Luận văn các mô hình canh tác trồng trọt và chăn nuôi trong mùa lũ năm 2004 tại huyện an phú tỉnh an giang

Tổng hợp kiến thức Mô Hình Canh Tác Trồng Trọt và Chăn Nuôi Trong Mùa Lũ 2004 Tại An Phú, An Giang, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu

• Tác giả: Nguyễn Thị Khánh Ly
• Người hướng dẫn: Gs. Võ- Tòng Xuân
• Trường học: Trường Đại Học An Giang
• Chuyên ngành: Nông Nghiệp
• Đề tài: Các mô hình canh tác trồng trọt và chăn nuôi trong mùa lũ năm 2004 tại huyện An Phú tỉnh An Giang
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Long Xuyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM TẠ
• TÓM LƯỢC
• MỤC LỤC
• DANH SÁCH BẢNG
• DANH SÁCH HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu
• 2. CHƯƠNG 2: LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU
• 2.1. Đặc điểm tự nhiên - sản xuất và kinh tế - xã hội
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.2. Vị trí địa lý
• 2.1.3. Đặc điểm đất đai
• 2.1.4. Đặc điểm khí hậu thủy văn
• 2.1.5. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2.2. Hiện trạng phân bố và sử dụng đất nông nghiệp
• 2.3. Hiện trạng về dân số và lao động
• 2.4. Diễn biến sản xuất nông nghiệp
• 2.4.1. Vai trò của ngành nông nghiệp
• 2.4.2. Diễn biến sản xuất nông nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương tiện nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp và nội dung điều tra
• 3.3. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.4. Phương pháp tiến hành
• 3.5. Chọn hộ điều tra
• 3.6. Nội dung điều tra
• 3.7. Phương pháp phân tích số liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ THẢO LUẬN
• 4.1. Phân bố mẫu điều tra trên toàn huyện An Phú
• 4.2. Đặc điểm chung của nông hộ điều tra trên toàn huyện
• 4.2.1. Tuổi trung bình của nông hộ
• 4.2.2. Trình độ văn hóa và kinh nghiệm sản xuất của nông hộ
• 4.2.3. Tài sản và phương tiện sản xuất của nông hộ
• 4.2.4. Phương tiện sinh hoạt
• 4.2.5. Phương tiện sản xuất
• 4.2.6. Nguồn thông tin cho sản xuất nông hộ
• 4.2.7. Nguồn thông tin cho sản xuất nông nghiệp
• 4.2.8. Người thu nhận và số lượng thông tin cho sản xuất nông nghiệp
• 4.2.9. Sử dụng đất và thu nhập sản xuất trong nông hộ
• 4.2.10. Đặc điểm phân bố đất đai trên nông hộ
• 4.2.11. Các mô hình sản xuất trong hộ
• 4.2.11.1. Mô hình rau nhút
• 4.2.11.2. Mô hình nấm rơm
• 4.2.11.3. Mô hình bò vỗ béo
• 4.2.11.4. Mô hình rau màu
• 4.2.12. Chi phí và đầu tư khác trong sản xuất nông hộ
• 4.2.12.1. Tổng chi phí khác trong sản xuất nông hộ
• 4.2.12.2. Tổng thu nhập khác trong sản xuất nông hộ
• 4.2.12.3. Lợi nhuận khác trong sản xuất nông hộ
• 4.2.13. Yếu tố quyết định thành công của mô hình
• 4.2.14. Chi tiêu trong gia đình của nông hộ
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 5.1. Đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ CHƯƠNG Pc – 1
• Pc-1. DANH SÁCH HÌNH

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Huyện An Phú, tỉnh An Giang, là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề của mùa lũ. Mô hình canh tác trồng trọt và chăn nuôi trong mùa lũ năm 2004 đã được nghiên cứu nhằm đánh giá hiện trạng và hiệu quả kinh tế. Đề tài này không chỉ phản ánh thực trạng sản xuất nông nghiệp mà còn chỉ ra những thách thức mà nông dân phải đối mặt. Theo số liệu, diện tích đất nông nghiệp trung bình của mỗi hộ là từ 0,3 đến 1,8 ha, với mô hình trồng rau màu có diện tích lớn nhất. Mùa lũ mang lại cả cơ hội và thách thức cho nông dân, khi mà nước lũ không chỉ gây thiệt hại mà còn cung cấp phù sa cho đất đai.

