Luận văn thạc sĩ ueh nghiên cứu nhận thức về trách nhiệm xã hội của nhân viên tại ngân hàng tmcp hàng hải việt nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nhận thức về trách nhiệm xã hội của nhân viên tại ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về vấn đề này.

• Tác giả: Nguyễn Nhật Nam
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Viết Tiến
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Nghiên Cứu Nhận Thức Về Trách Nhiệm Xã Hội Của Nhân Viên Tại Ngân Hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI
• 1.1. Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR)
• 1.2. Các cách tiếp cận
• 1.3. Quan điểm CSR về trách nhiệm đối với các bên liên quan
• 1.4. CSR trong ngành ngân hàng
• 1.5. Tổng quan các nghiên cứu trước đây
• 1.5.1. Các nghiên cứu trên thế giới
• 1.5.2. Các nghiên cứu ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA NGÂN HÀNG TMCP HÀNG HẢI VIỆT NAM
• 2.1. Giới thiệu khái quát về MSB
• 2.2. Lịch sử hình thành và phát triển MSB
• 2.3. Tầm nhìn, sứ mệnh và triết lý kinh doanh
• 2.4. Thực trạng hoạt động trách nhiệm xã hội của MSB
• 2.5. Kết quả khảo sát
• 2.5.1. Thống kê mô tả mẫu khảo sát
• 2.5.2. Kết quả khảo sát và thảo luận kết quả
• 2.6. Đánh giá chung
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NHẬN THỨC TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI
• 3.1. Định hướng chung
• 3.2. Định hướng trong hoạt động trách nhiệm xã hội
• 3.3. Giải pháp nâng cao nhận thức trách nhiệm xã hội
• 3.3.1. Giai đoạn 1: Xây dựng, hoàn thiện và bước đầu triển khai CSR
• 3.3.2. Giai đoạn 2: Triển khai đồng bộ và quản lý vận hành hiệu quả
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC A: DÀN BÀI THẢO LUẬN ĐỊNH TÍNH
• PHỤ LỤC B: BẢNG CÂU HỎI ĐỊNH LƯỢNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về trách nhiệm xã hội tại ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) đã trở thành một khái niệm quan trọng trong bối cảnh kinh tế hiện đại. Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) không chỉ hoạt động với mục tiêu lợi nhuận mà còn cam kết thực hiện các hoạt động có trách nhiệm với xã hội. Nghiên cứu này sẽ phân tích nhận thức của nhân viên về CSR tại MSB, từ đó đưa ra những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động CSR.

1.1. Khái niệm trách nhiệm xã hội doanh nghiệp CSR

CSR được hiểu là cam kết của doanh nghiệp trong việc đóng góp vào sự phát triển bền vững thông qua các hoạt động nâng cao chất lượng đời sống của nhân viên và cộng đồng. Tại MSB, CSR không chỉ là một nghĩa vụ mà còn là một chiến lược kinh doanh quan trọng.

1.2. Tầm quan trọng của CSR trong ngành ngân hàng

Ngành ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, và việc thực hiện CSR giúp nâng cao uy tín và hình ảnh của ngân hàng. MSB đã nhận thức rõ ràng về tầm quan trọng này và đang nỗ lực thực hiện các hoạt động CSR có ý nghĩa.

II. Vấn đề nhận thức về trách nhiệm xã hội của nhân viên tại MSB

Mặc dù CSR đã được triển khai tại MSB, nhưng nhận thức của nhân viên về trách nhiệm xã hội vẫn còn nhiều hạn chế. Việc hiểu rõ về CSR sẽ giúp nhân viên có thể tham gia tích cực hơn vào các hoạt động này, từ đó nâng cao hiệu quả thực hiện CSR.

2.1. Thách thức trong việc nâng cao nhận thức về CSR

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hiểu biết về khái niệm CSR và các hoạt động liên quan. Nhiều nhân viên vẫn chưa nhận thức được tầm quan trọng của CSR đối với sự phát triển bền vững của ngân hàng.

2.2. Tác động của nhận thức đến hiệu quả CSR

Nhận thức của nhân viên về CSR có ảnh hưởng trực tiếp đến sự tham gia và cam kết của họ trong các hoạt động xã hội. Nếu nhân viên hiểu rõ và đồng tình với các hoạt động CSR, họ sẽ tích cực tham gia hơn, từ đó nâng cao hiệu quả của các chương trình này.

III. Phương pháp nghiên cứu nhận thức về CSR tại MSB

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định tính và định lượng để đánh giá nhận thức của nhân viên về CSR. Qua đó, các dữ liệu thu thập được sẽ giúp đưa ra những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao nhận thức và hiệu quả thực hiện CSR tại MSB.

