Luận văn UEH: Các yếu tố tác động quyết định tiêm vắc xin HPV tại TPHCM

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định tiêm vắc xin ngừa ung thư cổ tử cung tại TP Hồ Chí Minh, cung cấp thông tin hữu ích cho cộng đồng.

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thanh Loan
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế Phát triển (KT và QTLVSK)
• Đề tài: Các yếu tố tác động đến quyết định tiêm phòng vắc xin ngừa ung thư cổ tử cung tại thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TRANG PHỤ BÌA
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. SỰ CẦN THIẾT CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Ý NGHĨA NGHIÊN CỨU
• 1.6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.7. CẤU TRÚC CỦA ĐỀ TÀI
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ UNG THƯ CỔ TỬ CUNG
• 2.1.1. Ung thư cổ tử cung
• 2.1.2. Human Papilloma virus (HPV)
• 2.1.3. Phương pháp phòng tránh ung thư cổ tử cung
• 2.1.4. Vắc xin phòng tránh
• 2.2. THUYẾT HÀNH VI DỰ ĐỊNH
• 2.3. NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM CÓ LIÊN QUAN
• 2.3.1. Nghiên cứu ở Việt Nam
• 2.3.2. Nghiên cứu ở nước ngoài
• 2.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. KHUNG PHÂN TÍCH
• 3.2.1. Thái độ về vắc xin phòng ung thư cổ tử cung
• 3.2.2. Chuẩn chủ quan
• 3.2.3. Kiểm soát hành vi
• 3.2.4. Đặc điểm kinh tế xã hội
• 3.3. ĐO LƯỜNG CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH TRONG NGHIÊN CỨU
• 3.3.1. Thái độ về vắc xin phòng ung thư cổ tử cung
• 3.3.2. Chuẩn chủ quan
• 3.3.3. Kiểm soát hành vi thông qua yếu tố về kiến thức về vắc xin phòng ung thư cổ tử cung
• 3.4. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.5. DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.5.1. Quy mô mẫu nghiên cứu
• 3.5.2. Phương pháp chọn mẫu
• 3.5.3. Đối tượng khảo sát
• 3.5.4. Phương pháp khảo sát
• 3.6. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ DỮ LIỆU
• 3.7. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. ĐÁNH GIÁ ĐỘ TIN CẬY CỦA THANG ĐO
• 4.1.1. Kiểm định Cronbach’s Alpha
• 4.1.2. Phân tích nhân tố khám phá
• 4.2. THỐNG KÊ MÔ TẢ
• 4.3. PHÂN TÍCH HỒI QUY
• 4.3.1. Kết quả hồi quy
• 4.3.2. Thảo luận kết quả hồi quy
• 4.4. Ý NGHĨA KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 4.4.1. Phổ biến kiến thức về ung thư cổ tử cung
• 4.4.2. Tăng cường tuyên truyền về việc tiêm phòng vắc xin ngừa ung thư cổ tử cung
• 4.4.3. Xây dựng lộ trình mở rộng việc tiêm phòng vắc xin ngừa ung thư cổ tử cung
• 4.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• 5.1.1. Hạn chế của đề tài
• 5.1.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan quyết định tiêm phòng vắc xin ung thư cổ tử cung

Ung thư cổ tử cung (UTCTC) là một trong những bệnh lý ác tính hàng đầu, gây ra gánh nặng bệnh tật lớn cho phụ nữ tại Việt Nam và đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh. Theo dữ liệu từ Bộ Y tế (2016), đây là loại ung thư phổ biến thứ hai ở nữ giới, với tỷ lệ tử vong đáng báo động, vượt xa cả số ca tử vong liên quan đến thai sản. Nguyên nhân chính của căn bệnh này được xác định là do virus Human Papilloma (HPV). May mắn thay, sự ra đời của vắc xin HPV đã mở ra một phương pháp phòng ngừa cấp 1 hiệu quả, có khả năng giảm thiểu đáng kể nguy cơ mắc bệnh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tỷ lệ tiêm phòng HPV tại TP.HCM vẫn còn nhiều hạn chế, dù nhận thức chung về mức độ nguy hiểm của bệnh đã được nâng cao. Luận văn thạc sĩ kinh tế của tác giả Nguyễn Thị Phương Thảo (UEH, 2018) đã đi sâu vào việc xác định các yếu tố cốt lõi ảnh hưởng đến ý định tiêm phòng và quyết định cuối cùng của nữ giới trong độ tuổi khuyến cáo (18-26 tuổi). Nghiên cứu này không chỉ cung cấp một cái nhìn toàn diện về hành vi sức khỏe của nhóm đối tượng mục tiêu mà còn là cơ sở khoa học vững chắc để đề xuất các giải pháp can thiệp, hướng tới mục tiêu nâng cao tỷ lệ bao phủ tiêm chủng, bảo vệ sức khỏe sinh sản vị thành niên và phụ nữ trẻ, góp phần vào chiến lược y tế công cộng của thành phố. Phân tích này sẽ làm rõ các yếu tố từ nhận thức, thái độ, ảnh hưởng xã hội đến các điều kiện kinh tế, từ đó giải mã bức tranh phức tạp đằng sau quyết định quan trọng này.

1.1. Gánh nặng bệnh tật từ ung thư cổ tử cung tại TPHCM

Ung thư cổ tử cung không chỉ là một vấn đề y tế mà còn là gánh nặng kinh tế - xã hội to lớn. Dữ liệu cho thấy căn bệnh này gây ra thiệt hại kinh tế đáng kể, với tổng gánh nặng trực tiếp năm 2012 tại Việt Nam ước tính khoảng 1.755 tỷ đồng. Tại một trung tâm kinh tế như TP.HCM, áp lực lên hệ thống y tế và gia đình người bệnh càng trở nên nặng nề. Nguyên nhân chính được xác định là do nhiễm các tuýp virus HPV nguy cơ cao, đặc biệt là HPV16 và HPV18. Việc thiếu kiến thức ung thư cổ tử cung một cách đầy đủ trong cộng đồng, đặc biệt là nhóm phụ nữ trẻ, làm gia tăng nguy cơ phơi nhiễm và phát triển bệnh. Tình hình này đòi hỏi sự cấp thiết của các biện pháp phòng ngừa chủ động, trong đó tiêm chủng là giải pháp hàng đầu.

1.2. Vai trò của vắc xin HPV trong chiến lược phòng ngừa

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo mạnh mẽ việc tiêm chủng HPV như một biện pháp dự phòng cấp 1 hiệu quả nhất để chống lại ung thư cổ tử cung. Các loại vắc xin như Gardasil® và Cervarix™ đã được chứng minh lâm sàng có hiệu quả lên đến 95-100% trong việc ngăn ngừa nhiễm các tuýp HPV nguy cơ cao gây bệnh, đặc biệt khi được tiêm trước khi có hoạt động tình dục. Tại Việt Nam, chương trình tiêm chủng quốc gia đã bắt đầu triển khai thí điểm, cho thấy tín hiệu tích cực. Việc tiêm phòng không chỉ bảo vệ cá nhân khỏi nguy cơ mắc bệnh mà còn góp phần tạo miễn dịch cộng đồng, giảm sự lây lan của virus HPV. Do đó, việc hiểu rõ các yếu tố thúc đẩy hoặc cản trở quyết định tiêm phòng là vô cùng quan trọng để xây dựng chiến lược y tế công cộng hiệu quả.