1.1. Đặt vấn đề

Mùa lũ tại An Phú không chỉ là thời điểm khó khăn mà còn là cơ hội cho sự phát triển nông nghiệp. Nông dân đã áp dụng nhiều mô hình canh tác khác nhau như rau nhút, nấm rơm, bò vỗ béo và rau màu. Mỗi mô hình có những đặc điểm riêng, ảnh hưởng đến thu nhập và khả năng sinh tồn của nông hộ. Việc nghiên cứu các mô hình này giúp xác định những yếu tố quyết định thành công và những trở ngại mà nông dân gặp phải trong sản xuất.

II. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội

An Giang có vị trí địa lý thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp, với hệ thống sông ngòi phong phú. Đặc điểm địa lý An Giang cho thấy huyện An Phú nằm trong vùng ngập sâu, ảnh hưởng lớn đến kinh tế nông thôn. Mùa lũ hàng năm không chỉ gây thiệt hại mà còn mang lại nguồn nước và phù sa cho sản xuất. Đặc biệt, nông dân An Phú đã thích ứng với điều kiện này bằng cách phát triển các mô hình canh tác phù hợp. Tuy nhiên, những khó khăn như thiếu vốn, giống và kỹ thuật vẫn là rào cản lớn cho sự phát triển bền vững.

2.1. Đặc điểm tự nhiên

Đặc điểm tự nhiên của An Phú bao gồm đất đai và khí hậu phù hợp cho sản xuất nông nghiệp. Đất phù sa chiếm ưu thế, với khả năng bồi đắp hàng năm từ nước lũ. Khí hậu tại đây có mùa mưa kéo dài, tạo điều kiện thuận lợi cho việc trồng trọt. Tuy nhiên, sự biến đổi khí hậu và các yếu tố môi trường khác cũng ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp. Nông dân cần áp dụng các kỹ thuật canh tác mới để tối ưu hóa sản xuất trong điều kiện khí hậu thay đổi.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện thông qua việc khảo sát thực địa và phỏng vấn nông dân tại huyện An Phú. Các phương pháp thu thập số liệu bao gồm phỏng vấn trực tiếp và thu thập tài liệu từ các cơ quan chức năng. Mục tiêu là đánh giá hiện trạng canh tác và hiệu quả kinh tế của các mô hình sản xuất. Phân tích số liệu giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và lợi nhuận của nông hộ. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho việc phát triển các mô hình nông nghiệp bền vững trong tương lai.

3.1. Phương tiện và phương pháp

Phương tiện nghiên cứu bao gồm bảng hỏi và các công cụ phân tích số liệu. Phương pháp điều tra được thiết kế để thu thập thông tin về đặc điểm nông hộ, kỹ thuật canh tác, và hiệu quả kinh tế. Việc phân tích số liệu sẽ giúp xác định các mô hình sản xuất hiệu quả và những trở ngại mà nông dân gặp phải. Kết quả từ nghiên cứu này sẽ là cơ sở cho các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc phát triển sản xuất nông nghiệp.

IV. Kết quả thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy các mô hình canh tác như rau nhút và nấm rơm mang lại lợi nhuận cao hơn so với các mô hình khác. Mô hình rau nhút có thu nhập bình quân đạt 13,4 triệu đồng/ha/vụ, trong khi nấm rơm đạt 82,3 triệu đồng/ha/vụ. Tuy nhiên, nông dân vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận vốn và kỹ thuật. Những trở ngại này cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả sản xuất. Việc áp dụng các kỹ thuật mới và cải thiện quản lý nước là cần thiết để phát triển bền vững trong mùa lũ.

4.1. Phân tích hiệu quả kinh tế

Phân tích hiệu quả kinh tế cho thấy lợi nhuận từ các mô hình canh tác khác nhau có sự chênh lệch lớn. Mô hình nuôi bò vỗ béo trong mùa lũ gặp khó khăn về thức ăn, trong khi các mô hình trồng rau màu lại có lợi nhuận ổn định. Nông dân cần được hỗ trợ về vốn và kỹ thuật để cải thiện năng suất và lợi nhuận. Việc phát triển các mô hình sản xuất bền vững sẽ góp phần nâng cao đời sống cho người dân trong khu vực.

V. Kết luận và đề nghị

Nghiên cứu về các mô hình canh tác trồng trọt và chăn nuôi trong mùa lũ tại An Phú đã chỉ ra những tiềm năng và thách thức trong sản xuất nông nghiệp. Để phát triển bền vững, cần có các chính sách hỗ trợ nông dân về vốn, kỹ thuật và thị trường tiêu thụ. Việc áp dụng công nghệ mới và cải thiện quản lý nước sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất. Đề nghị các cơ quan chức năng cần có những biện pháp cụ thể để hỗ trợ nông dân trong việc phát triển các mô hình sản xuất hiệu quả.