3.1. Phương pháp định tính trong nghiên cứu

Phương pháp định tính được sử dụng để khám phá các yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức của nhân viên về CSR. Các cuộc phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm sẽ giúp thu thập thông tin chi tiết và đa chiều.

3.2. Phương pháp định lượng trong nghiên cứu

Phương pháp định lượng sẽ được áp dụng thông qua bảng khảo sát để thu thập dữ liệu từ một số lượng lớn nhân viên. Dữ liệu này sẽ được phân tích để đưa ra những kết luận chính xác về mức độ nhận thức của nhân viên về CSR.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại MSB

Kết quả nghiên cứu cho thấy mức độ nhận thức của nhân viên về CSR tại MSB còn thấp. Tuy nhiên, những nhân viên có nhận thức cao về CSR thường tham gia tích cực hơn vào các hoạt động xã hội. Điều này cho thấy cần có những biện pháp cụ thể để nâng cao nhận thức của nhân viên.

4.1. Đánh giá mức độ nhận thức của nhân viên

Kết quả khảo sát cho thấy chỉ khoảng 40% nhân viên hiểu rõ về các hoạt động CSR của ngân hàng. Điều này cho thấy cần có những chương trình đào tạo và truyền thông hiệu quả hơn.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Các kết quả nghiên cứu sẽ được sử dụng để xây dựng các chương trình đào tạo và nâng cao nhận thức cho nhân viên về CSR. Điều này không chỉ giúp cải thiện nhận thức mà còn nâng cao hiệu quả thực hiện CSR tại MSB.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho CSR tại MSB

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng nhận thức về trách nhiệm xã hội của nhân viên tại MSB còn nhiều hạn chế. Tuy nhiên, với những giải pháp cụ thể, ngân hàng có thể nâng cao nhận thức và hiệu quả thực hiện CSR trong tương lai.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy cần có sự cải thiện đáng kể trong nhận thức của nhân viên về CSR. Các chương trình đào tạo và truyền thông cần được triển khai một cách đồng bộ và hiệu quả.

5.2. Định hướng phát triển CSR trong tương lai

MSB cần tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động CSR và nâng cao nhận thức của nhân viên. Điều này sẽ không chỉ giúp ngân hàng phát triển bền vững mà còn góp phần vào sự phát triển của cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (Corporate Social Responsibility - CSR) ngày nay đã trở thành tiêu chuẩn cốt lõi định hình năng lực cạnh tranh và sự phát triển bền vững của hệ thống tài chính toàn cầu. Theo các báo cáo quốc tế, CSR hiện chiếm khoảng 22% tỷ trọng đánh giá trong bộ chỉ số phát triển bền vững Dow Jones Sustainability Index đối với các định chế tài chính. Tại Việt Nam, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam (Maritime Bank - MSB) là một trong những ngân hàng thương mại cổ phần đầu tiên được thành lập từ năm 1991. Sau thương vụ sáp nhập Ngân hàng Phát triển Mê Kông năm 2015, MSB đã vươn lên nhóm 5 ngân hàng thương mại cổ phần lớn nhất cả nước với tổng tài sản đạt 104.311 tỷ đồng, vốn điều lệ 11.750 tỷ đồng, mạng lưới 270 điểm giao dịch và phục vụ hơn 1,3 triệu khách hàng cá nhân cùng 30.000 khách hàng doanh nghiệp.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực trạng phần lớn doanh nghiệp tài chính chỉ nhìn nhận CSR dưới góc độ từ thiện truyền thống mà thiếu đi một chiến lược tích hợp đa chiều. Đặc biệt, sự thấu hiểu và nhận thức của đội ngũ cán bộ nhân viên nội bộ về các cam kết xã hội của ngân hàng vẫn chưa được lượng hóa rõ nét. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là xác định mức độ nhận thức của nhân viên MSB đối với các hoạt động CSR theo 5 nhóm bên liên quan: khách hàng, nhân viên, cổ đông, môi trường và cộng đồng; đồng thời đo lường mức độ thực thi trách nhiệm xã hội của ngân hàng để cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản trị.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào đội ngũ nhân viên đang làm việc tại các đơn vị kinh doanh và phòng ban hội sở của MSB trên hai địa bàn trọng điểm là Thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2017 - 2018. Ý nghĩa của đề tài gắn liền với việc thúc đẩy hiệu quả kinh doanh, khi việc nâng cao nhận thức trách nhiệm xã hội giúp tối ưu hóa hiệu suất làm việc của 22.948 lượt đào tạo nội bộ, củng cố tăng trưởng doanh số chi tiêu thẻ đạt hơn 4.134 tỷ đồng và hỗ trợ giải ngân 259 tỷ đồng cho các gói tín dụng phục vụ đời sống dân sinh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory) do Freeman khởi xướng năm 1984, khẳng định tổ chức không chỉ chịu trách nhiệm tối đa hóa lợi nhuận cho chủ sở hữu mà phải thỏa mãn lợi ích của mọi nhóm đối tượng chịu tác động từ hoạt động của doanh nghiệp. Tiếp nối quan điểm cấu trúc CSR đa chiều của Carroll (1979, 1991) cùng các nghiên cứu mở rộng của Maignan (2001), Decker (2004) và Fatma cùng cộng sự (2014), mô hình nghiên cứu chia trách nhiệm xã hội trong ngành ngân hàng thành 5 thành phần chính:

