chương 1 27 Chương 2: CÁC PHƯƠNG ĐIỆN BIẾN ĐÔI VĂN HÓA CUA LANG GOM CHU DAU (THÁI TÂN, NAM SACH, HAI DUONG) 29 2. Khái quát các phương diện biến đỗổi văn hóa của làng gốm Chu Đậu 29 2. Biến đồi hình thức tô chức sản xuắt, kỹ thuật chế tác và sản phẩm. Biến đổi phương thức truyền nghề và giữ gìn bí quyết nghẻ nghiệp.
Biển đổi không gian, cảnh quan và di tích 41 2. Biến đổi một số quan niệm và quan hệ xã hội 41 2. Biến đôi tín ngưỡng, lễ hội và phong tục tập quán. Đánh giá sự biến đỗi văn hoá của làng gốm Chu Đậu.
Mặt tích cực. Mặt tiêu cực. 61 Tiểu kết chương 2 62 Chương 3: NGUYÊN NHÂN BIẾN DOL VAN HOA CUA LANG GOM CHU DAU VÀ NHỮNG VẤN ĐÈ ĐẶT RA HIỆN NAY 63 3. Nguyên nhân biến đỗi văn hóa của làng gốm Chu Đậu.
Nguyên nhân khách quan. Nguyên nhân chủ quan. Nghề gốm Chu Đậu và những vấn đề đặt ra hiện nay. Phát triển nghề đi đôi với phát triển kinh tế, xã hội 64 3.
Phát huy tiềm năng du lịch làng nghề. Phát triển nghề đi đôi với bảo vệ môi trường sinh thái 72 Tiểu kết chương 3. 74 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 100 DANH MUC BANG, BIEU Bảng 2.
Thống kê về nhà ở năm 2005, 2009 tại thôn Chu Đậu, Nam Sách, Hải Dương 4 Biểu đồ 2. Tham gia công việc họ tộc.2: Cam nghi ciia ngudi dan khi mé hdi 57 DANH MUC VIET TAT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ CNH-HDH Công nghiệp hóa — hiện đại hóa HĐND. Hội đồng nhân dân. HTXTCN Hợptác xãthủ công nghiệp UBND Ủy bạn nhân dân.
Lý do chọn đề tài Thế giới hiện nay đang diễn ra những chuyển biến hết sức mau lẹ, mới mẻ cả về kinh tế, chính trị, văn hóa và xã hội. Quá trình toàn cầu hóa đang cuốn hút tắt cả các quốc. gia vào vòng quay không lồ của nó và các nước, dù muốn hay không đều chịu ảnh hưởng, của bối cảnh chung. Khi thế giới hii đại trở thành một "thế giới phẳng” thì hội nhập và giao lưu văn hóa trở thành xu thế.
ấu đối với ất cứ quốc gia nào. Những lợi ích của giao lưu văn hóa là không thể phủ nhận, nhưng nó cũng đem lại không ít thách thức và tiêu cực. Điều đó đã đưa đến những biến đổi không hẻ nhẹ về cả kinh tế, văn hóa và xã hội tại mỗi quốc gia trên thế giới hiện nay. G trong nước, cơ chế vận hành của nền kinh tế đã được Đăng, Nhà nước xác định từ năm 1986 đến nay là cơ chế thị trường.
Đây là quá trình thứ nghiệm, trong quá trình này. cái cũ và cái mới xen kế nhau, cái cũ không mắt đi ngay mà lùi dẫn, có lúc có nơi còn chiếm ưu thế hơn cái mới, nhưng xu hướng chung là cái mới dần dần được khẳng định và .đưa tới thành công. Bên cạnh những thành tựu quan trọng như: góp phần tăng trưởng kinh tế nhanh chóng, nâng cao đời sống vật chất, thúc đây cách mạng khoa học - công nghệ phát triển, cải tiến quản lý kinh tế.hì mặt trái của cơ cấu thị trường cũng đem tới những tác động tiêu cực như: thúc đẩy sự phân hóa giàu nghèo, khuyến khích lối sống chạy theo. đồng tiền, xóa mòn bản sắc văn hóa dân tộc.