5.1. Đề nghị chính sách

Đề nghị các chính sách hỗ trợ nông dân cần được xây dựng dựa trên thực trạng sản xuất và nhu cầu của nông hộ. Cần có các chương trình đào tạo kỹ thuật canh tác và quản lý nước cho nông dân. Hỗ trợ về vốn vay với lãi suất thấp cũng là một yếu tố quan trọng để giúp nông dân vượt qua khó khăn trong mùa lũ. Việc phát triển các mô hình sản xuất bền vững sẽ góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho người dân An Phú.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện An Phú, tỉnh An Giang, nằm trong vùng đầu nguồn sông Cửu Long, có diện tích tự nhiên 208,97 km² và dân số khoảng 178.613 người (năm 2003), trong đó 72,25% dân số hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp. Vùng này đặc trưng bởi mùa lũ kéo dài, gây nhiều khó khăn cho sản xuất nông nghiệp nhưng cũng mang lại lượng phù sa bồi đắp cho đất đai. Năm 2004, mực nước lũ tại An Phú dao động từ 2,1 đến 6,1 m, ảnh hưởng trực tiếp đến các hoạt động canh tác và chăn nuôi của người dân.

Đề tài “Các mô hình canh tác trồng trọt và chăn nuôi trong mùa lũ năm 2004 tại huyện An Phú tỉnh An Giang” nhằm điều tra hiện trạng và đánh giá hiệu quả kinh tế của 4 mô hình sản xuất tiêu biểu: trồng rau nhút, trồng nấm rơm, nuôi bò vỗ béo và trồng rau màu. Mục tiêu nghiên cứu bao gồm khảo sát đặc điểm nông hộ, kỹ thuật canh tác, thu nhập và các trở ngại trong sản xuất, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển bền vững.

Phạm vi nghiên cứu tập trung trên địa bàn huyện An Phú trong năm 2004, với 75 hộ nông dân được khảo sát phân bổ tại 5 xã đại diện. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ chính sách phát triển nông nghiệp vùng ngập lũ, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân trong điều kiện thiên tai thường xuyên xảy ra.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về phát triển nông nghiệp bền vững trong điều kiện biến đổi khí hậu và thiên tai, tập trung vào:

• Lý thuyết quản lý rủi ro trong nông nghiệp: Nhấn mạnh việc thích ứng với biến động môi trường, đặc biệt là lũ lụt, nhằm giảm thiểu thiệt hại và tối ưu hóa lợi ích kinh tế.
• Mô hình canh tác tích hợp đa dạng sinh học: Áp dụng đa dạng các mô hình trồng trọt và chăn nuôi nhằm tăng hiệu quả sử dụng đất và nguồn lực, đồng thời giảm rủi ro sản xuất.
• Khái niệm về năng suất và hiệu quả kinh tế trong nông nghiệp: Đánh giá dựa trên chi phí đầu tư, thu nhập và lợi nhuận thực tế của từng mô hình sản xuất.

Các khái niệm chính bao gồm: diện tích canh tác, thu nhập bình quân, lợi nhuận, kỹ thuật canh tác, trở ngại sản xuất, và nguồn lực lao động.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu sơ cấp qua khảo sát trực tiếp 75 hộ nông dân tại 5 xã của huyện An Phú từ ngày 12/01 đến 30/01/2005. Dữ liệu thứ cấp được lấy từ các báo cáo của Ủy ban Nhân dân tỉnh An Giang, Cục Thống kê tỉnh và các cơ quan liên quan.
• Phương pháp chọn mẫu: Chọn ngẫu nhiên 15-20 hộ cho mỗi mô hình (rau nhút, nấm rơm, bò vỗ béo, rau màu) nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của số liệu.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm Excel và SPSS để xử lý và phân tích số liệu định lượng, bao gồm thống kê mô tả, phân tích so sánh và đánh giá hiệu quả kinh tế.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong vòng 1,5 tháng, từ khâu chuẩn bị, thu thập dữ liệu đến phân tích và tổng hợp kết quả.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa khảo sát thực địa, phỏng vấn sâu và phân tích số liệu nhằm đảm bảo độ chính xác và toàn diện của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm nông hộ và nguồn lực lao động: Tuổi trung bình chủ hộ từ 47-51 tuổi, phần lớn có trình độ văn hóa thấp (52,1% trình độ cấp I, 25% mù chữ). Lao động chính trong nông nghiệp chiếm 45-85%, lao động thuê trong nông nghiệp chiếm 13,3-30%. Số nhân khẩu trung bình trong hộ từ 4,1 đến 5,6 người.