II. Các rào cản chính tác động đến quyết định tiêm phòng HPV

Mặc dù lợi ích của vắc xin HPV là không thể bàn cãi, tỷ lệ tiêm phòng HPV tại TP.HCM vẫn chưa đạt được mức kỳ vọng. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Phương Thảo (2018) và các tài liệu liên quan đã chỉ ra nhiều rào cản tiêm chủng phức tạp, không chỉ dừng lại ở vấn đề tài chính. Các rào cản này có thể được phân loại thành các nhóm chính: tâm lý - nhận thức, kinh tế - xã hội, và ảnh hưởng từ môi trường xung quanh. Về mặt tâm lý, sự thiếu hụt kiến thức ung thư cổ tử cung và thông tin về vắc xin, cùng với những lo ngại về tác dụng phụ và độ an toàn của thuốc là những yếu tố cản trở lớn. Nhiều người vẫn còn mơ hồ về mối liên hệ giữa HPV và ung thư, hoặc cho rằng chỉ những người có lối sống tình dục phức tạp mới cần tiêm phòng. Về kinh tế, chi phí cho một liệu trình tiêm chủng đầy đủ vẫn là một rào cản đáng kể đối với nhiều gia đình, đặc biệt là sinh viên và người mới đi làm. Các yếu tố kinh tế xã hội như thu nhập, trình độ học vấn của cha mẹ cũng gián tiếp ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vắc xin. Cuối cùng, sự thiếu vắng lời khuyên từ các chuyên gia y tế và sự ủng hộ từ gia đình, bạn bè cũng làm giảm động lực tiêm phòng. Việc nhận diện và phân tích kỹ lưỡng các rào cản này là bước đi đầu tiên để xây dựng các chương trình can thiệp hiệu quả, tháo gỡ từng nút thắt trong hành trình bảo vệ sức khỏe của phụ nữ.

2.1. Phân tích các rào cản về tâm lý và nhận thức về HPV

Một trong những rào cản lớn nhất chính là sự thiếu hụt nhận thức về HPV. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Như Tú và cộng sự (2017) cho thấy một tỷ lệ lớn phụ nữ chưa từng nghe về vắc xin HPV hoặc không có đủ thông tin để đưa ra quyết định. Những lo ngại về tác dụng phụ, dù không có cơ sở khoa học vững chắc, vẫn lan truyền và tạo ra tâm lý e dè. Bên cạnh đó, một số quan niệm sai lầm như "bệnh này còn xa vời" hoặc "chỉ cần khám phụ khoa định kỳ là đủ" cũng làm giảm ý định tiêm phòng. Thái độ tiêm phòng tiêu cực thường xuất phát từ việc đánh giá thấp nguy cơ cá nhân và thiếu tin tưởng vào hiệu quả, độ an toàn của vắc xin. Do đó, việc cải thiện kiến thức và thái độ là nhiệm vụ trọng tâm của các chiến dịch y tế.

2.2. Tác động của yếu tố kinh tế xã hội đến khả năng tiếp cận

Chi phí tiêm chủng là một rào cản tiêm chủng hữu hình và rõ ràng nhất. Mặc dù lợi ích lâu dài về sức khỏe và kinh tế là rất lớn, chi phí ban đầu cho 3 mũi tiêm vẫn là một khoản đầu tư đáng kể đối với nhiều người. Luận văn của Nguyễn Thị Phương Thảo (2018) đã chỉ ra rằng thu nhập bình quân đầu người là một yếu tố có ảnh hưởng tích cực đến quyết định tiêm phòng. Điều này cho thấy các yếu tố kinh tế xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển đổi từ ý định sang hành động. Những người có điều kiện kinh tế tốt hơn, trình độ học vấn cao hơn thường có khả năng tiếp cận thông tin và dịch vụ y tế tốt hơn, từ đó có xác suất tiêm phòng cao hơn. Sự chênh lệch này cần được giải quyết bằng các chính sách hỗ trợ giá hoặc đưa vắc xin vào danh mục được bảo hiểm y tế chi trả.

III. Phương pháp nghiên cứu các yếu tố tác động đến tiêm phòng

Để xác định và đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định tiêm vắc xin ngừa UTCTC, luận văn của Nguyễn Thị Phương Thảo (2018) đã áp dụng một phương pháp luận khoa học chặt chẽ. Nền tảng lý thuyết chính của nghiên cứu là Thuyết hành vi dự định (Theory of Planned Behavior - TPB) của Ajzen (1991). Lý thuyết này cho rằng ý định thực hiện một hành vi (trong trường hợp này là ý định tiêm phòng) được quyết định bởi ba yếu tố chính: Thái độ đối với hành vi, Chuẩn chủ quan, và Kiểm soát hành vi nhận thức. Dựa trên khung lý thuyết này và tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm trước đó, một mô hình nghiên cứu định lượng đã được xây dựng. Đối tượng khảo sát là 209 nữ giới trong độ tuổi từ 18 đến 26 tại TP.HCM, là nhóm tuổi được khuyến nghị tiêm phòng. Dữ liệu được thu thập thông qua bảng câu hỏi chi tiết, được thiết kế để đo lường các biến số trong mô hình. Các thang đo về thái độ, chuẩn chủ quan và kiến thức (đại diện cho kiểm soát hành vi) đã được kiểm định độ tin cậy thông qua hệ số Cronbach’s Alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA). Phương pháp phân tích chủ đạo được sử dụng là phân tích hồi quy logistic (Binary Logistic Regression) để xác định mức độ tác động của từng yếu tố đến biến phụ thuộc nhị phân: đã tiêm phòng (1) hoặc chưa tiêm phòng (0). Cách tiếp cận này cho phép lượng hóa một cách khoa học các mối quan hệ, từ đó đưa ra những kết luận và hàm ý chính sách dựa trên bằng chứng thực nghiệm.

3.1. Vận dụng Thuyết hành vi dự định TPB làm khung lý thuyết

Thuyết hành vi dự định (TPB) cung cấp một khung phân tích mạnh mẽ để hiểu rõ hành vi sức khỏe. Trong bối cảnh của nghiên cứu này, 'Thái độ' được đo lường qua niềm tin vào sự an toàn, hiệu quả của vắc xin và mức độ nghiêm trọng của bệnh. 'Chuẩn chủ quan' phản ánh áp lực xã hội từ gia đình, bạn bè và đặc biệt là vai trò của nhân viên y tế. 'Kiểm soát hành vi nhận thức' trong nghiên cứu này được đo lường chủ yếu thông qua kiến thức về HPV, UTCTC và vắc xin. Lý thuyết này giả định rằng một người có thái độ tích cực, nhận được sự ủng hộ từ xã hội và cảm thấy mình có đủ kiến thức và nguồn lực sẽ có ý định và khả năng thực hiện hành vi tiêm phòng cao hơn.