Tuy nhiên cho đến nay “Cóng tác nghiên cứu jý luận và thực tiễn chưa làm rõ nhiều vẫn để có liên quan đến văn hóa trong quá trình đãi mới ”. Thực tiễn phát trin văn hóa ở nước ta trong thời kỳ đổi mới đã và đang đồi hỏi cắp thiết phải có sự nghiên cứu, tổng kết về những biến đổi về văn hóa trong quả trình phát triển nên kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, góp phần giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống dân tộc cũng như “xáy đựng và hoàn thiện nhân cách con người Việt Nam, bảo vệ và phát huy bên sắc dẫn tộc trong thi kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế”, giải quyết tốt hơn mỗi quan hệ giữa phát triển kinh tế thị trường với phát triển văn hóa. Việt Nam cho đến thời điểm hiện nay về cơ bản vẫn là xã hội nông nghiệp với “làng là tế bào sống của xã hội Việt Nam, là sản phẩm tiết ra từ quá trình định cư và cộng. cư của người Việt.
Hiểu được làng Việt là có trong tay cơ sở tối th và cần thiết để tiến lên tìm hiểu xã hội Việt nói riêng và xã hội Việt Nam nói chung”. Chính vì thế, khi nghiên cứu văn hóa trong thời kỳ đổi mới cằn thiết phải nghiên cứu sự biển đổi van héa lang. Làng nghề được coi là một kiểu làng điển hình của xã hội nông nghiệp. Hiện nay làng nghề chịu sự tác động một cách sâu rộng của quá trình đổi mới bởi tính chất kinh tế hàng hóa của nó, cụ thể là: sự áp dụng kỹ thuật, công nghệ vào quy trình sản xuất, vấn đẻ lao động việc làm, vấn đề môi trường.
Đặc biệt, quá trình này còn gây nên sự biến đổi về văn hóa, ảnh hưởng rất lớn tới đời sống xã hội đương đại như: cơ cấu tổ chức vả văn hóa làng. nghề truyền thống, biến đổi tâm lý công đồng làng nghề,.Vì vậy, nghiên cứu biển đổi văn hóa làng nghề trong giai đoạn hiện nay là điều hết sức cần thiết và cắp bách. Cho tới nay chúng ta đã có một nguồn tải liệu phong phú về nghề, làng nghề thủ công truyền thống nói chung và nghề làm gốm nói riêng. Tìm hiểu nghề sản xuất gí phương diện biến đổi trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đắt nước là việc cằn thiết thông qua việc lựa chọn khảo sát làng gốm Chu Đậu (Thái Tân, Nam Sách, Hải Dương) và áp dụng các phương pháp tiếp cận rất điển hình của ngành văn hóa dân gian như phương.
pháp tiếp cận không gian văn hóa, phương pháp tiếp cận thành tố văn hóa. Tuy nhi cho đến thời điểm này vẫn chưa có công trình khoa học chuyên biệt nảo tập trung, đi sâu nghiên cứu nghề sản xuất gồm Chu Đậu dưới góc độ biến đổi theo quan điểm tiếp cận liên ngành của văn hóa học và theo hướng nhìn từ thời điểm đang tiến hành nghiên cứu đối chiếu với quá khứ để tìm ra những yếu tố bắt biến và khả biến, tìm ra bản chất đẳng sau sự. biến đổi và sau cùng là định hướng cho nghề làm gốm phát triển bền vững cho bối cảnh. Đó chính là những khoảng trống - những vấn đề khoa học còn bô ngỏ để luận văn “Biến dỗi vẫn hóa làng gắm Chu Đậu (Thái Tân, Nam Sách, Hải Dương)” nghiên cứa và giải quyết và tạo nên tính mới cho luận văn.
