Tổng quan luận án

Hoạt động đánh giá kết quả học tập (KQHT) theo chuẩn đầu ra (CĐR) giữ vị trí trung tâm trong tiến trình đào tạo đại học, đặc biệt trong bối cảnh hệ thống giáo dục đại học chuyển đổi sang mô hình tiếp cận năng lực. Cơ sở pháp lý và định hướng đổi mới căn bản công tác kiểm tra, đánh giá được xác lập thông qua Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI và Thông tư số 17/2021/TT-BGDĐT ngày 22/6/2021 của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Theo quy định tại Thông tư số 17/2021/TT-BGDĐT, CĐR của chương trình đào tạo và học phần phải đo lường, đánh giá được theo các cấp độ tư duy, làm căn cứ điều chỉnh hoạt động dạy - học và cấp văn bằng.

Bên cạnh yêu cầu về khung pháp lý, thực tiễn đào tạo nhân lực ngành kinh tế ghi nhận sự chênh lệch giữa chất lượng đào tạo và nhu cầu sử dụng lao động. Báo cáo năm 2020 của Trung tâm Hỗ trợ đào tạo và Cung ứng nhân lực (Bộ Giáo dục và Đào tạo) tổng hợp từ 220/236 cơ sở giáo dục đại học cho thấy: tỷ lệ sinh viên (SV) có việc làm sau tốt nghiệp đạt 68,0%; trong đó làm việc đúng ngành đào tạo là 95.219 SV (56%), việc làm liên quan đến ngành đào tạo là 44.044 SV (25%), và việc làm không liên quan đến ngành đào tạo là 32%. Thực trạng đánh giá KQHT tại các cơ sở đào tạo khối ngành kinh tế bộc lộ nhiều bất cập: tiêu chí, hình thức và phương pháp đánh giá còn rời rạc; kế hoạch và quy trình thực hiện chưa đồng bộ; kết quả đánh giá chưa đo lường chính xác mức độ SV đạt CĐR học phần (CĐRHP). Khoảng trống nghiên cứu được xác định là sự thiếu vắng một mô hình đánh giá chuyên biệt cấp độ học phần có quy trình triển khai hoàn chỉnh để xác định mức độ đạt chuẩn của người học.

Mục tiêu nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, luận án xây dựng và kiểm nghiệm hiệu quả của Mô hình đánh giá KQHT theo CĐR cho SV khối ngành kinh tế.

Câu hỏi nghiên cứu:

  1. Hiện nay, việc đánh giá KQHT của SV được triển khai như thế nào?
  2. Cách thức triển khai như hiện nay có giúp giảng viên (GV) đánh giá mức độ SV đạt chuẩn đầu ra học phần không?
  3. Thực hiện một cách đồng bộ các bước của Mô hình do tác giả đề xuất sẽ giúp GV như thế nào trong công tác đánh giá KQHT?

Khách thể và đối tượng nghiên cứu:

  • Khách thể nghiên cứu: Hoạt động đánh giá KQHT của SV trong quá trình dạy học.
  • Đối tượng nghiên cứu: Mô hình đánh giá KQHT theo CĐR ở cấp độ học phần (CĐRHP) thuộc chương trình đào tạo ngành kinh tế.

Phạm vi và giới hạn đề tài:

  • Nội dung: Tập trung vào mô hình và quy trình đánh giá KQHT ở cấp độ CĐRHP, không mở rộng sang cấp độ CĐR bài học hoặc toàn bộ CĐR chương trình đào tạo.
  • Không gian khảo sát thực trạng: Khoa Kinh tế - Trường Đại học Cần Thơ; và các khoa Thương mại, Tài chính - Ngân hàng, Quản trị kinh doanh, Marketing, Kinh tế - Luật thuộc Trường Đại học Tài chính - Marketing.
  • Không gian kiểm nghiệm mô hình: Trường Đại học Tài chính - Marketing, áp dụng đối với học phần Luật thương mại quốc tế, chuyên ngành Thương mại quốc tế, ngành Kinh doanh quốc tế trình độ đại học.
  • Khách thể tham gia: Cán bộ quản lý (CBQL), giảng viên (GV), sinh viên (SV) và các chuyên gia giáo dục.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án tiến hành tổng thuật ba nhóm công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan trực tiếp đến đề tài:

