xuất mô hình quản lý tổng hợp tài nguyên nước tại đầm Quang Minh là một bước đi quan trọng trong việc bảo vệ môi trường. Mô hình này không chỉ tập trung vào xử lý ô nhiễm mà còn bao gồm các biện pháp quản lý bền vững, bảo vệ đa dạng sinh học và cải thiện chất lượng nước. Việc kết hợp giữa công nghệ sinh thái và quản lý tổng hợp sẽ tạo ra một hệ thống hiệu quả và bền vững cho khu vực.

3.1. Quản lý tổng hợp tài nguyên nước

Quản lý tổng hợp tài nguyên nước bao gồm việc phối hợp giữa các cơ quan chức năng, cộng đồng và các tổ chức phi chính phủ. Mục tiêu là bảo vệ và phát triển bền vững các nguồn nước, đồng thời giảm thiểu ô nhiễm. Việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ giúp duy trì chất lượng nước và bảo vệ môi trường sống cho các loài thủy sinh thực vật và động vật.

3.2. Định hướng ứng dụng thủy sinh thực vật tại Việt Nam

Định hướng ứng dụng thủy sinh thực vật trong xử lý ô nhiễm nước tại Việt Nam cần được chú trọng. Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn cần được mở rộng để nâng cao hiệu quả xử lý ô nhiễm. Việc phát triển các mô hình tương tự tại các khu vực khác sẽ góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống cho cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ô nhiễm nước mặt là một trong những vấn đề môi trường nghiêm trọng tại Việt Nam, đặc biệt tại các khu vực có sự phát triển công nghiệp và dân cư đông đúc. Đầm Và, đoạn chảy qua Khu công nghiệp (KCN) Quang Minh, huyện Mê Linh, Hà Nội, đang chịu áp lực ô nhiễm ngày càng gia tăng do nguồn thải từ hoạt động công nghiệp, sinh hoạt và nông nghiệp. Theo khảo sát năm 2012, lượng nước thải từ KCN Quang Minh dự kiến tăng lên 7.000 m³/ngày-đêm, gấp 2,4 lần so với hiện tại, làm tăng nguy cơ ô nhiễm và vượt quá khả năng chịu tải của Đầm Và. Mục tiêu nghiên cứu là xây dựng mô hình xử lý ô nhiễm nước mặt bằng thủy sinh thực vật (TSTV) phù hợp với điều kiện sinh thái và đặc điểm ô nhiễm của Đầm Và, nhằm cải thiện chất lượng nước, bảo vệ đa dạng sinh học và hỗ trợ phát triển bền vững khu vực.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào đoạn Đầm Và qua KCN Quang Minh, với thời gian khảo sát từ tháng 4 đến tháng 10 năm 2012. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp giải pháp xử lý ô nhiễm nước mặt chi phí thấp, hiệu quả lâu dài, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức và quản lý tài nguyên nước tại các vùng có đặc điểm tương tự. Các chỉ số môi trường như COD, BOD, tổng Nitơ (T-N), tổng Phốtpho (T-P), kim loại nặng và vi sinh vật được phân tích để đánh giá hiện trạng ô nhiễm và hiệu quả mô hình xử lý.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Công nghệ sinh thái (Ecological Engineering): Được định nghĩa là sự điều khiển hệ sinh thái tự nhiên bằng cách sử dụng năng lượng bổ sung nhỏ để duy trì và cải thiện chức năng sinh thái, trong đó TSTV đóng vai trò trung tâm trong xử lý ô nhiễm nước mặt.

• Mô hình xử lý ô nhiễm nước mặt bằng TSTV: TSTV như bèo Tây, rau Muống, ngổ Trâu, cải Soong được sử dụng để hấp thụ các chất dinh dưỡng (N, P), kim loại nặng và vi sinh vật gây ô nhiễm, đồng thời tạo giá thể cho vi sinh vật phát triển, thúc đẩy quá trình nitrat hóa và phản nitrat hóa.

• Khái niệm ô nhiễm nước mặt: Theo Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam 2005 và Hiến chương châu Âu về nước, ô nhiễm nước là sự biến đổi chất lượng nước do các tác nhân hóa học, sinh học hoặc vật lý vượt quá tiêu chuẩn cho phép, gây hại cho sức khỏe con người và hệ sinh thái.