3.2. Quy trình nghiên cứu định lượng và phân tích hồi quy

Nghiên cứu được tiến hành thông qua một quy trình khoa học bài bản. Sau khi xây dựng mô hình giả thuyết, bảng câu hỏi được phát triển và khảo sát trên một mẫu gồm 209 quan sát. Dữ liệu thô sau đó được mã hóa và làm sạch. Độ tin cậy của các thang đo được kiểm tra nghiêm ngặt. Cuối cùng, mô hình phân tích hồi quy logistic đa biến được sử dụng để ước lượng tác động của các biến độc lập (thái độ, chuẩn chủ quan, kiến thức, các đặc điểm kinh tế xã hội) lên biến phụ thuộc (quyết định tiêm phòng). Phương pháp này phù hợp với bản chất của biến phụ thuộc (có/không), cho phép xác định yếu tố nào thực sự có ý nghĩa thống kê trong việc dự báo hành vi tiêm chủng của phụ nữ trẻ tại TP.HCM.

IV. Phân tích các yếu tố then chốt đến quyết định tiêm phòng

Kết quả từ nghiên cứu định lượng của luận văn đã làm sáng tỏ các yếu tố then chốt thúc đẩy quyết định tiêm phòng vắc xin ngừa UTCTC. Ba trụ cột chính từ Thuyết hành vi dự định đều cho thấy tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê. Thứ nhất, thái độ tiêm phòng đóng vai trò quyết định. Những phụ nữ nhận thức rõ sự nguy hiểm của UTCTC, tin tưởng vào hiệu quả và sự an toàn của vắc xin có xác suất tiêm phòng cao hơn đáng kể. Thái độ tích cực này được hình thành từ một nền tảng kiến thức ung thư cổ tử cung vững chắc. Thứ hai, yếu tố chuẩn chủ quan, tức là ảnh hưởng từ những người xung quanh, cũng là một động lực mạnh mẽ. Lời khuyên từ bác sĩ, sự khuyến khích của người thân trong gia đình, và việc bạn bè đã tiêm phòng tạo ra một môi trường xã hội thuận lợi, làm tăng ý định tiêm phòng. Điều này nhấn mạnh vai trò của nhân viên y tế không chỉ trong điều trị mà còn trong tư vấn dự phòng. Thứ ba, kiến thức, đại diện cho khả năng kiểm soát hành vi, là yếu tố nền tảng. Sự hiểu biết về HPV, về cách thức lây truyền và phòng ngừa, giúp phụ nữ tự tin hơn khi đưa ra quyết định. Ngoài ba yếu tố tâm lý-xã hội này, nghiên cứu còn khẳng định tầm quan trọng của các yếu tố kinh tế xã hội, đặc biệt là thu nhập, như một điều kiện cần để biến ý định thành hành động cụ thể.

4.1. Ảnh hưởng của thái độ và chuẩn chủ quan đến hành vi

Nghiên cứu chỉ ra rằng thái độ tiêm phòng tích cực là yếu tố dự báo mạnh mẽ nhất cho quyết định tiêm chủng. Cụ thể, thái độ đối với căn bệnh và thái độ đối với việc tiêm phòng đều có ảnh hưởng tích cực. Song song đó, chuẩn chủ quan cũng tác động mạnh. Khi một cá nhân nhận được sự ủng hộ và khuyến nghị từ những người họ tin tưởng như gia đình, bạn bè, đặc biệt là các chuyên gia y tế, họ có xu hướng tuân theo và thực hiện hành vi đó. Tác động của truyền thông và các câu chuyện thành công từ người thật việc thật cũng góp phần củng cố chuẩn chủ quan này, tạo ra một xu hướng tích cực trong cộng đồng.

4.2. Vai trò thiết yếu của kiến thức và nhận thức về HPV

Kiến thức không chỉ là thông tin, mà còn là sức mạnh để hành động. Kết quả phân tích khẳng định rằng những người có điểm số kiến thức cao hơn về HPV, UTCTC và vắc xin có khả năng đã tiêm phòng cao hơn. Nhận thức về HPV không chỉ bao gồm việc biết HPV là gì, mà còn hiểu rõ về nguy cơ, đường lây và các biện pháp phòng tránh. Khi kiến thức được nâng cao, các rào cản tâm lý như sợ hãi vô căn cứ hay đánh giá thấp rủi ro sẽ giảm đi. Do đó, các chương trình truyền thông giáo dục sức khỏe cần tập trung vào việc cung cấp thông tin chính xác, dễ hiểu và đáng tin cậy để nâng cao năng lực tự quyết của phụ nữ.

V. Kết quả nghiên cứu về quyết định tiêm vắc xin HPV ở TPHCM

Kết quả hồi quy Binary Logistic từ luận văn của Nguyễn Thị Phương Thảo (2018) đã cung cấp những bằng chứng thực nghiệm thuyết phục về các yếu tố chi phối quyết định tiêm vắc xin HPV của phụ nữ trẻ tại TP.HCM. Phân tích cho thấy, các biến số đại diện cho thái độ, chuẩn chủ quan, và kiến thức đều có tác động tích cực và ý nghĩa thống kê đến việc tiêm phòng. Cụ thể, những người có thái độ tiêm phòng tích cực, đánh giá cao lợi ích của vắc xin và nhận thức rõ mức độ nghiêm trọng của bệnh có khả năng tiêm phòng cao hơn. Tương tự, sự ủng hộ từ gia đình, bạn bè và lời khuyên từ bác sĩ (chuẩn chủ quan) cũng là một yếu tố thúc đẩy quan trọng. Đặc biệt, kiến thức ung thư cổ tử cung và sự hiểu biết về HPV đóng vai trò nền tảng, giúp phụ nữ tự tin đưa ra quyết định sáng suốt. Một phát hiện quan trọng khác là tác động của yếu tố kinh tế xã hội. Biến thu nhập bình quân đầu người có mối tương quan dương với quyết định tiêm phòng, khẳng định rằng rào cản tài chính vẫn là một vấn đề thực tế. Những kết quả này không chỉ xác nhận lại khung lý thuyết đã đề ra mà còn cung cấp một bức tranh chi tiết, giúp các nhà hoạch định chính sách và các tổ chức y tế xác định đúng các nhóm đối tượng và các thông điệp can thiệp cần ưu tiên để cải thiện tỷ lệ tiêm phòng HPV một cách hiệu quả.

5.1. Các phát hiện chính từ phân tích hồi quy logistic

Mô hình phân tích hồi quy logistic đã chỉ ra các yếu tố có ý nghĩa thống kê bao gồm: thái độ đối với UTCTC, thái độ đối với việc tiêm phòng, kiến thức về bệnh và vắc xin, ảnh hưởng từ người thân và chuyên gia y tế, và thu nhập bình quân. Kết quả này cho thấy một quyết định tiêm phòng là tổng hòa của nhiều yếu tố đa dạng, từ nhận thức cá nhân đến ảnh hưởng xã hội và điều kiện vật chất. Việc hiểu rõ mức độ tác động của từng yếu tố giúp các nhà quản lý y tế có thể thiết kế các chương trình can thiệp đa diện, vừa tác động vào nhận thức, vừa tạo môi trường xã hội thuận lợi và xem xét các chính sách hỗ trợ tài chính.

5.2. Hàm ý từ kết quả cho y tế công cộng và cộng đồng

Từ kết quả nghiên cứu, có thể rút ra nhiều hàm ý quan trọng. Đối với ngành y tế, cần tăng cường vai trò của nhân viên y tế trong việc tư vấn chủ động về tiêm chủng HPV cho các bệnh nhân nữ trong độ tuổi phù hợp. Đối với các nhà truyền thông, cần xây dựng các chiến dịch truyền thông giáo dục sức khỏe nhắm thẳng vào việc cải thiện kiến thức và thái độ, xóa bỏ các thông tin sai lệch. Đối với cộng đồng, việc chia sẻ kinh nghiệm và khuyến khích lẫn nhau trong các mạng lưới xã hội (gia đình, bạn bè) có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực, góp phần bình thường hóa và thúc đẩy hành vi tiêm phòng.

VI. Giải pháp cải thiện tỷ lệ tiêm phòng vắc xin ung thư CTC

Dựa trên các kết quả nghiên cứu thực nghiệm, việc đề xuất các giải pháp khả thi và hiệu quả nhằm cải thiện tỷ lệ tiêm phòng HPV tại TP.HCM là mục tiêu cuối cùng. Các giải pháp cần mang tính tổng thể, tác động đồng bộ vào nhiều khía cạnh. Trước hết, cần đẩy mạnh các chiến dịch truyền thông giáo dục sức khỏe trên diện rộng. Các chiến dịch này phải được thiết kế chuyên biệt cho nhóm đối tượng phụ nữ trẻ, sử dụng các kênh truyền thông hiện đại như mạng xã hội, và nội dung phải tập trung vào việc cung cấp kiến thức ung thư cổ tử cung một cách chính xác, nhấn mạnh lợi ích và tính an toàn của vắc xin. Thứ hai, cần nâng cao và phát huy vai trò của nhân viên y tế. Các bác sĩ, dược sĩ cần được tập huấn để trở thành những nhà tư vấn chủ động, tích cực giải đáp thắc mắc và khuyến nghị tiêm phòng cho bệnh nhân. Xây dựng một quy trình tư vấn chuẩn tại các cơ sở y tế sẽ giúp tăng cường niềm tin và thúc đẩy hành động. Thứ ba, cần có những chính sách cụ thể để giải quyết rào cản tiêm chủng về mặt tài chính. Việc xem xét đưa vắc xin HPV vào chương trình tiêm chủng quốc gia mở rộng hoặc có các chính sách trợ giá, hỗ trợ từ bảo hiểm y tế sẽ giúp tăng khả năng tiếp cận cho mọi tầng lớp nhân dân. Cuối cùng, việc huy động sự tham gia của cộng đồng, nhà trường và gia đình để tạo ra một môi trường xã hội ủng hộ mạnh mẽ cho việc tiêm phòng là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công bền vững của các chương trình can thiệp.

6.1. Đề xuất chính sách về truyền thông giáo dục sức khỏe

Các chương trình truyền thông cần vượt ra ngoài khuôn khổ thông tin một chiều. Cần tổ chức các buổi hội thảo, đối thoại trực tiếp tại các trường đại học, khu công nghiệp nơi tập trung nhiều phụ nữ trẻ. Tác động của truyền thông sẽ mạnh mẽ hơn khi kết hợp giữa thông điệp từ chuyên gia và câu chuyện của người thật, việc thật. Nội dung cần đơn giản, trực quan, tập trung giải quyết các lo ngại phổ biến về tác dụng phụ và hiệu quả, đồng thời nhấn mạnh tiêm phòng là một hành động văn minh, có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng, đặc biệt quan trọng đối với sức khỏe sinh sản vị thành niên.

6.2. Hướng nghiên cứu tương lai và lộ trình mở rộng tiêm chủng

Nghiên cứu này đã mở ra nhiều hướng đi mới. Các nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng đối tượng khảo sát ra các tỉnh thành khác, hoặc đi sâu vào các nhóm đối tượng đặc thù hơn như học sinh cấp 2, phụ huynh. Việc đánh giá hiệu quả của các mô hình can thiệp cụ thể cũng là một hướng đi cần thiết. Về mặt chính sách, cần xây dựng một lộ trình rõ ràng để tiến tới việc đưa vắc xin HPV vào chương trình tiêm chủng quốc gia cho trẻ em gái, tương tự như nhiều quốc gia phát triển đã làm. Đây là khoản đầu tư chiến lược và hiệu quả nhất để giảm gánh nặng ung thư cổ tử cung trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ung thư cổ tử cung là một trong những bệnh lý ác tính nguy hiểm hàng đầu đối với phụ nữ trên toàn cầu và tại Việt Nam. Theo thống kê của Bộ Y tế, số ca tử vong do căn bệnh này trên thế giới đã gia tăng 39% trong giai đoạn từ năm 1990 đến năm 2015, tăng từ 192.000 ca lên 366.000 ca mỗi năm. Tại Việt Nam, mỗi năm ghi nhận khoảng 2.700 trường hợp tử vong do ung thư cổ tử cung, vượt xa con số từ 600 đến 700 ca tử vong liên quan đến thai sản. Năm 2010, tỷ lệ mắc mới chuẩn hóa theo tuổi tại nước ta là 13,6 trên 100.000 dân với 5.664 ca mắc mới. Thiệt hại kinh tế trực tiếp do căn bệnh này gây ra vào năm 2012 ước tính lên tới 1.755 tỷ đồng (chiếm khoảng 0,015% tổng GDP) cùng gánh nặng gián tiếp khoảng 418 tỷ đồng.

Mặc dù vắc xin ngừa vi rút HPV có thể mang lại hiệu quả phòng ngừa từ 95% đến 100% đối với các tổn thương tiền ung thư do hai chủng nguy cơ cao là HPV 16 và HPV 18 gây ra, tỷ lệ tiêm chủng thực tế trong cộng đồng nữ giới Việt Nam vẫn ở mức rất thấp, nhiều nơi chỉ ghi nhận dưới 2% đến 13%. Xuất phát từ thực trạng đó, luận văn thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Kinh tế Phát triển của tác giả Nguyễn Thị Phương Thảo (Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh) đã tập trung đo lường mức độ tác động của các nhân tố chi phối quyết định tiêm chủng vắc xin phòng ung thư cổ tử cung. Nghiên cứu được triển khai trên cỡ mẫu 209 nữ giới trong độ tuổi từ 18 đến 26 tuổi đang sinh sống tại TP. Hồ Chí Minh vào tháng 7 năm 2018. Kết quả nghiên cứu là căn cứ thực nghiệm quan trọng giúp các cơ quan y tế dự phòng xây dựng chính sách can thiệp trúng đích, hướng đến mục tiêu nâng cao tỷ lệ bao phủ vắc xin cho nhóm dân số trẻ có nguy cơ cao.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng Thuyết hành vi dự định (Theory of Planned Behavior - TPB) do Icek Ajzen công bố năm 1991, được phát triển từ Thuyết hành động hợp lý (TRA), kết hợp với tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm y tế công cộng quốc tế và trong nước. Khung phân tích xác định quyết định tiêm phòng chịu sự chi phối của ba nhóm nhân tố nền tảng cùng các biến nhân khẩu học đặc thù:

Thứ nhất là thái độ đối với việc tiêm phòng vắc xin ngừa ung thư cổ tử cung, phản ánh niềm tin cá nhân vào mức độ an toàn, hiệu quả phòng ngừa cũng như nhận thức về tính nghiêm trọng của việc nhiễm vi rút HPV.