                               CÁC HƯỚNG NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
1. Mối liên hệ Đánh giá -              2. Đánh giá KQHT theo                3. Các mô hình đánh giá
   CĐR - Mục tiêu đào tạo                 tiếp cận năng lực                    trong giáo dục đại học
   • Tyler (1949)                         • Joughin (2009); Allen (2004)       • Anderson & cs (2001)
   • Wiggins & McTighe (1998)             • Biggs (2009); Suskie (2009)        • Fink (2003)
   • Carless (2007); Steve F. (2007)      • Airasian (1991); Gulikers (2004)   • Nicol (2004)
   • Biggs (2009); Trần Khánh Đức (2011)  • Bennett (2011); James H. (2012)    • Đoàn Thị Minh Trinh (2012)
   • Nguyễn Lộc & cs (2015)               • Đặng Thành Hưng (2010)             • Trần Khánh Đức (2011)
   • Michael Mc. (2016); AUN (2020)       • Đặng Bá Lãm (2011)                 • Nguyễn Thành Nhân (2014)
                                          • Cao Thị Thặng & cs (2013)
                                          • Đặng Lộc Thọ (2012, 2014)
                                          • Phạm Đỗ Nhật Tiến (2015, 2016)

  1. Các nghiên cứu về mối liên hệ giữa đánh giá KQHT với CĐR và mục tiêu chương trình: Tyler, R. (1949) thiết lập nền tảng về mối liên kết giữa ba thành tố: mục tiêu, trải nghiệm học tập và đánh giá. Wiggins & McTighe (1998) phân tích mối tương quan giữa CĐR với hoạt động dạy - học qua thiết kế ngược. Carless, D. (2007) và Steve, F. (2007) nghiên cứu vai trò phản hồi của đánh giá đối với GV và SV. Biggs, J. (2009) đưa ra nguyên tắc tương thích có định hướng (constructive alignment). Trần Khánh Đức (2011) và Nguyễn Lộc cùng cộng sự (2015) phân tích sự phân tầng và tính chất khác biệt giữa mục tiêu đào tạo và CĐR. Michael Mc. (2016) cùng khung bảo đảm chất lượng AUN-QA (2020) xác định quan hệ tương tác giữa hai chủ thể GV - SV hướng về mục tiêu đạt CĐR.

  2. Các nghiên cứu về phương pháp, công cụ đánh giá KQHT ở trình độ đại học: Joughin, G. (2009), Allen, M. (2004) phân tích 5 đặc điểm của đánh giá theo năng lực. Airasian, P. (1991), Jon, M. (2004), Gulikers, J. (2004), Yorkovich, S. (2007), Suskie, L. (2009), Bennett, R. (2011), James, H. (2012) nghiên cứu về đánh giá xác thực (authentic assessment), đánh giá hiệu suất (performance assessment), đánh giá quá trình (formative assessment) và tổng kết (summative assessment). Tại Việt Nam, các tác giả Đặng Thành Hưng (2010), Nguyễn Thành Nhân (2010), Đặng Bá Lãm (2011), Đinh Văn Đệ (2017), Trần Thị Thanh Phương (2012), Nguyễn Cẩm Thanh (2012), Hoàng Phúc (2012), Đinh Thị Thu Thủy (2013), Cao Thị Thặng và Đinh Thị Hồng Minh (2013), Đặng Lộc Thọ (2012, 2014), Võ Thị Ngọc Lan (2014), Bùi Minh Hải và Vũ Thị Hà (2014), Nguyễn Quang Việt (2012), Hoàng Thị Minh Phương (2015), Vũ Lệ Hoa (2015), Nguyễn Thị Liễu (2015), Phạm Thị Hương và Đặng Quang Báo (2016), Nguyễn Thị Thanh Trà (2015, 2016), Dương Tiến Sỹ và Trương Thị Thanh Mai (2016), Đỗ Thị Loan (2017), Phạm Đỗ Nhật Tiến (2015, 2016), Đỗ Đình Thái và Lê Chi Lan (2017), Lê Thái Hưng và Phạm Thị Ánh Phượng (2018) đã khảo sát công cụ rubric, trắc nghiệm, quan sát và quản lý đánh giá trong các cơ sở đào tạo.

