Luận văn: Hoạch định tài chính doanh nghiệp FDI tại Việt Nam - Nguyễn Thành Tân

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh hoạch định tài chính ở các doanh nghiệp fdi tại việt nam và xu hướng mời trong quản trị tài, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thành Tân
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Tấn Hoàng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. HCM
• Chuyên ngành: Kinh tế Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Hoạch Định Tài Chính Ở Các Doanh Nghiệp FDI Tại Việt Nam Và Xu Hướng Mới Trong Quản Trị Tài Chính Công Ty
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Danh mục các từ viết tắt
• Danh mục các bảng biểu
• Danh mục các hình vẽ, biểu đồ
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
• Phương pháp nghiên cứu của luận văn
• Những điểm mới và đóng góp khoa học từ luận văn này
• Bố cục chính của luận văn
• 1. CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠCH ĐỊNH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP
• 1.1. Chiến lược công ty và chiến lược tài chính (corporate strategy and financial strategy)
• 1.1.1. Chiến lược công ty
• 1.1.1.1. Các yếu tố ảnh hưởng tới chiến lược
• 1.1.1.2. Mô hình hoạch định luận lý (rational planning model)
• 1.1.1.3. Phân tích chiến lược
• 1.1.1.4. Lựa chọn chiến lược (strategy choice) và thực hiện
• 1.1.2. Chiến lược tài chính công ty
• 1.1.2.1. Quản trị tài chính chiến lược (strategy financial management)
• 1.1.2.2. Quyết định quản trị tài chính (financial management decisions)
• 1.2. Hoạch định tài chính
• 1.2.1. Nguyên tắc hoạch định tài chính
• 1.2.2. Phương pháp lập và hoạch định tài chính
• 1.2.2.1. Hoạch định tài chính là một quy trình liên tục
• 1.2.2.2. Hoạch định tài chính ngắn hạn
• a. Lập ngân sách tiền mặt
• b. Dự báo dòng tiền trực tiếp
• c. Phương pháp lập dòng tiền gián tiếp
• d. Kế hoạch Báo cáo tài chính ngắn hạn
• 1.2.2.3. Hoạch định tài chính dài hạn
• a. Phương pháp bảng cân đối (balance sheet-based forecasting)
• b. Phương pháp tiếp cận doanh thu (Percent of Sales Approach)
• c. Tỷ lệ tăng trưởng nội bộ (Internal Growth Rate – IGR)
• d. Một số điểm đáng lưu ý về hoạch định dòng tiền dài hạn
• 1.3. Tỉ số tài chính
• 1.3.1. Phân tích tỉ số tài chính (ratio analysis)
• 1.3.2. Một số tỉ số tài chính thường dùng tại các doanh nghiệp FDI
• 1.4. Một số vấn đề khác trong hoạch định tài chính công ty
• 1.4.1. So sánh số liệu kế toán
• 1.4.2. So sánh kết quả hoạt động qua các kỳ kế toán
• 1.4.3. So sánh hoạt động với doanh nghiệp cùng ngành
• 1.4.4. So sánh hoạt động của doanh nghiệp khác ngành
• 1.4.5. Dự đoán thất bại trong kinh doanh
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC HOẠCH ĐỊNH TÀI CHÍNH Ở CÁC DOANH NGHIỆP FDI TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng tình hình tài chính ở một số doanh nghiệp FDI tại Việt Nam hiện nay
• 2.1.1. Những tồn tại và nguyên nhân
• 2.1.1.1. Những tác động từ bên ngoài
• 2.1.1.2. Những tác động từ bên trong
• 2.1.2. Thông tin tài chính: Quá nhiều chi tiết và phức tạp
• 2.1.3. Các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam bị “áp đặt” cấu trúc vốn
• 2.2. Tình hình hoạch định tài chính ở một số doanh nghiệp FDI tại Việt Nam
• 2.2.1. Tình hình lập và cập nhật ngân sách công ty FDI
• 2.2.2. Thực tế công tác kế hoạch dòng tiền ở các doanh nghiệp FDI
• 2.2.2.1. Dòng tiền khoẻ mạnh của doanh nghiệp FDI
• 2.2.2.2. Hoạch định dòng tiền trực tiếp
• 2.2.2.3. Hoạch định dòng tiền gián tiếp
• 2.2.3. Phương pháp hoạch định tài chính đang được áp dụng
• 2.2.3.1. Hoạch định tài chính ngắn hạn (Phương pháp tổng hợp)
• 2.2.3.2. Phương pháp hoạch định tài chính dài hạn
• a. Phương pháp trọng số chung (common-size)
• b. Công thức tính nhu cầu vốn dài hạn (External Financing Needed – EFN)
• 2.2.3.3. Tỉ số tài chính thường được áp dụng tại doanh nghiệp FDI
• 2.3. Xu hướng mới trong hoạch định tài chính ở một số doanh nghiệp FDI
• 2.3.1. Quản trị tài chính không chỉ đơn giản là quản trị con số
• 2.3.2. Quản trị tài chính là quản trị hiệu suất hoạt động của tổ chức
• 2.3.3. Phương cách quản lý tài chính mới
• 2.3.4. Xu hướng sẵn sàng đổi mới
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG III: NHỮNG GIẢI PHÁP CẢI THIỆN VÀ QUAN ĐIỂM CỦA TÁC GIẢ NHẰM GIA TĂNG GIÁ TRỊ TRONG CÔNG TÁC HOẠCH ĐỊNH TÀI CHÍNH CÔNG TY
• 3.1. Về phía Ban Lãnh đạo các doanh nghiệp FDI
• 3.1.1. Phải xem trọng công tác tài chính doanh nghiệp
• 3.1.2. Thiết lập báo cáo các chỉ tiêu (KPI) hàng tuần, hàng ngày
• 3.1.3. Thử thách nhân viên
• 3.1.4. Cần thiết phải xây dựng bộ phận kiểm toán nội bộ
• 3.2. Về công tác tài chính kế toán tại doanh nghiệp
• 3.2.1. Thường xuyên đánh giá sức khỏe tài chính công ty
• 3.2.2. Thường xuyên cập nhật kế hoạch ngân sách
• 3.2.3. Phải chuẩn hoá chỉ tiêu, mẫu hoá biểu mẫu
• 3.2.4. Về công tác triển khai cụ thể công việc hoạch định tài chính
• 3.2.4.1. Trong ngắn hạn
• 3.2.4.2. Trong dài hạn
• 3.2.5. Tiến hành hoạch định tài chính toàn diện
• 3.2.6. Lưu ý khi phân tích tỉ số tài chính
• 3.2.7. Về khâu tuyển chọn nhân sự tài chính kế toán
• 3.3. Về phía Nhà nước
• 3.3.1. Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính
• 3.3.2. Liên tục cải tiến chuẩn mực kế toán Việt Nam cho phù hợp với chuẩn mực kế toán quốc tế
• 3.3.3. Đào tạo nâng cao năng lực cán bộ quản lý Nhà nước
• Danh mục tài liệu tham khảo
• Danh sách các phụ lục

