Luận văn mô hình quản lý bền vững tài nguyên dựa vào cộng đồng trường hợp quản lý rừng ngập mặn tại huyện tiên yên quảng ninh

Luận văn phân tích mô hình quản lý bền vững tài nguyên dựa vào cộng đồng, áp dụng cho rừng ngập mặn tại huyện Tiên Yên, Quảng Ninh.

• Tác giả: Dam Thi Quynh Nga
• Người hướng dẫn: TS. Dinh Duc Truong
• Trường học: Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Kinh tế và Quản lý Môi trường
• Đề tài: Mô Hình Quản Lý Bền Vững Tài Nguyên Dựa Vào Cộng Đồng: Nghiên Cứu Tại Rừng Ngập Mặn Huyện Tiên Yên, Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ BỀN VỮNG TÀI NGUYÊN DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG
• 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỀN VỮNG TÀI NGUYÊN DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG
• 1.1.1. Khái niệm quản lý tài nguyên
• 1.1.2. Cách tiếp cận về quản lý tài nguyên
• 1.1.3. Ưu điểm của quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng
• 1.1.4. Lý thuyết quản lý tài nguyên sở hữu chung
• 1.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VIỆC XÂY DỰNG VỀ QUẢN LÝ BỀN VỮNG TÀI NGUYÊN DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG
• 1.2.1. Kinh nghiệm quốc tế về quản lý bền vững tài nguyên dựa vào cộng đồng
• 1.2.2. Tình hình quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng ở Việt Nam
• 1.2.3. Một số tiêu chí đánh giá hiệu quả mô hình quản lý bền vững tài nguyên dựa vào cộng đồng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG MÔ HÌNH QUẢN LÝ BỀN VỮNG HỆ SINH THÁI RỪNG NGẬP MẶN DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG TẠI XÃ ĐỒNG RÙI, HUYỆN TIÊN YÊN, TỈNH QUẢNG NINH
• 2.1. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI XÃ ĐỒNG RÙI
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.2. THIẾU MÔ HÌNH QUẢN LÝ BỀN VỮNG HỆ SINH THÁI RỪNG NGẬP MẶN DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG TẠI ĐỒNG RÙI
• 2.2.1. Lịch sử hình thành mô hình
• 2.2.2. Thiết kế và triển khai thực hiện mô hình
• 2.3. ĐÁNH GIÁ VIỆC ÁP DỤNG MÔ HÌNH TẠI ĐỒNG RÙI
• 2.3.1. Hiệu quả của việc áp dụng mô hình
• 2.3.2. Nguyên nhân và hạn chế trong việc áp dụng mô hình
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NHẰM QUẢN LÝ BỀN VỮNG HỆ SINH THÁI RỪNG NGẬP MẶN DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG TẠI VIỆT NAM
• 3.1. KHUNG THỂ CHẾ VÀ CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ BỀN VỮNG DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG TẠI VIỆT NAM
• 3.1.1. Khung pháp lý quản lý bền vững tài nguyên rừng dựa vào cộng đồng
• 3.1.2. Chính sách quản lý bền vững tài nguyên rừng dựa vào cộng đồng
• 3.2. CÁC KHUYẾN NGHỊ NHẰM QUẢN LÝ BỀN VỮNG HỆ SINH THÁI RỪNG NGẬP MẶN DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG TẠI VIỆT NAM
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Mô Hình Quản Lý Bền Vững Tài Nguyên Dựa Vào Cộng Đồng

Mô hình quản lý bền vững tài nguyên dựa vào cộng đồng là một phương pháp tiếp cận hiệu quả trong việc quản lý và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Mô hình này nhấn mạnh vai trò của cộng đồng địa phương trong việc tham gia quản lý, giám sát và bảo vệ tài nguyên. Rừng ngập mặn tại huyện Tiên Yên, Quảng Ninh là một ví dụ điển hình cho việc áp dụng mô hình này. Nghiên cứu cho thấy, việc quản lý dựa vào cộng đồng không chỉ giúp bảo tồn tài nguyên mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững của khu vực.