  3. Các nghiên cứu về mô hình đánh giá KQHT ở trình độ đại học: Anderson và cộng sự (2001), Fink (2003) xây dựng mô hình tích hợp đánh giá KQHT với rà soát chương trình dạy học; Nicol (2004) đưa ra mô hình đánh giá qua phản hồi bên trong và bên ngoài; Đoàn Thị Minh Trinh (2012) đề xuất chu trình đánh giá 4 bước; Trần Khánh Đức (2011) mô tả 3 yếu tố cấu trúc đánh giá theo năng lực; Nguyễn Thành Nhân (2014) xây dựng mô hình đánh giá theo hệ thống CIPO (đầu vào, quy trình, đầu ra, bối cảnh) trong đào tạo tín chỉ.

Khoảng trống nghiên cứu được lựa chọn giải quyết: Hầu hết các công trình đã công bố tiếp cận hoạt động đánh giá như một thành tố phụ trợ lồng ghép trong chương trình đào tạo hoặc dừng lại ở việc thiết lập các nguyên lý chung. Chưa có công trình nào thiết kế một mô hình chuyên biệt cho hoạt động đánh giá KQHT theo CĐRHP dành riêng cho khối ngành kinh tế, có sự cụ thể hóa CĐRHP thành các chỉ số đánh giá thực hiện (Performance Indicators - PI) gắn với nội dung cốt lõi và tích hợp quy trình thao tác hóa 5 bước để đo lường mức độ đạt chuẩn của người học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án vận dụng hệ thống các lý thuyết, quan điểm giáo dục hiện đại:

  • Lý thuyết tương thích có định hướng (Constructive Alignment - Biggs, 2009): Đảm bảo sự liên kết nhất quán giữa CĐR, hoạt động dạy - học và phương pháp đánh giá.
  • Phân loại mục tiêu giáo dục theo thang nhận thức Bloom: Đo lường các cấp độ nhận thức (biết, hiểu, vận dụng, phân tích, đánh giá, sáng tạo) trên 3 miền: nhận thức (cognitive), tâm vận động (psychomotor), xúc cảm (affective).
  • Mô hình bảo đảm chất lượng CĐR của AUN-QA (2020, 2021): Phân tầng CĐR 4 cấp độ (cấp cơ sở giáo dục, cấp chương trình đào tạo - PLO, cấp học phần - CLO, cấp bài học - LLO).
  • Các khái niệm công cụ: Chuẩn đầu ra học phần (CLO), Kết quả học tập (KQHT), Đánh giá KQHT theo CĐRHP, Chỉ số đánh giá kết quả thực hiện (Performance Indicator - PI), Tiêu chí đánh giá định lượng và định tính (Rubric).

Phương pháp tiếp cận

  • Tiếp cận hệ thống - cấu trúc: Xem xét đánh giá KQHT là một hệ thống gồm các thành tố tương tác qua lại: nội dung, tiêu chí, công cụ, phương pháp và quy trình đánh giá.
  • Tiếp cận mục tiêu: Lấy việc đạt chuẩn đầu ra tối thiểu của chương trình và học phần làm đích đến chi phối toàn bộ khâu thiết kế dạy học.
  • Tiếp cận thực tiễn: Xuất phát từ thực trạng tổ chức dạy học và đánh giá tại các trường đại học đào tạo ngành kinh tế ở Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu cụ thể

Luận án kết hợp nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng:

