CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ MÁY ÉP DẦU LẠC 1.1 Lịch sử nghiên cứu 1.1 Giới thiệu chung về nguyên liệu chính [1] Hình 1.1 Củ lạc và hạt lạc Đậu phộng là cây thực phẩm, cây có dầu quan trọng. Trong số các loại cây hạt có dầu trồng hàng năm trên thế giới, đậu phộng đứng thứ hai sau đậu tương về diện tích trồng cũng như sản lượng. Hiện có hơn một trăm nước trồng đậu phông. Châu Á đứng hàng đầu thế giới về diện tích trồng đậu phộng cũng như sản lượng, tiếp theo là châu Phi, Bắc Mỹ rồi đến Nam Mỹ.
Hiện nay châu Á và vùng Bắc Mỹ có chiều hướng mở rộng diện tích trồng đậu phộng hơn các vùng khác. Trong số 25 nước trồng đậu phộng ở châu Á, Việt Nam đứng hàng thứ năm, đậu phộng là một trong các loại cây xuất khẩu thu ngoại tệ của nước ta. Mặc dầu đậu phộng có vai trò quan trọng như vậy nhưng nghiên cứu về đậu phộng ở nước ta nhìn chung còn ít. Tài liệu nghiên cứu cơ bản cũng như nghiên cứu ứng dụng các sách Việt về đậu phộng còn hạn chế.
1 Đối với trẻ, dầu ăn rất quan trọng. Trẻ cần các loại dầu có giá trị dinh dưỡng cao như dầu vừng, dầu đậu phộng, đậu nành để phát triển trí óc. Đối với người già các loại dầu thực vật trên có thể giúp chống chứng nghẽn mạch. Dầu thực vật có hàm lượng cholesterol thấp hơn so với các loại mỡ động vật nên ngày càng được dùng nhiều.
1g dầu cung cấp 9 kcalo trong khi các chất đạm, đường, bột chỉ cung cấp 4 kcalo/g.2 Thành phần hóa học của hạt lạc Nhìn chung, đậu phộng là một nguồn thức ăn giàu về dầu (44 - 56%) và protein (25 -34%). Thành phần sinh hóa của cây đậu phộng phụ thuộc vào giống, sự biến đổi của điều kiện khí hậu, vị trí hạt trong quả, các yếu tố tác động từ bên ngoài như sâu bệnh. Các phương pháp phân tích khác nhau cũng ảnh hưởng đến thành phần sinh hóa của hạt. Dầu lạc là một hỗn hợp glicerid gồm: 80% acid béo không no và 20% acid béo no.
Thành phần acid béo trong hạt dầu thay đổi tùy theo giống và điều kiện trồng trọt. Các glicerid trong dầu phộng chứa 3 acid béo chính: Acid oleic: 43 -65% Acid linoleic: 20 -37% Acid palmitic:14 -20% Dầu đậu phộng chứa các vitamin hòa tan trong dầu, trong đó nhiều nhất là vitamin E - một yếu tố quan trọng trong tổng hợp hormone sinh dục, chống lão hóa. Hai acid bão hòa có trong dầu đậu phộng là acidarachidic (C20) và acid lignoceric (C24)thấy trong bơ ca cao và trong bơ sữa bò. Đây là hai acid béo bão hòa dạng cis nên không gây nguy hiểm cho tim mạch.
Ở nhiệt độ bình thường, dầu phộng là một chất lỏng màu vàng nhạt, có độ nhớt thấp, có hương thơm và mùi vị như hạt dẻ. 2 Trước đây, người ta thường chỉ chú trọng đến dầu trong hạt đậu phộng mà chưa chú ý đến lượng protein khá cao có chứa trong dầu, trong các bộ phận khác của cây đậu phộng. Tình trạng thiếu protein hiện nay trên thế giới đòi hỏi phải nghiên cứu sử dụng triệt để loại cây này, một cây cho dầu và cho đạm. Rõ ràng, đậu phộng là một nguồn thức ăn giàu lipid, protein và vitamin.
