CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ MARKETING SẢN PHẨM BÁN LẺ CỦA NGÂN HÀNG 1. Giới thiệu khái quát về các sản phẩm bán lẻ của ngân hàng 1. Khái niệm Hiện nay chưa có định nghĩa chính xác về khái niệm sản phẩm bán lẻ của ngân hàng. Thuật ngữ ngân hàng bán lẻ (NHBL) xuất phát từ từ gốc trong tiếng Anh retail banking.
Theo Tổ chức Thương mại thế giới, dịch vụ NHBL là loại hình dịch vụ điển hình của ngân hàng, nơi mà các khách hàng cá nhân có thể đến giao dịch tại các chi nhánh, phòng giao dịch của các ngân hàng để thực hiện các dịch vụ như: tiền gửi tiết kiệm, kiểm tra tài khoản, thế chấp, vay vốn, dịch vụ thẻ và các dịch vụ khác đi kèm. Theo các chuyên gia kinh tế của Học viện nghiên cứu châu Á: “NHBL là cung cấp trực tiếp sản phẩm, dịch vụ ngân hàng tới từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lưới chi nhánh truyền thống hay thông qua các phương tiện điện tử viễn thông và công nghệ thông tin”. Qua nhiều cách định nghĩa khác nhau, có thể thấy khái niệm về dịch vụ NHBL rất đa dạng. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập kinh tế thế giới, các ngân hàng có xu hướng cung cấp đa dạng sản phẩm, dịch vụ nên đối tượng khách hàng của các dịch vụ NHBL cũng mở rộng ra đối với không chỉ khách hàng cá nhân mà còn bao gồm cả các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh tế.
Từ cách tiếp cận trên, có thể định nghĩa về dịch vụ NHBL của ngân hàng thương mại là hoạt động cung ứng các SPDV trực tiếp đến các cá nhân, hộ gia đình, các doanh nghiệp vừa và nhỏ nhằm thỏa mãn các nhu cầu về tài chính thông qua mạng lưới chi nhánh hoặc các phương tiện điện tử, viễn thông, công nghệ thông tin. Các dịch vụ NHBL bao gồm dịch vụ huy động vốn, cho vay, dịch vụ thẻ, thanh toán, ngân hàng điện tử và các dịch vụ khác như tư vấn quản lý tài chính, cho thuê két sắt và giữ hộ tài sản, bảo lãnh ngân hàng, bảo hiểm. Việc phát triển dịch vụ NHBL cần một sự đầu tư lớn vào mạng lưới, dịch vụ, nhân sự, phần mềm và thiết bị. Để xác định các đặc điểm của một ngân hàng định hướng bán lẻ, các tổ chức tài chính lớn trên thế giới dựa vào các tiêu chí sau: giá trị thương hiệu, hiệu lực tài Luan van 7 chính, tính bền vững của nguồn thu, tính rõ ràng trong chiến lược, năng lực bán hàng, năng lực quản lý rủi ro, khả năng tạo sản phẩm, thâm nhập thị trường, đầu tư vào nguồn nhân lực.
Đặc điểm sản phẩm bán lẻ của ngân hàng Đối tượng khách hàng sử dụng sản phẩm bán lẻ của ngân hàng rất đa dạng: Do sản phẩm bán lẻ của ngân hàng là cung ứng tiện ích và sản phẩm đến tận tay người tiêu dùng (tiêu dùng cho sản xuất và tiêu dùng cho sinh hoạt) nên đối tượng khách hàng sử dụng sản phẩm bán lẻ của ngân hàng bao gồm các cá nhân, các DN vừa và nhỏ (SMEs) và đa dạng về hình thức phục vụ. Sản phẩm bán lẻ của ngân hàng vô cùng đa dạng, phong phú: nhắc đến ngân hàng bán lẻ đồng nghĩa với loại hình ngân hàng phục vụ rộng rãi mọi đối tượng khách hàng trong xã hội, và có đa dạng loại SPDV. Đối tượng sử dụng sản phẩm bán lẻ của ngân hàng chủ yếu là khách hàng cá nhân khác nhau về thu nhập, trình độ học thức, sở thích, độ tuổi, nghề nghiệp nên nhu cầu của khách hàng rất đa dạng. Từ đó, sản phẩm bán lẻ của ngân hàng cũng đa dạng và thay đổi liên tục để thỏa mãn nhu cầu khách hàng.