  1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa tài liệu, văn bản pháp quy trong và ngoài nước để xây dựng khung mô hình lý thuyết.
  2. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Xây dựng phiếu khảo sát theo quy trình 7 bước (xác định mục tiêu, mẫu điều tra, phương pháp thu thập, soạn thảo câu hỏi, sắp xếp thứ tự, xin ý kiến chuyên gia, hoàn thiện bảng hỏi). Khảo sát trên 3 nhóm đối tượng: CBQL, GV và SV.
  3. Phương pháp chuyên gia: Lấy ý kiến chuyên gia là các giảng viên có thâm niên công tác từ 10 năm trở lên trong ngành kinh tế và các cán bộ quản lý giáo dục thông qua phiếu hỏi kết hợp phỏng vấn sâu.
  4. Phương pháp xử lý dữ liệu: Sử dụng phần mềm thống kê SPSS và MS Excel để mã hóa dữ liệu, tính toán thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm, điểm trung bình ĐTB, độ lệch chuẩn ĐLC).
  5. Phương pháp kiểm nghiệm: Tổ chức thực nghiệm sư phạm mô hình 5 bước trên học phần Luật thương mại quốc tế tại Trường Đại học Tài chính - Marketing để đo lường các chỉ số PI và mức độ đạt CĐRHP của SV.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về đánh giá kết quả học tập theo chuẩn đầu ra trong giáo dục đại học

Chương 1 hệ thống hóa các tài liệu khoa học về đánh giá giáo dục đại học. Luận án phân tích chi tiết:

  • Mối liên hệ giữa đánh giá KQHT với mục tiêu và CĐR: Đánh giá không chỉ nhằm mục đích cho điểm hay xếp loại mà là công cụ thu thập chứng cứ để xác nhận mức độ người học đạt được các tiêu chuẩn năng lực đã cam kết.
  • Phân tích sự khác biệt giữa mục tiêu đào tạo và CĐR theo Nguyễn Lộc và cộng sự (2015):
    • Mức độ tổng quát: Mục tiêu có phạm vi rộng và đo lường sau vài năm tốt nghiệp; CĐR xác định những gì SV đạt được ngay tại thời điểm kết thúc khóa học/học phần.
    • Bản chất nội dung: Mục tiêu thể hiện kỳ vọng của cơ sở đào tạo; CĐR thể hiện năng lực thực tế người học phải đạt.
    • Chủ thể liên quan: Mục tiêu gắn với các bên ngoài nhà trường (nhà tuyển dụng, phụ huynh, xã hội); CĐR gắn trực tiếp với chủ thể bên trong (GV và SV).
  • Tổng kết các mô hình đánh giá: Phân tích mô hình đánh giá tích hợp của Fink (2003), mô hình phản hồi hai chiều của Nicol (2004), mô hình chu trình 4 bước của Đoàn Thị Minh Trinh (2012) và mô hình CIPO của Nguyễn Thành Nhân (2014). Chương này kết luận: các mô hình trước đây chưa cung cấp công cụ định lượng hóa CĐR thành các chỉ số PI cụ thể cho từng bài học để GV trực tiếp áp dụng trong đánh giá học phần.

Chương 2: Cơ sở lí luận về mô hình đánh giá kết quả học tập theo chuẩn đầu ra học phần chương trình đào tạo ngành kinh tế

Chương 2 xây dựng hệ thống khái niệm, nguyên tắc và cấu trúc lý thuyết của mô hình:

  • Định nghĩa CĐRHP: Là các yêu cầu tối thiểu về kiến thức, kĩ năng, mức tự chủ và trách nhiệm mà SV phải đạt được khi kết thúc học phần.
  • Cấu trúc 3 thành phần của CĐRHP: (1) Kiến thức chuyên môn và thực tế; (2) Kĩ năng nhận thức, thực hành nghề nghiệp và giao tiếp; (3) Mức độ tự chủ, trách nhiệm cá nhân và làm việc nhóm.
  • Hệ thống ma trận liên kết:
    • Ma trận giữa CĐR chương trình đào tạo (PLO) và CĐR học phần (CLO).
    • Ma trận giữa CĐR học phần (CLO) và CĐR bài học (LLO).
    • Ma trận giữa mục tiêu học phần và CĐR học phần (CLO).

Bảng minh họa: Ma trận liên kết CĐR học phần (CLO) với CĐR chương trình đào tạo (PLO)

Chuẩn đầu ra học phần (CLO) PLO 1 PLO 2 PLO 3 PLO 4 PLO 5 PLO 6 PLO 7 PLO 8 PLO 9 PLO 10
CLO 1 x x x x
CLO 2 x x
CLO 3 x
CLO 4 x
CLO 5 x x
CLO 6 x x
Học phần A (Tổng hợp) x x x x x x x x x x
  • Hệ thống hóa các yếu tố kỹ thuật đánh giá: So sánh đánh giá quá trình và đánh giá tổng kết; so sánh trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan; thiết kế khung ma trận đề thi kết hợp tự luận - trắc nghiệm; xây dựng thang đo tiêu chí rubric theo các cấp độ tư duy.