Tóm tắt

I. Bí quyết hoạch định tài chính cho doanh nghiệp FDI Việt Nam

Hoạch định tài chính là nền tảng quyết định sự thành bại của mọi doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt Nam. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu và môi trường cạnh tranh khốc liệt, việc xây dựng một chiến lược tài chính vững chắc không chỉ giúp doanh nghiệp tồn tại mà còn tạo ra lợi thế để phát triển bền vững. Một luận văn tài chính UEH tiêu biểu đã chỉ ra rằng, hoạch định tài chính không đơn thuần là việc lập ngân sách, mà là một quy trình liên tục, tích hợp chặt chẽ với chiến lược kinh doanh tổng thể. Nó bao gồm việc phân tích, lựa chọn và thực thi các quyết định về đầu tư, huy động vốn và phân phối lợi nhuận nhằm tối đa hóa giá trị cho chủ sở hữu. Đối với các công ty FDI, công tác này càng trở nên phức tạp do phải tuân thủ cả chuẩn mực kế toán quốc tế (IAS) và Việt Nam (VAS), đồng thời đối mặt với những biến động khó lường của thị trường. Việc hiểu rõ và áp dụng đúng các nguyên tắc, phương pháp hoạch định hiện đại là chìa khóa để quản trị tài chính doanh nghiệp FDI một cách hiệu quả, đảm bảo nguồn lực được phân bổ tối ưu và sẵn sàng đối phó với mọi rủi ro tiềm ẩn. Các đề tài nghiên cứu quản trị tài chính ngày càng tập trung vào việc tìm kiếm các mô hình linh hoạt, giúp doanh nghiệp FDI không chỉ quản lý con số mà còn quản trị hiệu suất hoạt động, từ đó đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng dài hạn.

1.1. Tầm quan trọng của chiến lược tài chính cho công ty FDI

Một chiến lược tài chính cho công ty FDI hiệu quả phải bắt nguồn từ chiến lược kinh doanh tổng thể. Nó không phải là một kế hoạch độc lập mà là kim chỉ nam cho mọi quyết định liên quan đến dòng tiền, cơ cấu vốn và quản trị rủi ro. Theo luận văn của Nguyễn Thành Tân (2009), chiến lược tài chính giúp doanh nghiệp trả lời các câu hỏi cốt lõi: Huy động vốn từ đâu? Đầu tư vào dự án nào? Chính sách cổ tức ra sao? Việc xác định rõ các mục tiêu này giúp các nhà quản trị cấp phát nguồn lực một cách tối ưu, tránh lãng phí và tập trung vào các cơ hội có khả năng sinh lời cao nhất. Hơn nữa, một chiến lược rõ ràng còn là công cụ quan trọng để thu hút các nhà đầu tư và đối tác, tạo dựng niềm tin thông qua sự minh bạch và định hướng phát triển rõ ràng. Đặc biệt tại Việt Nam, nơi có tác động của FDI đến kinh tế Việt Nam rất lớn, việc các doanh nghiệp này hoạt động với một chiến lược tài chính bài bản sẽ góp phần ổn định thị trường và tạo ra giá trị bền vững.

1.2. Mục tiêu cốt lõi trong quản trị tài chính công ty đa quốc gia

Mục tiêu hàng đầu của quản trị tài chính doanh nghiệp FDI là tối đa hóa giá trị tài sản của chủ sở hữu (cổ đông). Mục tiêu này bao trùm lên các mục tiêu khác như tối đa hóa lợi nhuận hay tăng trưởng doanh thu. Bởi lẽ, lợi nhuận cao trong ngắn hạn có thể đi kèm với rủi ro lớn, hoặc việc tăng trưởng doanh thu có thể phải trả giá bằng chi phí vốn cao, làm giảm giá trị thực của doanh nghiệp. Để đạt được mục tiêu này, các nhà quản trị phải cân bằng giữa ba loại quyết định chính: quyết định đầu tư (chọn dự án có NPV dương), quyết định tài trợ (xác định cơ cấu vốn của doanh nghiệp FDI tối ưu giữa nợ và vốn chủ sở hữu), và quyết định phân phối lợi nhuận (chính sách cổ tức). Mỗi quyết định đều có ảnh hưởng qua lại và cần được xem xét trong một bức tranh toàn cảnh, đảm bảo mọi hoạt động đều hướng tới việc gia tăng giá trị bền vững cho doanh nghiệp trong dài hạn.

II. Top thách thức trong quản trị tài chính doanh nghiệp FDI

Bộ phận tài chính tại các doanh nghiệp FDI đang đối mặt với áp lực ngày càng gia tăng từ nhiều phía. Luận văn của Nguyễn Thành Tân (2009) đã thực hiện khảo sát và chỉ ra rằng có tới 62% nhà lãnh đạo tài chính nhìn nhận họ gặp áp lực “lớn” và “rất lớn”. Áp lực này không chỉ đến từ yêu cầu của ban lãnh đạo mà còn từ sự thay đổi của môi trường bên ngoài và những đòi hỏi phức tạp từ bên trong tổ chức. Về mặt bên ngoài, sự khác biệt giữa chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và quốc tế (IAS) là một rào cản lớn, buộc bộ phận tài chính phải tốn nhiều thời gian để giải trình và lập báo cáo song song. Các quy định về chứng từ, hóa đơn (ví dụ: hóa đơn đỏ) cũng tạo ra gánh nặng hành chính không nhỏ. Bên cạnh đó, các đạo luật quốc tế như Sarbanes-Oley (SOX) yêu cầu sự kiểm soát nội bộ và quy trình báo cáo chặt chẽ hơn, làm tăng chi phí và thời gian tuân thủ. Về mặt nội bộ, bộ phận tài chính thường phải chật vật để chứng minh vai trò và giá trị của mình, thay vì bị coi là một trung tâm chi phí. Họ cần chuyển mình từ vai trò kế toán đơn thuần sang đối tác chiến lược, cung cấp thông tin phân tích sâu sắc để hỗ trợ ra quyết định. Những thách thức này đòi hỏi một sự thay đổi toàn diện trong tư duy và phương pháp lập kế hoạch tài chính doanh nghiệp.

2.1. Áp lực từ chính sách tài chính cho doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài

Môi trường pháp lý tại Việt Nam đặt ra nhiều thách thức cho công tác quản trị tài chính doanh nghiệp FDI. Sự khác biệt trong ghi nhận doanh thu, chi phí giữa VAS và IAS là một ví dụ điển hình. Luận văn trích dẫn trường hợp công ty ECS-Electronics Việt Nam phải phân bổ chi phí trước hoạt động trong 3 năm theo VAS, thay vì được ghi nhận một lần theo IAS, gây ra sự khác biệt trong báo cáo tài chính gửi về công ty mẹ. Thêm vào đó, các quy định về hóa đơn, chứng từ bắt buộc và ngôn ngữ báo cáo cũng làm tăng khối lượng công việc hành chính. Kết quả khảo sát cho thấy bộ phận tài chính tại các doanh nghiệp FDI dành khoảng 20% thời gian cho công tác thuế và các thủ tục hành chính liên quan, đây là những công việc được cho là “không mang lại giá trị gia tăng” (no added value). Áp lực tuân thủ chính sách tài chính cho doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài đòi hỏi nhân sự phải có chuyên môn sâu và liên tục cập nhật.