Để phát triển sản phẩm bán lẻ của ngân hàng đòi hỏi hạ tầng kỹ thuật công nghệ hiện đại. Do đặc trưng đối tượng khách hàng cá nhân nhạy cảm với chính sách Marketing nên họ dễ dàng thay đổi nhà cung cấp dịch vụ khi các sản phẩm cung cấp không tạo sự khác biệt và có tính cạnh tranh cao. Đặc biệt, hiện nay với sự phát triển không ngừng của công nghệ thông tin, và yêu cầu ngày càng đa dạng của khối khách hàng này, gia tăng hàm lượng công nghệ là một trong những phương thức tạo ra giá trị gia tăng và nâng cao sức cạnh tranh của các sản phẩm cung cấp. Đồng thời, sản phẩm bán lẻ của ngân hàng luôn cải tiến cho phù hợp với nhu cầu đa dạng và gia tăng của khách hàng.
Độ rủi ro thấp: Đây là điểm khác biệt so với SPDV dành cho khách hàng bán buôn. Trong khi các dịch vụ bán buôn tại các ngân hàng tập trung vào đối tượng khách hàng là tổ chức kinh tế, trung gian tài chính với giá trị giao dịch lớn, độ rủi ro cao thì dịch vụ bán lẻ với số lượng khách hàng cá nhân lớn, rủi ro phân tán và rất thấp là một trong những mảng đem lại doanh thu ổn định và an toàn cho các NHTM. Các sản phẩm bán lẻ cơ bản của ngân hàng Huy động vốn bán lẻ: Đây là một nghiệp vụ thuộc tài sản nợ, là một nghiệp vụ truyền thống của NHTM góp phần hình thành nên nguồn vốn hoạt động của NHTM. Thông qua các biện pháp và công cụ được sử dụng, NHTM huy động vốn từ các khách hàng cá nhân, khách hàng SMEs theo các hình thức: tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, phát hành trái phiếu… Ngoài các sản phẩm tiền gửi truyền thống, các NHTM còn đa dạng hóa nhiều sản phẩm tiết kiệm linh hoạt về kỳ hạn và lãi suất nhằm nâng cao chất lûợng dịch vụ, đáp ứng mọi nhu cầu của khách hàng.
Tín dụng bán lẻ: Tín dụng bán lẻ bao gồm: cho vay tiêu dùng, cho vay cá nhân (cho vay mua ôtô, cho vay mua nhà trả góp, tài trợ dự án chuyên biệt…), cho vay cầm cố, thế chấp, cho vay hộ gia đình và cho vay các DN SMEs. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế - xã hội, tỷ trọng cho vay cá nhân và gia đình trong dư nợ cho vay của NHTM ngày càng cao. Cho vay cá nhân hiện chiếm tỷ trọng lớn và đóng vai trò chủ yếu trong danh mục đầu tư của các NHTM trên thế giới. Dịch vụ thanh toán: Hiện nay các NHTM đang áp dụng các phương thức thanh toán như: Chuyển tiền trong cùng hệ thống, chuyển tiền qua NHTM khác, chuyển tiền nước ngoài và thanh toán bù trừ.
Các hình thức thanh toán bao gồm: Séc, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu. Việc thanh toán qua tài khoản được coi là bước tiến quan trọng nhất trong công nghệ ngân hàng bởi vì nó thể hiện sự hiệu quả của quá trình thanh toán, làm cho các giao dịch kinh doanh trở nên dễ dàng, nhanh chóng và an toàn. Dịch vụ ngân hàng điện tử (e - banking): Dịch vụ NHĐT là loại dịch vụ được ngân hàng cung cấp mà giao dịch giữa ngân hàng và khách hàng dựa trên quá trình xử lý và chuyển giao dữ liệu số hóa. Trên thế giới, dịch vụ e-banking đã được các ngân hàng cung cấp, cho phép khách hàng thực hiện các giao dịch ngân hàng một cách trực tuyến thông qua các phương tiện như máy vi tính, điện thoại di động.