Chương 3: Thực trạng đánh giá kết quả học tập theo chuẩn đầu ra học phần chương trình đào tạo ngành kinh tế

Chương 3 trình bày kết quả điều tra thực trạng tại Khoa Kinh tế - Trường Đại học Cần Thơ và 5 khoa khối kinh tế thuộc Trường Đại học Tài chính - Marketing:

  • Tổ chức khảo sát: Thu thập thông tin từ các nhóm mẫu CBQL, GV và SV thông qua phiếu hỏi cấu trúc và thang đo Likert. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS.
  • Kết quả khảo sát:
    • Về nhận thức: Đa số CBQL và GV nhận thức được tầm quan trọng của việc đánh giá theo CĐR nhưng còn lúng túng trong kỹ thuật triển khai.
    • Về thực hiện các khâu: Việc xây dựng ma trận đề thi và rubric đánh giá chưa đồng bộ. Nội dung kiểm tra chủ yếu dừng ở mức độ ghi nhớ và thông hiểu, chưa đo lường đầy đủ cấp độ vận dụng và phân tích.
    • Về quy trình: Khảo sát các bước trong quy trình đánh giá hiện hành (từ Bước 1 đến Bước 4) cho thấy việc theo dõi mức độ đạt CĐR qua từng chỉ số thành phần chưa được thực hiện bài bản.
  • Nguyên nhân của hạn chế: Thiếu một mô hình đánh giá chuẩn hóa hướng dẫn chi tiết từng bước; khối lượng giảng dạy lớn; năng lực thiết kế công cụ đo lường CĐR của giảng viên chưa đồng đều; hệ thống quản lý học tập chưa hỗ trợ phân tích điểm số theo CĐR.

Chương 4: Mô hình và kiểm nghiệm mô hình đánh giá kết quả học tập theo chuẩn đầu ra học phần chương trình đào tạo ngành kinh tế

Chương 4 công bố mô hình đề xuất và kết quả thực nghiệm sư phạm:

  • Cấu trúc Mô hình đánh giá KQHT theo CĐRHP: Thiết lập mối quan hệ hữu cơ giữa các thành tố: CĐRHP -> Chỉ số đánh giá thực hiện (PI) -> Nội dung/Chủ đề bài học -> Hoạt động kiểm tra đánh giá (Phương pháp, Công cụ, Hình thức) -> Phân tích dữ liệu KQHT -> Xác định mức độ đạt chuẩn.
                              MÔ HÌNH QUY TRÌNH ĐÁNH GIÁ 5 BƯỚC
  • Quy trình triển khai 5 bước gồm:
    • Bước 1: Xác định các chỉ số đánh giá kết quả thực hiện chuẩn đầu ra học phần (PI) tương ứng với nội dung cốt lõi của từng bài học.
    • Bước 2: Thiết kế công cụ, phương pháp và hình thức đánh giá (xây dựng rubric, ma trận đề thi tự luận/trắc nghiệm) khớp với các PI.
    • Bước 3: Tổ chức thực hiện đánh giá quá trình và đánh giá kết thúc học phần.
    • Bước 4: Thu thập, thống kê và xử lý số liệu điểm số theo từng chỉ số PI để xác định tỷ lệ SV đạt hoặc chưa đạt từng CĐRHP.
    • Bước 5: Phân tích nguyên nhân SV chưa đạt chỉ số PI và điều chỉnh hoạt động dạy học, phương pháp đánh giá cho các chu kỳ tiếp theo.
  • Kết quả kiểm nghiệm trên học phần Luật thương mại quốc tế:
    • Cụ thể hóa toàn bộ CLO của học phần thành hệ thống các chỉ số PI.
    • Xây dựng hệ thống bài tập cá nhân, bài tập nhóm (với rubric đính kèm) và bộ đề thi trắc nghiệm - tự luận đo lường từng PI.
    • Thống kê chi tiết số lượng, tỷ lệ SV đạt điểm học phần so với tỷ lệ SV thực sự đạt CĐRHP; phân tích danh mục các chỉ số PI có SV chưa đạt để chỉ rõ nội dung kiến thức người học còn yếu.
  • Kết quả lấy ý kiến chuyên gia: Xử lý dữ liệu phiếu hỏi và phỏng vấn sâu chuyên gia qua SPSS khẳng định mô hình có tính khả thi cao, đáp ứng đúng yêu cầu của giáo dục định hướng năng lực.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