Bên cạnh đó, đậu phộng có hương thơm và mùi vị đặc biệt. Vị ngọt điển hình và mùi thơm nhẹ được tạo nên bởi đường và một số chất hữu cơ bay hơi khác. Thành phần các chất bay hơi có tới hơn 10 chất như pentan, octan, metylfomal, acetaldehyd, aceton, metanol, etanol, 2-butanol, pentanal vàhexanal.3 Tác dụng của dầu lạc - Mát xa: Dầu lạc chứa nhiều vitamin E giúp nuôi dưỡng làn da, đồng thời tiếp thêm sinh lực cho cơ thể, giúp giảm đau cơ mỏi cơ; - Tốt cho tim mạch: Dầu lạc chưa nhiều chất béo không bão hòa dạng đơn thể(omega 3), giúp làm sạch các cholesterol xấu, từ đó ngăn ngừa các bệnh như sơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, tắc nghẽn động mạch; - Giảm nguy cơ bị cao huyết áp: Do có nhiều chất béo tốt nên sẽ giảm nguy cơ bị cao huyết áp. Resveratrol-chất chóng oxy hóa có thể tương tác với nhiều kích thích tố như angiotensin, giúp co mạch máu, giảm huyết áp; - Trị mụn: Nó có tính chống viêm, giúp điều trị các bệnh về da nhu eczema; - Điều trị táo bón: Rất có lợi cho người bị tiêu chảy; - Làm kem dưỡng da: Nó giúp giữ ẩm cho da, chứa nhiều vitamin E giúp da tránh lão hóa; - Chăm sóc tóc: Dầu đậu phộng giảm protein, làm dày tóc, tăng cường độ ẩm giúp tóc phục hồi; - Dưỡng môi: Ngoài ra còn rất nhiều công dụng khác tốt cho sức khỏe.
* Ưu điểm của dầu lạc - Là sản phẩm tự nhiên, không độc hại; 3 - Có thể tự chế biến đảm bảo được vệ sinh an toàn thực phẩm; - Tốt cho sức khỏe của con người; - Chất lượng của sản phẩm được kiểm soát thông qua quá trình chế biến; - Cách thức chế biến tương đối dể dàng; - Chất lượng dầu tốt, sánh. Không bị biến chất ở nhiệt độ cao nên có thể được sử dụng nhiều lần trong quá trình nấu ăn; - Con người có thể tự cung, tự cấp; - Hàm lượng chất có ích cao; - Nguyên liệu đầu vào ổn định, dể canh tác. * Nhược điểm: Giá thành tương đối cao, khó cạnh tranh được với các mặt hàng dầu ăn khác trên thị trường.4 Phạm vi ứng dụng Nhu cầu về dầu ăn trong cuộc sống của con người là rất cao. Dầu ăn luôn luôn là một thành phần không thể thiếu trong mỗi hộ gia đình, vì thế làm sao để tìm được một loại dầu ăn có thể phục vụ tốt cho gia đình, tiện lợi và quan trọng nhất là đảm bảo sức khỏe cho con người.
Đó luôn là một vấn đề quan trọng. Ngày nay, trên thị trường tiêu thụ rất nhiều loại dầu ăn với giá cả phải chăng phù , hợp với điều kiện sống của mỗi gia đình. Tình toán cụ thể ta thấy mức độ tiêu thụ dầu ăn trong một gia đình bình thường với 4 thành viên là 2 lít dầu mỗi tháng. Tương đương với 80000 đồng.
Tuy nhiên, loại dầu đó có thự sự tốt, có thể đảm bảo cho sức khỏe của con người hay không đó còn là một câu hỏi. Với công nghệ ép dầu lạc, mỗi gia đình có thể tự cung tự cấp cho mình mà không phải lo lắng về chất lượng của sản phẩm.tren thị trường hiện nay mỗi lít dầu lạc tương ứng với 120 nghìn đông,đắt hơn các loại dầu khác rất nhiều.Tuy nhiên đỗi với dầu lạc ta có chất lượng của sản phẩm rất tốt lượng tiêu thụ loại dầu này trong một tháng chỉ bằng một nữa các loại dầu khác. Có thể nói, sử dụng dầu lạc là một 4 quyết định sáng suốt khi chỉ phải bỏ ra một lượng tiền không hơn nhiều so với các sản phảm khác trên thị trường.2 Giới thiệu tổng quan về máy ép dầu lạc Đa số dầu thực vật hiện nay có mặt trên thị trường đều sản xuất theo phương pháp tinh luyện trên dây chuyền máy móc hiện đại , có can thiệp xử lý bằng hóa chất … Để tìm được một loại dầu thực vật nguyên chất 100% theo phương pháp truyền thống ép cơ học thì lại rất ít. Các loại dầu thực vật đã qua tinh luyện thì các thành phần dinh dưỡng nguyên chất của nó đã bị biến đổi hoặc được tạo ra nhờ công thức hóa học không thể nào tốt bằng tự nhiên được.