1.1. Khái Niệm Và Ưu Điểm

Quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng (CBRM) là quá trình quản lý tài nguyên do những người phụ thuộc vào nguồn tài nguyên đề xuất. Mô hình này có nhiều ưu điểm so với quản lý nhà nước truyền thống, bao gồm: tăng cường sự tham gia của cộng đồng, nâng cao ý thức trách nhiệm, và đảm bảo tính công bằng trong phân phối lợi ích. Rừng ngập mặn tại Tiên Yên là một hệ sinh thái nhạy cảm, việc áp dụng CBRM giúp cộng đồng địa phương chủ động trong việc bảo vệ và phát triển tài nguyên.

1.2. Lý Thuyết Quản Lý Tài Nguyên Sở Hữu Chung

Theo lý thuyết của Ostrom, để quản lý tài nguyên chung hiệu quả, cần đảm bảo 8 nguyên tắc thiết kế, bao gồm: xác định rõ ranh giới quản lý, thiết lập các định chế phù hợp với điều kiện địa phương, và tạo cơ chế giải quyết xung đột. Rừng ngập mặn tại Quảng Ninh là một ví dụ về việc áp dụng các nguyên tắc này, giúp cộng đồng địa phương quản lý tài nguyên một cách bền vững.

II. Thực Trạng Áp Dụng Mô Hình Tại Rừng Ngập Mặn Tiên Yên

Rừng ngập mặn tại huyện Tiên Yên, Quảng Ninh đang đối mặt với nhiều thách thức do suy thoái và áp lực từ phát triển kinh tế - xã hội. Việc áp dụng mô hình quản lý bền vững dựa vào cộng đồng tại đây đã mang lại những kết quả tích cực, nhưng cũng bộc lộ một số hạn chế. Nghiên cứu chỉ ra rằng, sự tham gia của cộng đồng địa phương là yếu tố then chốt trong việc bảo tồn và phát triển bền vững tài nguyên rừng.

2.1. Điều Kiện Tự Nhiên Và Kinh Tế Xã Hội

Xã Đông Rui, nơi có rừng ngập mặn lớn nhất tại Tiên Yên, có điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội đặc thù. Rừng ngập mặn tại đây từng là hệ sinh thái phong phú, nhưng đang bị suy thoái nghiêm trọng do khai thác quá mức và thiếu quản lý hiệu quả. Cộng đồng địa phương chủ yếu sống dựa vào nông nghiệp và đánh bắt thủy sản, điều này đặt ra thách thức lớn trong việc bảo tồn tài nguyên.

2.2. Hiệu Quả Và Hạn Chế Của Mô Hình

Việc áp dụng mô hình quản lý bền vững dựa vào cộng đồng tại Đông Rui đã mang lại những hiệu quả đáng kể, như tăng tỷ lệ che phủ rừng và nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, mô hình cũng bộc lộ một số hạn chế, như thiếu nguồn lực tài chính và sự phối hợp giữa các bên liên quan. Để mô hình phát huy hiệu quả, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và các tổ chức phi chính phủ.

III. Giải Pháp Quản Lý Bền Vững Rừng Ngập Mặn

Để quản lý bền vững rừng ngập mặn tại huyện Tiên Yên, Quảng Ninh, cần áp dụng các giải pháp đồng bộ, từ chính sách đến thực tiễn. Mô hình quản lý dựa vào cộng đồng cần được hoàn thiện với sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng và tổ chức quốc tế. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp như tăng cường giáo dục môi trường, xây dựng cơ chế tài chính bền vững, và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng trong quản lý tài nguyên.

3.1. Khung Pháp Lý Và Chính Sách

Một trong những giải pháp quan trọng là xây dựng khung pháp lý và chính sách hỗ trợ quản lý bền vững tài nguyên rừng. Cần có các quy định rõ ràng về quyền và trách nhiệm của cộng đồng địa phương trong việc quản lý rừng ngập mặn. Đồng thời, chính sách cần đảm bảo sự chia sẻ lợi ích công bằng giữa các bên liên quan.