• Trách nhiệm đối với khách hàng: Đảm bảo an toàn thông tin, minh bạch lãi suất, đáp ứng nhu cầu và thiết lập cơ chế giải quyết khiếu nại chuyên nghiệp.
• Trách nhiệm đối với nhân viên: Cung cấp môi trường làm việc an toàn, đào tạo phát triển năng lực, đối xử công bằng và tạo cơ hội thăng tiến rõ ràng.
• Trách nhiệm đối với cổ đông: Duy trì chiến lược tăng trưởng bền vững, tối ưu hóa chi phí vận hành và công khai minh bạch báo cáo tài chính.
• Trách nhiệm đối với môi trường: Tuân thủ pháp luật môi trường, tiết kiệm tài nguyên năng lượng và định hướng hành vi tiêu dùng xanh cho khách hàng.
• Trách nhiệm đối với cộng đồng: Đóng góp vào phúc lợi xã hội, tham gia hoạt động cứu trợ, tài trợ y tế, giáo dục và phát triển kinh tế địa phương.

Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng lý thuyết tiếp cận chuỗi phương tiện - mục đích (Means-End Chain Theory) của Bhattacharya và cộng sự (2009) để giải thích cơ chế tâm lý thúc đẩy nhận thức và sự gắn kết của người lao động khi doanh nghiệp thực thi CSR.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp hai giai đoạn chính bao gồm nghiên cứu sơ bộ định tính và nghiên cứu chính thức định lượng:

• Nghiên cứu định tính: Thực hiện thông qua thảo luận tay đôi và thảo luận nhóm tập trung với các chuyên gia, cán bộ quản lý ngân hàng nhằm hiệu chỉnh thang đo các thành phần CSR cho phù hợp với đặc thù vận hành tại MSB.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu định lượng sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện có chọn lọc thông qua bảng khảo sát trực tuyến. Tổng số 210 phiếu khảo sát đã được phát ra, thu về 202 mẫu hợp lệ sau khi loại bỏ 8 mẫu thiếu dữ liệu (tỷ lệ hợp lệ đạt 96,19%). Cơ cấu mẫu phân bổ đa dạng: 64,00% nữ giới và 36,00% nam giới; 42,00% dưới 25 tuổi và 34,00% từ 25 đến 30 tuổi; 68,67% có trình độ Đại học và 10,67% Sau đại học; 42,00% thuộc khối Front Office và 48,67% có thâm niên công tác từ 2 đến 5 năm.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để xử lý thống kê mô tả, tính toán điểm trung bình (Mean) và tỷ lệ phần trăm phân bổ tần số trên thang đo Likert 5 điểm (từ 1: Hoàn toàn không nhận thức đến 5: Hoàn toàn nhận thức). Phương pháp này được lựa chọn vì tính trực quan, cho phép đánh giá chi tiết từng khía cạnh nhận thức và chỉ báo thành phần mà không làm biến dạng dữ liệu thực nghiệm.
• Thời gian nghiên cứu: Dữ liệu sơ cấp và thứ cấp được thu thập, xử lý đồng bộ từ năm 2017 đến tháng 4 năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích thống kê mô tả 202 mẫu khảo sát cho thấy mức độ nhận thức về CSR của nhân viên MSB có sự phân hóa rõ rệt giữa 5 nhóm bên liên quan:

Nhận thức CSR của nhân viên MSB theo 5 nhóm bên liên quan (Thang điểm 1 - 5):

