PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài Tại Châu Á nhất là các đô thị lớn ô nhiễm không khí (ONKK) đang ngày càng gia tăng và trở nên nghiêm trọng (Brauer, 2012). Không khí tại các đô thị lớn của Việt Nam hiện nay chủ yếu là ô nhiễm bụi. Tại các điểm nóng giao thông, các công trình xây dựng nồng độ bụi rất cao gấp từ 5-6 lần tiêu chuẩn cho phép.
Hà Nội là thành phố lớn thứ hai của Việt Nam với dân số hơn 7,5 triệu người, đang đứng trong danh sách những thủ đô có tình trạng ONKK ở mức tồi tệ nhất khu vực Đông Nam Á và châu Á, theo các nghiên cứu của Hopke và Cohen và cộng sự trong năm 2008. Số liệu quan trắc tự động từ một số trạm ven đường của Hà Nội như trạm Nguyễn Văn Cừ, Láng Hạ cho thấy, nồng độ khí ozon có xu hướng tăng từ năm 2013 xấp xỉ ngưỡng QCVN 05:2013. Trong năm 2013, Hà Nội có tới 237 ngày chất lượng không khí kém, 21 ngày chất lượng không khí xấu và một ngày chất lượng không khí vào mức nguy hại. Tại các nút giao thông Kim Liên-Giải Phóng, Phùng Hưng - Hà Đông (Hà Nội) nồng độ bụi có lúc cao hơn 7 lần tiêu chuẩn cho phép.
Các loại khí độc hại và ô nhiễm khác (như CO, SO2, NOx) thì chưa đáng kể đều ở dưới tiêu chuẩn, nhưng đang có xu hướng tăng lên. Theo báo cáo của Bộ Tài nguyên và Môi trường, trong quá trình hoạt động, các phương tiện giao thông thải lượng lớn các chất như: Bụi, CO, NOx, SOx, hơi xăng dầu, bụi chì, benzen… vào môi trường không khí. Lượng khí thải, bụi. gây ô nhiễm đang tăng lên hàng năm cùng với sự phát triển về số lượng các phương tiện giao thông đường bộ.
Cụ thể, nồng độ bụi trong không khí ở các thành phố như: Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng. tại các nút giao thông cao hơn tiêu chuẩn cho phép từ 3 - 5 lần; nồng độ khí CO, NO2 trung bình ngày ở một số nút giao thông lớn đã vượt tiêu chuẩn cho phép từ 1,2 - 1,5 lần. Các bệnh liên quan đến hô hấp là các bệnh điển hình từ ONKK đang được gia tăng trên địa bàn TP.
Hà Nội và có đến khoảng 72% hộ gia đình mắc bệnh, trong đó quận Hoàng Mai chiếm tỷ lệ cao nhất, 91,4%; thấp nhất là quận Tây Hồ 2 với 55% (Hung, 2013). Ô nhiễm không khí gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người, gây ra thiệt hại về kinh tế từ việc khám chữa bệnh đến việc gây hư hỏng tài sản vật chất do mưa axit, lớn hơn là góp phần vào sự biến đổi khí hậu của Trái Đất. Hàng ngày, chỉ cần một nửa số phương tiện trên hoạt động cũng đã xả ra môi trường một lượng lớn các khí độc hại, trong đó có nhiều thành phần gây nên hiệu ứng nhà kính, gây ra các loại bệnh như: Viêm nhiễm đường hô hấp do nhiễm vi khuẩn, hen suyễn, viêm phế quản mạn tính, viêm mũi. Đặc biệt, tiếng ồn phát sinh từ các hoạt động giao thông cũng đóng vai trò chủ yếu trong việc gây ô nhiễm.
Có 60 - 80% các nguyên nhân do tiếng ồn từ động cơ như: Do ống xả, do rung động các bộ phận xe, đóng cửa xe, còi xe, phanh xe, do sự tương tác giữa lốp xe và mặt đường. Tiếng ồn gây tác hại rất lớn đến toàn bộ cơ thể nói chung và cơ quan thính giác nói riêng. Tiếng ồn mạnh, thường xuyên gây nên bệnh đau đầu, chóng mặt, trạng thái tâm thần bất ổn, mệt mỏi… Gia tăng dân số cơ học và ách tắc giao thông là vẫn đề đang rất căng thẳng tại Hà Nội dẫn đến ô nhiễm MT và ô nhiễm không khí.