3.2. Khuyến Nghị Thực Tiễn

Nghiên cứu đề xuất các khuyến nghị thực tiễn như tăng cường đào tạo kỹ năng quản lý cho cộng đồng, xây dựng các mô hình kinh tế bền vững dựa vào tài nguyên rừng, và thúc đẩy hợp tác giữa các tổ chức quốc tế và địa phương. Những giải pháp này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả của mô hình quản lý bền vững dựa vào cộng đồng tại Quảng Ninh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Rừng ngập mặn (RNM) là một hệ sinh thái đặc thù, đa dạng sinh học cao và đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường, duy trì nguồn lợi thủy sản và hỗ trợ sinh kế cộng đồng ven biển. Tại Việt Nam, đặc biệt là huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh, RNM đang chịu áp lực lớn từ sự phát triển kinh tế - xã hội, dẫn đến suy thoái nghiêm trọng về diện tích và chất lượng trong vòng 15 năm qua, với diện tích suy giảm khoảng 50%. Việc quản lý bền vững tài nguyên RNM trở thành vấn đề cấp thiết nhằm bảo tồn đa dạng sinh học, duy trì sinh kế và phát triển kinh tế địa phương.

Luận văn tập trung nghiên cứu mô hình quản lý bền vững tài nguyên dựa vào cộng đồng (Community Based Resource Management - CBRM) tại xã Đông Rui, huyện Tiên Yên. Mục tiêu chính là hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng, đánh giá hiệu quả vận hành mô hình quản lý RNM tại địa phương, đồng thời đề xuất các giải pháp thúc đẩy quản lý bền vững RNM dựa vào cộng đồng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào ba thôn (Bòn, Thượng, Hạ) thuộc xã Đông Rui, với dữ liệu thu thập từ năm 2003 đến nay.

Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc hệ thống hóa lý thuyết và thực tiễn quản lý tài nguyên bền vững dựa vào cộng đồng, đồng thời đóng góp thực tiễn cho công tác bảo vệ và phát triển RNM tại Quảng Ninh. Các chỉ số đánh giá hiệu quả mô hình bao gồm tỷ lệ tham gia cộng đồng, mức độ thay đổi nhận thức, thu nhập bình quân đầu người và tỷ lệ che phủ rừng ngập mặn, góp phần làm rõ vai trò của cộng đồng trong quản lý tài nguyên thiên nhiên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là:

• Lý thuyết quản lý tài nguyên sở hữu chung (Common-pool resources - CPR): Nhấn mạnh tính chất dễ bị khai thác quá mức của tài nguyên chung và vai trò của cộng đồng trong việc quản lý bền vững.
• Mô hình quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng (Community Based Resource Management - CBRM): Tập trung vào sự tham gia tích cực của cộng đồng trong lập kế hoạch, giám sát và thực thi quản lý tài nguyên.
• Lý thuyết 8 nguyên tắc thiết kế của Elinor Ostrom: Bao gồm xác định ranh giới rõ ràng, thiết lập quy định phù hợp, tổ chức quản lý tập thể, giám sát hiệu quả, chế tài xử lý vi phạm, cơ chế giải quyết xung đột, công nhận quyền tự chủ của cộng đồng và phân chia quản lý theo cụm nhỏ.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: tài nguyên sở hữu chung, quản lý nhà nước, quản lý dựa vào cộng đồng, đồng quản lý tài nguyên, và hiệu quả quản lý bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng, bao gồm:

• Nguồn dữ liệu: Tổng hợp số liệu thứ cấp từ các báo cáo, văn bản pháp luật, tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước; thu thập số liệu sơ cấp qua khảo sát thực địa tại xã Đông Rui, phỏng vấn chuyên gia, cán bộ quản lý và cộng đồng dân cư.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát trực tiếp tại ba thôn Bòn, Thượng, Hạ với khoảng 680 hộ dân, sử dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo đại diện cho các nhóm dân cư khác nhau.
• Phương pháp phân tích: Thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ lệ tham gia, thu nhập, mức độ che phủ rừng trước và sau khi áp dụng mô hình; phân tích chuyên gia để đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường; tổng hợp hệ thống để xây dựng khung lý luận và đề xuất giải pháp.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích dữ liệu từ năm 2003 đến năm 2011, đánh giá hiệu quả mô hình trong giai đoạn 2008-2011, đồng thời tham khảo kinh nghiệm quốc tế từ các dự án tương tự tại Philippines và Thái Lan.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả xã hội: Sau khi áp dụng mô hình quản lý dựa vào cộng đồng, tỷ lệ học cấp 2, cấp 3 và đại học của người dân xã Đông Rui tăng lên đáng kể, trong khi tỷ lệ mù chữ và học thấp giảm. Ý thức cộng đồng về vai trò và giá trị của RNM được nâng cao, với sự đồng thuận và tuân thủ quy định quản lý đạt trên 90%.