2. Diện tích sử dụng đất và phân bố mô hình: Diện tích bình quân đất canh tác dao động từ 0,3 ha (nấm rơm, bò vỗ béo) đến 1,8 ha (rau màu). Đất chủ yếu là đất phù sa với độ phì nhiêu trung bình, thích hợp cho các loại cây trồng và chăn nuôi.

3. Hiệu quả kinh tế các mô hình:

   • Rau nhút: Thu nhập bình quân 13,4 triệu đồng/ha/vụ, lợi nhuận 4,7 triệu đồng/ha/vụ.
   • Nấm rơm: Thu nhập 87,4 triệu đồng/ha/vụ, lợi nhuận 40,7 triệu đồng/ha/vụ.
   • Bò vỗ béo: Thu nhập 10,9 triệu đồng/con, lợi nhuận 4 triệu đồng/con.
   • Rau màu: Thu nhập 80,1 triệu đồng/ha/vụ, lợi nhuận 64,1 triệu đồng/ha/vụ.

4. Trở ngại sản xuất: Thiếu vốn, giống, kỹ thuật và thức ăn (đặc biệt với mô hình bò vỗ béo) là những khó khăn chính. Khoảng 40% hộ trồng rau nhút gặp trở ngại do ngập lũ, 25% hộ nuôi bò vỗ béo thiếu thức ăn, 20% thiếu vốn sản xuất.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy các mô hình canh tác và chăn nuôi trong mùa lũ tại An Phú có hiệu quả kinh tế khác biệt rõ rệt, trong đó mô hình nấm rơm và rau màu mang lại lợi nhuận cao nhất nhờ tận dụng tốt nguồn lực đất đai và kỹ thuật canh tác phù hợp. Mô hình rau nhút tuy có lợi nhuận thấp hơn nhưng chi phí đầu tư thấp và dễ thực hiện, phù hợp với hộ nghèo có ít đất.

Tuổi trung bình cao và trình độ văn hóa thấp của chủ hộ là rào cản lớn trong việc tiếp nhận kỹ thuật mới, dẫn đến việc áp dụng kỹ thuật truyền thống chiếm ưu thế. Điều này làm giảm hiệu quả sản xuất và khả năng thích ứng với biến đổi môi trường. Các biểu đồ phân bố tuổi, trình độ và nguồn thông tin cho thấy sự hạn chế trong tiếp cận kiến thức kỹ thuật.

So sánh với các nghiên cứu trong khu vực, mô hình nấm rơm và rau màu tại An Phú có lợi nhuận tương đương hoặc cao hơn nhờ áp dụng kỹ thuật ủ rơm, chọn giống meo chất lượng và quản lý tốt quy trình sản xuất. Tuy nhiên, việc thiếu vốn và thức ăn vẫn là điểm nghẽn cần giải quyết.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các bảng so sánh chi phí, thu nhập và lợi nhuận từng mô hình, biểu đồ phân bố tuổi và trình độ chủ hộ, cũng như biểu đồ tỷ lệ các trở ngại sản xuất để minh họa rõ nét hơn các vấn đề nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo kỹ thuật và chuyển giao công nghệ: Tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo kỹ thuật canh tác và chăn nuôi phù hợp với trình độ của nông dân, đặc biệt tập trung vào nhóm tuổi trên 50. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ nông hộ áp dụng kỹ thuật mới lên 50% trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn phối hợp với các trung tâm khuyến nông.

2. Hỗ trợ vốn vay ưu đãi cho nông dân: Thiết lập các quỹ tín dụng ưu đãi hoặc chương trình vay vốn không thế chấp với lãi suất thấp để giúp nông hộ mở rộng sản xuất, đặc biệt là mô hình nuôi bò vỗ béo và trồng nấm rơm. Mục tiêu giảm tỷ lệ hộ thiếu vốn xuống dưới 10% trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Chính sách xã hội, các tổ chức tín dụng địa phương.