• Nhận thức đối với nhân viên đạt điểm cao nhất (3,68/5): Nhân viên đánh giá rất tích cực về sự an toàn trong công việc với điểm trung bình đạt 3,87 (trên 70% đánh giá từ mức 4 trở lên). Công tác đào tạo kỹ năng đạt 3,76 điểm với 56% chọn mức 4 nhờ 700 khóa đào tạo nội bộ phục vụ 22.948 lượt học viên trong năm 2017. Cơ hội thăng tiến đạt 3,75 điểm với 49% chọn mức 4 và 21,5% chọn mức 5. Tuy nhiên, chỉ báo đối xử công bằng có điểm số thấp hơn, đạt 3,35 điểm với 42% chọn mức trung dung (mức 3).
• Nhận thức đối với khách hàng đứng thứ hai (3,57/5): Khả năng tìm hiểu và đáp ứng nhu cầu khách hàng đạt 3,72 điểm (trên 85% đánh giá từ mức 3 đến mức 5). Quy trình thiết lập giải quyết khiếu nại đạt 3,63 điểm với hơn 50% ý kiến trên mức trung bình. Tiêu chí đối xử trung thực đạt 3,49 điểm (48% chọn mức 4) và an toàn bảo mật thông tin đạt 3,42 điểm (45% chọn mức 4).
• Nhận thức đối với cổ đông và cộng đồng ở mức trung bình thấp: Trách nhiệm với cổ đông đạt 2,76 điểm, trong đó biến chiến lược phát triển bền vững đạt 3,64 điểm (51,5% chọn mức 4), nhưng mức độ minh bạch tài chính lại chỉ đạt 2,10 điểm (44% chọn mức 2 và 21,5% chọn mức 1). Trách nhiệm cộng đồng đạt 2,75 điểm; dù các hoạt động từ thiện tài trợ y tế, giáo dục đạt 3,44 điểm (51% chọn mức 4) và cải thiện phúc lợi xã hội đạt 3,24 điểm, mức độ gắn kết hình ảnh tổng thể vẫn chưa cao.
• Nhận thức đối với môi trường đạt mức thấp nhất (2,36/5): Tiêu chí giảm tiêu thụ tài nguyên thiên nhiên chỉ đạt 2,00 điểm với 47,5% chọn mức 2 và 30,5% chọn mức 1. Khai thác năng lượng tái tạo đạt 2,09 điểm với 52,5% đánh giá ở mức 2. Việc truyền đạt thông lệ môi trường đến khách hàng chỉ đạt 2,38 điểm với 65,5% người được hỏi chọn mức 2.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch giữa các nhóm nhận thức phản ánh sát thực tế quản trị tại MSB. Nhân viên cảm nhận rõ nét nhất về trách nhiệm nội bộ do trực tiếp thụ hưởng các chính sách nhân sự thông qua công ty đào tạo chuyên trách MTalent, hệ thống đánh giá KPIs định kỳ 6 tháng và các gói bảo hiểm sức khỏe toàn diện. Tương tự, định hướng kinh doanh lấy khách hàng làm trọng tâm thông qua các gói sản phẩm chủ lực như cho vay nhà mặt phố M-Housing hay gói tài khoản Combo (tăng tỷ lệ đóng gói từ 8% lên 30%) giúp nhân viên tuyến đầu nhận thức sâu sắc về trách nhiệm phục vụ khách hàng.

Ngược lại, điểm số nhận thức về môi trường và cổ đông ở mức thấp là do ngân hàng chưa ban hành một tài liệu chính thức quy định về CSR, đồng thời các hoạt động bảo vệ sinh thái còn mang tính phong trào ngắn hạn. Dữ liệu này có thể được trình bày trực quan thông qua biểu đồ mạng nhện (Radar chart) 5 trục để đối chiếu sự mất cân đối giữa các khía cạnh, kết hợp cùng biểu đồ cột xếp chồng (Stacked Bar Chart) phân tích chi tiết tỷ trọng 5 mức đánh giá Likert nhằm giúp nhà quản trị nhận diện ngay các "vùng trũng" thông tin. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu của Nejati và Ghasemi (2011) tại Iran cũng như Nguyễn Ngọc Nhã Uyên (2013) tại Việt Nam, khẳng định nhân viên trong các nền kinh tế mới nổi thường quan tâm trước hết đến phúc lợi trực tiếp và trải nghiệm khách hàng trước khi chú ý đến các cam kết môi trường vĩ mô.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, tác giả đề xuất lộ trình 4 giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao nhận thức và hiệu quả thực thi trách nhiệm xã hội tại MSB:

Lộ trình thực thi các giải pháp nâng cao nhận thức CSR tại MSB:

• Xây dựng và ban hành Khung chiến lược CSR chuẩn hóa (Giai đoạn 1: 2018 - 2019): Khối Quản trị Nguồn nhân lực phối hợp với Khối Marketing & Truyền thông biên soạn cẩm nang CSR chính thức, tích hợp học phần trách nhiệm xã hội vào 100% chương trình đào tạo tân tuyển và hệ thống e-learning định kỳ hàng quý, hướng tới mục tiêu nâng điểm nhận thức chung của toàn thể cán bộ nhân viên lên trên 3,80 điểm.
• Thực thi mô hình "Ngân hàng Xanh" và tiết kiệm tài nguyên (Giai đoạn 2: 2019 - 2020): Khối Vận hành và Khối Công nghệ triển khai số hóa 80% biểu mẫu giao dịch giấy tờ, thiết lập hệ thống kiểm soát năng lượng thông minh tại 270 chi nhánh và hội sở, phấn đấu giảm 25% chi phí điện nước và văn phòng phẩm tiêu hao, qua đó nâng chỉ số nhận thức môi trường (biến A41) từ 2,00 lên trên 3,50 điểm.
• Gia tăng tính minh bạch thông tin quản trị và cổ đông (Định kỳ hàng quý từ năm 2018): Ban Điều hành thiết lập chuyên mục "Thông tin Cổ đông và Chiến lược Phát triển" trên mạng nội bộ Intranet, công khai các chỉ số tài chính cơ bản và báo cáo thường niên dưới dạng infographic trực quan, mục tiêu cải thiện mức độ nhận thức về minh bạch tài chính (biến A34) từ 2,10 lên tối thiểu 3,20 điểm.
• Gắn kết sản phẩm kinh doanh với các quỹ an sinh cộng đồng (Triển khai liên tục 2018 - 2020): Khối Ngân hàng Bán lẻ và Khối Khách hàng Doanh nghiệp trích từ 5 đến 10 tỷ đồng mỗi năm từ doanh thu các sản phẩm trọng tâm (như thẻ quốc tế đạt 150.000 thẻ mở mới hay gói chi lương MPayroll) để tài trợ trực tiếp cho 3 lĩnh vực then chốt: xây dựng điểm trường vùng cao, cấp học bổng cho học sinh nghèo và tài trợ trang thiết bị y tế tuyến huyện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phân tích thực nghiệm của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban lãnh đạo và Giám đốc Nhân sự các Ngân hàng Thương mại: Sử dụng kết quả nghiên cứu làm cơ sở tái cấu trúc chính sách đãi ngộ, tích hợp tiêu chí CSR vào hệ thống đánh giá hiệu suất công việc (KPIs), tạo động lực gắn kết bền vững cho đội ngũ nhân sự tài chính.
• Học viên cao học, Giảng viên và Nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản trị Kinh doanh - Tài chính Ngân hàng: Tham khảo khung lý thuyết đo lường CSR đa chiều theo các bên liên quan, làm tài liệu đối sánh dữ liệu thực nghiệm trong các công trình nghiên cứu về hành vi tổ chức và trách nhiệm xã hội tại Việt Nam.
• Chuyên viên tư vấn chiến lược Thương hiệu và Truyền thông Doanh nghiệp (PR/CSR): Vận dụng phương pháp khảo sát khoảng cách nhận thức nội bộ để thiết kế các chiến dịch truyền thông CSR gắn liền với giá trị thương hiệu cốt lõi, tránh tình trạng hoạt động từ thiện bị phân tán và thiếu hiệu quả lan tỏa.
• Cơ quan quản lý Nhà nước và Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam: Sử dụng số liệu thực trạng nhận thức môi trường để xây dựng khung chính sách hướng dẫn triển khai "Tín dụng Xanh" và thúc đẩy chiến lược tài chính toàn diện cho hệ thống ngân hàng thương mại.

Câu hỏi thường gặp

1. Yếu tố trách nhiệm xã hội nào được nhân viên Maritime Bank nhận thức rõ nét nhất?

Nhân viên MSB nhận thức cao nhất về trách nhiệm đối với nội bộ nhân viên (điểm trung bình đạt 3,68/5) và khách hàng (3,57/5). Nguyên nhân là nhờ các chính sách an toàn lao động (đạt 3,87 điểm), hoạt động đào tạo quy mô với 700 khóa học nội bộ cho 22.948 lượt người và quy trình xử lý khiếu nại khách hàng chuyên nghiệp (đạt 3,63 điểm) được thực thi nhất quán trong công việc hàng ngày.

2. Tại sao khía cạnh bảo vệ môi trường lại có điểm nhận thức thấp nhất trong khảo sát?

Khía cạnh môi trường chỉ đạt 2,36/5 điểm do ngành ngân hàng là ngành dịch vụ phi vật thể, ít tạo ra tác động phát thải trực tiếp như các ngành sản xuất công nghiệp. Bên cạnh đó, ngân hàng chưa có quy định truyền thông bắt buộc về giảm thiểu tiêu thụ tài nguyên (biến A41 chỉ đạt 2,00 điểm) và chưa áp dụng các nguồn năng lượng tái tạo tại các cơ sở làm việc.

3. Cỡ mẫu 202 nhân viên có đảm bảo độ tin cậy khoa học đại diện cho ngân hàng không?

Mẫu khảo sát gồm 202 quan sát hợp lệ được thu thập từ cả hai trung tâm kinh tế lớn là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, bao quát đầy đủ các khối Front Office (42%), Quản lý rủi ro (16%) và Phát triển kinh doanh (10%). Cơ cấu mẫu phản ánh chính xác phân bổ nhân sự thực tế, đảm bảo độ tin cậy cao cho các phân tích thống kê mô tả.