Thứ hai là chuẩn chủ quan, đại diện cho áp lực xã hội và sự tác động từ mạng lưới quan hệ xung quanh, bao gồm lời khuyên của cha mẹ, bạn bè và định hướng chuyên môn từ bác sĩ hoặc chuyên gia y tế.

Thứ ba là khả năng kiểm soát hành vi nhận thức, được cụ thể hóa qua mức độ hiểu biết và kiến thức thực tế về cơ chế lây truyền vi rút HPV (vốn có hơn 100 chủng với ít nhất 13 tuýp nguy cơ cao gây ung thư), quy trình tiêm phòng 3 liều trong vòng 6 tháng và tầm quan trọng của việc tầm soát định kỳ.

Bên cạnh ba trụ cột của thuyết TPB, nghiên cứu bổ sung nhóm biến kiểm soát kinh tế - xã hội gồm độ tuổi (18 đến 26 tuổi), dân tộc, tôn giáo và thu nhập bình quân đầu người hàng tháng nhằm phản ánh rào cản chi phí dịch vụ y tế.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phiếu khảo sát bán cấu trúc trực tiếp vào tháng 7 năm 2018 tại TP. Hồ Chí Minh. Đối tượng khảo sát là nữ giới từ 18 đến 26 tuổi tại các trường đại học, bệnh viện và địa điểm công cộng. Tổng số 250 phiếu khảo sát đã được phát ra và thu về 209 quan sát hoàn chỉnh hợp lệ, đạt tỷ lệ phản hồi 83,6%. Phương pháp chọn mẫu phi xác suất được áp dụng kết hợp giữa chọn mẫu thuận tiện và phát triển mầm. Cỡ mẫu 209 quan sát hoàn toàn thỏa mãn công thức của Green năm 1991 với yêu cầu tối thiểu là 154 quan sát đối với mô hình có 13 biến giải thích độc lập.

Quy trình xử lý dữ liệu định lượng được thực hiện trên phần mềm Stata qua 5 bước tuần tự:

• Sàng lọc và mã hóa dữ liệu làm sạch 209 bảng hỏi.
• Đánh giá độ tin cậy thang đo thông qua hệ số Cronbach's Alpha với tiêu chuẩn hệ số tương quan biến tổng lớn hơn 0,30 và hệ số Alpha tổng thể lớn hơn 0,60.
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA) với hệ số KMO nằm trong khoảng từ 0,50 đến 1,00, mức ý nghĩa kiểm định Bartlett nhỏ hơn 0,05 và tổng phương sai trích đạt trên 50%.
• Thống kê mô tả đặc điểm kinh tế - xã hội, điểm số thái độ, kiến thức và tỷ lệ tiêm chủng.
• Phân tích hồi quy Binary Logistic đa biến để xác định mối liên hệ và mức độ tác động của từng biến số đến quyết định tiêm phòng (biến phụ thuộc nhị phân nhận giá trị 1 nếu đã tiêm và 0 nếu chưa tiêm). Lý do lựa chọn mô hình Logit là tính tối ưu trong việc ước lượng xác suất ra quyết định của các biến nhị phân mà không vi phạm giả định phân phối chuẩn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ 209 quan sát đã mang lại những phát hiện then chốt về hành vi tiêm phòng vắc xin ngừa ung thư cổ tử cung của phụ nữ trẻ tại TP. Hồ Chí Minh:

Thứ nhất, kiến thức và sự hiểu biết chính xác về vi rút HPV, bệnh ung thư cổ tử cung và vắc xin phòng ngừa có tác động dương có ý nghĩa thống kê đến quyết định tiêm phòng. Dù có tới 80% phụ nữ có nguy cơ nhiễm HPV ít nhất một lần trong đời và hai chủng HPV 16, HPV 18 chiếm 70% nguyên nhân gây ung thư, mức độ nhận biết của đối tượng khảo sát trước can thiệp vẫn còn nhiều khoảng trống thông tin.

Thứ hai, thái độ tích cực đối với vắc xin và ý thức phòng bệnh đóng vai trò thúc đẩy hành vi vượt trội. Thang đo thái độ sau khi tinh lọc đạt hệ số tin cậy Cronbach's Alpha bằng 0,7795. Những cá nhân có niềm tin vững chắc vào hiệu lực bảo vệ ít nhất 95% của vắc xin và nhận thức rõ tầm quan trọng của việc tiêm phòng trước khi bắt đầu quan hệ tình dục có xác suất thực hiện tiêm chủng cao hơn rõ rệt.

Thứ ba, chuẩn chủ quan tạo nên lực đẩy tâm lý vô cùng mạnh mẽ. Sự đồng thuận từ người thân trong gia đình và đặc biệt là lời khuyên chỉ định từ đội ngũ y bác sĩ làm tăng tỷ lệ lựa chọn tiêm phòng ở nữ thanh niên lên nhiều lần so với nhóm tự quyết định mà không có tham vấn chuyên môn.

Thứ tư, thu nhập bình quân đầu người hàng tháng là biến số kinh tế - xã hội duy nhất có tác động tích cực có ý nghĩa thống kê đến quyết định tiêm phòng. Với chi phí cho liệu trình 3 mũi tiêm vắc xin dao động từ 3 triệu đến 5 triệu đồng, mức thu nhập cao hơn giúp giảm thiểu áp lực chi tiêu, từ đó tháo gỡ rào cản tài chính lớn nhất của người trẻ.

Thảo luận kết quả

Kết quả hồi quy thực nghiệm hoàn toàn thống nhất với các luận điểm của thuyết TPB và tương đồng với nhiều nghiên cứu trên thế giới. Điển hình, nghiên cứu của Chiang cùng cộng sự năm 2016 tại Hồng Kông ghi nhận tỷ lệ tiêm chủng của sinh viên là 13,3% và khẳng định chi phí cùng nhận thức về tác dụng phụ là rào cản chủ yếu, trong khi lời khuyên của chuyên gia y tế tạo ảnh hưởng tích cực nhất. Tương tự, nghiên cứu của Songthap cùng cộng sự năm 2012 tại Thái Lan và Schülein cùng cộng sự năm 2016 tại Đức cũng chứng minh trình độ học vấn, kiến thức phòng bệnh và khả năng kinh tế quyết định trực tiếp tới tỷ lệ tiêm phòng ở nhóm đối tượng 12 đến 26 tuổi.

