Luận văn báo cáo tổng hợp đề tài khoa học cấp nhà nước cục diện chính trị thế giới trong hai thập niên đầu thế kỷ xxi

Luận văn phân tích cục diện chính trị thế giới hai thập niên đầu thế kỷ XXI, đánh giá xu hướng và tác động đến quan hệ quốc tế hiện nay.

• Tác giả: Hoàng Thụy Giang
• Chuyên ngành: Chính trị thế giới
• Đề tài: Cục diện chính trị thế giới trong hai thập niên đầu thế kỷ XXI
• Loại tài liệu: Báo cáo tổng hợp đề tài khoa học cấp nhà nước
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về luận văn

Luận văn này tập trung vào việc tổng hợp và phân tích các đề tài khoa học cấp nhà nước liên quan đến cục diện chính trị thế giới đầu thế kỷ XXI. Nghiên cứu này nhằm làm rõ các đặc điểm chính, xu hướng lớn của thế giới và khu vực trong hai thập niên đầu thế kỷ XXI. Luận văn được thực hiện trong khuôn khổ Chương trình KX.08, với mục tiêu cung cấp cái nhìn toàn diện về chính trị quốc tế và hệ thống chính trị toàn cầu.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của luận văn là phân tích sâu các yêu cầu do Hội đồng lý luận Trung ương và Ban Chủ nhiệm Chương trình KX.08 đề ra. Các yêu cầu này bao gồm: vấn đề chiến tranh và hòa bình, các mâu thuẫn trong quan hệ quốc tế, đấu tranh dân tộc và giai cấp, và dự báo về cục diện chính trị thế giới đầu thế kỷ XXI.

1.2. Phạm vi và phương pháp nghiên cứu

Luận văn tập trung vào lĩnh vực chính trị-an ninh và quan hệ quốc tế, sử dụng phương pháp lịch sử, logic, phân tích hệ thống và tổng kết thực tiễn. Nghiên cứu này cũng kế thừa các kết quả từ các đề tài khác trong Chương trình KX.08 để đảm bảo tính toàn diện.

II. Bối cảnh chính trị thế giới đầu thế kỷ XXI

Cục diện chính trị thế giới trong hai thập niên đầu thế kỷ XXI được đánh dấu bởi sự quá độ và chuyển tiếp trên nhiều bình diện. Luận văn phân tích các mâu thuẫn cơ bản tiếp tục vận động, bao gồm mâu thuẫn giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản, mâu thuẫn dân tộc và tôn giáo, cũng như các chủ đề lớn trong chính trị quốc tế.

2.1. Sự quá độ và chuyển tiếp

Thế giới đầu thế kỷ XXI chứng kiến sự quá độ từ trật tự thế giới hai cực sang một trật tự mới. Luận văn nhấn mạnh sự chuyển tiếp này diễn ra trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế và cách mạng khoa học-công nghệ, tạo ra những thay đổi sâu sắc trong hệ thống chính trị toàn cầu.

2.2. Các mâu thuẫn chính trị

Luận văn phân tích các mâu thuẫn cơ bản, bao gồm mâu thuẫn giữa các nước đế quốc, các trung tâm tư bản, và mâu thuẫn giữa các dân tộc. Những mâu thuẫn này tiếp tục vận động và có những biểu hiện mới trong bối cảnh chính trị quốc tế hiện đại.

III. Cục diện chính trị thế giới đầu thế kỷ XXI

Luận văn đi sâu vào phân tích cục diện chính trị thế giới trong hai thập niên đầu thế kỷ XXI, tập trung vào các chủ đề lớn như bảo vệ hòa bình, phát triển bền vững, và đấu tranh vì độc lập dân tộc. Nghiên cứu này cũng đánh giá tác động của cục diện chính trị đối với Việt Nam.

3.1. Bảo vệ hòa bình và an ninh thế giới

Luận văn nhấn mạnh nguy cơ chiến tranh và chạy đua vũ trang trong hai thập niên đầu thế kỷ XXI. Nghiên cứu này cũng phân tích khả năng và giới hạn của các cơ chế quốc tế trong việc ngăn ngừa chiến tranh và xung đột vũ trang.

3.2. Phát triển bền vững

Phát triển bền vững được coi là nhu cầu sống còn của nhân loại. Luận văn phân tích sự hợp tác và đấu tranh trên chủ đề này, đồng thời so sánh lực lượng quốc tế trong việc thúc đẩy phát triển bền vững.