2.2. Yêu cầu ngày càng cao từ cổ đông và nhà đầu tư quốc tế

Cổ đông và các nhà đầu tư ngày nay không còn thụ động. Họ đòi hỏi sự minh bạch cao hơn, thông tin phải được cung cấp nhanh chóng và chính xác về cả tình hình hiện tại và dự báo tương lai. Theo một khảo sát của tạp chí CFO Managize được trích dẫn trong luận văn, 53% nhà quản trị tài chính cho biết họ phải dành nhiều thời gian hơn cho cổ đông so với trước đây. Áp lực này buộc các CFO không chỉ phải nắm vững các con số mà còn phải có kỹ năng giao tiếp, giải trình xuất sắc để thảo luận về chiến lược và kết quả phân tích tài chính công ty đa quốc gia. Việc phải làm hài lòng các bên liên quan, đồng thời đảm bảo tính trung thực của báo cáo tài chính, tạo ra một sức ép khổng lồ, đôi khi dẫn đến những hành vi “xào nấu” số liệu để tạo ra một bức tranh tài chính đẹp hơn, tiềm ẩn rủi ro lớn cho doanh nghiệp.

III. Phương pháp lập kế hoạch tài chính doanh nghiệp FDI hiệu quả

Để vượt qua các thách thức, việc áp dụng các phương pháp lập kế hoạch tài chính doanh nghiệp một cách có hệ thống là yêu cầu bắt buộc. Hoạch định tài chính được chia thành hai cấp độ chính: ngắn hạn và dài hạn, mỗi cấp độ có mục tiêu và công cụ riêng nhưng phải nhất quán với nhau. Hoạch định ngắn hạn, thường kéo dài dưới một năm, tập trung vào việc quản lý vốn lưu động và đảm bảo tính thanh khoản. Công cụ quan trọng nhất là lập ngân sách tiền mặt, giúp dự báo các khoản thu chi, xác định thời điểm thặng dư hoặc thâm hụt tiền để có kế hoạch vay hoặc đầu tư kịp thời. Hoạch định dài hạn, thường từ 3-10 năm, gắn liền với các quyết định đầu tư chiến lược và cấu trúc vốn. Phương pháp phổ biến bao gồm dự báo dựa trên bảng cân đối kế toán (balance sheet-based forecasting) và phương pháp phần trăm doanh thu (percent of sales approach). Các phương pháp này giúp doanh nghiệp ước tính nhu cầu vốn cần tài trợ từ bên ngoài (External Financing Needed - EFN) để thực hiện các kế hoạch tăng trưởng. Một mô hình tài chính doanh nghiệp toàn diện sẽ kết hợp cả hai cấp độ hoạch định, tạo ra một quy trình liên tục, linh hoạt và có khả năng điều chỉnh trước những thay đổi của môi trường kinh doanh.

3.1. Hoạch định tài chính ngắn hạn và cách tối ưu hóa dòng tiền

Mục tiêu chính của hoạch định tài chính ngắn hạn là đảm bảo doanh nghiệp luôn có đủ tiền mặt để đáp ứng các nghĩa vụ thanh toán. Việc tối ưu hóa dòng tiền là cực kỳ quan trọng, bởi một doanh nghiệp có lợi nhuận cao vẫn có thể phá sản nếu thiếu tiền mặt. Công cụ chính là lập ngân sách tiền mặt, bao gồm việc dự báo chi tiết các dòng tiền vào (từ bán hàng, thu hồi nợ) và dòng tiền ra (trả nhà cung cấp, lương, thuế, lãi vay). Luận văn đã phân biệt hai phương pháp lập dòng tiền: trực tiếp và gián tiếp. Phương pháp trực tiếp thể hiện cụ thể các khoản thu, chi bằng tiền, trong khi phương pháp gián tiếp điều chỉnh từ lợi nhuận cho các khoản mục phi tiền mặt (như khấu hao) và thay đổi trong vốn lưu động. Việc dự báo chính xác giúp doanh nghiệp chủ động trong việc tìm kiếm nguồn tài trợ với chi phí hợp lý khi thiếu hụt, hoặc đầu tư các khoản tiền nhàn rỗi để tăng thêm lợi nhuận.

3.2. Hoạch định tài chính dài hạn Định hình cơ cấu vốn của doanh nghiệp FDI

Hoạch định tài chính dài hạn giúp định hình tương lai của doanh nghiệp. Nó trả lời câu hỏi: Để đạt được mục tiêu tăng trưởng doanh thu X% trong 5 năm tới, doanh nghiệp cần thêm bao nhiêu tài sản và nguồn vốn để tài trợ cho số tài sản đó? Phương pháp tiếp cận theo phần trăm doanh thu là một công cụ hữu ích. Nó giả định rằng một số khoản mục trên báo cáo tài chính (như hàng tồn kho, khoản phải thu, chi phí giá vốn) có mối quan hệ tỷ lệ thuận với doanh thu. Bằng cách dự báo doanh thu, doanh nghiệp có thể ước tính được tổng tài sản cần thiết. Sau đó, so sánh với nguồn vốn tự có (lợi nhuận giữ lại) để xác định nhu cầu vốn từ bên ngoài. Quyết định huy động thêm nợ hay vốn chủ sở hữu sẽ tác động trực tiếp đến cơ cấu vốn của doanh nghiệp FDI và mức độ quản trị rủi ro tài chính.

IV. Cách phân tích tài chính công ty đa quốc gia một cách chính xác

Phân tích tài chính là công cụ không thể thiếu trong cả quá trình hoạch định và kiểm soát. Nó giúp đánh giá “sức khỏe” tài chính của doanh nghiệp, xác định điểm mạnh, điểm yếu và đưa ra các quyết định điều chỉnh kịp thời. Việc phân tích tài chính công ty đa quốc gia dựa chủ yếu vào các tỷ số tài chính, được chia thành các nhóm chính: khả năng sinh lời, đòn bẩy tài chính, thanh khoản và hiệu quả hoạt động. Luận văn đặc biệt nhấn mạnh mô hình Dupont, một công cụ phân tích toàn diện cho thấy tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) được cấu thành từ ba yếu tố: biên lợi nhuận ròng, vòng quay tổng tài sản và đòn bẩy tài chính. Điều này giúp nhà quản trị xác định chính xác nguyên nhân gốc rễ của sự thay đổi trong hiệu quả sinh lời. Tuy nhiên, việc phân tích các con số riêng lẻ là chưa đủ. Cần phải so sánh chúng qua nhiều kỳ kế toán để nhận diện xu hướng, so sánh với các doanh nghiệp cùng ngành để xác định vị thế cạnh tranh, và đặt trong bối cảnh kinh tế vĩ mô để có một cái nhìn toàn diện và chính xác nhất. Đây là nền tảng để dự báo và thực hiện quản trị rủi ro tài chính hiệu quả.

4.1. Sử dụng mô hình tài chính doanh nghiệp và các tỉ số then chốt

Các tỷ số tài chính là ngôn ngữ của kinh doanh. Một số tỷ số then chốt thường được sử dụng tại các doanh nghiệp FDI bao gồm: Tỷ suất sinh lời trên vốn sử dụng (ROCE), thể hiện hiệu quả của việc sử dụng toàn bộ nguồn vốn để tạo ra lợi nhuận; Tỷ số nợ trên vốn chủ sở hữu, đo lường mức độ rủi ro tài chính; và các tỷ số thanh khoản (hiện hành, nhanh) để đánh giá khả năng thanh toán nợ ngắn hạn. Việc xây dựng một mô hình tài chính doanh nghiệp tích hợp các tỷ số này cho phép nhà quản trị thực hiện các phân tích kịch bản (scenario analysis), ví dụ: “Nếu doanh thu giảm 10% thì ROE sẽ thay đổi như thế nào?”. Điều này giúp doanh nghiệp chuẩn bị trước các phương án ứng phó, nâng cao năng lực quản trị.

4.2. Kỹ thuật so sánh và dự báo rủi ro tài chính trong doanh nghiệp

Phân tích tài chính chỉ thực sự có ý nghĩa khi được đặt trong một bối cảnh so sánh. Có ba cấp độ so sánh quan trọng: (1) So sánh nội bộ qua các thời kỳ để thấy được xu hướng phát triển của chính doanh nghiệp; (2) So sánh với các đối thủ cạnh tranh hoặc trung bình ngành để đánh giá hiệu quả tương đối; (3) So sánh với các ngành khác để xem xét cơ hội đầu tư. Bên cạnh đó, các tỷ số tài chính còn là dấu hiệu sớm để dự báo những khó khăn. Ví dụ, một tỷ số thanh khoản giảm dần kết hợp với đòn bẩy tài chính tăng cao có thể là dấu hiệu của rủi ro mất khả năng thanh toán. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu này là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong quy trình quản trị rủi ro tài chính.

V. Xu hướng mới trong quản trị tài chính công ty FDI tại Việt Nam

Ngành tài chính đang chứng kiến những thay đổi mang tính cách mạng, đòi hỏi các nhà quản trị phải liên tục cập nhật và thích ứng. Các xu hướng mới đang định hình lại vai trò và phương pháp quản trị tài chính công ty FDI. Thứ nhất, vai trò của CFO đã vượt ra ngoài việc quản lý con số để trở thành một đối tác chiến lược, tham gia sâu vào quá trình hoạch định và ra quyết định kinh doanh. Họ cần quản trị hiệu suất hoạt động của toàn bộ tổ chức, chứ không chỉ riêng bộ phận tài chính. Thứ hai, sự phát triển vũ bão của công nghệ đang tạo ra một cuộc chuyển đổi số trong ngành tài chính. Các công cụ phân tích dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ tài chính (Fintech) giúp tự động hóa các quy trình thủ công, cung cấp các phân tích dự báo chính xác hơn và hỗ trợ ra quyết định nhanh chóng. Cuối cùng, yếu tố bền vững ngày càng được chú trọng. Các quyết định tài chính không chỉ dựa trên lợi nhuận mà còn phải xem xét các yếu tố Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG). Tài chính bền vững (ESG) không còn là một lựa chọn mà đang trở thành yêu cầu bắt buộc từ các nhà đầu tư và người tiêu dùng, ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị dài hạn của doanh nghiệp.

5.1. Chuyển đổi số và vai trò của Fintech trong quản trị tài chính

Công nghệ đang làm thay đổi sâu sắc cách thức hoạt động của bộ phận tài chính. Fintech trong quản trị tài chính không chỉ giới hạn ở các ứng dụng thanh toán, mà còn bao gồm các nền tảng hoạch định và phân tích tài chính (FP&A) thông minh, các hệ thống quản trị rủi ro tự động và công nghệ blockchain giúp tăng cường tính minh bạch, an toàn cho các giao dịch. Việc áp dụng chuyển đổi số trong ngành tài chính giúp doanh nghiệp FDI giảm chi phí hoạt động, tăng hiệu suất làm việc và quan trọng hơn là có được những thông tin phân tích sâu sắc, theo thời gian thực. Thay vì dành phần lớn thời gian để thu thập và xử lý dữ liệu, nhân sự tài chính có thể tập trung vào việc diễn giải thông tin và đưa ra các khuyến nghị chiến lược có giá trị cao.

5.2. Tài chính bền vững ESG và tác động đến chiến lược công ty

Xu hướng tài chính bền vững (ESG) đang định hình lại các tiêu chuẩn đầu tư và quản trị doanh nghiệp. Các nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến việc doanh nghiệp FDI quản lý các rủi ro liên quan đến biến đổi khí hậu, đối xử với người lao động và có một cơ cấu quản trị minh bạch như thế nào. Việc tích hợp các tiêu chí ESG vào chiến lược tài chính cho công ty FDI không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý và danh tiếng mà còn có thể mở ra các cơ hội mới, chẳng hạn như tiếp cận các nguồn vốn xanh hoặc thu hút nhân tài có cùng giá trị. Quản trị tài chính hiện đại đòi hỏi phải cân bằng giữa mục tiêu lợi nhuận ngắn hạn và mục tiêu tạo ra giá trị bền vững cho tất cả các bên liên quan trong dài hạn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kể từ khi Luật Đầu tư nước ngoài năm 1987 được ban hành, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã trở thành động lực then chốt, đóng góp khoảng 15% đến 20% vào quy mô GDP của Việt Nam. Tuy nhiên, làn sóng tự do hóa thương mại và sự cạnh tranh khốc liệt trên thị trường quốc tế đã đặt các doanh nghiệp FDI trước bài toán sống còn về năng lực quản trị tài chính doanh nghiệp. Thực tế vận hành cho thấy phần lớn các đơn vị này vẫn đối mặt với áp lực quản lý nặng nề, thiếu hụt một mô hình dự báo tài chính chuẩn hóa và thường xuyên bị áp đặt cấu trúc vốn từ công ty mẹ ở nước ngoài. Tình trạng này làm suy giảm tính chủ động trong việc kiểm soát thanh khoản và tối ưu hóa chi phí sử dụng vốn.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Kinh tế Tài chính – Ngân hàng của tác giả Nguyễn Thành Tân, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Nguyễn Tấn Hoàng tại Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, được thực hiện nhằm giải quyết trực tiếp bài toán cấp bách này. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản trị tài chính chiến lược, phân tích sâu thực trạng công tác lập ngân sách, hoạch định dòng tiền tại các doanh nghiệp FDI, đồng thời định hình các xu hướng quản trị tài chính hiện đại.

Phạm vi nghiên cứu bao quát các hoạt động sản xuất kinh doanh của khối doanh nghiệp FDI tại thị trường Việt Nam giai đoạn từ năm 2001 đến năm 2009, với các điển cứu thực tế tiêu biểu từ các tập đoàn đa quốc gia. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp khung mô hình hoạch định chuẩn mực, hướng tới mục tiêu cắt giảm chi phí quản lý tài chính xuống mức 1% doanh thu và nâng tỷ trọng thời gian phân tích chiến lược hỗ trợ ra quyết định lên mức 50%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng Mô hình hoạch định luận lý (Rational Planning Model) và Lý thuyết Quản trị tài chính chiến lược (Strategic Financial Management). Mô hình hoạch định luận lý thiết lập quy trình quản trị theo chu trình khép kín gồm sáu bước: xác định mục tiêu định lượng, nhận dạng vấn đề và hệ thống nguồn lực, đề xuất giải pháp tài chính, phân tích đánh giá phương án, lựa chọn chiến lược tối ưu và triển khai thực thi. Quản trị tài chính chiến lược gắn kết chặt chẽ ba quyết định nền tảng: quyết định đầu tư vốn dài hạn, quyết định cấu trúc huy động vốn và chính sách phân phối lợi nhuận nhằm tối đa hóa giá trị doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, luận văn chuẩn hóa bốn khái niệm tài chính then chốt:

1. Nhu cầu vốn tài trợ từ bên ngoài (External Financing Needed - EFN) dựa trên phương pháp tiếp cận tỷ lệ phần trăm doanh thu (Percent of Sales Approach).
2. Tỷ lệ tăng trưởng nội bộ (Internal Growth Rate - IGR), phản ánh mức tăng trưởng tài sản tối đa mà doanh nghiệp có thể đạt được chỉ từ nguồn lợi nhuận giữ lại mà không cần huy động vốn nợ hay vốn cổ phần mới.
3. Quản lý nguồn quỹ chiến lược (Strategic Fund Management), phân tầng tài sản theo ba cấp độ thanh khoản để ứng phó với các cú sốc dòng tiền đột xuất.
4. Mô hình phân tích DuPont kết hợp chỉ số thu nhập trên vốn sử dụng (Return on Capital Employed - ROCE) và lợi nhuận trước thuế và lãi vay (EBIT), tạo thước đo chuẩn xác để đánh giá hiệu quả sinh lời tổng thể trên tổng nguồn vốn đầu tư.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng phương pháp duy vật biện chứng kết hợp phương pháp diễn dịch hệ thống và quy nạp thực tiễn. Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm dữ liệu thứ cấp từ các ấn phẩm phân tích tài chính quốc tế uy tín của CFO Magazine, Price Waterhouse, cùng hệ thống dữ liệu sơ cấp được thu thập trực tiếp tại Việt Nam. Cỡ mẫu nghiên cứu khảo sát bao gồm 52 doanh nghiệp FDI đang hoạt động sản xuất kinh doanh tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và các vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Phương pháp chọn mẫu phi xác suất kết hợp giữa chọn mẫu thuận tiện và chọn mẫu chuyên gia được lựa chọn, hướng đến đối tượng khảo sát trực tiếp là các Giám đốc Tài chính (CFO), Kế toán trưởng và chuyên viên tài chính cấp cao. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích định tính kết hợp định lượng chỉ số tài chính là nhằm phản ánh khách quan khoảng cách giữa chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và chuẩn mực kế toán quốc tế (IAS). Đồng thời, phương pháp này cho phép kiểm chứng độ chính xác của các mô hình dự báo dòng tiền trực tiếp, gián tiếp trong khung thời gian từ 1 đến 5 năm tài chính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra bốn phát hiện thực tiễn quan trọng về bức tranh quản trị tài chính tại các doanh nghiệp FDI:

Thứ nhất, áp lực vận hành đối với đội ngũ lãnh đạo tài chính ở mức rất cao. Dữ liệu thực nghiệm chỉ ra rằng 62% nhà lãnh đạo tài chính thừa nhận phải chịu áp lực công việc lớn đến rất lớn, dẫn đến việc có tới 225 Giám đốc Tài chính tại các tập đoàn thuộc danh sách Fortune 500 từ chức trong giai đoạn từ năm 2001 đến tháng 11 năm 2004. Thời gian làm việc trung bình của nhân sự tài chính tăng mạnh từ 49 giờ lên 53 giờ mỗi tuần.

Thứ hai, tại Việt Nam, có tới 52,52% doanh nghiệp FDI được khảo sát xác nhận bộ phận tài chính phải dành tới khoảng 20% tổng quỹ thời gian cho các công tác giải trình thuế, thủ tục hành chính bắt buộc và dịch thuật chứng từ theo quy định địa phương. Đây là nhóm công việc được đánh giá không tạo ra giá trị gia tăng trực tiếp cho hoạt động kinh doanh.

Thứ ba, các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam bị chi phối và áp đặt cấu trúc vốn nghiêm ngặt từ tập đoàn mẹ, làm hạn chế tính chủ động trong việc tái cấu trúc nợ ngắn hạn và dài hạn khi đối mặt với biến động tỷ giá.

Thứ tư, phương pháp dự báo dòng tiền còn mang tính chắp vá. Việc ứng dụng công thức tính nhu cầu vốn EFN và phương pháp trọng số chung (common-size) chưa được thực hiện đồng bộ, khiến tỷ lệ sai lệch giữa kế hoạch ngân sách dự báo và kết quả thực tế tại một số đơn vị dao động từ 15% đến 25%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các tồn tại trên xuất phát từ sự khác biệt cơ chế giữa chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và chuẩn mực kế toán quốc tế (IAS). Điển hình như trường hợp của Công ty Trách nhiệm hữu hạn ECS - Electronics Việt Nam, doanh nghiệp bắt buộc phải phân bổ chi phí trước hoạt động trong vòng 3 năm theo VAS, thay vì được kết chuyển toàn bộ một lần vào chi phí năm đầu tiên theo IAS. Điều này tạo áp lực giải trình báo cáo song song, tiêu tốn nhiều nguồn lực nhân sự. Hơn nữa, việc ứng dụng các hệ thống phần mềm ERP chưa đạt độ tối ưu khiến dữ liệu quản trị bị quá tải chi tiết kỹ thuật nhưng thiếu vắng các báo cáo phân tích xu hướng.

Khi so sánh với xu hướng quản trị quốc tế theo khảo sát của Price Waterhouse, các doanh nghiệp phát triển đã tái cấu trúc thành công khi hạ chi phí tài chính từ 3% xuống còn 1% doanh thu, đồng thời nâng năng lực hỗ trợ ra quyết định từ mức 10% lên 50%.

Dữ liệu của luận văn được minh họa rõ nét qua các bảng biểu phân tích báo cáo tài chính của Công ty Cổ phần United Pharma và Công ty ECS - Electronics Việt Nam, kết hợp cùng biểu đồ cấu trúc nguồn vốn và sơ đồ quy trình luân chuyển ngân sách. Các minh chứng này khẳng định rằng việc chuyển dịch từ tư duy ghi chép kế toán lịch sử sang quản trị hiệu suất tổ chức và hoạch định tài chính toàn diện là yêu cầu bắt buộc để nâng cao chỉ số ROCE và duy trì sức khỏe dòng tiền bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đưa ra bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể:

Thứ nhất, chuẩn hóa hệ thống báo cáo chỉ tiêu tài chính và lập ngân sách cuốn chiếu. Ban Lãnh đạo và CFO doanh nghiệp FDI cần triển khai hệ thống báo cáo KPI tài chính theo tuần và theo ngày, áp dụng phương pháp lập ngân sách cuốn chiếu (Rolling Forecast) cho kỳ hạn từ 6 tháng đến 12 tháng. Mục tiêu giảm thiểu tỷ lệ sai lệch dự báo dòng tiền xuống dưới 5%, hoàn thiện quy trình trong thời hạn 6 tháng.

Thứ hai, tự động hóa tác vụ kế toán và mẫu hóa biểu mẫu quản trị. Đội ngũ kế toán trưởng cần tiến hành chuẩn hóa biểu mẫu nội bộ, tinh gọn quy trình đối chiếu dữ liệu nhằm kéo giảm tỷ lệ thời gian dành cho các thủ tục thuế và hành chính từ mức 20% hiện tại xuống dưới 10% trong vòng 1 năm thực hiện.

Thứ ba, thiết lập bộ phận kiểm toán nội bộ và quản trị cấu trúc vốn chủ động. Hội đồng quản trị các doanh nghiệp FDI cần xây dựng ban kiểm toán nội bộ độc lập trong lộ trình 9 tháng, định kỳ giám sát tỷ số đòn bẩy tài chính, kiểm soát rủi ro tỷ giá và duy trì hệ số thanh toán nhanh tối thiểu từ 1,5 lần trở lên.

Thứ tư, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Bộ Tài chính và các cơ quan quản lý Nhà nước cần tiếp tục lộ trình hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam tiệm cận với chuẩn mực quốc tế IAS/IFRS, mở rộng công nhận chứng từ điện tử thương mại quốc tế, thực hiện liên tục trong giai đoạn từ 2 đến 3 năm nhằm tạo môi trường đầu tư thông thoáng cho khối doanh nghiệp FDI.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo học thuật và ứng dụng chuyên sâu dành cho bốn nhóm đối tượng:

Thứ nhất, Giám đốc Tài chính (CFO) và Kế toán trưởng tại các doanh nghiệp FDI: Khai thác phương pháp dự báo dòng tiền trực tiếp, gián tiếp và công thức tính toán nhu cầu vốn EFN để xây dựng kế hoạch ngân sách thường niên chính xác và linh hoạt.

Thứ hai, Tổng Giám đốc (CEO) và các Nhà điều hành doanh nghiệp: Nắm vững mối quan hệ tương hỗ giữa chiến lược kinh doanh và chiến lược tài chính, sử dụng hệ thống báo cáo hiệu suất (BPM) rút gọn để đưa ra quyết định phân bổ nguồn vốn đầu tư mở rộng sản xuất.

Thứ ba, Chuyên viên phân tích tài chính và Tư vấn đầu tư: Vận dụng mô hình phân tích DuPont, chỉ số ROCE và kỹ thuật phân tích trọng số chung (common-size) để thẩm định sức khỏe tài chính, đo lường mức độ an toàn đòn bẩy vốn của các dự án FDI tại Việt Nam.

Thứ tư, Giảng viên, Học viên cao học và Nghiên cứu sinh ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu nghiên cứu chuyên khảo về sự tương thích giữa chuẩn mực kế toán quốc gia và quốc tế, cũng như bài học thực tiễn về quản trị tài chính tại các tập đoàn đa quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

Hoạch định tài chính khác biệt như thế nào so với công tác kế toán tài chính truyền thống? Kế toán tài chính truyền thống tập trung phản ánh các số liệu quá khứ nhằm tuân thủ quy định pháp luật và thuế. Ngược lại, hoạch định tài chính là quy trình liên tục hướng tới tương lai, sử dụng các công cụ dự báo dòng tiền trực tiếp và gián tiếp để định hình chiến lược kinh doanh. Điển hình như tại Công ty ECS - Electronics Việt Nam, việc hoạch định giúp xác định chính xác nhu cầu vốn trước khi mở rộng nhà xưởng.

Công thức tính nhu cầu vốn tài trợ từ bên ngoài (EFN) hỗ trợ doanh nghiệp ra quyết định gì? Công thức EFN tính toán mức chênh lệch giữa tài sản gia tăng dự kiến và nguồn vốn nợ, vốn chủ sở hữu phát sinh tự nhiên theo tỷ lệ phần trăm doanh thu. Khi EFN có giá trị dương, doanh nghiệp biết trước mức thâm hụt tài chính để chủ động tìm kiếm các nguồn vốn vay ngân hàng với chi phí thấp hoặc huy động vốn cổ phần, tránh việc gián đoạn thanh khoản.

Tại sao sự khác biệt giữa chuẩn mực VAS và IAS lại tạo áp lực lớn cho doanh nghiệp FDI? Khoảng cách giữa hai chuẩn mực buộc doanh nghiệp phải lập song song hai hệ thống báo cáo. Ví dụ, theo VAS, chi phí trước hoạt động phải phân bổ trong 3 năm, trong khi IAS cho phép ghi nhận toàn bộ ngay năm đầu. Sự không đồng nhất này khiến nhân sự tài chính phải tốn thêm thời gian giải trình số liệu phức tạp với cơ quan thuế địa phương và tập đoàn mẹ.

Chỉ số thu nhập trên vốn sử dụng (ROCE) mang lại giá trị phân tích gì vượt trội? Chỉ số ROCE đo lường tỷ lệ sinh lời trên tổng nguồn vốn đầu tư thực tế bằng cách lấy EBIT chia cho tổng tài sản trừ nợ ngắn hạn. Chỉ số này loại bỏ các biến động về cấu trúc thuế và chi phí lãi vay, giúp ban quản trị so sánh khách quan hiệu quả kinh doanh nội tại giữa các công ty con trong tập đoàn hoặc với các đối thủ cùng ngành.

Làm thế nào để doanh nghiệp xử lý hiệu quả tình trạng thiếu hụt tiền mặt đột xuất? Doanh nghiệp cần áp dụng mô hình quản lý nguồn quỹ chiến lược, nhanh chóng tối ưu hóa vốn lưu động bằng cách đẩy mạnh thu hồi nợ phải thu và giải phóng tồn kho. Nếu áp lực thanh khoản vẫn cao, doanh nghiệp tiến hành chuyển đổi các tài sản phi cốt lõi như các khoản đầu tư ngắn hạn thành tiền mặt hoặc tái thương lượng kỳ hạn thanh toán với nhà cung cấp.

Kết luận

Công trình nghiên cứu đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu đặt ra với năm điểm nhấn cốt lõi:

• Hệ thống hóa vững chắc cơ sở lý luận về quản trị tài chính chiến lược và mô hình hoạch định luận lý dành riêng cho loại hình doanh nghiệp FDI.
• Phản ánh trung thực thực trạng áp lực quản trị, chứng minh 52,52% doanh nghiệp FDI dành khoảng 20% thời gian cho các công tác hành chính, thuế chưa mang lại giá trị gia tăng.
• Chuẩn hóa bộ công cụ định lượng thực tiễn gồm mô hình DuPont, phương pháp tỷ lệ phần trăm doanh thu, công thức tính nhu cầu vốn EFN và kỹ thuật lập dòng tiền gián tiếp.
• Xác lập xu hướng chuyển dịch tất yếu từ kế toán ghi nhận số liệu thuần túy sang quản trị hiệu suất tổ chức (BPM) nhằm hỗ trợ đắc lực cho công tác ra quyết định chiến lược.
• Đề xuất gói giải pháp bốn trọng tâm đồng bộ cho ban lãnh đạo doanh nghiệp, đội ngũ tài chính kế toán và các cơ quan quản lý Nhà nước với lộ trình triển khai rõ ràng từ 6 tháng đến 3 năm.

Luận văn của tác giả Nguyễn Thành Tân là tài liệu khoa học giá trị, cung cấp giải pháp thực tiễn giúp các doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo toàn dòng tiền trong kỷ nguyên hội nhập. Các nhà quản trị, chuyên gia tài chính và quý độc giả hãy nghiên cứu và ứng dụng ngay các khung mô hình này vào thực tiễn quản trị để kiến tạo nền tảng tài chính vững mạnh và gia tăng giá trị doanh nghiệp bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề bắt đầu từ những câu hỏi như là: Tình trạng công tác tài chính của chúng ta như thế nào? Trong tương lai những năm tiếp theo chúng ta đi đến đâu? Cải tiến gì không? b) Bước 2: Đặt mục tiêu. Mục đích của chúng ta là gì? Giá trị đóng góp công tác tài chính như thế nào? Liệu chúng ta đã làm việc có hiệu quả chưa? Bộ máy tài chính hoạt động như vậy có ổn không? c) Bước 3: Hoạch định: Những câu hỏi như: Chúng ta cần làm gì để tăng cao hiệu suất của mình? Chúng ta cần những nguồn lực nào? Những hành động này sẽ ảnh hưởng đến hiệu suất của chúng ta như thế nào? d) Bước 4: Hành động: Triển khai tổ chức thực hiện những kế hoạch đã vạch ra, tận dụng triệt để mọi nguồn lực hiện có để thực hiện công việc hiệu quả nhất. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2: QUY TRÌNH HOẠCH ĐỊNH TÀI CHÍNH CÔNG TY Kiểm tra Nhóm làm việc Đặt mục tiêu Hành động trực tiếp Hoạch định Chú thích: : Thử thách : Giám sát : Yêu cầu được vạch ra 1.2 Hoạch định tài chính ngắn hạn a) Lập ngân sách tiền mặt. Bất kỳ sự thâm hụt vốn nào của doanh nghiệp cũng được tài trợ bằng: - Vay: Doanh nghiệp phải lên kế hoạch vay sẵn sàng hoặc nguồn vay thay thế.

- Tăng cường thu nợ và trì hoãn thanh toán nợ. - Bán các khoản đầu tư ngắn hạn - Hoặc ứng trước tiền hàng, tiền dịch vụ Tiền hay lợi nhuận, cái nào quan trọng hơn? LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 14 Kế hoạch lưu chuyển tiền tệ giúp doanh nghiệp có thời gian để sắp xếp nguồn vốn cho doanh nghiệp tốt hơn. Nếu được tiền mặt đã được hoạch định trước, trong trường hợp gặp khó khăn doanh nghiệp có thể dễ dàng chủ động trong việc tìm nguồn huy động với chi phí hợp lý nhất. Đồng thời nếu dự đoán được mức độ và thời hạn thặng dư tiền mặt giúp doanh nghiệp có thể lên kế hoạch đầu tư sinh lợi hơn khoản tiền mặt thăng dư này.

Mục tiêu của doanh nghiệp là tối đa hoá giá trị doanh nghiệp, tuy nhiên không có tiền thì mọi hoạt động của doanh nghiệp sẽ bị ảnh hưởng và tất yếu nó sẽ làm giảm giá trị doanh nghiệp. Thông thường một báo cáo dòng tiền doanh nghiệp chia làm 3 phần - Dòng tiền từ hoạt động sản xuất kinh doanh (hoạt động chính) - Dòng tiền từ hoạt động đầu tư - Dòng tiền từ hoạt động tài chính b) Dự báo dòng tiền trực tiếp Dòng tiền theo phương pháp này được lập trực tiếp trong quá trình lập kế hoạch kết quả hoạt động kinh doanh và kế hoạch bảng cân đối kế toán. Dòng tiền trực tiếp thể hiện chi tiết và cụ thể những khoản thu, khoản chi trong một kỳ nhất định nào đó, dòng tiền được lập chi tiết từng tháng trong một năm hoặc lập cho hai năm liên tục. Việc lập dòng tiền trực tiếp phải có những điều kiện sau: - Doanh thu phải dự đoán cụ thể về số lượng tiêu thụ, giá bán hay trị giá.

- Xác định được chính sách thu tiền bán hàng, bán chịu và chính sách mua hàng, mua chịu hay nói cách khác là kỳ thu tiền hay kỳ thanh toán. - Xác định lượng hàng tồn kho để lên kế hoạch sản xuất - Về chi phí: phải phân loại những khoản chi phí bằng tiền và chi phí phi tiền mặt. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 15 c) Phương pháp lập dòng tiền gián tiếp Đối với những loại hình doanh nghiệp bán lẻ thì thông thường phương pháp gián tiếp được áp dụng. Giả sử rằng hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong một kỳ nhất định chỉ có phát sinh nghiệp vụ là bán hàng và thu toàn bộ tiền hàng trong kỳ, không có phát sinh khoản phải thu và mua hàng thanh toán 100%, không phát sinh khoản phải trả, khấu hao hay không phát sinh định phí thì lượng tiền tồn cuối kỳ cũng chính là lợi nhuận của doanh nghiệp.

Vậy phương pháp lập dòng tiền gián tiếp là cách thức điều chỉnh những yếu tố chi phí phi tiền mặt đã ảnh hưởng trong con số lợi nhuận và những khoản mục khác trên Bảng cân đối kế toán có thay đổi trong kỳ. Một cách khác có thể nghiệm ra rằng biến đổi thuần của con số tiền mặt cuối kỳ và đầu kỳ chính là một phép trừ của các khoản mục của Bảng cân đối kế toán giữa hai thời điểm. Dòng tiền gián tiếp chỉ khác là phương pháp trực tiếp ở khoản mục dòng tiền trong hoạt động kinh doanh. Khác với dòng tiền trực tiếp là những khoản thu, khoản chi trực tiếp bằng tiền mặt từ các nghiệp vụ kế toán, phương pháp gián tiếp đó là các điều chỉnh từ lợi nhuận cho: 1) Thay đổi trong hàng tồn kho, khoản phải thu; 2) Khoản mục khác; 3) Khoản mục phi tiền mặt.

Dòng tiền gián tiếp giúp chúng ta thấy được những ảnh hưởng trong dòng tiền trong hoạt động kinh doanh thông qua các chỉ tiêu trên Bảng cân đối kế toán từ đó nhà quản trị có thể áp dụng cho các quyết định như thay đổi chính sách mua bán chịu, khấu hao, hàng tồn kho… LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 16 d) Kế hoạch Báo cáo tài chính ngắn hạn Việc lập Bảng cân đối kế toán và kế hoạch lãi lỗ trong ngắn hạn cũng rất cần thiết. Kế hoạch Báo cáo lãi lỗ đó là tổng hợp kết quả số lãi dự báo được sau khi kế hoạch doanh thu và kế hoạch chi phí đã tính toán rất cẩn trọng, Báo cáo lãi lỗ ngân sách kết quả phản ảnh số lợi nhuận, hoà vốn, tuy nhiên những kết quả dự báo lỗ thông thường chỉ được nêu ra trong kế hoạch dự phòng trong điều kiện xấu nhất xảy ra.3 Hoạch định tài chính dài hạn a) Phương pháp bảng cân đối (balance sheet-based forecasting) Đây là kế hoạch trong dài hạn, và rất khó để doanh nghiệp có thể xác định được cụ thể các khoản thu, chi trong dài hạn. Kế hoạch này được dựa vào bảng cân đối kế toán được lập cho mục đích của kế toán quản trị. Doanh nghiệp có thể lập Dòng tiền dài hạn cho nhiều năm dựa vào bảng cân đối dự kiến cuối mỗi năm.

Bảng cân đối kế toán dự kiến sẽ được soạn lập dựa trên cơ sở dự đoán giá trị tương lai trong mỗi khoản mục trong bảng cân đối (ngoại trừ khoản mục tiền và đầu tư ngắn hạn sẽ đang được hoạch định). ¾ Tài sản cố định vô hình và đầu tư dài hạn: Khoản mục này nên duy trì bằng giá trị năm hiện hành ngoại trừ một khi doanh nghiệp có lý do hợp lý để dự kiến khác đi. Ngay cả nếu có trường hợp đánh giá lại những tài sản này cũng không làm ảnh hưởng tới dòng tiền của doanh nghiệp. ¾ Tài sản cố định hữu hình: Khoản mục này ước tính theo kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp.

Việc tăng trưởng hay giảm doanh thu sẽ dẫn đến nhu cầu đầu tư tài sản cố định trong dài hạn, nhu cầu về tài sản cố định phải được ước tính trong bảng cân đối kế toán, và tất nhiên việc đánh giá LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 17 lại tăng hay giảm tài sản cố định này (nếu có) cũng không làm biến động dòng tiền của doanh nghiệp. ¾ Tài sản lưu động: số dư dự kiến của hàng tồn kho và khoản phải thu có thể dựa trên những giả định trong mối quan hệ phần trăm (% ) với doanh thu dự kiến; tăng hay giảm ở một mức độ phần trăm nào đó. ¾ Nợ ngắn hạn: • Đối với khoản phải trả cho người bán: Khoản mục này có thể giả định dựa trên mối quan hệ phần trăm (%) nào đó trên doanh thu dự kiến. • Đối với các khoản nợ ngắn hạn bao gồm các khoản vay ngắn hạn nhỏ hơn 1 năm thì phải ước tính giá trị tương lai.

• Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước: phải được ước tính theo thu nhập chịu thuế dự kiến. • Cổ tức phải trả: theo kế hoạch của doanh nghiệp. ¾ Nợ dài hạn: ước tính theo kế hoạch huy động hay trả nợ. ¾ Vốn chủ sở hữu và các quỹ dự phòng: Tuỳ theo kế hoạch hoặc có quyết định huy động thêm hay mua lại cổ phiếu.

Thông thường sẽ không biến động nhiều. ¾ Lợi nhuận chưa phân phối: được tính bằng số lợi nhuận tích lũy cuối năm trước cộng với lợi nhuận dự kiến kỳ này. Các dự kiến này sẽ được tích hợp vào bảng cân đối dự kiến, sau đó lấy tổng vốn chủ sở hữu và các quỹ (bao gồm cả lợi nhuận chưa phân phối) trừ đi tài sản thuần (tổng tài sản trừ đi các khoản nợ) nếu kết quả âm (-), thâm hụt vốn, ngược lại nếu kết quả dương (+) thặng dư tiền. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 18 Áp dụng những cách tính tỷ số trên, các khoản mục mới được đưa vào bảng cân đối dự kiến theo như kế hoạch đã được khắc phục của công ty.

Bước tiếp theo là dùng phân tích tỉ số để đánh giá lại tình hình tài chính mới xem tình hình tài chính mới có phù hợp với chiến lược của công ty hay không? Tùy theo chiến lược tài chính của công ty mà có thể xem xét và điều chỉnh kế hoạch tài chính sao cho phù hợp nhất, ví dụ: đánh giá xem đòn cân nợ mới có hợp lý hay không? ROCE có đạt mức mong đợi hay không? Hoạch định chiến lược dựa vào bảng cân đối kế toán là cơ sở của hoạch định tài chính dài hạn, đây là phương thức nhằm đánh giá quy mô nhu cầu vốn thiếu hay thặng dư theo thời gian, từ đó để làm cơ sở cho việc lập kế hoạch ngân sách ngắn hạn. Tóm lại, việc hoạch định kế hoạch tài chính dài hạn phụ thuộc nhiều vào dự đoán (forecasting) của doanh nghiệp, đồng thời doanh nghiệp phải xác định và đặt ra mục tiêu, từ đó xác định ra những con số tài chính và cuối cùng nhu cầu vốn dài hạn được xác định theo công thức sau: Nhu cầu vốn dài hạn = Tài sản thuần – Tổng nguồn vốn (không bao gồm nợ dài hạn) Trong đó: ¾ Tài sản thuần: Tổng tài sản – (Nợ ngắn hạn + Nợ dài hạn + Dự phòng dài hạn) ¾ Tổng nguồn vốn: Vốn chủ sở hữu + Các quỹ + Lợi nhuận chưa phân phối * Những yếu tố cần xác định trước khi lập dự báo Dự báo doanh thu: thông thường dự đoán một tỷ lệ tăng trưởng nào đó. Phác thảo Bảng báo cáo tài chính: thiếp lập bảng Báo cáo tài chính mục tiêu (projected financial statements). LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.