Các khái niệm chính bao gồm: ô nhiễm hữu cơ, vô cơ, phú dưỡng, vi khuẩn lam độc, khả năng chịu tải môi trường, và các chỉ số môi trường như COD, BOD, DO, T-N, T-P, TSS.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thu thập từ khảo sát thực địa tại Đầm Và (3 lần lấy mẫu vào các tháng 4, 5 và 9 năm 2012), dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo kinh tế - xã hội, tài liệu khoa học liên quan và quy chuẩn Việt Nam (QCVN 08:2008/BTNMT).

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích hóa lý và sinh học mẫu nước, đánh giá biến động các thông số môi trường. Công cụ GIS và phần mềm AutoCAD được dùng để thiết kế mô hình và quy hoạch khu vực trồng TSTV. Excel hỗ trợ xử lý số liệu và biểu diễn đồ thị.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Lấy 6 mẫu nước tại 3 vị trí khác nhau trong Đầm Và, mỗi vị trí lấy mẫu 2 chai 2 lít, nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của số liệu.

• Timeline nghiên cứu: Từ tháng 4 đến tháng 10 năm 2012, bao gồm khảo sát hiện trạng, thu thập và phân tích số liệu, xây dựng mô hình và hoàn thiện báo cáo.

• Mô hình hóa: Xây dựng mô hình xử lý ô nhiễm nước mặt bằng TSTV dựa trên đặc tính sinh trưởng của các loài thủy sinh, điều kiện môi trường và mức độ ô nhiễm thực tế tại Đầm Và.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng ô nhiễm nước Đầm Và:

   • COD dao động từ 45 đến 65 mgO₂/l, vượt mức cho phép (40-60 mgO₂/l).
   • Tổng Nitơ (T-N) từ 0,12 đến 0,23 mgN/l, tổng Phốtpho (T-P) từ 0,08 đến 0,18 mgP/l, đều cao hơn ngưỡng an toàn, gây hiện tượng phú dưỡng.
   • Hàm lượng kim loại Fe và Zn vượt mức quy chuẩn (Fe: 1,52-1,68 mg/l, Zn: 1,09-4,09 mg/l).
   • Oxy hòa tan (DO) thấp, trung bình 4,8 mgO₂/l, đặc biệt tại điểm tiếp nhận nước thải từ KCN Quang Minh chỉ 3,2 mgO₂/l, cho thấy mức độ ô nhiễm hữu cơ cao.

2. Nguồn ô nhiễm chính:

   • Nước thải từ KCN Quang Minh chiếm phần lớn, với 160 doanh nghiệp, trong đó chỉ 39 doanh nghiệp đấu nối vào hệ thống xử lý nước thải tập trung.
   • Nước thải sinh hoạt và nông nghiệp đóng góp nhỏ hơn nhưng vẫn ảnh hưởng đến chất lượng nước.
   • Hiện tượng bồi lắng và tích tụ chất hữu cơ làm giảm khả năng tự làm sạch của Đầm Và.

3. Đặc điểm sinh vật và thủy sinh thực vật:

   • Vi khuẩn lam chiếm ưu thế, đặc biệt vào mùa hè, gây hiện tượng tảo nở hoa và phú dưỡng.
   • Các loài TSTV bản địa như bèo Tây, rau Muống, ngổ Trâu, cải Soong phát triển tốt, có khả năng hấp thụ dinh dưỡng và kim loại.
   • Mối quan hệ cộng sinh giữa TSTV và vi sinh vật giúp tăng hiệu quả xử lý ô nhiễm.

4. Dự báo nguy cơ ô nhiễm:

   • Với việc mở rộng KCN Quang Minh giai đoạn II, lượng nước thải dự kiến tăng lên 7.000 m³/ngày-đêm, nguy cơ ô nhiễm sẽ tăng cao nếu không có biện pháp xử lý hiệu quả.
   • Khả năng chịu tải của Đầm Và đã đạt ngưỡng, cần can thiệp kịp thời để tránh suy thoái môi trường nghiêm trọng.

Thảo luận kết quả

Kết quả phân tích cho thấy Đầm Và đang bị ô nhiễm nghiêm trọng bởi các chất dinh dưỡng (N, P), chất hữu cơ và kim loại nặng, phù hợp với các nghiên cứu về ô nhiễm nước mặt tại các khu vực công nghiệp và nông thôn khác ở Việt Nam. Mức COD và T-P vượt chuẩn cho thấy nguy cơ phú dưỡng cao, dẫn đến hiện tượng tảo nở hoa và suy giảm đa dạng sinh học, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế người dân và hệ sinh thái.

Việc sử dụng TSTV trong xử lý ô nhiễm nước mặt đã được nhiều quốc gia như Nhật Bản, Trung Quốc, Canada áp dụng thành công, với ưu điểm chi phí thấp, thân thiện môi trường và hiệu quả lâu dài. Tại Đầm Và, các loài TSTV bản địa có khả năng sinh trưởng tốt và hấp thụ các chất ô nhiễm, phù hợp với mô hình xử lý sinh thái.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ biến động các chỉ số COD, T-N, T-P theo thời gian và vị trí lấy mẫu, bảng so sánh hàm lượng kim loại với quy chuẩn Việt Nam, cũng như bản đồ phân bố các nguồn thải và khu vực trồng TSTV. So sánh với các nghiên cứu trong nước cho thấy mô hình xử lý bằng TSTV tại Đầm Và có tiềm năng ứng dụng thực tiễn cao, góp phần giảm thiểu ô nhiễm và phục hồi môi trường nước.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Triển khai mô hình xử lý ô nhiễm bằng TSTV tại Đầm Và:

   • Trồng các loài TSTV bản địa như bèo Tây, rau Muống, ngổ Trâu, cải Soong trên diện tích phù hợp.
   • Mục tiêu giảm nồng độ COD, T-N, T-P xuống dưới ngưỡng quy chuẩn trong vòng 12-18 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Ban quản lý KCN Quang Minh phối hợp với chính quyền địa phương và các tổ chức môi trường.

2. Nâng cao hiệu quả xử lý nước thải KCN:

   • Yêu cầu 100% doanh nghiệp đấu nối vào hệ thống xử lý nước thải tập trung.
   • Kiểm tra, giám sát và xử phạt nghiêm các trường hợp vi phạm.
   • Mục tiêu đạt tỷ lệ đấu nối trên 90% trong 6 tháng tới.

3. Quản lý tổng hợp và bảo vệ tài nguyên nước Đầm Và:

   • Xây dựng kế hoạch nạo vét, khơi thông dòng chảy để tăng oxy hòa tan và cải thiện môi trường sống cho TSTV.
   • Áp dụng các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm từ nông nghiệp như sử dụng phân bón hợp lý, hạn chế rửa trôi.
   • Chủ thể thực hiện: UBND huyện Mê Linh, Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội.

4. Tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng:

   • Tổ chức các chương trình giáo dục về bảo vệ môi trường nước và lợi ích của TSTV.
   • Khuyến khích người dân tham gia giám sát và bảo vệ nguồn nước.
   • Thời gian thực hiện liên tục, ưu tiên trong 12 tháng đầu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý môi trường và chính quyền địa phương:

   • Hỗ trợ xây dựng chính sách, quy hoạch và quản lý tài nguyên nước hiệu quả.
   • Áp dụng mô hình xử lý ô nhiễm phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Các doanh nghiệp trong KCN và khu vực lân cận:

   • Hiểu rõ tác động của hoạt động sản xuất đến môi trường nước.
   • Thực hiện các biện pháp xử lý nước thải đúng quy định, giảm thiểu ô nhiễm.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành môi trường:

   • Tham khảo phương pháp nghiên cứu, mô hình xử lý ô nhiễm bằng TSTV.
   • Phát triển các nghiên cứu tiếp theo về công nghệ sinh thái và quản lý tài nguyên nước.

4. Cộng đồng dân cư sống quanh Đầm Và và các vùng nước mặt tương tự:

   • Nâng cao nhận thức về ô nhiễm nước và vai trò của TSTV trong bảo vệ môi trường.
   • Tham gia giám sát và bảo vệ nguồn nước, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chọn thủy sinh thực vật để xử lý ô nhiễm nước mặt?
   TSTV có khả năng hấp thụ các chất dinh dưỡng (N, P), kim loại nặng và vi sinh vật gây ô nhiễm, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho vi sinh vật phân hủy chất ô nhiễm. Đây là công nghệ chi phí thấp, thân thiện môi trường và hiệu quả lâu dài.

2. Mô hình xử lý bằng TSTV có thể áp dụng ở những khu vực nào?
   Mô hình phù hợp với các vùng nước tĩnh hoặc chảy chậm, có nguồn ô nhiễm chủ yếu là chất dinh dưỡng và hữu cơ, như ao, hồ, đầm, đặc biệt là nơi có các loài TSTV bản địa phát triển tốt.

3. Hiệu quả xử lý ô nhiễm của mô hình được đánh giá như thế nào?
   Hiệu quả được đánh giá qua các chỉ số môi trường như giảm COD, BOD, T-N, T-P, tăng DO và giảm mật độ vi khuẩn lam độc. Ví dụ, tại Đầm Và, mô hình dự kiến giảm COD từ 65 mgO₂/l xuống dưới 40 mgO₂/l trong vòng 12-18 tháng.

4. Có những khó khăn nào khi triển khai mô hình TSTV?
   Khó khăn gồm việc duy trì diện tích trồng TSTV ổn định, kiểm soát nguồn thải ô nhiễm đầu vào, biến động thời tiết và mùa vụ ảnh hưởng đến sinh trưởng TSTV, cũng như sự phối hợp giữa các bên liên quan.

5. Làm thế nào để đảm bảo mô hình được áp dụng bền vững?
   Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng, xây dựng kế hoạch quản lý tổng hợp, giám sát thường xuyên và nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường nước.

Kết luận

• Đầm Và đang bị ô nhiễm nghiêm trọng bởi các chất dinh dưỡng, hữu cơ và kim loại nặng, vượt quá khả năng chịu tải môi trường.
• TSTV bản địa như bèo Tây, rau Muống, ngổ Trâu, cải Soong có tiềm năng lớn trong xử lý ô nhiễm nước mặt tại Đầm Và.
• Mô hình xử lý ô nhiễm bằng TSTV là giải pháp chi phí thấp, hiệu quả lâu dài, phù hợp với điều kiện sinh thái và kinh tế xã hội địa phương.
• Cần triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý tổng hợp, nâng cao hiệu quả xử lý nước thải KCN và tuyên truyền cộng đồng để bảo vệ nguồn nước.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện mô hình, thử nghiệm thực tế và nhân rộng mô hình tại các vùng nước mặt khác có đặc điểm tương tự.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ nguồn nước và phát triển bền vững khu vực Đầm Và!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu - Chƣơng 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu - Chƣơng 2. Điạ điể m, thời gian, phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cƣ́u - Chƣơng 3. Kết quả nghiên cứu - Kết luận và kiến nghị - Phụ lục 8.

Sản phẩm chính của luận văn: Luận văn và báo cáo tóm tắt luận văn cùng phụ lục gồm tài liệu, bản vẽ và hình ảnh. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CƢ́U 1. Khái niệm về ô nhiễm - Khái niệm ô nhiễm: Theo Luật Bảo vệ môi trƣờng Việt Nam năm 2005: “Ô nhiễm môi trường là sự làm thay đổi tính chất của môi trường, vi phạm tiêu chuẩn môi trường”. Trên thế giới, ô nhiễm môi trƣờng đƣợc hiểu là việc chuyển các chất thải hoặc năng lƣợng vào môi trƣờng đến mức có khả năng gây hại đến sức khỏe con ngƣời, đến sự phát triển sinh vật hoặc làm suy giảm chất lƣợng môi trƣờng.

Các tác nhân ô nhiễm bao gồm các chất thải ở dạng khí (khí thải), lỏng (nƣớc thải), rắn (chất thải rắn) chứa hóa chất hoặc tác nhân vật lý, sinh học và các dạng năng lƣợng nhƣ nhiệt độ, bức xạ. Tuy nhiên, môi trƣờng chỉ đƣợc xem là bị ô nhiễm nếu trong đó hàm lƣợng, nồng độ hoặc cƣờng độ các tác nhân trên đạt đến mức có khả năng tác động xấu đến con ngƣời, sinh vật và vật liệu. - Khái niệm ô nhiễm nguồn nước: Hiến chƣơng châu Âu về nƣớc, định nghĩa: “Ô nhiễm nƣớc là sự biến đổi nói chung do con ngƣời đối với chất lƣợng nƣớc, làm nhiễm bẩn nƣớc và gây nguy hiểm cho con ngƣời, cho công nghiệp, nông nghiệp, nuôi cá, nghỉ ngơi, giải trí, cho động vật nuôi và các loài hoang dã”. Ô nhiễm môi trƣờng nƣớc có thể đƣợc xác định bằng việc thay đổi tính chất của nguồn nƣớc do các tác nhân khác nhau nhƣ hoá chất, nguồn thải…dẫn tới việc huỷ hoại môi trƣờng, tác động xấu tới hệ sinh thái, đời sống con ngƣời.

- Phân loại ô nhiễm nguồn nước: + Ô nhiễm nƣớc có nguồn gốc tự nhiên: Do mƣa, tuyết tan, gió bão, lũ lụt đƣa vào môi trƣờng nƣớc chất thải bẩn, các sinh vật và vi sinh vật có hại, kể cả xác chết của chúng. 12 + Ô nhiễm nƣớc có nguồn gốc nhân tạo: Quá trình thải các chất độc hại chủ yếu dƣới dạng lỏng nhƣ các chất thải sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp, giao thông vào môi trƣờng nƣớc. + Theo bản chất các tác nhân gây ô nhiễm, ngƣời ta phân ra các loại ô nhiễm nƣớc: ô nhiễm vô cơ, hữu cơ, ô nhiễm hóa chất, ô nhiễm sinh học, ô nhiễm bởi các tác nhân vật lý. Khái niệm đầm - hồ, khu vực nước đứng (tĩnh) Theo định nghĩa của các nhà thủy văn Nga thì Hồ và Đầm là những lòng chảo hoặc vùng trũng của bề mặt đất có chứa nƣớc.

Nhƣ vậy, ở Việt Nam có các loại Hồ và Đầm (phá) nhƣ sau: Hồ và Đầm tự nhiên nƣớc ngọt: Các hồ đầm tự nhiên ở vùng đồng bằng thƣờng là dấu vết còn lại của các đoạn sông hay vỡ đê. Các hồ này nƣớc ít luân chuyển, các hồ đầm tự nhiên xuất hiện ở vùng núi thƣờng là dấu vết còn lại của núi lửa, động đất hay những nguyên nhân khác. Phần lớn các hồ đầm tự nhiên nƣớc không chảy nhƣng cũng có hồ nƣớc chảy nhẹ nhƣ hồ Ba Bể. Hồ, ao, đầm của Việt Nam thƣờng thuộc hệ sinh thái nƣớc không chảy, khác với hệ sinh thái nƣớc chảy nhƣ sông, suối.

Khái niệm khu vực nƣớc tĩnh dùng để phân biệt khái niệm khu vực nƣớc có dòng chảy nhƣ sông, suối. Đầm Và là khu vực trũng của huyện Mê Linh và Đông Anh, bắt nguồn từ Sông Cà Lồ ở Thị trấn Mê Linh và chảy ra Sông Cà Lồ ở huyện Đông Anh. nguồn nƣớc bổ sung cho Đầm Và là nguồn nƣớc Sông Cà Lồ, nƣớc mặt (Nƣớc mƣa), nƣớc thải từ hoạt động sinh hoạt và sản xuất. Khái niệm về TSTV Khái niệm: Thực vật thủy sinh là các loài thực vật sinh trƣởng trong môi trƣờng nƣớc (Hoàn toàn hoặc không hoàn toàn trong nƣớc), nó có thể gây nên một số bất lợi cho con ngƣời do việc phát triển nhanh và phân bố rộng của chúng.

Các loại thủy sinh thực vật chính: 13 - Thủy thực vật sống chìm: loại thủy thực vật này phát triển dƣới mặt nƣớc và chỉ phát triển đƣợc ở các nguồn nƣớc có đủ ánh sáng. Chúng gây nên các tác hại nhƣ làm tăng độ đục của nguồn nƣớc, ngăn cản sự khuyếch tán của ánh sáng vào nƣớc. Do đó các loài thủy sinh thực vật này không hiệu quả trong việc làm sạch các chất thải. - Thủy thực vật sống trôi nổi: rễ của loại thực vật này không bám vào đất mà lơ lửng trên mặt nƣớc, thân và lá của nó phát triển trên mặt nƣớc.

Nó trôi nổi trên mặt nƣớc theo gió và dòng nƣớc. Rễ của chúng tạo điều kiện cho vi khuẩn bám vào để phân hủy các chất thải. - Thủy thực vật sống nổi: loại thủy thực vật này có rễ bám vào đất nhƣng thân và lá phát triển trên mặt nƣớc. Loại này thƣờng sống ở những nơi có chế độ thủy triều ổn định.

Một số thủy sinh thực vật tiêu biểu Loại Tên thông thƣờng Tên khoa học Hydrilla Hydrilla verticillata Water milfoil Myriophyllum Thuỷ sinh thực vật sống chìm spicatum Blyxa Blyxa aubertii Bèo Tây (Họ Lục Eichhornia crassipes bình) Thuỷ sinh thực vật sống trôi Bèo tấm Wolfia arrhiga nổi trôi nổi Bèo tai tƣợng Pistia stratiotes Salvinia Salvinia spp Thuỷ sinh thực vật sống nổi Cattails Typha spp 14 Bulrush Scirpus spp Sậy Phragmites communis Bảng 1. Nhiệm vụ của thuỷ sinh thực vật trong các hệ thống xử lý Phần cơ thể Nhiệm vụ Là giá bám cho vi khuẩn phát triển Rễ và/hoặc thân Lọc và hấp thu chất rắn Hấp thu ánh mặt trời do đó ngăn cản sự phát triển của tảo Thân và /hoặc lá ở mặt nƣớc hoặc phía trên mặt làm giảm ảnh hƣởng của gió lên bề mặt xử lý nƣớc Làm giảm sự trao đổi giữa nƣớc và khí quyển Chuyển oxy từ lá xuống rể 1. Khái niệm công nghệ sinh thái Công nghệ sinh thái “Ecological engineering” là thuật ngữ đƣợc Nhà sinh thái học Mỹ, Dr Odum sử dụng đầu tiên năm 1962 và đƣợc hiểu nhƣ là “Sự thao tác của con ngƣời về môi trƣờng bằng cách sử dụng một khối năng lƣợng bổ sung nhỏ để điều khiển một hệ thống mà trong đó các nguồn năng lƣợng chính yếu vẫn đang tiếp tục đƣợc huy động đến từ nguồn tài nguyên tự nhiên”. Những năm gần đây, Mitsch and Jorgensen (1989) đã xác định Công nghệ sinh thái nhƣ là “Sự kết cấu của xã hội loài ngƣời với môi trƣờng tự nhiên của nó vì sự lợi của cả đôi bên”, đó chính là sự thiết kế lại hệ thống ruộng lúa sao cho kết cấu giữa thực vật (Flora) và động vật (Fauna) một cách hài hòa và phong phú.

Từ đó tạo đƣợc chuỗi thức ăn và mạng lƣới thức ăn trong sự biến động nhƣng cân bằng. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và các yếu tố liên quan đến ô nhiễm của Đầm Và 1. Đặc điểm kinh tế - xã hội 2. Mê Linh: là một huyện nằm ở phía Bắc thành phố Hà Nội, giáp sân bay quốc tế Nội Bài.

Đây là địa danh gắn với tên tuổi của Hai Bà Trƣng. Tháng 3 năm 2008, Chính phủ Việt Nam tuyên bố chủ trƣơng sáp nhập Mê Linh vào Hà Nội. Ngày 22 tháng 3 năm 2008, Hội đồng Nhân dân Vĩnh Phúc đã nhất trí chủ trƣơng trên. Từ 1 tháng 8 năm 2008, huyện Mê Linh đƣợc tách ra khỏi Vĩnh Phúc và sáp nhập vào Thành phố Hà Nội.

Hiện nay, Mê Linh có 18 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm 16 xã: Kim Hoa, Thanh Lâm, Đại Thịnh, Tiến Thịnh, Tiến Thắng, Vạn Yên, Tam Đồng, Mê Linh, Văn Khê, Tráng Việt, Hoàng Kim, Thạch Đà, Chu Phan, Liên Mạc, Tiền Phong, Tự Lập và thị trấn Quang Minh, thị trấn Chi Đông. Hiện nay, Mê Linh có diện tích: 141,64 km, gồm 2 thị trấn và 16 xã; với số dân là: 187.288 ngƣời/km. Thành phần dân tộc: chủ yếu là ngƣời Việt. Khu công nghiệp Quang Minh thuộc Thị trấn Quang Minh, huyện Mê Linh là hình mẫu và là “đầu tầu” phát triển kinh tế của huyện, tụ hội nhiều điều kiện địa lý thuận lợi nhƣ: là cửa ngõ hƣớng Nam của Thủ Đô nằm giáp đƣờng cao tốc Bắc Thăng Long - Nội Bài và đƣờng sắt Hà Nội – Lào Cai, liền kề cảng Hàng không Quốc tế Nội Bài, ở đầu trục giao thông đƣờng sắt và đƣờng Quốc lộ 18 từ trung tâm miền Bắc ra Cảng Hải Phòng và Cảng nƣớc sâu Quảng Ninh – Cái Lân rất thuận tiện cho việc vận chuyển hàng hoá.

Bên cạnh đó, với dân số trẻ và năng động, trong tƣơng lai không xa, Quang Minh sẽ là điểm đến của các nhà đầu tƣ trong nƣớc và quốc tế. Đặc điểm kinh tế 8. Mặc dù mới về Hà Nội đƣợc hơn hai năm, nhƣng thị trấn Quang Minh đã và đang vƣơn mình phát triển, thể hiện một vùng kinh tế trọng điểm năng động, trong đó lấy phát triển công nghiệp, dịch vụ, đô thị là trọng tâm gắn với phát 16 triển văn hóa, xã hội. Với vị trí địa lý thuận lợi và có tiềm năng về nguồn nhân lực để phát triển, Thị trấn Quang Minh đã đạt nhiều thành tựu về kinh tế - xã hội nhƣ sau: 9.

- Tốc độ tăng trƣởng và cơ cấu kinh tế: phát triển theo hƣớng tích cực, tăng dần tỷ trọng công nghiệp – dịch vụ. Năm 2008, Tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ so với nông nghiệp ngày càng gia tăng, chiếm 40%. - Thu hút vốn đầu tƣ: Khu công nghiệp Quang Minh, Tiền Phong, Kim Hoa với tổng số vốn đăng ký đầu tƣ lên tới hàng trăm triệu USD và gần 10.000 tỷ đồng, Nếu xét tổng thể, toàn huyện Mê Linh đã thu hút đƣợc gần 300 dự án đầu tƣ trong và ngoài nƣớc. - Cơ sở hạ tầng kinh tế, hạ tầng xã hội đƣợc cải thiện rõ rệt.

Các tuyến tỉnh lộ 308, 312, nhiều đƣờng giao thông nông thôn, trƣờng học, trạm xá…đƣợc cải tạo, nâng cấp và làm mới. Đây cũng là năm xã hoàn thành nhiều khối lƣợng công trình khá lớn nhƣ: khởi công tuyến quốc lộ 23, cầu Yên Vinh và nhiều tuyến đƣờng liên xã cùng hàng loạt trạm y tế, trƣờng mầm non, công trình thủy lợi, kênh mƣơng nội đồng. - Nông nghiệp: Đến nay thị trấn đã hình thành các vùng sản xuất nông nghiệp: Vùng chăn nuôi đại gia súc; vùng màu sản xuất các loại rau, hoa, cây công nghiệp, thực phẩm và vùng chuyên sản xuất cây lƣơng thực, chăn nuôi bò sữa, bò thịt. Xã có các vùng trồng rau an toàn.