IV. Tác động của cục diện chính trị thế giới đối với Việt Nam

Luận văn đánh giá tác động của cục diện chính trị thế giới đối với Việt Nam, bao gồm cả thuận lợi và khó khăn. Nghiên cứu này cũng đề xuất các kiến nghị về đường lối đối ngoại và các hướng ưu tiên trong hoạt động đối ngoại của Việt Nam.

4.1. Tác động thuận lợi và khó khăn

Luận văn chỉ ra rằng cục diện chính trị thế giới mang lại cả cơ hội và thách thức cho Việt Nam. Trong khi toàn cầu hóa mở ra cơ hội hợp tác, nó cũng đặt ra những thách thức lớn về an ninh và chủ quyền quốc gia.

4.2. Kiến nghị về đối ngoại

Nghiên cứu đề xuất các kiến nghị cụ thể về đường lối đối ngoại, bao gồm việc thúc đẩy quan hệ với các nước láng giềng, các nước lớn, và các tổ chức quốc tế. Luận văn cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chủ động đấu tranh chống lại các âm mưu diễn biến hòa bình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ch−¬ng tr×nh kx.08 Nh÷ng ®Æc ®iÓm chñ yÕu, nh÷ng xu thÕ lín cña thÕ giíi vµ khu vùc trong hai thËp niªn ®Çu thÕ kû XXI B¸o c¸o Tæng hîp §Ò tµi KHCN cÊp nhµ n−íc côc diÖn chÝnh trÞ thÕ giíi trong hai thËp niªn ®Çu thÕ kû XXI m∙ sè kx.04 Chñ nhiÖm §Ò tµi: Hoµng Thôy Giang TS. NguyÔn M¹nh Hïng Th− ký §Ò tµi: CN. Th¸i ThÞ Xu©n Minh 6714 09/01/2007 Hµ Néi - Th¸ng 9 n¨m 2005 tham gia Biªn tËp b¸o c¸o tæng hîp Hoµng Thôy Giang TS. NguyÔn M¹nh Hïng (Chñ biªn) NguyÔn Quang T¹o Th¸i ThÞ Xu©n Minh c¸c céng t¸c viªn cña ®Ò tµi - Vô Nghiªn cøu Tæng hîp, Ban §èi ngo¹i Trung −¬ng - NguyÔn Quang T¹o Nguyªn Chñ tÞch Liªn hiÖp c¸c tæ chøc h÷u nghÞ ViÖt Nam - GS.

Vò H÷u Ngo¹n Häc viÖn ChÝnh trÞ quèc gia Hå ChÝ Minh - PGS. Hoµng Xu©n L©m Phã ViÖn tr−ëng ViÖn ChiÕn l−îc qu©n sù, Bé Quèc phßng - §¹i t¸ Qu¸ch H¶i L−îng Nguyªn Tr−ëng Ban quèc tÕ, ViÖn ChiÕn l−îc qu©n sù, Bé Quèc phßng - Vò D− Vô tr−ëng, Ban §èi ngo¹i Trung −¬ng - NguyÔn Vinh Quang Vô tr−ëng, Ban §èi ngo¹i Trung −¬ng - Nghiªm Xu©n L−îng Vô tr−ëng, Ban §èi ngo¹i Trung −¬ng - NguyÔn Hoµnh S¬n Vô tr−ëng, Ban §èi ngo¹i Trung −¬ng - Ph¹m TiÕn NhiÒn Vô tr−ëng, Ban §èi ngo¹i Trung −¬ng - NguyÔn H÷u Ch¸c Phã Vô tr−ëng, Ban §èi ngo¹i Trung −¬ng - ThS. D−¬ng Hoµi Nam Chuyªn viªn, Ban §èi ngo¹i Trung −¬ng 2 Môc lôc Trang Më ®Çu. 6 PhÇn thø nhÊt.

Bèi c¶nh chÝnh trÞ thÕ giíi hai thËp niªn ®Çu thÕ kû XXI. Sù qu¸ ®é, chuyÓn tiÕp trªn nhiÒu b×nh diÖn cña thÕ giíi ë hai thËp niªn ®Çu thÕ kû XXI. 10 Ch−¬ng II. C¸c m©u thuÉn c¬ b¶n tiÕp tôc vËn ®éng trong hai thËp niªn ®Çu thÕ kû XXI, cã mÆt trë nªn s©u s¾c h¬n vµ cã nh÷ng nÐt biÓu hiÖn míi.