Tình hình nghiên cứu. Tính đến thời điểm hiện nay, đã có nhiều công trình nghiên cứu về làng nghề, những công trình này đã phân tích chuyên sâu vẻ kinh tế, xã hội và văn hóa của làng nghề. trên nhiều phương diện khác nhau. Gần đây cuốn Làng ở cùng châu thé song Héng: Vén dé còn bỏ ngé cia te gid Phillippe Papin - Ollivier Tessier (chủ biên) đã nghiên cứu tương đối toàn diện về tô chức không gian làng, con người và xã hội, các hoạt động kinh tế, vấn 8 dan cư của 4 làng thuộc vùng châu thổ sông Hồng: Tả Thanh Oai (Thanh Trì, Hà Nội), "Ninh Hiệp (Gia Lâm, Hà Nội), Mộ Trạch (Hải Dương), Hay (Thanh Ba, Phú Tho) Từ năm 2005 - 2009, Viện nghiên cứu phát triển của Công hỏa Pháp và Viện Nghiên cứu nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã tiến hành chương trình nghiên cứu về “Sự trỗi dậy của các làng nghề: phát triển kinh té, công nghiệp hóa và đô thị hóaở đồng bằng châu thổ sông Hồng đông dân (Việt Nam)”.
Cùng năm 2009, công trình Biển đổi văn hóa ở các làng quê hiện nay của tắc giả Nguyễn Thị Phương Châm đã giới thiệu được những tiền đề lý thuyết và biến đổi văn hóa của các học giả nước ngoài. Cuốn Sự phát triển của làng nghề La Phù, Hà Nội, 2006 của TS. Tạ Long chủ biên, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội phát hảnh đã cho bạn đọc thấy được chặng đường phát triển cũng như như những nguyên nhân dẫn đến sự thành đạt và sự vươn lên trong tương lai của làng nghề La Phù; góp phần tìm hiểu bản sắc văn hóa của một làng nghề. cũng như sự biến đổi của nó trong tình hình hiện nay.
Thêm vào đó, công trình đã xem xét mức độ đô thị hóa của làng nghề La Phù và tìm cách lý giải thực trạng và xu thế đô thị hóa ccủa lãng này nói riêng và làng xã đồng bằng Bắc Bộ nói chung. Nghiên cứu đã phủ lấp đi những mảng trống trong nghiên cứu làng nghề hiện nay và đồng góp thêm những cứ liệu khoa học cho nghiên cứu làng xã Việt Nam. Luận án Sự biến đổi văn hóa làng nghề ở châu thổ sông Hồng từ năm 1986 dén nay (Qua khảo sắt trường hợp một số làng: Sơn Đẳng, Bát Tràng (Hà Nội), Đằng Xâm (Thái Binh) cia tic gia Va Diệu Trung và Sự biển đổi của nghề sơn truyền thống ở lòng Bồi Khế thuyện Phú Xuyên) và Vũ Lăng (huyện Thanh Oai), thành phổ Hà Nội hiện nay do tác giả Nguyễn Thị Lan Hương, Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam thực hiện đã phân tích, đánh giá thực trạng biến đổi văn hóa làng nghề cụ thể; từ đó đề xuất một số giải pháp. 'bào tồn và phát huy các giá trị văn hóa của làng nghề, nhằm góp phần phát triển bền vững.
các làng nghé trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Tư liệu cũng đáng được chú ý là khóa luận Nghẻ gốm Chu Đậu. (2008) của Ngô Thị Phượng (ĐHSP Hà Nội) và khóa luận tốt nghiệp của Hoàng Thị Huyền Trang, Đại học Dân lập Hải Phòng: Tìm hiểu hoạt động du lịch cộng đông tại làng gắm Chu. Các công trình nghiên cứu về làng nghề của các tác giả Việt Nam nghiên cứu tương đối muộn so với các công trình nghiên cứu về làng xã (kinh tế, xã hội, văn hóa., và thường chủ yếu sử dụng phương pháp mô tả dân tộc học.
Chẳng hạn như bộ sách Aighẻ cổ. truyễn (2 tập) của tác giả Tăng Bá Hoành tập trung khảo tả về nhiều làng nghề ở đất Hải Hưng xưa, nay là tỉnh Hải Dương và Hưng Yên; trong đó có gốm Chu Đậu. Hay: Khai quật di tích lò gốm Chu Đậu (Hai Hung) nam 1986; Han Van Khan, Gém sứ học và lich sie gốm sứ Việt Nam, Đại học Khoa học - Xã hội nhân văn, Hà Nội, 2005; Hà Bach Ding (Chủ biên), Dự địa chí Hải Dương, NXB Chính trị quốc gia, 2008,.