So sánh với các nghiên cứu trong nước, khảo sát của Nguyễn Thị Như Tú cùng cộng sự năm 2017 tại Bình Định cho thấy 68,6% phụ nữ không có kiến thức về tiêm phòng, 63,8% thiếu thông tin và 26,3% xem giá thành là rào cản chính khiến tỷ lệ tiêm thực tế chỉ đạt 2%. Tại TP. Hồ Chí Minh, dù mặt bằng dân trí đô thị cao hơn, khoảng cách giữa ý định và hành vi thực tế vẫn tồn tại do thiếu hụt thông tin y khoa chính thống và chi phí vắc xin còn cao so với thu nhập của sinh viên hay người mới đi làm.

Về mặt trực quan hóa, toàn bộ kết quả có thể được thể hiện qua bảng ma trận hệ số hồi quy Binary Logistic (gồm các giá trị Beta, sai số chuẩn, mức ý nghĩa p-value và tỷ số Odds Ratio của 13 biến giải thích) kết hợp cùng biểu đồ cột phân tầng thể hiện sự khác biệt về xác suất tiêm phòng giữa các nhóm thu nhập bình quân từ dưới 3 triệu đồng, từ 3 đến 7 triệu đồng và trên 10 triệu đồng mỗi tháng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, 4 nhóm giải pháp can thiệp đồng bộ được đề xuất nhằm nâng cao tỷ lệ tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung:

Thứ nhất, tổ chức các chiến dịch truyền thông y tế học đường chuyên sâu về vi rút HPV và sức khỏe sinh sản tại 100% các trường đại học, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh. Nâng tỷ lệ nhận biết chính xác về cơ chế lây truyền và lợi ích của vắc xin lên trên 85% trong nhóm sinh viên nữ. Thời gian triển khai định kỳ vào quý 1 và quý 3 hàng năm, giai đoạn 2024 - 2026, do Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh chủ trì phối hợp cùng Thành Đoàn và Sở Giáo dục và Đào tạo.

Thứ hai, thiết lập chính sách trợ giá vắc xin và mở rộng danh mục chi trả bảo hiểm y tế. Xây dựng cơ chế hỗ trợ từ 30% đến 50% chi phí tiêm trọn gói 3 mũi vắc xin cho học sinh, sinh viên và phụ nữ trẻ thuộc hộ cận nghèo hoặc có hoàn cảnh khó khăn. Mục tiêu nâng tỷ lệ bao phủ tiêm chủng vắc xin HPV ở nữ giới từ 18 đến 26 tuổi tại thành phố từ mức dưới 15% hiện nay lên 60% vào năm 2028 và đạt 80% vào năm 2030. Thời gian trình duyệt và phê duyệt đề án trong giai đoạn 2025 - 2027, do Bộ Y tế, Bảo hiểm Xã hội Việt Nam và Ủy ban Nhân dân TP. Hồ Chí Minh phối hợp ban hành.

Thứ ba, chuẩn hóa quy trình tư vấn tiêm chủng tại hệ thống y tế cơ sở và mạng lưới phòng khám sản phụ khoa. Tổ chức tập huấn chuyên môn định kỳ cho 100% y bác sĩ tại các trạm y tế phường, xã và trung tâm y tế quận, huyện nhằm nâng cao kỹ năng tư vấn trực tiếp. Đảm bảo trên 90% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản khi đến khám phụ khoa định kỳ đều nhận được thông tin hướng dẫn tiêm phòng từ cán bộ y tế. Lộ trình thực hiện liên tục từ năm 2024 đến năm 2030, do các bệnh viện chuyên khoa đầu ngành như Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Hùng Vương chủ trì.

Thứ tư, phát triển hệ thống nhắc lịch tiêm chủng và tư vấn số hóa đa nền tảng. Xây dựng tính năng nhắc lịch tiêm tự động cho phác đồ 3 mũi (0 - 2 - 6 tháng) trên ứng dụng y tế số của thành phố, tích hợp trợ lý ảo giải đáp thắc mắc về độ an toàn của vắc xin. Mục tiêu giảm tỷ lệ trễ hạn hoặc bỏ mũi tiêm thứ hai và thứ ba xuống dưới 5%, đồng thời tiếp cận tối thiểu 500.000 lượt người dùng trẻ tuổi. Thời gian triển khai hoàn thiện trong 12 tháng từ đầu năm 2025, do Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP. Hồ Chí Minh (HCDC) phối hợp với các doanh nghiệp công nghệ y tế vận hành.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

Nhóm 1: Học viên cao học, sinh viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Kinh tế Y tế, Kinh tế Phát triển và Y tế Công cộng. Luận văn cung cấp khung phân tích chuẩn mực về việc ứng dụng Thuyết hành vi dự định (TPB), quy trình kiểm định thang đo EFA và mô hình hồi quy Binary Logistic trên Stata với bộ chỉ báo gồm 13 biến số được thiết kế bài bản.

Nhóm 2: Các nhà hoạch định chính sách tại Bộ Y tế, Sở Y tế và Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật (HCDC). Dữ liệu thực nghiệm giúp cơ quan quản lý đánh giá chính xác rào cản chi phí và mức độ tác động của chuẩn chủ quan, từ đó tối ưu hóa ngân sách dự phòng cho nhóm hơn 1,5 triệu phụ nữ trong độ tuổi sinh sản tại TP. Hồ Chí Minh.

Nhóm 3: Bác sĩ sản phụ khoa, chuyên gia y tế dự phòng và quản lý tại các trung tâm tiêm chủng dịch vụ như VNVC, Viện Pasteur. Luận văn cung cấp góc nhìn sâu sắc về tâm lý e ngại tác dụng phụ của người dân, giúp xây dựng kịch bản tư vấn thuyết phục để nâng tỷ lệ chấp nhận tiêm chủng thực tế lên trên 70%.

Nhóm 4: Các tổ chức phi chính phủ, hiệp hội phụ nữ và đơn vị truyền thông xã hội vì sức khỏe cộng đồng. Tài liệu cung cấp bằng chứng định lượng vững chắc để xây dựng các tài liệu tuyên truyền giáo dục giới tính, đồng thời vận động nguồn tài trợ cho các dự án tiêm phòng HPV miễn phí tại các khu công nghiệp và vùng ngoại thành.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao đề tài lựa chọn nhóm nữ giới từ 18 đến 26 tuổi tại TP. Hồ Chí Minh để khảo sát? Theo khuyến cáo của Hội Y học Dự phòng Việt Nam và Tổ chức Y tế Thế giới, phụ nữ từ 18 đến 26 tuổi là nhóm có nguy cơ lây nhiễm vi rút HPV cao nhất (khoảng 20% đến 25% trong quần thể). Khảo sát 209 người trong độ tuổi này vừa đảm bảo tính pháp lý về quyền tự quyết theo Bộ luật Dân sự 2015, vừa phản ánh đúng đối tượng thụ hưởng có hiệu quả bảo vệ vắc xin tối ưu nhất.