VÒ m©u thuÉn gi÷a chñ nghÜa x· héi vµ chñ nghÜa t− b¶n. VÒ m©u thuÉn gi÷a c¸c d©n téc vµ chñ nghÜa ®Õ quèc. VÒ m©u thuÉn c¬ b¶n vèn cã cña chñ nghÜa t− b¶n. VÒ m©u thuÉn gi÷a c¸c n−íc ®Õ quèc, c¸c trung t©m, tËp ®oµn t− b¶n.

27 Ch−¬ng III. C¸c m©u thuÉn d©n téc, t«n gi¸o. 29 Ch−¬ng IV. C¸c chñ ®Ò lín vµ m©u thuÉn chÝnh trÞ chñ yÕu cña thÕ giíi nh÷ng n¨m ®Çu thÕ kû XXI.

32 PhÇn thø hai. Côc diÖn chÝnh trÞ thÕ giíi trong hai thËp niªn ®Çu thÕ kû XXI. B¶o vÖ hoµ b×nh vµ an ninh thÕ giíi. Nguy c¬ chiÕn tranh vµ ch¹y ®ua vò trang trong hai thËp niªn ®Çu thÕ kû XXI.

Néi dung ®Êu tranh b¶o vÖ hoµ b×nh vµ an ninh thÕ giíi. Kh¶ n¨ng vµ giíi h¹n cña c¸c c¬ chÕ quèc tÕ ng¨n ngõa chiÕn tranh vµ xung ®ét vò trang, b¶o vÖ hoµ b×nh vµ an ninh thÕ giíi. So s¸nh lùc l−îng quèc tÕ trong cuéc ®Êu tranh b¶o vÖ hoµ b×nh vµ an ninh thÕ giíi. 61 Ch−¬ng VI.

Hîp t¸c vµ ®Êu tranh trªn chñ ®Ò ph¸t triÓn bÒn v÷ng. Ph¸t triÓn bÒn v÷ng lµ nhu cÇu sèng cßn cña nh©n lo¹i. So s¸nh lùc l−îng quèc tÕ trong hîp t¸c vµ ®Êu tranh v× sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng. 75 Ch−¬ng VII.

§Êu tranh v× ®éc lËp d©n téc, chñ quyÒn quèc gia, d©n chñ vµ tiÕn bé x· héi. §éc lËp d©n téc vµ chñ quyÒn quèc gia trong bèi c¶nh toµn cÇu ho¸ kinh tÕ. §Êu tranh v× d©n sinh, d©n chñ vµ tiÕn bé x· héi. §æi míi chñ nghÜa x· héi.

95 Ch−¬ng VIII. Hîp t¸c vµ ®Êu tranh v× mét trËt tù thÕ giíi míi. 100 Ch−¬ng IX. TËp hîp lùc l−îng trªn tr−êng quèc tÕ.

Nh÷ng ®Æc ®iÓm chñ yÕu vµ xu thÕ vËn ®éng cña côc diÖn chÝnh trÞ thÕ giíi trong hai thËp niªn ®Çu thÕ kû XXI. 113 PhÇn thø ba. T¸c ®éng cña côc diÖn chÝnh trÞ thÕ giíi hai thËp niªn ®Çu thÕ kû XXI ®Õn ViÖt Nam vµ kiÕn nghÞ. 117 Ch−¬ng XI.

T¸c ®éng cña côc diÖn chÝnh trÞ thÕ giíi hai thËp niªn ®Çu thÕ kû XXI ®Õn ViÖt Nam. C¸c t¸c ®éng kh«ng thuËn. ¶nh h−ëng cña c¸c cuéc chiÕn tranh cã thÓ x¶y ra trªn thÕ giíi vµ nguy c¬ chiÕn tranh, xung ®ét vò trang ®èi víi ViÖt Nam trong hai thËp niªn ®Çu thÕ kû XXI. 123 Ch−¬ng XII.

Mét sè kiÕn nghÞ. VÒ ®−êng lèi ®èi ngo¹i. VÒ c¸c h−íng −u tiªn trong ho¹t ®éng ®èi ngo¹i. VÒ quan hÖ víi c¸c n−íc l¸ng giÒng cã chung biªn giíi vµ c¸c n−íc trong khu vùc.

VÒ quan hÖ víi c¸c n−íc lín, c¸c tæ chøc, thÓ chÕ quèc tÕ vµ khu vùc. Thóc ®Èy gi¶i quyÕt b»ng th−¬ng l−îng hoµ b×nh c¸c vÊn ®Ò cßn tån t¹i vÒ biªn giíi, l·nh thæ, biÓn ®¶o víi c¸c n−íc liªn quan. Chñ ®éng vµ tÝch cùc ®Êu tranh lµm thÊt b¹i ©m m−u vµ hµnh ®éng “diÔn biÕn hoµ b×nh”, lîi dông c¸c chiªu bµi “d©n chñ”, “nh©n quyÒn”, “tù do t«n gi¸o” chèng ph¸ ta. Qu¶n lý thèng nhÊt c¸c ho¹t ®éng ®èi ngo¹i.