2. Hiệu quả kinh tế: Thu nhập bình quân đầu người tăng khoảng 1,3 lần so với trước khi triển khai mô hình. Xã đã thành lập 4 tổ quản lý rừng ngập mặn với quỹ hoạt động lên đến 510 triệu đồng, hỗ trợ chi trả thù lao cho thành viên và đầu tư trang thiết bị phục vụ công tác quản lý.

3. Hiệu quả môi trường: Tỷ lệ che phủ rừng ngập mặn năm 2011 đạt 61,73%, gần bằng mức năm 1975 (67,25%), giảm thiểu đáng kể các vi phạm phá rừng. Các nguồn lợi thủy sản được khai thác hợp lý, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và cải thiện môi trường sống.

4. Hiệu quả quản lý: Việc quản lý và sử dụng tài nguyên theo cơ chế cộng đồng đã hạn chế được các bất cập trong quản lý truyền thống, tăng cường sự tham gia của người dân và chính quyền địa phương. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại hạn chế về trình độ văn hóa, năng lực tổ chức cộng đồng và nguồn lực tài chính chưa ổn định.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng tại Đông Rui mang lại hiệu quả tích cực trên các mặt xã hội, kinh tế và môi trường. Sự tham gia của cộng đồng không chỉ nâng cao nhận thức mà còn tạo động lực thực thi các quy định quản lý, góp phần phục hồi diện tích và chất lượng RNM. So với các nghiên cứu tại Philippines và Thái Lan, mô hình tại Đông Rui có nhiều điểm tương đồng về cơ chế tổ chức và vai trò của cộng đồng, tuy nhiên cần cải thiện hơn về nguồn lực tài chính và đào tạo nâng cao năng lực.

Biểu đồ so sánh tỷ lệ che phủ rừng ngập mặn qua các năm và bảng thống kê thu nhập bình quân đầu người trước và sau mô hình sẽ minh họa rõ nét hiệu quả của mô hình. Ngoài ra, bảng đánh giá mức độ tham gia và nhận thức cộng đồng cũng phản ánh sự chuyển biến tích cực trong quản lý tài nguyên.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực cho cộng đồng: Tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật quản lý rừng, bảo vệ môi trường và phát triển sinh kế bền vững nhằm nâng cao trình độ và nhận thức của người dân. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: UBND xã phối hợp với các tổ chức phi chính phủ.

2. Xây dựng cơ chế tài chính bền vững cho mô hình: Thiết lập quỹ quản lý rừng ngập mặn từ nguồn thu phí dịch vụ môi trường, hỗ trợ từ ngân sách địa phương và các dự án phát triển. Mục tiêu tăng nguồn lực hoạt động và chi trả thù lao cho cộng đồng. Thời gian: 3 năm; Chủ thể: UBND huyện, Sở Tài nguyên và Môi trường.

3. Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách hỗ trợ: Rà soát, bổ sung các quy định về quyền lợi, nghĩa vụ của cộng đồng trong quản lý tài nguyên, đảm bảo tính pháp lý và công bằng. Thời gian: 2 năm; Chủ thể: Bộ Tài nguyên và Môi trường, chính quyền địa phương.

4. Phát triển các mô hình sinh kế thay thế và bền vững: Khuyến khích phát triển nuôi trồng thủy sản theo hướng sinh thái, du lịch sinh thái và các ngành nghề phụ trợ nhằm giảm áp lực khai thác tài nguyên. Thời gian: 3-5 năm; Chủ thể: UBND xã, các tổ chức phát triển kinh tế.