2. Yếu tố nào đóng vai trò quan trọng nhất thúc đẩy quyết định tiêm vắc xin HPV? Kết quả phân tích hồi quy Logit cho thấy kiến thức đầy đủ về vi rút HPV, nhận thức về tính nguy hiểm của bệnh ung thư cổ tử cung và lời khuyên từ bác sĩ là những động lực mạnh mẽ nhất. Những người được chuyên gia y tế tư vấn trực tiếp có xác suất tiêm phòng cao gấp nhiều lần so với người thiếu thông tin (vốn chiếm tới 63,8% theo các khảo sát trước).

3. Rào cản lớn nhất khiến phụ nữ trẻ tại TP. Hồ Chí Minh chưa đi tiêm phòng là gì? Rào cản lớn nhất là chi phí tiêm chủng trọn gói 3 mũi còn cao (từ 3 đến 5 triệu đồng) so với thu nhập bình quân của sinh viên và người mới đi làm. Ngoài ra, tâm lý e ngại tác dụng phụ, sợ đau và quan niệm chủ quan cho rằng bản thân có nguy cơ mắc bệnh thấp cũng là những trở ngại đáng kể được ghi nhận qua mô hình.

4. Thang đo thái độ và kiến thức trong luận văn đạt độ tin cậy khoa học như thế nào? Luận văn đã kiểm định hệ thống thang đo 15 chỉ báo thái độ và 19 chỉ báo kiến thức qua kiểm định Cronbach's Alpha và phân tích nhân tố EFA. Sau khi loại bỏ các biến có tương quan biến tổng nhỏ hơn 0,30, thang đo Thái độ đạt hệ số Alpha 0,7795, kiểm định Bartlett có mức ý nghĩa p-value nhỏ hơn 0,05 và tổng phương sai trích đạt trên 50%, bảo đảm độ tin cậy rất cao.

5. Đã tiêm đủ 3 mũi vắc xin HPV thì có cần tiếp tục làm xét nghiệm sàng lọc Pap smear không? Người đã tiêm vắc xin vẫn bắt buộc phải làm xét nghiệm Pap smear định kỳ từ 1 đến 3 năm một lần. Vắc xin Gardasil hoặc Cervarix bảo vệ hiệu quả từ 70% đến 90% trước các chủng HPV 16 và 18, nhưng không thể ngăn chặn hoàn toàn 100% các chủng HPV nguy cơ cao khác. Sàng lọc định kỳ là biện pháp dự phòng cấp hai không thể thay thế.

Kết luận

• Luận văn đã định lượng thành công tác động tích cực của thái độ, chuẩn chủ quan, kiến thức và thu nhập bình quân đến quyết định tiêm phòng vắc xin ngừa ung thư cổ tử cung trên 209 phụ nữ trẻ tại TP. Hồ Chí Minh.
• Thang đo nghiên cứu được chuẩn hóa qua kiểm định Cronbach's Alpha đạt 0,7795 và phân tích nhân tố khám phá EFA, tạo cơ sở phương pháp luận vững chắc cho các đề tài nghiên cứu kinh tế y tế tiếp theo.
• Mô hình hồi quy Binary Logistic khẳng định sự cần thiết phải kết hợp chặt chẽ giữa công tác truyền thông giáo dục sức khỏe và các chính sách hỗ trợ tài chính để tháo gỡ rào cản chi phí 3 liều tiêm.
• Lộ trình khuyến nghị giai đoạn 2025 - 2030 đặt mục tiêu đạt 85% tỷ lệ nhận thức trong học đường và nâng tỷ lệ bao phủ vắc xin phòng bệnh trong cộng đồng nữ thanh niên lên 80%.
• Bạn đọc hãy tham khảo toàn văn luận văn tại thư viện Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh và chủ động liên hệ các cơ sở y tế dự phòng để được tư vấn tiêm chủng phòng ngừa ung thư cổ tử cung kịp thời.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề tiêm phòng trƣớc? Ai là ngƣời quyết định? Bạn có thảo luận với ai về việc tiêm phòng này không? Có ai giúp bạn đƣa ra quyết định tiêm phòng này không? Ai tác động, bằng cách nào và khi nào? Tại sao bạn không cho con gái bạn tiêm phòng đầy đủ? Có mối lo ngại nào khiến bạn không cho con gái bạn tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung không? Kết quả nghiên cứu cho thấy, các yếu tố chính ảnh hƣởng đến quyết định tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung bao gồm nhận thức về rủi ro bệnh tật và lợi ích mang lại từ tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung, tin tƣởng vào chƣơng trình tiêm chủng của Chính phủ và lợi ích kinh tế mang lại từ tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung. Các yếu tố chủ yếu dẫn đến không tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung bao gồm lo ngại độ an toàn của vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung, lo ngại về các tác dụng phụ, sợ chất lƣợng thuốc không đảm bảo, cho rằng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung là để thử nghiệm… Ngoài ra, nghiên cứu còn mô tả quá trình đi đến quyết định tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung, theo đó, nhiều bậc phụ huynh đã đƣa ra quyết định tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung dựa trên sự tác động của bạn bè, gia đình. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Nhƣ Tú và cộng sự (2017) đƣợc tiến hành tại 30 xã của tỉnh Bình Định trong năm 2017. Nhóm tác giả tiến hành khảo sát 1.200 phụ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 24 nữ trong độ tuổi sinh đẻ (15 - 49) bằng bảng câu hỏi có cấu trúc đã đƣợc chuẩn bị trƣớc.

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ phụ nữ không có kiến thức về tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung là 68.6% và tỷ lệ phụ nữ đã đƣợc tiêm phòng HPV là 2. Tỷ lệ phụ nữ chƣa từng nghe về vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung là 50% và chƣa đƣợc cán bộ y tế tƣ vấn về tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung là 13. Yếu tố thiếu thông tin (63.8%) và giá thành của vắc - xin phòng HPV cao (26.3%) chính là hai rào cản lớn nhất khiến phụ nữ chƣa tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung. Nghiên cứu cũng cho thấy kiến thức có ảnh hƣởng đến việc tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung.

Bên cạnh đó, nghiên cứu chƣa tìm thấy có mối liên quan giữa kinh tế hộ gia đình và tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung. Song song đó, nghiên cứu cũng cho thấy phụ nữ ngƣời Kinh có kiến thức về tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung tốt hơn đồng bào dân tộc. Nghiên cứu ở nƣớc ngoài Nghiên cứu của Songthap và cộng sự (2012) nhằm đánh giá kiến thức, thái độ về vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung và ung thƣ cổ tử cung, nghiên cứu mối quan hệ của những yếu tố này với sự chấp nhận tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung của học sinh, phụ huynh và giáo viên Trung học cơ sở ở Thái Lan. Tổng cộng có 644 học sinh từ 12 đến 15 tuổi, 644 phụ huynh và 304 giáo viên tham gia nghiên cứu.