Trong thời điểm hiên nay, nhu cầu sử dụng dầu thực vật đang rất được ưa chuộng trên thế giới bởi nguồn dinh dưỡng cũng như an toàn cho sức khỏe.Ở Việt Nam,nguồn nguyên liệu thực vật sẵn có là rất phong phú.Các loại thực vật chứa rất nhiều hàm lượng dầu như đậu lành, lạc vừng.là rất nhiều.Việc có một chiếc máy ép dầu thực vật là rất cần thiết, vừa đem lại lợi ích về sức khỏe vừa đem lại lợi ích kinh tế.Nắm bắt được điều đó, nhóm sinh viên ĐHCN Hà Nội chúng tôi quyết định đầu tư nghiên cứu, thiết kế và lên kế hoạch chế tạo chiếc máy ép dầu lạc thật gọn nhẹ mà vô cùng tiện lợi. Máy ép dầu lạc là loại máy ép dầu thực vật, chuyên dùng để ép các loại hạt chứa dầu như lạc, vừng, cải…tạo ra những giọt dầu nguyên chất, đảm bảo vệ sinh và an toàn sức khỏe cho người dùng. Máy thích hợp dùng cho các hộ gia đình với thiết kế nhỏ gọn. Một số loại máy ép trên thị trường Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại máy ép dầu lạc với nhiều kích cỡ, kiểu dáng.Tùy vào nhu cầu của từng người mà có thể lựa chọn một chiếc máy thật phù hợp.1 Máy ép dầu lạc công nghiệp [2] Hình 1.2 Máy ép dầu thực vật công nghiệp [2] Đặc tính kỹ thuật máy ép dầu thực vật công nghiệp: - Thân máy kết cấu bằng nhựa đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm; - Máy ép dầu thực vật có ruột gà bằng thép không gỉ chịu được lực vặn xoắn cao; - Hệ thống nhiệt độ có thể cài đặt được, tùy theo loại hạt cần ép dầu có thể đặt mức nhiệt độ thích hợp, thường để nhiệt độ 70-95 độ C cho các loại hạt; - Tốc độ đùn 800V/ phút; - Tiết kiệm điện năng; -An toàn, và dễ dàng khi sử dụng; Chức năng của máy ép dầu thực vật công nghiệp: - Dùng để sản xuất dầu thực vật các loại, hầu hết các loại hạt đều được dùng để ép dầu vì vậy mà máy ép dầu thực vật rất được ưa chuộng; - Khả năng ép được các loại như: Lạc, đậu lành và số số thưc vật có dầu khác; - Ứng dụng: trong các nhà hàng hoặc khách sạn, trong doanh nghiệp có thể lắp dây chuyền sản xuất với nhiều thiết bị; Thông số kỹ thuật của máy ép dầu thực vật công nghiệp: 6 - Nguồn điện: 380 V / 50 Hz; - Công suất tiêu thụ: 22.5 KW; - Sản lượng: 200 Kg/h; - Đường kính trục: 105 mm; - Chiều dài trục ép: 1200 mm; - Tốc độ: 800 vòng/phút; - Dung tích thùng lọc dầu: 50 L x 2; - Nguyên liệu ép dầu khả dụng: Mè, lạc, điều, các loại hạt,.; - Nguyên lý ép: Ép dạng trục vít, ép nhiệt; - Nhiệt độ khi ép: 70-95oC; - Kết cấu: Khung gầm máy bằng thép đúc, trục hợp kim; - Kích thước máy : 1820 x 800 x 2400 mm; - Trọng lượng: 1800 kg; - Giá thành: 120.
* Kết luận : Đây là máy với kích thước lớn,kết cấu phức tạp sản xuất với sản lượng lớn.Chủ yếu dùng cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh vừa và nhỏ. Sử dụng trong các khách sạn hay nhà hàng.