3. Phát triển hệ thống cung ứng giống và thức ăn chất lượng: Xây dựng các điểm cung cấp giống meo nấm, giống cây trồng và thức ăn chăn nuôi đảm bảo chất lượng, giá cả hợp lý, thuận tiện cho nông dân. Mục tiêu tăng 70% số hộ sử dụng giống và thức ăn đạt chuẩn trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Trung tâm giống cây trồng, chăn nuôi tỉnh An Giang.

4. Xây dựng mô hình canh tác thích ứng với mùa lũ: Khuyến khích áp dụng các mô hình canh tác đa dạng, tận dụng mặt nước và đất phù sa, như trồng rau nhút, rau màu kết hợp nuôi trồng thủy sản để tăng thu nhập và giảm rủi ro. Mục tiêu nhân rộng mô hình hiệu quả lên 30% diện tích đất nông nghiệp trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: UBND huyện An Phú, các tổ chức nông dân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân và hộ sản xuất nông nghiệp tại vùng ngập lũ: Nhận biết các mô hình canh tác phù hợp, kỹ thuật sản xuất và cách khắc phục khó khăn trong mùa lũ để nâng cao hiệu quả kinh tế.

2. Cán bộ khuyến nông và quản lý địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách hỗ trợ, đào tạo và phát triển các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành nông nghiệp, phát triển nông thôn: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, số liệu thực tế và phân tích hiệu quả kinh tế các mô hình canh tác trong điều kiện thiên tai.

4. Các tổ chức tín dụng và chính sách phát triển nông nghiệp: Đánh giá nhu cầu vốn, kỹ thuật và các trở ngại của nông dân để thiết kế các chương trình hỗ trợ tài chính và kỹ thuật hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình canh tác nào mang lại lợi nhuận cao nhất trong mùa lũ tại An Phú?
   Mô hình trồng nấm rơm và rau màu có lợi nhuận cao nhất, lần lượt đạt khoảng 40,7 triệu đồng/ha/vụ và 64,1 triệu đồng/ha/vụ, nhờ tận dụng tốt nguồn lực đất đai và kỹ thuật canh tác phù hợp.

2. Trình độ và độ tuổi của nông dân ảnh hưởng thế nào đến việc áp dụng kỹ thuật mới?
   Phần lớn chủ hộ có tuổi trung bình trên 47 tuổi và trình độ văn hóa thấp, điều này làm hạn chế khả năng tiếp nhận và áp dụng kỹ thuật mới, dẫn đến việc sản xuất chủ yếu theo kinh nghiệm truyền thống.

3. Những trở ngại chính trong sản xuất nông nghiệp mùa lũ là gì?
   Thiếu vốn, giống, kỹ thuật và thức ăn (đặc biệt trong chăn nuôi bò vỗ béo) là những trở ngại lớn nhất, ảnh hưởng đến hiệu quả và khả năng mở rộng sản xuất của nông dân.

4. Làm thế nào để nông dân có thể tiếp cận thông tin kỹ thuật hiệu quả hơn?
   Cần tăng cường các chương trình đào tạo, khuyến nông, sử dụng phương tiện truyền thông phù hợp như ti vi, radio và tổ chức các buổi tập huấn thực tế để nâng cao nhận thức và kỹ năng cho nông dân.

5. Các mô hình canh tác có thể áp dụng cho những hộ có diện tích đất nhỏ?
   Mô hình trồng nấm rơm và rau nhút phù hợp với hộ có diện tích đất nhỏ (khoảng 0,3 ha), chi phí đầu tư thấp và dễ thực hiện, giúp tăng thu nhập và giải quyết lao động nhàn rỗi trong mùa lũ.

Kết luận

• Nghiên cứu đã khảo sát và đánh giá hiệu quả kinh tế của 4 mô hình canh tác và chăn nuôi trong mùa lũ năm 2004 tại huyện An Phú, với diện tích đất bình quân từ 0,3 đến 1,8 ha/hộ.
• Mô hình nấm rơm và rau màu cho lợi nhuận cao nhất, trong khi rau nhút và bò vỗ béo phù hợp với hộ có nguồn lực hạn chế.
• Trình độ văn hóa thấp và tuổi trung bình cao của nông dân là rào cản trong việc áp dụng kỹ thuật mới, cần có các giải pháp đào tạo phù hợp.
• Thiếu vốn, giống và thức ăn là những trở ngại chính cần được hỗ trợ để phát triển bền vững các mô hình sản xuất.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng thu nhập và cải thiện đời sống người dân trong vùng ngập lũ.

Next steps: Triển khai các chương trình đào tạo kỹ thuật, hỗ trợ vốn vay ưu đãi và phát triển hệ thống cung ứng giống, thức ăn trong vòng 2-3 năm tới. Mời các cơ quan quản lý, tổ chức nghiên cứu và nông dân cùng phối hợp thực hiện để đạt hiệu quả cao nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1) An Phú là huyện đầu nguồn có đường biên giới quốc gia dài nhất so với các huyện thị khác, cách trở giao thông và thường chịu nhiều thiệt hại do thiên tai lũ lụt gây ra. Huyện An Phú có diện tích tự nhiên 208,97 km2, dân số 178.613 người (năm 2003), gồm 12 xã và 1 thị trấn. - Phía Tây và Bắc: giáp Campuchia - Phía Nam: giáp thị xã Châu Đốc và huyện Phú Tân - Phía Đông: giáp huyện Tân Châu Gồm 37 tuyến địa giới cấp xã, dài 126,871 km, trong đó 7 tuyến trùng với biên giới quốc gia, 12 tuyến trùng với tuyến huyện, được xác định bằng 39 mốc địa giới hành chính. An Phú có 5 xã Đa Phước, Quốc Thái, Khánh Bình, Nhơn Hội, Vĩnh Trường được Ủy Ban dân tộc miền núi công nhận là khu vực dân tộc đồng bằng và 7 xã giáp biên giới là Vĩnh Hội Đông, Phú Hội, Nhơn Hội, Khánh An, Khánh Bình, Quốc Thái và Phú Hữu.

Huyện lỵ cách Long Xuyên 71 km theo đường quốc lộ 91 và tỉnh lộ 956. Đặc điểm đất đai * Địa hình An Giang có cao độ thấp dần từ biên giới Campuchia đến lộ Cái Sắn và từ bờ sông Hậu đến giáp ranh tỉnh Kiên Giang, địa hình đồi núi chỉ tập trung chủ yếu hai huyện: Tri Tôn và Tịnh Biên. Nhìn chung, địa hình tỉnh An Giang tương đối thấp và khá bằng phẳng. * Phân loại đất An Phu là môt huyện đâu nguôn cua tinh An Giang, vơi tông diện tich đât nông nghiệp là 53.745 ha, trong đo diện tich trông lua là 22.

Điêu này, đa tao nên thê manh cho An Phu vê san xuât lua. Do đăc điêm đât đai đa dang, môi vung co môt nhom đât khac nhau vơi nhưng thay đôi vê tinh chât đât, đia hinh, tâp quan canh tac. Tư kêt qua nghiên cưu cho thây An Giang phân thành 3 nhom đât chinh: nhom đât phen, nhom đât phu sa và nhom đât đôi nui. Trong đo, đăc điêm đât đai cua An Phu thuôc nhom đât phu sa.

Đăc tinh chung cua đât phu sa là chưa nhiêu hưu cơ, pH thâp, it bi bào mon và xâm thưc mà chu yêu luôn đươc bôi đâp hàng năm vơi tưng mưc đô khac nhau trong nhưng điêu kiện trâm tich khac nhau (Ủy Ban Nhân Dân tinh An Giang, 2003). Nhóm đất phù sa xám nâu được bồi, ít hữu cơ chiếm một diện tích khá lớn ở 4 huyện cù lao: Chợ Mới, Phú Tân, An Phú, Tân Châu và dải cánh đồng ven sông Hậu thuộc huyện Châu Phú, Châu Thành. Đây là phần đất bị ngập nước hàng năm vào mùa lũ, địa hình khá bằng phẳng và trải rộng, vật liệu trầm tích chủ yếu là sét, bột, lẫn chất hữu cơ, bề dày lớp phù sa từ 1 – 2 m. Đất không có khả năng gây hại cho cây trồng, đất dẻo chặt, thích hợp với nhiều loại cây.

Đất có phản ứng hơi chua, hàm lượng lân trao đổi khá thấp, tổng lượng sulfat hòa tan cũng ở mức độ thấp 0,1 – 0,2% nhưng hơi tăng ở các tầng dưới. Hàm lượng hữu cơ tầng mặt 3,8% và càng xuống tầng dưới càng thấp, tổng lượng đạm từ trung bình đến thấp (0,1 – 0,2%), đất nghèo lân và kali. Về thành phần cơ giới, sét chiếm 45%, bột chiếm 49%, cát chiếm 1,4%. Do đó, đất có sa cấu pha bột nhưng các tầng dưới hàm lượng sét rất cao.