Bảng câu hỏi đo lƣờng kiến thức của đáp viên bao gồm các câu hỏi đánh giá kiến thức cơ bản về việc nhiễm và hậu quả của nhiễm HPV, kiến thức về ung thƣ cổ tử cung bao gồm nguyên nhân, rủi ro bệnh, hậu quả và biện pháp sàng lọc, những câu hỏi về độ an toàn, hiệu quả và lợi ích của việc tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung. Điểm số phản ánh kiến thức chính là số lƣợng câu trả lời đúng của ngƣời tham gia nghiên cứu. Thái độ đƣợc đo lƣờng thông qua các câu hỏi liên quan đến việc nhiễm HPV, ung thƣ cổ tử cung, hiệu quả và lợi ích của vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung. Các câu hỏi liên quan đến quy trình tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung nhƣ thủ tục, chi phí, lợi ích và mục tiêu của việc tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung.

Để đo lƣờng điểm số Thái độ, Songthap và cộng sự (2012) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 25 sử dụng thang đo Likert 5 mức độ (1 - Rất không đồng ý; 5 Rất đồng ý). Những ngƣời đƣợc xem là có thái độ tiêu cực đối với việc tiêm phòng nếu có điểm số bình quân dao động từ 1 đến 2.33, có thái độ trung lập nếu có điểm số bình quân từ 2.67, nếu điểm số dao động từ 3.68 đến 5 thì đƣợc đánh giá là có thái độ tích cực về việc tiêm phòng. Songthap và cộng sự (2012) sử dụng phƣơng pháp so sánh giá trị trung bình để nghiên cứu sự khác biệt về kiến thức và thái độ đối với việc tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung giữa các nhóm đối tƣợng đƣợc phân loại theo giới tính, học vấn, tuổi… Kết quả nghiên cứu cho thấy, 41% phụ huynh muốn con của họ đƣợc tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung. Học sinh, phụ huynh và giáo viên đƣợc đánh giá có kiến thức trung bình về HPV, ung thƣ cổ tử cung và vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung với điểm số trung bình lần lƣợt là 6.

Thái độ của học sinh, phụ huynh và giáo viên về HPV đều khá tƣơng đồng, dao động ở mức 3.47) trên thang điểm 5. Trong số mẫu nghiên cứu, 20% học sinh và 36% phụ huynh đồng ý trả từ 14.5 USD cho mỗi liều vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung và 33% giáo viên đồng ý trả dƣới 14.3 USD cho mỗi liều vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung. Khám phá của nghiên cứu đã chỉ ra chi phí thấp là yếu tố có ảnh hƣởng mạnh đến việc tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung, thái độ và kiến thức về HPV là yếu tố quan trọng ảnh hƣởng đến tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung, và hai yếu tố này khá tƣơng đồng giữa những phụ huynh và giáo viên. Nghiên cứu của Chando và cộng sự (2013) tập trung xem xét ảnh hƣởng của ngôn ngữ đến việc tiêm phòng HPV giữa những ngƣời có cha mẹ nói tiếng Tây Ban Nha so với những ngƣời có cha mẹ nói tiếng Anh ở Mỹ.

Bên cạnh ngôn ngữ, đặc điểm kinh tế xã hội đƣợc đo lƣờng bằng trình độ học vấn và thu nhập bình quân cùng với yếu tố tiếp cận chăm sóc sức khỏe đo lƣờng bằng bảo hiểm y tế kết hợp với nguồn lực thông thƣờng trong chăm sóc sức khỏe cũng đƣợc xem xét trong mô hình nghiên cứu. Phƣơng pháp thống kê mô tả, so sánh giá trị trung bình và hồi quy Logit đƣợc vận dụng để phân tích. Kết quả nghiên cứu cho thấy, khoảng 1/3 mẫu LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 26 nghiên cứu có cha mẹ nói tiếng Tây Ban Nha và ít trẻ có cha mẹ nói tiếng Tây Ban Nha đƣợc tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung hơn so với trẻ có cha mẹ nói tiếng Anh (12% so với 20%). Kết quả so sánh giá trị trung bình cho thấy cha mẹ nói tiếng Tây Ban Nha ít cho con mình tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung hơn so với cha mẹ nói tiếng Anh.

Khi phân tích đa biến, mối quan hệ giữa ngôn ngữ và tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung đã không còn ý nghĩa thống kê khi bổ sung vào mô hình yếu tố thu nhập và tiếp cận dịch vụ y tế. Từ kết quả trên, Chando và cộng sự (2013) nhận định rằng sự can thiệp bằng cách giải quyết vấn đề tiếp cận chăm sóc y tế có thể làm giảm ảnh hƣởng tiêu cực của ngôn ngữ đến hành vi tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung. Nghiên cứu của Lee và cộng sự (2014) đƣợc thực hiện ở Hồng Kông nhằm khám phá những nhân tố ảnh hƣởng đến ý định tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung. Sử dụng phƣơng pháp thống kê mô tả, kiểm định Chi-square, kiểm định t- test và hồi quy Logit đa biến, Lee và cộng sự (2014) chỉ ra 6.7% ngƣời tham gia nghiên cứu đã tiêm phòng HPV, 34.8% có ý định tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung và gần 60% trả lời đang suy nghĩ về việc tiêm phòng HPV (cần thêm thông tin về vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung).

Những yếu tố đƣợc xem là rào cản chính của việc tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung chính là chi phí vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung, sợ tác dụng phụ, còn nhỏ tuổi, cho rằng bản thân không cần và sợ tiêm. Song song đó, nhận thức về sự nguy hiểm của bệnh ung thƣ cổ tử cung, lời khuyên từ bác sĩ, sự ủng hộ của gia đình, nhận thức về hiệu quả của vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung và ý niệm rằng tất cả phụ nữ đều nên tiêm phòng (33.5%) chính là những yếu tố có ảnh hƣởng tích cực đến việc tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung. Ngoài ra, những ngƣời có mẹ có trình độ học vấn trên Trung học cơ sở, có thu nhập hộ gia đình trên 30.000$ HK, ngƣời cho rằng chi phí vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung là phù hợp hoặc đƣợc tiếp nhận thông tin về vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung từ ngƣời thân, ngƣời có kiến thức tốt, nhận thức đƣợc sự nguy hiểm của bệnh ung thƣ cổ tử cung hoặc ngƣời sẵn sàng thay đổi thói quen sau khi biết cách phòng tránh ung thƣ sẽ có khả năng có ý định/ quyết định tiêm LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 27 phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung cao hơn những ngƣời khác. Kết quả hồi quy Logit cũng cho thấy những ngƣời nhận thức đƣợc sự nguy hiểm của bệnh ung thƣ, ngƣời có đƣợc thông tin về HPV từ ngƣời thân và ngƣời cho rằng trƣờng học nên phổ biến thêm về vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung là những ngƣời có khả năng đƣa ra ý định/ quyết định tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung cao hơn những ngƣời khác.

Nghiên cứu của Chiang và cộng sự (2016) nhằm mục tiêu tìm hiểu về thái độ, khả năng chấp nhận và kiến thức về tiêm phòng vắc xin ngừa ung thƣ cổ tử cung của sinh viên Đại học ở Hồng Kông.