5. Tăng cường giám sát và đánh giá thường xuyên: Thiết lập hệ thống giám sát cộng đồng kết hợp với chính quyền để kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm, đồng thời đánh giá hiệu quả mô hình định kỳ. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Ban quản lý rừng cộng đồng, UBND xã.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường: Nghiên cứu giúp hoàn thiện chính sách, xây dựng cơ chế quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Nhà nghiên cứu và học viên ngành kinh tế môi trường, quản lý tài nguyên: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về mô hình quản lý tài nguyên bền vững, đặc biệt trong lĩnh vực rừng ngập mặn.

3. Các tổ chức phi chính phủ và tổ chức phát triển cộng đồng: Là tài liệu tham khảo để thiết kế, triển khai các dự án bảo vệ môi trường và phát triển sinh kế dựa vào cộng đồng.

4. Cộng đồng dân cư và các nhóm quản lý rừng cộng đồng: Hỗ trợ nâng cao nhận thức, kỹ năng quản lý và phát triển mô hình quản lý tài nguyên bền vững tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng là gì?
   Mô hình này là phương pháp quản lý tài nguyên thiên nhiên trong đó cộng đồng địa phương tham gia trực tiếp vào việc lập kế hoạch, giám sát và thực thi các hoạt động bảo vệ và sử dụng tài nguyên nhằm đảm bảo tính bền vững và công bằng.

2. Tại sao rừng ngập mặn cần được quản lý dựa vào cộng đồng?
   RNM là tài nguyên sở hữu chung, dễ bị khai thác quá mức. Việc quản lý dựa vào cộng đồng giúp tăng cường ý thức trách nhiệm, phát huy kiến thức bản địa và tạo động lực bảo vệ tài nguyên lâu dài.

3. Hiệu quả kinh tế của mô hình tại Đông Rui như thế nào?
   Thu nhập bình quân đầu người tăng khoảng 1,3 lần so với trước khi áp dụng mô hình, đồng thời các tổ quản lý rừng có quỹ hoạt động ổn định, hỗ trợ chi trả thù lao và đầu tư thiết bị quản lý.

4. Những khó khăn chính trong việc áp dụng mô hình là gì?
   Bao gồm trình độ văn hóa thấp, năng lực tổ chức cộng đồng hạn chế, nguồn lực tài chính chưa ổn định và thói quen quản lý truyền thống của chính quyền địa phương.

5. Các giải pháp chính để nâng cao hiệu quả mô hình là gì?
   Tăng cường đào tạo, xây dựng cơ chế tài chính bền vững, hoàn thiện khung pháp lý, phát triển sinh kế thay thế và tăng cường giám sát, đánh giá thường xuyên.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý tài nguyên bền vững dựa vào cộng đồng, tập trung vào mô hình quản lý rừng ngập mặn tại xã Đông Rui, huyện Tiên Yên.
• Mô hình quản lý dựa vào cộng đồng đã nâng cao hiệu quả xã hội, kinh tế và môi trường, góp phần phục hồi diện tích và chất lượng rừng ngập mặn.
• Các hạn chế về năng lực tổ chức, nguồn lực tài chính và khung pháp lý cần được khắc phục để phát huy tối đa hiệu quả mô hình.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường đào tạo, tài chính, chính sách và phát triển sinh kế bền vững.
• Khuyến nghị tiếp tục nghiên cứu đánh giá toàn diện và mở rộng mô hình quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng tại các vùng khác của Việt Nam nhằm bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên thiên nhiên.

Hành động tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tổ chức các chương trình đào tạo và xây dựng cơ chế tài chính phù hợp để đảm bảo sự phát triển bền vững của mô hình quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

THS DHKTQD JJ II TRUONG DAI ■ HOC ■ KINH TE QUOC DAN ---------- sosoCaGSGe----------- DAM THIQUYNH NGA DAI HOC KTQD ~ TT. THONG TIN THlfVIEN PHONG LU AN AN ■ TU LIEU MO HINH QUAN LY BEN VUNG TAI NGUYEN DUA VAO CONG DONG: TRUONG HOP QUAN LY RUNG NGAP MAN TAI HUYEN TIEN YEN, QUANG NINH CHUYfiNNGANH: KINH Tfi' VA QUAN LY MOI TRlTONG LUAN VAN THAC SI KINH TE 77/S. Ngittii hitting dan khoa hoc: TS. DINH DLTC TRUING HA A()L NAM 2012 tl —a LCJI CAM ON r r t t Trong suot qua trinh hoc tap, nghien cuu va thuc hien Luan van tot nghiep tai truong Dai hoc Kinh te Quoc dan, tdi da nhan dirge su giup do nhiet tinh cua cac Thay Co giao khoa Moi truong va Do thi.