4. Luận văn sử dụng khung lý thuyết nào để đo lường trách nhiệm xã hội?

Nghiên cứu áp dụng Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory) của Freeman (1984) kết hợp mô hình CSR đa chiều của Carroll (1979) và các thang đo mở rộng của Maignan (2001), Decker (2004) và Fatma (2014), phân chia CSR thành 5 trụ cột: Khách hàng, Nhân viên, Cổ đông, Môi trường và Cộng đồng.

5. Ngân hàng cần ưu tiên hành động gì để thu hẹp khoảng cách nhận thức CSR của nhân viên?

Ưu tiên hàng đầu là chuẩn hóa một cẩm nang CSR chính thức, đưa các tiêu chuẩn bảo vệ môi trường và bảo mật thông tin vào hệ thống đào tạo trực tuyến e-learning cho 100% nhân viên. Đồng thời, ngân hàng cần minh bạch hóa các báo cáo quản trị trên mạng nội bộ Intranet để nâng điểm nhận thức về cổ đông từ 2,76 lên mức tốt.

Kết luận

• Bức tranh thực trạng nhận thức: Nghiên cứu đã lượng hóa thành công nhận thức CSR của nhân viên MSB trên 5 khía cạnh, chỉ ra sự vượt trội ở trụ cột Nhân viên (3,68/5) và Khách hàng (3,57/5) so với vùng trũng Môi trường (2,36/5) và Cổ đông (2,76/5).
• Đóng góp về mặt học thuật: Luận văn kiểm chứng thành công tính ứng dụng của mô hình đo lường trách nhiệm xã hội đa chiều theo các bên liên quan trong bối cảnh hệ thống ngân hàng thương mại tại một nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam.
• Ý nghĩa quản trị thực tiễn: Kết quả khảo sát 202 nhân viên cung cấp bằng chứng thực nghiệm rõ ràng, hỗ trợ các nhà quản trị điều chỉnh chính sách nhân sự, gắn kết KPIs với đào tạo và tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng.
• Lộ trình chuyển đổi chiến lược: Đề xuất khung hành động 2 giai đoạn (2018 - 2019 và 2019 - 2020), định hướng MSB tiến tới mô hình Ngân hàng Xanh, số hóa 80% quy trình và kết nối các gói tín dụng bán lẻ với các chương trình an sinh xã hội bền vững.
• Lời kêu gọi hành động: Ban lãnh đạo các tổ chức tín dụng cần nhanh chóng chuyển hóa CSR từ các hoạt động từ thiện đơn lẻ thành một chiến lược quản trị tích hợp toàn diện, xem nhận thức của người lao động là chìa khóa xây dựng niềm tin thương hiệu và gia tăng lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 tác giả trình bày tóm tắt lý thuyết về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, các cách tiếp cận đối với CSR, quan điểm CSR về trách nhiệm đối với các bên liên quan và tình hình CSR trong ngành ngân hàng, các nghiên cứu về CSR gần đây trên thế giới và tại Việt Nam. Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR). Khái niệm về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (viết tắt là CSR) đã thu hút sự chú ý của các nhà nghiên cứu cũng như các hoạt động kinh doanh (Maignan và Ferrell, 2004, Sen và Bhattacharya, 2001) vì các khoản đầu tư về CSR có thể tăng cao độ tín nhiệm (Lin và cộng sự, 2011), cải thiện hình ảnh hoặc danh tiếng (Tewari, 2011), tỉ lệ giữ chân nhân viên tăng cao hơn (Kim và Perk, 2011) và xây dựng mối quan hệ với khách hàng (Peloza và Shang, 2011; Matute và cộng sự, 2010; Brown và Dacin, 1997). Sự quan tâm ngày càng tăng về CSR trong các nghiên cứu đã dẫn đến sự gia tăng các định nghĩa cho khái niệm này (Carroll, 1979; Panwar và cộng sự, 2006; van Marrewijk, 2003).

CSR đã được định nghĩa trong các tài liệu từ nhiều quan điểm khác nhau - từ quan điểm cổ điển của Friedman về tối đa hóa lợi nhuận cho cổ đông đến quan điểm hiện đại về CSR là “tình trạng và hoạt động của công ty đến nghĩa vụ xã hội hoặc ít nhất là đối với các bên liên quan” (Brown và Dacin, 1997, trang 68). CSR hàm ý rằng các công ty có trách nhiệm đối với xã hội trong lĩnh vực mà công ty đang hoạt động, tuy nhiên thuật ngữ không có ý nghĩa đối với tất cả mọi người (Votaw, 1972). Một số quan điểm khác đề cập đến trách nhiệm pháp lý, trách nhiệm đạo đức và cả trách trách nhiệm từ thiện. Trách nhiệm ở đây được hiểu như là một hành động tự nguyện hơn là một nghĩa vụ.

Mặc dù có sự gia tăng các định nghĩa khác nhau và sự phức tạp xung quanh khái niệm về CSR, nhưng có rất nhiều khái niệm hoá trong CSR bao gồm LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 các khái niệm cho thấy đây là một nghĩa vụ xã hội hoặc các bên liên quan (Maignan và Ferrell, 2000). Carroll (1979, 1991) đưa ra một khuôn khổ để xác định CSR là “trách nhiệm xã hội của kinh doanh bao gồm các kỳ vọng về kinh tế, pháp lý, đạo đức và từ thiện của một tổ chức”. Carroll bổ sung rằng những trách nhiệm này phụ thuộc vào sự lựa chọn của người quản lý. Mohr và cộng sự (2001, trang 47) tiếp tục xây dựng các trách nhiệm này và xác định CSR là “cam kết của một công ty để giảm thiểu hoặc loại bỏ bất kỳ tác hại nào và tối đa hoá tác động lâu dài của nó đối với xã hội”.

Về vấn đề này, CSR bao gồm một loạt các hành động như hành vi đạo đức, bảo vệ môi trường và đối xử công bằng với nhân viên. Định nghĩa này xem xét các “tác động trực tiếp và gián tiếp của các hoạt động CSR đối với tất cả các bên liên quan và cho thấy các hoạt động đó phải được quản lý theo lý thuyết của các bên liên quan”, theo Mohr và Webb (2005). Một khái niệm CSR khác do Ủy ban châu Âu (EC) đưa ra năm 2001 đã được chấp nhận rộng rãi là: “CSR là một khái niệm mà các công ty tích hợp các mối quan tâm xã hội và môi trường trong hoạt động kinh doanh của họ và trong tương tác với các bên liên quan trên cơ sở tự nguyện”. CSR đề cập đến các hoạt động của các công ty bao gồm các mối quan tâm xã hội và môi trường trong hoạt động kinh doanh; trong mối quan hệ và tương tác với các bên liên quan, cũng theo mức độ tham vọng của sự bền vững của công ty (Van và Marrewijk 2003, trang 1).

CSR thường được đo như là một cấu trúc một chiều (Marin and Ruiz, 2007; Lichtenstein và cộng sự, 2004) bao gồm trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm từ thiện. Rất ít nghiên cứu chấp nhận quan điểm đa chiều để đo lường CSR (Maignan, 2001; Decker, 2004; Garcia de los Salmones và cộng sự, 2005) phản LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 ánh rõ ràng hơn các khía cạnh lý thuyết khác nhau; tuy nhiên, cách tiếp cận này cũng đã nhận được sự chỉ trích từ xã hội. Về vấn đề này, những nghiên cứu đã đưa ra quan điểm này dựa trên các cách tiếp cận khác nhau để xác định CSR và dẫn đến sự thiếu tính thống nhất (Turker, 2009). Hơn nữa, nó đã được tuyên bố rằng CSR không có ý nghĩa tương tự cho tất cả các bên liên quan và khái niệm của nó giữa các ngành công nghiệp là khác nhau (Decker, 2004).

Do đó, một công cụ cụ thể hơn là cần thiết để hiểu quan điểm của các bên liên quan trong bối cảnh cụ thể của các ngành công nghiệp. Ví dụ, ngành ngân hàng đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc gia (Beck và cộng sự, 1999) và chủ động tham gia các hoạt động CSR (Marin và cộng sự, 2009; Truscott và cộng sự, 2009) trong khi các ngành khác phản ứng đến CSR do áp lực của bên liên quan bên ngoài (Decker, 2004). Danh tiếng của các tổ chức tài chính phải dựa vào các chương trình trách nhiệm với xã hội của họ (Poolthong and Mandhachitara, 2009), đó là lý do tại sao các tổ chức ngân hàng thường có xếp hạng cao về chỉ số xếp hạng đầu tư quốc tế về CSR (Perez và cộng sự, 2013). Mặc dù có sự quan tâm ngày càng tăng về CSR trong ngành này, nhưng không có nghiên cứu nào đo lường các hoạt động CSR trong ngành ngân hàng với viễn cảnh đa chiều trong một nền kinh tế đang phát triển.

Các cách tiếp cận. Lĩnh vực trách nhiệm xã hội của công ty đã tăng đáng kể trong những thập kỷ qua và hiện nay có rất nhiều lý thuyết, cách tiếp cận và thuật ngữ về CSR tồn tại (Garriga và Mele', 2004). Trong một nghiên cứu của van Marrewijk (2003) đã đưa ra ba cách tiếp cận chính cho mức độ trách nhiệm của một công ty, đó là cách tiếp cận của cổ đông, cách tiếp cận của các bên liên quan và cách tiếp cận xã hội. Dựa trên cách tiếp cận của cổ đông, trách nhiệm xã hội của một doanh nghiệp là tăng lợi nhuận.

Điều này phù hợp với niềm tin của Friedman (1962), người coi sự giàu có cho các cổ đông là mục tiêu chính của một công ty. Cách tiếp cận này cũng tương tự như quan điểm cổ điển về CSR như đã bàn luận của Quazi và O'Brien (2000). Tuy nhiên, có LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 một mối quan tâm ngày càng tăng về sự thất bại của các biện pháp về lợi nhuận để nắm bắt được hiệu suất tổng thể của một công ty. Xã hội bây giờ quan tâm nhiều hơn về hành vi của các công ty và coi đạo đức tốt là kinh doanh tốt.

Để đạt được điều này, hai cách tiếp cận khác của CSR (tiếp cận các bên liên quan và xã hội) đã được thảo luận. Theo phương pháp tiếp cận của các bên liên quan, các tổ chức không chỉ phải chịu trách nhiệm với các cổ đông của mình mà còn phải “đáp ứng được lợi ích của một nhóm các bên liên quan có thể ảnh hưởng hoặc bị ảnh hưởng bởi việc đạt được các mục tiêu của tổ chức”, theo Freeman (1984). Cuối cùng, dựa trên các công ty tiếp cận xã hội có trách nhiệm đối với toàn xã hội và chỉ có thể hoạt động theo sự chấp thuận của công chúng (giấy phép hoạt động). Cách tiếp cận này tương tự như quan điểm hiện đại theo đề xuất của Quazi và O'Brien (2000), nơi mà doanh nghiệp duy trì quan hệ với ma trận rộng hơn của xã hội và có thể đạt được lợi ích cả trong ngắn hạn và về lâu dài từ các hành động có trách nhiệm với xã hội.

CSR thường được đo như là một cấu trúc một chiều (Marin & Ruiz, 2007, Lichtenstein và cộng sự, 2004) bao gồm các trách nhiệm kinh tế, đạo đức, pháp lý và từ thiện. Rất ít nghiên cứu đã chấp nhận quan điểm đa chiều để đo lường CSR (Maignan, 2001; Decker, 2004; Garcia de los Salmones, Herrero, & del Bosque, 2005) phản ánh rõ hơn các khía cạnh lý thuyết khác nhau. Về vấn đề này, những nghiên cứu đã đưa ra các quan điểm dựa trên các cách tiếp cận khác nhau để xác định CSR và dẫn đến sự thiếu nhất trí (Turker, 2009). Hơn nữa, nó đã được tuyên bố rằng CSR không có ý nghĩa tương tự cho tất cả các bên liên quan và khái niệm của nó khác nhau giữa các ngành (Decker, 2004).

Do đó, một công cụ cụ thể hơn là cần thiết để hiểu quan điểm của các bên liên quan trong bối cảnh các ngành cụ thể. Quan điểm CSR về trách nhiệm đối với các bên liên quan. Quan niệm của các bên liên quan là vấn đề chính yếu đối với CSR (Jamali và Mirshak, 2007). Thuật ngữ “bên liên quan” có phạm vi rộng và được định nghĩa là “những nhóm và cá nhân có thể ảnh hưởng hoặc bị ảnh hưởng bởi việc thực hiện sứ mệnh của một tổ chức” (Freeman, 1984, trang 54).

Các nhà nghiên cứu đã phân loại LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 các bên liên quan là tiểu học hoặc trung học, tự nguyện hoặc không tự nguyện và bên ngoài hoặc bên trong (Turker, 2009). Các bên liên quan, “hành động chính thức hoặc không chính thức, riêng lẻ hoặc tập thể, là một yếu tố chính trong môi trường bên ngoài của công ty có thể ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực đến tổ chức” (Murray và Vogel, 1997, trang 142). Theo quan điểm của các bên liên quan, thách thức chính đối với các nhà quản lý và các lý thuyết là phải biết làm thế nào để cải thiện mối quan hệ giữa các bên liên quan với công ty bằng cách đem lại lợi ích cho nhau (Bhattacharya và cộng sự, 2009). Những lợi ích này có thể có xung đột lợi ích giữa các bên liên quan; Một lợi ích có thể giữ giá trị cho một bên liên quan trong khi một bên liên quan khác có thể không coi nó là có giá trị (Bhattacharya và cộng sự, 2009).

Để hiểu rõ hơn về kết quả của các hoạt động CSR, cần phải có hiểu biết về lợi ích của các bên liên quan (Bhattacharya và cộng sự, 2009). Có rất ít tài liệu về cơ chế tâm lý nhằm thúc đẩy phản ứng của các bên liên quan đến các hoạt động CSR do các công ty thực hiện (Bhattacharya và cộng sự, 2009).