CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DN THƯƠNG MẠI NHỎ VÀ VỪA 1.Sự cần thiết của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại nhỏ và vừa 1.Bán hàng và ý nghĩa của hoạt động bán hàng - Bán hàng: là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ gắn với phần lớn lợi ích và rủi ro cho khách hàng đồng thời doanh nghiệp được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Đây là giai đoạn cuối cùng của quy trình sản xuất kinh doanh, là quá trình vận động của vốn kinh doanh từ vốn hàng hóa sang vốn bằng tiền, doanh nghiệp có được doanh thu để bù đắp chi phí, có được lợi nhuận và để phân phối lợi nhuận cho các chủ sở hữu. Vì vậy, quy trình bán hàng là giai đoạn cuối cùng nhưng rất quan trọng đối với doanh nghiệp. - Quá trình bán hàng có thể được chia làm hai giai đoạn: Giai đoạn 1: đơn vị bán hàng xuất giao sản phẩm, hàng hóa cho đơn vị mua căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã ký kết.
Giai đoạn này phản ánh một mặt của quá trình bán hàng, thành phẩm. Tuy nhiên nó chưa phản ánh được hàng hóa đã bán. Giai đoạn 2: khi khách hàng trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền. Lúc này hàng hóa đã được xác định là tiêu thụ và quá trình bán hàng đã được hoàn tất.
Như vậy quá trình bán hàng của doanh nghiệp có đặc điểm sau: + Về mặt hành vi: đó là sự mua bán có thỏa thuận giữa người mua và người bán. 5 + Về bản chất kinh tế: bán hàng là quy trình thay đổi quyền sở hữu hàng hóa. Quyền sở hữu hàng hóa sẽ được chuyển từ người bán sang người mua. Khi kết thúc quá trình, doanh nghiệp sẽ nhận được một khoản tiền gọi là doanh thu bán hàng – được dùng để bù đắp chi phí bỏ ra trong quá trình kinh doanh và hình thành nên kết quả bán hàng trong doanh nghiệp.
* Ý nghĩa của hoạt động bán hàng: Trong doanh nghiệp bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình tuần hoàn và luân chuyển vốn, đồng thời kết thúc vòng chu chuyển vốn của doanh nghiệp. Chỉ thông qua quá trình bán hàng thì tính hữu ích của hàng hóa, thành phẩm mới được thừa nhận. Việc bán hàng không chỉ có ý nghĩa đối với bản thân doanh nghiệp mà nó còn có ý nghĩa đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân. - Đối với bản thân doanh nghiệp: bán hàng là vấn đề sống còn, quyết định đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
Có tiêu thụ được sản phẩm thì doanh nghiệp mới có khả năng để bù đắp toàn bộ chi phí sản xuất, chi phí ngoài sản xuất, từ đó tiếp tục chu kỳ sản xuất mới. Việc tăng nhanh quá trình bán hàng đảm bảo thu hồi vốn nhanh chóng để thực hiện tái sản xuất, là tiền đề để tăng thu nhập cho doanh nghiệp, nâng cao đời sống vật chất cho cán bộ công nhân viên. Do đó, việc tổ chức tốt công tác bán hàng sẽ làm tăng doanh thu, khẳng định vị thế của doanh nghiệp trên thương trường. - Đối với người tiêu dùng: bán hàng không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng mà còn góp phần hướng dẫn nhu cầu tiêu dùng của khách hàng.
Chỉ thông qua quá trình bán hàng thì giá trị sử dụng của hàng hóa mới được thực hiện. - Đối với các đơn vị có quan hệ trực tiếp với doanh nghiệp: việc cung cấp sản phẩm kịp thời, đúng thời hạn, đúng quy cách phẩm chất, đúng yêu cầu số lượng sẽ giúp cho các đơn vị hoàn thành tốt kế hoạch sản xuất đã đề ra, trên cơ sở đó tăng lợi nhuận cho các đơn vị này. 6 - Đối với nền kinh tế quốc dân: bán hàng là điều kiện để tái sản xuất xã hội. Tiêu thụ hàng hóa thực hiện mục đích của sản xuất, là điều kiện để tái sản xuất được thực hiện.
Ngoài ra, bán hàng còn góp phần điều hòa giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa cung và cầu.là điều kiện để phát triển cân đối trong từng ngành, từng vùng cũng như toàn bộ nền kinh tế quốc dân 1.Yêu cầu quản lý với hoạt động bán hàng và xác định kết quả bán hàng Để thực hiện tốt quá trình kinh doanh, hoàn thành các chỉ tiêu kinh doanh thì yêu cầu quản lý của doanh nghiệp đối với quá trình bán hàng ngày càng trở nên khắt khe và tuân theo các yêu cầu quản lý cơ bản sau: - Quản lý sự vận động và số liệu có của từng loại sản phẩm, hàng hóa theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị của chúng. - Quản lý chất lượng, cải tiến mẫu mã và xây dựng thương hiệu sản phẩm là mục tiêu cho sự phát triển và bền vững của doanh nghiệp. - Tìm hiểu, khai thác và mở rộng thị trường, áp dụng các phương thức bán hàng phù hợp và có các chính sách sau bán hàng “hậu mãi” nhằm không ngừng tăng doanh thu, giảm chi phí của các hoạt động. - Quản lý chặt chẽ các chi phí quản lý kinh doanh và các chi phí hoạt động khác nhằm tối đa hóa lợi nhuận.
Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Để phát huy vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng, kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp cần thực hiện các nhiệm vụ sau: - Phản ánh, ghi chép kịp thời, đầy đủ tình hình hiện có và sự biến động của từng loại hàng hóa, thành phẩm, dịch vụ bán ra và tiêu thụ nội bộ theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị. 7 - Phản ánh, ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu, chi phí của từng hoạt động trong doanh thu và các khoản chi phí khác của từng hoạt động trong doanh nghiệp. Đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu của khách hàng. - Phản ánh, tính toán chính xác kết quả của từng hoạt động, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà Nước; tình hình phân phối kết quả hoạt động.
- Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập Báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng, xác định và phân phối kết quả.Kế toán bán hàng trong doanh nghiệp thương mại nhỏ và vừa 1. Các phương thức bán hàng trong doanh nghiệp thương mại nhỏ và vừa Hoạt động mua bán của các doanh nghiệp thương mại có thể thực hiện qua hai phương thức : bán buôn và bán lè.Trong đó bán buôn là bán cho các đơn vị sản xuất kinh doanh để tiếp tục quá trình lưu chuyển hàng hóa. Còn bán lẻ là bán hàng cho người tiêu dùng, chấm dứt quá trình lưu chuyển hàng hóa * Phương thức bán buôn Có 2 phương thức bán hàng là bán hàng qua kho và bán hàng vận chuyển thẳng - Bán hàng qua kho: hàng hóa mua về được nhập kho rồi từ kho xuất bán ra. Phương thức bán hàng qua kho có 2 hình thức giao nhận +Hình thức nhận hàng: bên mua sẽ nhận hàng tại kho bên bán hoặc đến 1 địa điểm do 2 bên thỏa thuận theo hợp đồng, nhưng thường là do bên bán quy định.
+ Hình thức chuyển hàng: bên bán sẽ chuyển hàng hóa đến kho của bên mua hoặc đến địa điểm bên mua quy định để giao hàng. 8 - Bán hàng vận chuyển thẳng: theo phương thức này hàng hóa sẽ được vận chuyển thẳng từ đơn vị cung cấp đến đơn vị mua hàng , không qua kho của đơn vị trung gian. Phương thức bán hàng vận chuyển thẳng có hai hình thức thanh toán là vận chuyển có tham gia thanh toán : theo hình thức này hàng hóa được vận chuyển thẳng về mặt thanh toán , đơn vị trung gian vẫn làm nhiệm vụ thanh toán tiền hàng với đơn vị cung cấp và thu tiền của đơn vị mua. Vận chuyển thẳng không tham gia thanh toán:theo hình thức này hàng hóa được vận chuyển thẳng, về thanh toán, đơn vị trung gian không làm nhiệm vụ thanh toán tiền hàng với đơn vị cung cấp, thu tiền của đơn vị mua.Tùy hợp đồng đơn vị trung gian được hưởng 1 số phí nhất định ở bên mua hoặc bên cung cấp.
* Phương thức bán lẻ: Có 3 phương thức bán hàng là: bán hàng thu tiền tập trung, bán hàng thu tiền không thu tiền tập trung, bán hàng tự động. + Phương thức bán hàng thu tiền tập trung: theo phương thức này nhân viên bán hàng chỉ thực hiện việc giao hàng còn việc thu tiền có người chuyên trách làm công việc này: trình tự được tiến hành như sau: khách hàng xem xong hàng hóa và đồng ý mua, người bán viết hóa đơn bán lẻ, giao cho khách hàng đưa đến chỗ thu tiền thì đóng dấu “đã thu tiền” , khách hàng mang hóa đơn đến nhận hàng. Cuối ngày, người thu tiền tổng hợp số tiền đã thu để xác định doanh số bán. Định kỳ kiểm kê hàng tại quầy, tính toán lượng hàng đã bán ra để xác định tình hình thừa thiếu tại quầy.
+ Phương thức bán hàng thu tiền trực tiếp: theo phương thức này nhân viên bán hàng vừa thực hiện giao hàng vừa thực hiện nhiệm vụ thu tiền.Do đó, trong 1 cửa hàng bán lẻ, việc thu tiền bán hàng phân tán ở nhiều dạng. Hàng ngày hoặc định kỳ tiến hành kiểm kê hàng hóa còn lại để tính lượng bán ra, lập báo cáo bán hàng, đối chiếu doanh số bán theo báo cáo bán hàng với số tiền thực nộp để xác định thừa thiếu tiền bán hàng. 9 + Phương thức bán hàng tự động : theo phương thức này người mua tự chọn hàng hóa , sau đó mang đến bộ phận thu ngân để kiểm hàng , tính tiền, lập hóa đơn bán hàng và thu tiền. Cuối ngày nộp tiền bán hàng cho thủ quỹ.
Định kỳ kiểm kê xác định thừa thiếu tiền bán hàng. Kế toán doanh thu bán hàng Khái niệm về doanh thu Theo chuẩn mực số 14 ( ban hành và công bố theo quyết định số 149/2001/QĐ – BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trưởng Bộ Tài chính) : “ Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của DN, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu ”.