Lµm tèt c«ng t¸c vËn ®éng ng−êi ViÖt Nam ë n−íc ngoµi. VÒ lËp tr−êng cña ViÖt Nam ®èi víi c¸c vÊn ®Ò quèc tÕ lín. 153 Tµi liÖu tham kh¶o. 156 5 Më ®Çu §Ò tµi KX.04 "Côc diÖn chÝnh trÞ thÕ giíi trong hai thËp niªn ®Çu thÕ kû XXI" thuéc Ch−¬ng tr×nh khoa häc x· héi cÊp nhµ n−íc KX.08 "Nh÷ng ®Æc ®iÓm chñ yÕu, nh÷ng xu thÕ lín cña thÕ giíi vµ khu vùc trong hai thËp niªn ®Çu thÕ kû XXI".

Môc tiªu nghiªn cøu cña §Ò tµi lµ ®i s©u ph©n tÝch, lµm râ bèn yªu cÇu do Héi ®ång lý luËn Trung −¬ng vµ Ban Chñ nhiÖm Ch−¬ng tr×nh KX.08 ®Ò ra (Hîp ®ång nghiªn cøu khoa häc sè 04/2001/H§-§TCT-KX.08 ngµy 31/10/2001 gi÷a Ban Chñ nhiÖm Ch−¬ng tr×nh KX.08 vµ Chñ nhiÖm §Ò tµi KX.04): 1) VÊn ®Ò chiÕn tranh vµ hoµ b×nh. Kh¶ n¨ng duy tr× m«i tr−êng hoµ b×nh, æn ®Þnh, hîp t¸c ®Ó ph¸t triÓn ë khu vùc vµ trªn thÕ giíi trong hai thËp niªn ®Çu thÕ kû XXI. 2) C¸c m©u thuÉn vµ c¸c vÊn ®Ò lín trong quan hÖ quèc tÕ (giai cÊp, d©n téc, thÕ giíi; sù vËn ®éng, h×nh thøc biÓu hiÖn chñ yÕu). C¸c xu thÕ chñ yÕu trong viÖc tËp hîp lùc l−îng trªn tr−êng quèc tÕ (chiÒu h−íng vËn ®éng, so s¸nh lùc l−îng).

3) Cuéc ®Êu tranh d©n téc vµ giai cÊp v× hoµ b×nh, ®éc lËp d©n téc, d©n chñ vµ tiÕn bé x· héi; ®Êu tranh cho trËt tù thÕ giíi d©n chñ, c«ng b»ng, hîp lý, æn ®Þnh. 4) Dù b¸o kh¸i qu¸t vÒ côc diÖn chÝnh trÞ thÕ giíi trong hai thËp niªn ®Çu thÕ kû XXI. T¸c ®éng cña côc diÖn ®ã ®èi víi n−íc ta (thuËn lîi vµ khã kh¨n; thêi c¬ vµ th¸ch thøc). KiÕn nghÞ vÒ ®èi s¸ch cña ta.

6 §èi t−îng nghiªn cøu cña §Ò tµi lµ côc diÖn chÝnh trÞ thÕ giíi trong hai thËp niªn ®Çu thÕ kû XXI vµ t¸c ®éng ®èi víi n−íc ta. "Côc diÖn" lµ kh¸i niÖm chØ t×nh h×nh chung cña cuéc ®Êu tranh, cuéc tranh chÊp, biÓu hiÖn ra trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh, còng nh− sù ®an xen c¸c ®iÒu kiÖn vµ hoµn c¶nh t¹o thµnh t×nh h×nh ®ã 1. Do vËy, §Ò tµi ®i s©u nghiªn cøu, ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ t×nh h×nh hîp t¸c vµ ®Êu tranh, so s¸nh lùc l−îng trªn tr−êng quèc tÕ gi÷a c¸c lùc l−îng chÝnh trÞ chñ yÕu trong viÖc gi¶i quyÕt c¸c m©u thuÉn vµ c¸c vÊn ®Ò lín cña thÕ giíi trong hai thËp niªn ®Çu thÕ kû XXI. Ph¹m vi nghiªn cøu cña §Ò tµi: Trong khu«n khæ chung cña Ch−¬ng tr×nh KX.08 gåm nhiÒu ®Ò tµi bæ sung cho nhau, §Ò tµi KX.04 tËp trung vµo lÜnh vùc chÝnh trÞ-an ninh vµ quan hÖ quèc tÕ chung.