Luận án đã hệ thống hóa và làm sâu sắc thêm cơ sở lý luận về đánh giá KQHT theo tiếp cận CĐR ở bậc đại học. Đề tài xác lập cấu trúc mô hình đánh giá KQHT ở cấp độ học phần, làm rõ mối quan hệ tương hỗ giữa CĐRHP, các chỉ số đánh giá thực hiện (PI), nội dung bài học và hệ thống công cụ kiểm tra (rubric, đề thi). Luận án bổ sung vào lý luận dạy học đại học giải pháp cụ thể hóa CĐRHP thành các chỉ số hành vi đo lường được gắn trực tiếp với từng đơn vị kiến thức cốt lõi.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

  1. Đánh giá bức tranh thực trạng về công tác kiểm tra, đánh giá theo CĐR tại các trường đại học khối ngành kinh tế (chỉ ra sự thiếu đồng bộ giữa việc công bố CĐR và khâu đo lường thực tế).
  2. Xây dựng hoàn chỉnh Mô hình đánh giá KQHT theo CĐRHP cùng quy trình 5 bước có tính ứng dụng trực tiếp cho giảng viên.
  3. Cung cấp bộ công cụ mẫu (bộ chỉ số PI, phiếu rubric bài tập cá nhân, bài tập nhóm, ma trận đề thi và bảng thống kê theo dõi mức độ đạt chuẩn) trên học phần Luật thương mại quốc tế, làm tài liệu hướng dẫn mẫu cho các học phần khác trong khối ngành kinh tế.

Kiến nghị, giải pháp đề xuất

  • Đối với cơ sở giáo dục đại học: Ban hành văn bản hướng dẫn quy trình đánh giá KQHT theo CĐRHP; nâng cấp phần mềm quản lý đào tạo cho phép nhập và trích xuất điểm số theo từng chỉ số PI; tổ chức bồi dưỡng kỹ thuật đo lường đánh giá cho giảng viên.
  • Đối với khoa và bộ môn: Rà soát đề cương chi tiết học phần, chuẩn hóa bảng chỉ số PI và ma trận liên kết giữa LLO - CLO - PLO.
  • Đối với giảng viên: Áp dụng quy trình 5 bước, công khai rubric và tiêu chí đánh giá cho SV ngay từ đầu học phần, sử dụng kết quả đo lường PI để điều chỉnh phương pháp dạy học kịp thời.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Nghiên cứu thực nghiệm và kiểm nghiệm mô hình mới được tiến hành trên phạm vi một học phần cụ thể (Luật thương mại quốc tế) thuộc chuyên ngành Thương mại quốc tế, ngành Kinh doanh quốc tế tại Trường Đại học Tài chính - Marketing; địa bàn khảo sát thực trạng mới tập trung tại hai trường đại học khu vực phía Nam (Trường Đại học Cần Thơ và Trường Đại học Tài chính - Marketing); phạm vi đánh giá tập trung ở cấp độ CĐRHP, chưa mở rộng phân tích liên thông toàn bộ CĐR cấp bài học (LLO) và CĐR cấp chương trình đào tạo (PLO).
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng ứng dụng và kiểm nghiệm mô hình trên nhiều học phần thuộc các ngành kinh tế khác nhau (Tài chính - Ngân hàng, Quản trị kinh doanh, Kế toán - Kiểm toán); mở rộng địa bàn khảo sát đến các cơ sở giáo dục đại học thuộc các vùng miền khác; nghiên cứu tích hợp phần mềm tự động hóa phân tích dữ liệu CĐR từ bài thi trực tuyến.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo cho các đối tượng:

  • Cán bộ quản lý đào tạo và đảm bảo chất lượng: Tham khảo quy trình quản lý đánh giá, các bước tổ chức kiểm tra theo định hướng CĐR và phương pháp minh chứng mức độ đạt CĐR phục vụ kiểm định chất lượng chương trình đào tạo theo tiêu chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo hoặc AUN-QA.
  • Giảng viên các trường đại học khối ngành kinh tế: Tham khảo phương pháp xây dựng chỉ số đánh giá thực hiện (PI), kỹ thuật thiết kế rubric đánh giá bài tập cá nhân/nhóm và ma trận đề thi kết hợp để đo lường chính xác năng lực người học.
  • Nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Đo lường và Đánh giá giáo dục, Lý luận và Phương pháp dạy học: Kế thừa khung lý thuyết, phương pháp tiếp cận hệ thống - cấu trúc, hệ thống bảng hỏi khảo sát và phương pháp xử lý dữ liệu SPSS trong nghiên cứu giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

1. Điểm khác biệt cơ bản giữa đánh giá KQHT truyền thống và đánh giá KQHT theo CĐRHP trong luận án là gì?
Trả lời: Đánh giá truyền thống chủ yếu căn cứ vào điểm số tổng kết để xếp loại người học và thường dừng lại ở mức độ kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức. Đánh giá theo CĐRHP là quá trình thu thập, xử lý chứng cứ một cách có hệ thống để xác định mức độ người học đạt được các chuẩn kiến thức, kĩ năng, mức tự chủ và trách nhiệm tối thiểu theo các cấp độ nhận thức của thang Bloom.

2. Khái niệm chỉ số đánh giá kết quả thực hiện (Performance Indicator - PI) đóng vai trò gì trong mô hình của tác giả?
Trả lời: PI là sự cụ thể hóa và chi tiết hóa CĐRHP đến từng nội dung cốt lõi của bài học. PI đóng vai trò là cầu nối trung gian giúp lượng hóa các tuyên bố CĐRHP trừu tượng thành các tiêu chí hành vi đo lường được, làm căn cứ trực tiếp để thiết kế đề thi, bảng rubric và thống kê mức độ đạt chuẩn của sinh viên.

3. Quy trình đánh giá KQHT theo mô hình đề xuất gồm mấy bước?
Trả lời: Quy trình gồm 5 bước: (1) Xác định các chỉ số PI cho từng CĐRHP gắn với nội dung bài học; (2) Thiết kế công cụ, phương pháp và hình thức đánh giá phù hợp; (3) Tổ chức thực hiện đánh giá quá trình và đánh giá tổng kết; (4) Xử lý số liệu, phân tích mức độ đạt CĐRHP của sinh viên; (5) Sử dụng kết quả đánh giá để điều chỉnh và cải tiến hoạt động dạy - học.

4. Mô hình được kiểm nghiệm trên học phần nào và sử dụng phương pháp xử lý dữ liệu gì?
Trả lời: Mô hình được tiến hành kiểm nghiệm thực tế trên học phần Luật thương mại quốc tế, chuyên ngành Thương mại quốc tế, ngành Kinh doanh quốc tế tại Trường Đại học Tài chính - Marketing. Dữ liệu khảo sát thực trạng và ý kiến chuyên gia được xử lý bằng phần mềm SPSS và MS Excel để tính toán thống kê mô tả.

Kết luận

Luận án đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu nghiên cứu thông qua việc xác lập cơ sở lý thuyết và quy trình thực tiễn cho hoạt động đánh giá KQHT theo CĐRHP trong khối ngành kinh tế. Mô hình 5 bước do tác giả xây dựng đã khắc phục tình trạng đánh giá rời rạc, thiếu công cụ đo lường mức độ đạt chuẩn đầu ra của sinh viên. Kết quả kiểm nghiệm trên học phần Luật thương mại quốc tế và ý kiến đánh giá từ các chuyên gia khẳng định tính khả thi, tính sư phạm và hiệu quả thực tế của mô hình trong việc nâng cao chất lượng đào tạo đại học theo tiếp cận năng lực.