Dac biet, tdi xin bay to long biet on sau sac toi TS. Dinh Due Truong, ngubi da hubng dan tdi hoan thanh Luan van tot nghiep. Toi cung xin cam on Cue Bao ton da dang sinh hoc, Tong cue Moi truong, gia dinh va ban be da giup do, tao dieu kien cho toi hoan thanh san pham nay. Tuy da co gang nhung ban Luan van khong the tranh khdi nhung thieu sot, rat mong nhan duoc sir gop y cua cac Thay Cd giao va cac ban de ban Luan van duoc hoan thien hon.

Ha Noi, thang 02 nam 2012 Hoc vien Dam Thi Quynh Nga LOI CAM DOAN Toi xin cam doan luan van nay la cong trinh nghien cuu cua toi, tat ca noi trinh bay trong luan van la trung thuc va chua duoc cong bo trong bat ky cong trinh nao khac. Ha Noi, thang 02 nam 2012 Ngudi cam doan Dam Thi Quynh Nga MUC • LUC • LOICAMON LCH CAM DOAN DANH MUC CAC CHlT VIET TAT DANH MUC BANG VA HINH TOM TAT LUAN VAN LOI MCI DAU.1 CHlTONG 1: CO SO LY LUAN VA THlTC TIEN VE QUAN LY BEN VUNG TAI NGUYEN DlTA • VAO CONG • DONG. CO sd LY LUAN VE QUAN LY BEN VUNG TAI NGUYEN DUA VAO CONG DONG.1 Khai niem quan ly tai nguyen.2 Cach tiep can ve quan ly tai nguyen.3 Uu diem cua quan ly tai nguyen dua vao cong dong.4 Ly thuyet quan ly tai nguyen so huu chung.2 CO SO THlTC TIEN CUA VIEC XAY DUNG VE QUAN LY BEN VUNG TAI NGUYEN DUA VAO CONG DONG.1 Kinh nghiem quoc te ve quan ly ben vung tai nguyen dua vao cong dong.2 Tinh hinh quan ly tai nguyen dua vao cong dong o Viet Nam.3 MOT SO TIEU CHI DANH GIA HIEU QUA MO HINH QUAN LY BEN VUNG TAI NGUYEN DUA VAO CONG DONG. 32 CHlTONG 2: THlTC TRANG AP DUNG MO HINH QUAN LY BEN VUNG HE SINH THAI RUNG NGAP MAN DlTA VAO CONG DONG TAI XA DONG RUI, HUYEN TIEN YEN, TINH QUANG NINH.DIEU KIEN TU NHIEN, KINH TE - XA HOI XA DONG RUI.

Dieu kien tu nhien. Dieu kien kinh te - xa hoi. Gldl THIEU MO HINH QUAN LY BEN VUNG HE SINH THAI RUNG NGAP MAN DUA VAO CONG DONG TAI DONG RUI. Lich su hinh thanh mo hinh.

Thiet ke va trien khai thuc hien mo hinh. DANH GIA VIEC AP DUNG MO HINH TAI DONG RUI. Hieu qua cua viec ap dung mo hinh. Nguyen nhan va han che trong viec ap dung mo hinh.

63 CHUONG 3: GIAI PHAP NHAM QUAN LY BEN VUNG HE SINH THAI • MAN RUNG NGAP • VAO CONG • DUA • DONG TAI • NAM. KHUNG THE CHE VA CHINH SACH QUAN LY BEN VUNG DUA VAO CONG DONG TAI VIET NAM. Khung phap ly quan ly ben vung tai nguyen rung dua vao cong dong. Chinh sach quan ly ben vung tai nguyen rung dua vao cong dong.

