mở đầu trong quá trình quản lý tài chính, có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động quản lý tài chính của đơn vị, cụ thể là: 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thứ nhất, thông qua việc lập kế hoạch tài chính để đánh giá khả năng và nhu cầu về tài chính của đơn vị sự nghiệp y tế công lập. Thứ hai, theo nguyên tắc quản lý tài chính, chi phải dựa trên các nguồn thu trong khi các hoạt động thu và chi trong các cơ quan Nhà nước không phải là đồng nhất với nhau về mặt thời gian, có những lúc có nhu cầu chi nhưng chưa có nguồn thu và ngược lại. Do đó, cần có kế hoạch thu và chi để các nhà quản lý có thể chủ động điều hành đơn vị sự nghiệp y tế công lập. Thứ ba, kế hoạch tài chính là căn cứ để đơn vị triển khai thực hiện.
Do đó lập kế hoạch tài chính có vai trò quan trọng đối với hoạt động của một đơn vị sự nghiệp y tế công lập, là cơ sở dẫn dắt quá trình thực hiện dự toán của đơn vị sau này. Lập kế hoạch tài chính của đơn vị sự nghiệp y tế công lập gồm 2 phần: * Lập dự toán thu: Hàng năm, các đơn vị sự nghiệp y tế công lập phải lập dự toán các nguồn thu của đơn vị bao gồm Nguồn thu từ Ngân sách Nhà nước trên cơ sở phân bổ và giao dự toán ngân sách năm theo quy định của Thủ tướng Chính phủ và nguồn thu từ hoạt động của đơn vị. Đối với các đơn vị có thêm nguồn thu sự nghiệp thì ngoài việc lập dự toán thu trên cơ sở phân bổ và giao dự toán ngân sách năm theo quy định của Thủ tướng Chính phủ, các đơn vị cần phải lập dự toán đối với các nguồn thu ngoài ngân sách. * Lập dự toán chi: Dự toán chi của đơn vị sự nghiệp y tế bao gồm chi thường xuyên và chi không thường xuyên.
Nguồn kinh phí Ngân sách Nhà nước cấp được dùng để chi thường xuyên thực hiện chức năng, nhiệm vụ của bệnh viện, thực hiện nghĩa vụ khám bệnh, chữa bệnh được giao, cách hoạt động phục vụ thu phí, lệ phí, thực hiện công tác chống dịch, mua sắm và sửa chữa trang thiết bị, tài sản cố định phục 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vụ hoạt động sự nghiệp. Kinh phí Nhà nước cấp thực hiện qua Kho bạc Nhà nước. Bệnh viện thực hiện chi và kế toán, thanh quyết toán theo các mục lục ngân sách Nhà nước tương ứng với từng nội dung chi. Nhóm 1: nhóm thanh toán cho cá nhân gồm các khoản chi sau: - Tiền lương - Tiền công (lương hợp đồng, công nhật) - Phụ cấp lương - Các khoản đóng góp (Bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiêp, kinh phí công đoàn) Theo quy định hiện nay, các bệnh viện công lập phải tiến đến tự chủ tài chính hoàn toàn.
Cơ chế tự chủ tài chính tạo ra quyền chủ động cho các đơn vị sự nghiệp có thu được phép xây dựng kế hoạch và quỹ tiền lương và phương án chi trả tiền lương theo kết quả hoạt động tài chính và kết quả lao động. Đây là bước tiến quan trọng nhằm khắc phục quy định cứng nhắc của hệ thống thang bảng lương hành chính sự nghiệp. Như vậy, cơ chế tự chủ tài chính không những tạo ra động lực cho bệnh viện tăng nguồn thu, giảm chi phí, nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn góp phần tăng thu nhập cho người lao động. Nhóm 2: Chi cho nghiệp vụ chuyên môn - Chi tiền ăn cho bệnh nhân - Chi phí nghiệp vụ chuyên môn Đây là nhóm quan trọng chiếm tỷ lệ chi cao trên tổng số kinh phí chi thường xuyên, vì vậy nhóm này đòi hỏi nhiều công sức để quản lý, gắn liền với chất lượng dịch vụ và hướng đi của bệnh viện.
Nhóm này có nhiều đặc điểm cần nghiên cứu, vì trong thực tế kinh phí nhóm này càng cao thì tiền thu lại cho bệnh viện càng ít do các nguyên nhân sau: - Thuốc, vật tư tiêu hao, dịch truyền. không được tính lãi của bệnh 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhận mà còn thất thoát do nhiều nguyên nhân khác nhau (bệnh nhân miễn giảm, trốn viện, thuốc hết hạn phải hủy.) - Bảo hiểm y tế không chi trả đủ vì đã vượt trần, vượt quỹ hoặc do bác sỹ chỉ định không đúng chuyên môn mà bảo hiểm kí kết hợp đồng khám bệnh, chữa bệnh với bệnh viện Chi nghiệp vụ chuyên môn: là khoản chi mang tính đặc thù của mỗi ngành, mỗi lĩnh vực sự nghiệp nó ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng, hiệu quả dịch vụ công mà ngành, lĩnh vực đó cung cấp cho xã hội. Thực trạng chất lượng y tế còn chưa cao hiện nay được các nhà quản lý y tế lý giải là do một trong những nguyên nhân sau: Mức độ hạn hẹp của các khoản kinh phí dành cho nghiệp vụ chuyên môn ngành y tế; sự lạc hậu, thiếu thốn trang thiết bị, cơ sở vật chất, thu nhập của cán bộ - viên chức – người lao động còn thấp nên không khuyến khích họ chuyên tâm làm việc. Đối với các cơ sở y tế, các điều kiện về nghiệp vụ chuyên môn còn là khó khăn chung của ngành y tế.