VÒ c¸c lÜnh vùc kh¸c cña ®êi sèng x· héi quèc tÕ nh− kinh tÕ, v¨n ho¸, x· héi., §Ò tµi sö dông c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu cña c¸c ®Ò tµi kh¸c thuéc Ch−¬ng tr×nh KX.08 còng nh− c¸c ch−¬ng tr×nh khoa häc x· héi cÊp nhµ n−íc ®· vµ ®ang ®−îc triÓn khai. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu cña §Ò tµi: Trªn c¬ së ph−¬ng ph¸p luËn cña chñ nghÜa M¸c - Lª-nin, t− t−ëng Hå ChÝ Minh, quan ®iÓm vµ ®−êng lèi cña §¶ng ta, viÖc nghiªn cøu c¸c néi dung cña §Ò tµi ®−îc thùc hiÖn theo c¸c ph−¬ng ph¸p lÞch sö, l«-gÝc, ph©n tÝch hÖ thèng vµ tæng kÕt thùc tiÔn. øng dông c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu cña §Ò tµi: Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn, Ban Chñ nhiÖm §Ò tµi lu«n qu¸n triÖt s©u s¾c sù chØ ®¹o cña Ban Chñ nhiÖm Ch−¬ng tr×nh KX.08 lµ b¸m s¸t thùc tiÔn, chó träng phôc vô c¸c nhiÖm vô chÝnh trÞ cña Ch−¬ng tr×nh KX.08 ngay trong qu¸ tr×nh thùc 1 Xem: Tõ ®iÓn tiÕng ViÖt (xuÊt b¶n n¨m 1994) cña ViÖn Ng«n ng÷ häc do GS. Hoµng Phª chñ biªn; §¹i tõ ®iÓn tiÕng ViÖt, Nxb V¨n ho¸ th«ng tin, 1999, do GS.

NguyÔn Nh− ý chñ biªn; Tõ ®iÓn b¸ch khoa toµn th− X«-viÕt (xuÊt b¶n n¨m 1982, tiÕng Nga) do ViÖn sÜ A. Pr«-kh«- rèp chñ biªn; Dictionaire EncyclopÐdique 2000 - Larousse vµ Grand Larousse EncyclopÐdique. Theo tinh thÇn ®ã, c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu cña §Ò tµi ®· ®−îc sö dông, cung cÊp luËn cø khoa häc, phôc vô c«ng t¸c cña Ban §èi ngo¹i Trung −¬ng, Ban nghiªn cøu cña Bé ChÝnh trÞ vÒ An ninh quèc gia, Héi ®ång Lý luËn Trung −¬ng, c¸c Tæ biªn tËp v¨n kiÖn c¸c Héi nghÞ Trung −¬ng 8 (kho¸ IX) vµ Héi nghÞ Trung −¬ng 9 (kho¸ IX), Nhãm tæng kÕt 1 vµ Tæ biªn tËp cña Ban chØ ®¹o Tæng kÕt mét sè vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn qua 20 n¨m ®æi míi, Ban chñ nhiÖm Ch−¬ng tr×nh KX.08 vµ mét sè c¬ quan kh¸c. Nh÷ng ho¹t ®éng khoa häc chñ yÕu cña §Ò tµi: §Ò tµi KX.04 ®· thùc hiÖn 59 chuyªn ®Ò nghiªn cøu vµ b¸o c¸o chuyªn ®Ò; s−u tÇm vµ dÞch 66 tµi liÖu n−íc ngoµi; tæ chøc 3 cuéc héi th¶o khoa häc; biªn tËp 3 tËp Kû yÕu vµ nhiÒu s¶n phÈm trung gian.

C¸c thµnh viªn Ban Chñ nhiÖm §Ò tµi ®· tham gia mét sè ®oµn do Ch−¬ng tr×nh KX.08 tæ chøc ®i nghiªn cøu, kh¶o s¸t n−íc ngoµi (I-ta-li-a, Hy-l¹p, Nga, Trung Quèc); tham gia nhiÒu héi th¶o khoa häc trong n−íc. C¸c s¶n phÈm khoa häc chñ yÕu cña §Ò tµi: B¸o c¸o Tæng hîp (160 trang in vi tÝnh khæ A4); B¸o c¸o Tãm t¾t (44 trang in vi tÝnh khæ A4); KiÕn nghÞ khoa häc (16 trang in vi tÝnh khæ A4).