CAC KHUYEN NGHI NHAM QUAN LY BEN VUNG HE SINH THAI RUNG NGAP MAN DUA VAO CONG DONG TAI VIET NAM.6 cap do vT mo. O dia diem nghien cuu (hien truong du an). 84 TAI LIEU THAM KHAO. 86 PHU LUC DANH MUC CAC CHIT VIET TAT TNTN : Tai nguyen thien nhien HST : He sinh thai RNM : Rung ngap man CBRM : Community based resource management - Quan ly tai nguyen dua vao cong dong CRM : Centralized resource management - Quan ly nha nude ve tai nguyen NTTS : Nudi trong thuy san CPR : Tai nguyen sd huu chung NNFP : Mang ludi quoc gia cua cac hoc vien Lam nghiep SEAFDEC Trung tarn Phat trien thuy san Dong-Nam A NGO.

: To chuc phi Chinh phu DDSH : Da dang sinh hoc DNN : Dat ngap nude DVN : Dong vat noi TVN : Thue vat noi TVNM : Thue vat ngap man UBND : Uy ban nhan dan LNCD : Lam nghiep cong dong DANH MUC BANG VA HINH DANH MUC • BANG Bang 1. Bang so sanh uu the cua mo hinh quan ly tai nguyen dira vao cong dong so voi mo hinh quan ly nha nude ve tai nguyen. Uu diSm cua CBMR. Cac thuoc tinh co ban cua cac nhom hang hoa.

Co cau nganh nghe tai xa Dong Rui nam 2011. Tinh hinh san xuat nong nghiep cua xa Dong Rui. Tinh hinh chan nuoi cua xa Dong Rui trong giai doan 2009-2011. Tinh hinh nuoi trong va khai thac thuy hai san giai doan 2003-2008.

Trinh do hoc van cua lire luong tham gia khai thac thuy san tai Dong Rui trudc va sau khi co dir an. Nhan thuc cua lire luong tham gia khai thac nguon lqi thuy san ve sir suy giam cua RNM. So sanh nuoi va khai thac thuy hai san tai xa Dong Rui giai doan 2003- 2008. Quy von rung ngap man xa Dong Rui nam 2011.

So sanh ty le do che phu rirng ngap man xa Dong Rui trudc va sau khi co mo hinh. Tien trinh phat trien chinh sach lam nghiep cong dong o Viet Nam.2: Khai quat chinh sach giao dat, giao rung cho cong dong dan cu thon.3: Tieu chi phan loai nhom cong dong. 72 DANH MUC HINH Hinh 1. Cac yeu to danh gia hieu qua cua chinh sach cong.

Vi tri thuc hien dir an trong ban do hanh chinh tinh Quang Ninh. Khu virc Dong Rui, trong vinh Tien Yen - Quang Ninh. 36 TRUONG DAI ■ HOC ■ KINH TE QUOC DAN ---------- SOSoCaGSGS. DAM THI QUYNH NGA MO HINH QUAN LY BEN VUNG TAI NGUYEN DUA VAO CONG DONG: TRUdNG HOP QUAN LY RUNG NGAP MAN TAI HUYEN TIEN YEN, • • • • ' QUANG NINH CHUYfiN NGANH: KINH Tfi VAQUAN LY MOITRUC^NG tomtatluAnvanthacsi • • HA NOI, NAM 2012 i LCD MO DAU 1.

Tinh cap thiet cua de tai RNM hien nay dang chiu nhieu sue ep, dang bi suy giam ca ve so luung va chat luung. The giui noi chung va Viet Nam noi rieng da co nhung co gang dang kJhich le trong cong tac quan ly bao ve TNTN cung nhu RNM. Muc tieu cudi cung cua cong tac nay la bao ton va phat trien ben vung tai nguyen, dong thui dap ung duuc nguyen vong va nhu cau cua con nguui huung tui phat trien ben vung. Bui vay, viec tham gia vao qua trinh quy hoach quan ly va khai thac su- dung tai nguyen cua cac cong ddng co lien quan la khau then chot.