Hiện nay nhóm đất này chiếm diện tích khoảng 24.455 ha đất dùng để trồng lúa 2 vụ là chủ yếu. Một số nơi như ở An Phú, Châu Phú, đất có thể trồng một vụ lúa, một vụ màu như mè, đậu, dưa,…thực vật hoang dại tương đối ít (Ủy Ban Nhân Dân tỉnh An Giang, 2003). Đặc điểm khí hậu thủy văn * Khí hậu Mùa mưa bắt đầu từ tháng 5 và kết thúc vào cuối tháng 11. Lượng mưa của các tháng mùa khô cộng lại không vượt quá 150 mm, chiếm khoảng 15% tổng lượng mưa của cả năm.

Trong mùa mưa lượng mưa chênh lệch nhau không nhiều biến động trong khoảng 130 – 280 mm, số ngày mưa trung bình 121 – 125 ngày/năm (Dương Văn Nhã, 2004). Về mùa lũ, lưu lượng tăng nhanh từ tháng 7 và đạt giá trị lớn nhất vào tháng 10, sau đó giảm vào tháng 11. Lượng nước lũ tràn vào vùng Tứ Giác Long Xuyên theo sông Hậu chiếm khoảng 20 – 25% và lượng lũ tràn từ Campuchia qua các cầu Châu Đốc đến Nhà Bàng chiếm khoảng 25 – 80% tổng lượng nước lũ vào vùng này. Khả năng xuất hiện lũ lớn tại Tân Châu thường có mực nước lũ bằng hoặc cao hơn 4 m, điều này có nghĩa là đại bộ phận đất đai tỉnh An Giang thường xuyên bị ngập vào mùa lũ (Dương Văn Nhã, 2004).

* Thủy văn Mực nước lũ năm 2004 tăng cao từ tháng 7 đến tháng 10 khoảng 2,1 – 6,1 m, bắt đầu từ tháng 10 đến tháng 11 mực nước hạ xuống đến mức thấp nhất 2,5 m (Phòng xây dựng và phát triển nông thôn huyện An Phú, 2004). Đặc điểm kinh tế - xã hội Trong những năm gần đây, tỉnh An Giang mặc dù có những ảnh hưởng của thiên tai, giá cả nông sản, kinh tế của tỉnh vẫn duy trì tăng trưởng trên 6%/năm. Tỷ trọng nông nghiệp chiếm trong tổng nền kinh tế năm 1997 là 43,6% và 39,5% vào năm 2001. Diện tích gieo trồng lúa năm 2000 và 2001 là 456,2 ha với sản lượng tương ứng là 2,4 triệu tấn và 2,2 triệu tấn (Dương Ngọc Thành và ctv, 2004).

Hiện trạng phân bố và sử dụng đất nông nghiệp An Giang với tổng diện tích đất tự nhiên 340.623 ha, trong đó diện tích đất nông nghiệp năm 2002 là 260.575 ha vào năm 2003, tức tăng 1. Trong khi đó, huyện An Phú với tổng diện tích đất tự nhiên 208,02 km2, diện tích trồng lúa năm 2002 chiếm 22.759 ha vào năm 2003, tức tăng 253 ha. Cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp của huyện có sự thay đổi theo hướng gia tăng tỷ lệ sử dụng đất. Diện tích trồng lúa 2 vụ/năm từ năm 2002 đến 2003 tăng như vụ Đông Xuân từ 11.993 ha, vụ Hè Thu từ 10.742 ha, riêng vụ Thu Đông giảm từ 136 ha xuống còn 24 ha.

(Bảng 1) Việc gia tăng tỷ lệ sử dụng đất một phần do điều kiện đất, nước ngày càng thuận lợi, gia tăng dân số, thị trường nông sản ngày càng cao và sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật đưa vào đồng ruộng. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp chủ yếu là cây lúa. Với điều kiện hiện nay, người dân đã chuyển đổi diện tích sử dụng đất với nhiều loại cây trồng khác như rau màu, ngô,…do thị trường tiêu thụ ổn định, lợi nhuận đem lại cao. Ngoài việc trồng lúa, hiện nay huyện An Phú có diện tích trồng ngô rất lớn so với các loại rau màu khác.458 ha vào năm 2003, tức tăng 534 ha.