Dịch vụ e-banking bao gồm những dịch vụ sau: Internet banking, SMS banking, Mobile banking. Luan van 9 Dịch vụ thẻ: Thẻ là phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt, chủ thẻ có thể sử dụng thẻ để rút tiền mặt, chuyển khoản, vấn tin số dư… tại các máy ATM hoặc thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ tại các đơn vị chấp nhận thẻ. Hoạt động phát hành và thanh toán thẻ là hoạt động mang lại lợi nhuận chủ yếu cho ngân hàng trong mảng thẻ. Xét theo chức năng thì thẻ được chia làm 3 loại chính là Debit Card (thẻ ghi nợ), Credit Card (thẻ tín dụng) và Prepaid Card (Thẻ trả trước): Một số dịch vụ bán lẻ khác: Các dịch vụ bán lẻ khác như: Chi trả kiều hối, thu hộ, chi hộ, tư vấn tài chính, tư vấn đầu tư chứng khoán, dịch vụ bảo hiểm, quản lý tài sản và uỷ thác đầu tư.
Hoạt động kiều hối là hoạt động chuyển tiền của các cá nhân đi ra nước ngoài hoặc từ nước ngoài về. Hiện nay các NHTM đang khai thác các kênh kiều hối chuyển tiền thông qua các công ty dịch vụ kiều hối trong nước và quốc tế. Thu hộ, chi hộ là dịch vụ mà ngân hàng được các lệnh ủy nhiệm từ chủ tài khoản thực hiện các dịch vụ thu hộ tiền nộp vào tài khoản, chi tiền phục vụ các nhu cầu hoạt động kinh doanh của chủ tài khoản. Nhờ nền tảng kiến thức tài chính chuyên sâu, có những góc nhìn đa chiều về thị trường tài chính, lợi thế về mạng lưới quan hệ rộng khắp với các định chế tài chính khác trên thế giới, khiến NHTM được biết đến với vai trò là nhà tư vấn tài chính chuyên nghiệp, đặc biệt là về tiết kiệm và đầu tư.
Ngoài ra, các NHTM với lợi thế về cơ sở vật chất vững chắc, kiên cố để bảo vệ tiền và tài sản khác của ngân hàng nên các NHTM có đủ cơ sở để thực hiện nghiệp vụ bảo quản tài sản có giá cho khách hàng như cho thuê két sắt, giữ hộ vàng. Tổng quan về Marketing sản phẩm bán lẻ của ngân hàng 1. Khái niệm Theo Hiệp hội Marketing Hoa Kỳ (AMA,2007): “Marketing là hoạt động, tập hợp các tổ chức và quy trình để tạo ra, quảng bá, phân phối và trao đổi các dịch vụ có giá trị cho khách hàng, đối tác và xã hội.” Theo Philip Kotler: “Marketing là một quá trình quản lý mang tính xã hội, nhờ đó mà các cá nhân, tập thể có được những gì họ cần và mong muốn, thông qua việc tạo ra, chào bán và trao đổi những sản phẩm có giá trị với những người khác.” Luan van 10 Marketing sản phẩm bán lẻ là tập hợp những hoạt động của ngân hàng để đạt được mục tiêu lợi nhuận thông qua việc thỏa mãn nhu cầu của khách hàng và thị trường. Đặc điểm của Marketing sản phẩm bán lẻ 1.
Marketing ngân hàng là loại hình Marketing dịch vụ cụ thể Sản phẩm dịch vụ ngân hàng có những đặc điểm khác biệt, đó là tính vô hình, tính không phân chia, không ổn định, không lưu trữ và khó xác định chất lượng. Những đặc điểm này đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc quản lý dịch vụ, đặc biệt là việc tổ chức hoạt động marketing của ngân hàng.