Do cung chinh la phuung thuc quan ly TNTN dua vao cong dong. RNM u xa Dong Rui huyen Tien Yen (cua song Ba Che), tinh Quang Ninh la mot HST dac thu, nhay cam, co tinh da dang sinh hoc (DDSH) cao va dang chiu nhieu ap lire do doi ngheo, do phat trien kinh te - xa hoi. Nhieu bien phap nham bao ve RNM da duuc ap dung xong do thieu nhung cu che thich hup nen hieu qua chua cao do chua coi trong dung muc vai tro cua nguui dan dia phuung tham gia trong cong tac bao ve rung. Nhtrng kinh nghiem thuc tien trong cong tac bao ve va phat trien nguon TNTN noi chung va tai nguyen rung noi rieng u nuuc ta cho thay, neu biet to chuc va phat huy tot vao tro cua cong dong trong cong tac bao ve rung se co hieu qua rat tot.

Dong Rui la mot xa ma cuoc song cua cong dong dan cu u day luon gan lien vui cac nguon tai nguyen cua RNM. Do vay dua vao cong dong se la mot huung di dung gop phan bao ve va phat trien RNM dia phuung. Vui nhung li do tren, tac gia lua chon de tai “Mo hinh quan ly ben vung tai nguyen dua vao cong ddng: Tru'd'ng hop quan ly rieng ngap man tai huyen Tien Yen, Quang Ninh” lam de tai nghien curu cua minh. Muc dich nghien cun Nghien cuu duuc thuc hien nham huung tui cac muc tieu sau: -He thong hoa cu su khoa hoc va thuc tien cua viec quan ly ben vung tai nguyen (rung ngap man) dira vao cong dong; -Danh gia viec van hanh, trien khai thuc hien mo hinh quan ly rung ngap man tai huyen Tien Yen; -De xuat giai phap thuc day quan ly ben vung rung ngap man dua vao cong dong.

Doi twang va pham vi nghien cirii Doi tieffng nghien cieu: Mo hinh quan ly ben vung tai nguyen dua vao cong dong trong nude va tren the gidi. Dac biet, nghien cuu sau mo hinh quan ly he sinh thai rung ngap man tai Dong Rui, Tien Yen, Quang Ninh. Pham vi nghien cieu: Dia ban nghien cuu tap trung vao he sinh thai rung ngap man bi suy thoai tai mot khu vuc dien hinh tai xa Dong Rui, huyen Tien Yen, tinh Quang Ninh. Viec xay dung mo hinh tren thuc dia duoc tien hanh tai 03 thon (thon Bon, thon Thupng va thon Ha) thuoc xa Dong Rui, huyen Tien Yen.

Pham vi ve thoi gian: So lieu str dung trong Luan van ttr nam 2003 den nay. Cac phirang phap nghien ciru Phuong phap ke thira; Phuong phap thong ke va xu ly so lieu; Phuong phap phan tich, tong hop he thong; Phuong phap chuyen gia; Phuong phap danh gia hieu qua kinh te. Y nghia khoa hoc va thuc tien Y nghia khoa hoc: He thong hoa co so ly luan va thuc tien cua viec quan ly ben vung tai nguyen (rung ngap man) dua vao cong dong. Y nghia thuc tien: Danh gia mo hinh quan ly rung ngap man dua vao cong dong tai huyen Tien Yen va de xuat giai phap quan ly ben vung rung ngap man.

Cau true cua de tai Ngoai phan mo dau, ket luan, phu luc, tai lieu tham khao, de tai dupe trinh bay trong ba chuong: Chieffng 1: Co so ly luan va thiec tien ve viec quan ly ben vung tai nguyen dua vao cong ddng Chieong 2: Thuc trang dp dung mo hinh quan ly ben vung rung ngap man tai xa Dong Rui, huyen Tien Yen, tinh Quang Ninh. Chieffng 3: Gidi phap nham quan ly ben vung he sinh thai rung ngap man dua vao cong dong tai Viet Nam. iii CI H OM, 1: CO SO' LY LUAN • VA THUC • TlEN VE QUAN LY BEN VUNG TAI NGUYEN DUA VAO CONG DONG 1.1 CO SO LY LUAN VE QUAN LY BEN VU*NG TAI NGUYEN DIA VAO CONG DONG 1.