Trong giai đoạn hiện nay, vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng gia tăng sản phẩm nông nghiệp hàng hóa và hàng xuất khẩu kết hợp với công nghiệp hóa tạo thế mạnh về địa bàn sản xuất, thị trường tiêu thụ và tiến bộ khoa học kỹ thuật. Đây là mục tiêu quan trọng của nền nông nghiệp trong tương lai. (Cục thống kê tỉnh An Giang, 2004) Bảng 1: Cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp cho các loại cây trồng ở huyện An Phú Loại cây trồng Diện tích trồng Diện tích trồng năm 2002 (ha) năm 2003 (ha) - Cây lương thực có hạt 25.759 + Vụ đông xuân 11.993 + Vụ hè thu 10.742 + Vụ thu đông 136 24 - Ngô 2.301 859 - Đậu nành 605 368 - Đậu phộng 23 14 - Mè - 67 - Mía - 3 - Nuôi thủy sản 63,1 44,1 Nguồn: Cục thống kê tỉnh An Giang, 2004 2. Hiện trạng về dân số và lao động Theo số liệu thống kê năm 2003 đươc thê hiện ở Bang 2, huyện An Phu co số dân là 178.613 ngươi, trong đo nam là 88.

Mât đô dân số binh quân 859 ngươi/km 2, trong đo số dân sống ở nông thôn là 167.445 ngươi ở thành thi. Điêu này cho thây huyện An Phu co tỷ lệ dân số sống trong khu vưc nông nghiệp chiêm đa số (Cục thống kê tỉnh An Giang, 2004). Dân số trong huyện ngày càng cao trong khi điêu kiện kinh tê phat triên châm, sưc ep dân số cung là trở ngai đê phat triên kinh tê cua huyện. Dân số chu yêu tâp trung ở linh vưc nông nghiệp, do đo muốn phân bố lai lao đông cho đông đêu vào cac linh vưc khac là môt vân đê kho khăn.

Tỷ lệ can bô khoa hoc kỹ thuât cao tâp trung ở thành thi là số đông, đối vơi nông dân san xuât vân con năng theo kinh nghiệm,…vi vây mà không tranh khoi lang phi tiên vốn và tài nguyên (Cục thống kê tinh An Giang, 2004). Bang 2: Tỷ lệ và dân số huyện An Phu ở năm 2001, 2002 và 2003 Tỷ lệ và dân số huyện An Phu 2001 2002 2003 Dân số toàn huyện (người) 172.347 Chia theo khu vưc - Thành thi 11.168 Nguồn: Cục thống kê tỉnh An Giang, 2004 2. Diễn biến sản xuất nông nghiệp 2. Vai trò của ngành nông nghiệp An Phú chủ yếu sản xuất nông nghiệp chiếm 72,3%, lâm nghiệp (0,9%) và 26,8% là sản xuất khác.

Chính vì vậy, nền kinh tế nông nghiệp chiếm vị trí quan trọng so với các ngành kim ngạch khác. Cho nên An Phú cần phải tích cực chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp, nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất trên cơ sở khai thác triệt để, đáp ứng yêu cầu đa dạng của thị trường và đang trở thành một yêu cầu bức thiết (Phòng xây dựng và phát triển nông thôn huyện An Phú, 2004). Diễn biến sản xuất nông nghiệp Vào những năm gần đây, vị trí bắp lai được coi là quan trọng đứng sau lúa tại An Giang, trồng tập trung tại Châu Phú, Tân Châu, An Phú và Chợ Mới với diện tích gieo trồng năm 2000 là 4.000 ha, năng suất bình quân tại An Giang khá cao đạt 9 tấn/ha vụ Đông Xuân, vụ Hè Thu và Xuân Hè đạt 7,5 tấn/ha, bình quân nông dân đạt 7 - 9 triệu đồng/ha (Dương Ngọc Thành và ctv, 2004). Toàn tỉnh An Giang có tổng diện tích sản xuất lúa vụ 3 là 35.497 ha so năm 2001), với tổng số 42.502 hộ tham gia, năng suất bình quân đạt 5,2 tấn/ha, sản lượng lương thực đạt 183.824 tấn so với năm 2001), đã góp phần giải quyết việc làm thường xuyên cho 51.286 lao động và hàng trăm ngày lao động trong mùa nước nổi.

Nhìn chung, năm 2002 là năm có diện tích sản xuất lúa vụ 3 cao nhất từ trước đến nay, nhiều huyện có diện tích vụ 3 tăng lên đáng kể so với năm 2001 như huyện Phú Tân, từ 211 ha tăng lên 9.974 ha), huyện Chợ Mới từ 13.