Mặc dù đã tập trung đầu tư cho công tác, cải tiến khoa học nhưng chưa thể đáp ứng 100% nhu cầu khám bệnh, chữa bệnh của nhân dân. Nguyên nhân là do các định mức chi cho hoạt động này chưa tương xứng với quy mô, sự phát triển chung của toàn xã hội. Những khó khăn trên đây đã được tháo gỡ phần nào khi Bệnh viện được giao cơ chế tự chủ tài chính. Trong đó, các khoản chi cho nghiệp vụ chuyên môn là một trong các nội dung chi được tự chủ xây dựng định mức chi.
Nhóm 3: Nhóm chi khác: - Chi các khoản phí, lệ phí - Chi bảo hiểm tài sản và phương tiện - Chi hỗ trợ khác - Chi tiếp khách - Chi phí dịch vụ công cộng 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Thông tin tuyên truyền (điên thoại, Internet) - Chi công tác Đảng - Chi lập các quỹ của Đơn vị sự nghiệp có thu Đây là nhóm bệnh viện quan tâm khi thực hiện cơ chế tự chủ tài chính vì nhóm này chính là nhóm có thể thay đổi bộ mặt của bệnh viện và thay đổi công nghệ chăm sóc bệnh nhân theo hướng phát triển từng thời gian. Nhóm này có 4 mục tiêu chính đó là: + Duy trì và phát triển cơ sở vật chất + Duy trì và phát triển tiện nghi làm việc + Duy trì và phát triển trang thiết bị + Duy trì và phát triển kiến thức và kỹ năng nhân viên Các mục chi còn lại trong nhóm này đều được các đơn vị xây dựng định mức sử dụng chặt chẽ hoặc có cơ chế khoán chi đến từng khoa phòng nhằm tiết kiệm tối đa nguồn kinh phí: + Chi phí dịch vụ công cộng (điện, nước, vệ sinh môi trường,.) Quy định rõ việc sử dụng điện nước trong bệnh viện thực hiện nghiêm túc tiết kiệm, chống lãng phí, nghiêm cấm sử dụng điện nước cho mục đích cá nhân. + Chi thông tin tuyên truyền liên lạc: bệnh viện đã xây dựng cơ chế khoán định mức điện thoại, tăng cường áp dụng khoa học kĩ thuật trong công tác hông tin liên lạc. Nhóm 4: Chi mua sắm sửa chữa: - Mua, đầu tư tài sản vô hình - Mua sắm tài sản dùng cho công tác chuyên môn - Chi sửa chữa, nâng cấp tài sản cố định, cơ sở vật chất Khi xây dựng dự toán thu chi của bệnh viện, cần phải căn cứ vào: - Phương hướng, nhiệm vụ, mục tiêu phát triển của bệnh viện - Chỉ tiêu, kế hoạch có thể thực hiện 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Kinh nghiệm thực hiện các năm trước - Khả năng của Ngân sách Nhà nước - Khả năng tổ chức quản lý của bệnh viện.
* Lập kế hoạch trích lập và sử dụng các quỹ Trước hết là hoạt động phân phối kết quả tài chính trong năm Hàng năm, sau khi hạch toán đầy đủ các khoản chi phí, nộp thuế và các khoản nộp ngân sách nhà nước khác (nếu có) theo quy định, phần chênh lệch thu lớn hơn chi thường xuyên (nếu có), đơn vị được sử dụng theo trình tự như sau: - Trích tối thiểu 25% để lập Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp - Trích lập Quỹ bổ sung thu nhập: Đơn vị được tự quyết định mức trích Quỹ bổ sung thu nhập (không khống chế mức trích); - Trích lập Quỹ khen thưởng và Quỹ phúc lợi tối đa không quá 3 tháng tiền lương, tiền công thực hiện trong năm của đơn vị; - Trích lập Quỹ khác theo quy định của pháp luật; - Phần chênh lệch thu lớn hơn chi còn lại (nếu có) sau khi đã trích lập các quỹ theo quy định được bổ sung vào Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp. Tiếp theo là quá trình sử dụng các Quỹ: - Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp: Để đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị, phương tiện làm việc; phát triển năng lực hoạt động sự nghiệp; chi áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật công nghệ; đào tạo nâng cao nghiệp vụ chuyên môn cho người lao động trong đơn vị; góp vốn liên doanh, liên kết với các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước (đối với đơn vị được giao vốn theo quy định) để tổ chức hoạt động dịch vụ phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao và các khoản chi khác (nếu có). - Quỹ bổ sung thu nhập: Để chi bổ sung thu nhập cho người lao động trong năm và dự phòng chi bổ sung thu nhập cho người lao động năm sau trong trường hợp nguồn thu nhập bị giảm. 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Việc chi bổ sung thu nhập cho người lao động trong đơn vị được thực hiện theo nguyên tắc gắn với số lượng, chất lượng và hiệu quả công tác.
Hệ số thu nhập tăng thêm của chức danh lãnh đạo đơn vị sự nghiệp công tối đa không quá 2 lần hệ số thu nhập tăng thêm bình quân thực hiện của người lao động trong đơn vị. - Quỹ khen thưởng: Để thưởng định kỳ, đột xuất cho tập thể, cá nhân trong và ngoài đơn vị (ngoài chế độ khen thưởng theo quy định của Luật Thi đua khen thưởng) theo hiệu quả công việc và thành tích đóng góp vào hoạt động của đơn vị. Mức thưởng do thủ trưởng đơn vị quyết định theo quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị.