CHƯƠNG 1. TONG QUAN Chương này trình bay về các nghiên cứu, ứng dụng va sử dung mã vạch 2D tại Việt Nam và trên thế ĐIỚI, CỤ thể là mã vạch QR Code. Mã vạch 1D và mã vạch 2D Mã vạch là sự thé hiện thông tin trong các dạng nhìn thấy trên các bề mặt mà máy móc có thé doc được. Trước kia, mã vạch lưu trữ đữ liệu theo bề rộng của các vạch được in song song với các khoảng trong giữa chúng, nhưng ngày nay chúng còn được in theo mẫu của các điểm, theo các vòng tròn đồng tâm hay chúng ấn trong các hình ảnh.
Mã vạch được đọc bởi các thiết bị đọc chuyên dụng hoặc các phần mềm được cài đặt trên các điện thoại thông minh. Do mã vạch ID có sự giới hạn nhất định về số lượng của dữ liệu được nhập vào mã vạch, việc sử dụng mã vạch phải được cho phép của các cơ quan quản lý nhà nước. Mã vạch 2 chiều là một lưới các ô vuông được xếp theo một trật tự nào đó tùy thuộc vào mỗi loại, thông tin được lưu trữ trên mã vạch 2D lớn hơn rất nhiều lần so với mã vạch 1D. Mã vạch 2 chiều có nhiều loại khác nhau và được mã hóa theo các chuẩn khác nhau, tuy nhiên có hai loại mã vạch được sử dụng nhiều nhất là mã vạch PDF417 [2].
mã vạch Data matrix [3] và mã vạch QR Code hai loại mã nay có cấu trúc khác nhau và hình dạng khác nhau, tuy nhiên hai loại mã này cùng sử dụng chung một thuật toán đề mã hóa và giải mã. =”—_“- “—=- —”m_- I Ỉ i Ỉ Kee TT Ỉ I Hình 1.1: Mad vạch PDF417 và mã vạch QR Code So với mã vạch 1D thì mã vạch 2D chứa được nhiều thông tin hơn là vì mã vạch 2D chứa được di liệu theo cả chiều ngang và chiều đọc, dữ liệu được lưu trữ HVTH: Hỗ Thế Anh 3 Nhán dạng mã vạch 2D trên nên iOS vào mã vạch theo dạng các modul đen và modul trắng, tùy theo các loại mã vạch khác nhau mà cách bố trí các modul này theo những hình thức khác nhau. Cau tạo mã QR Code Mã QR là một mã ma trận (hay mã vạch hai chiều) do công ty Denso Wave (Nhật Ban) phát minh vào năm 1994 nhằm giúp cho việc nhập được nhiều thông tin về sản phẩm của một số lượng lớn các thiết bị đang được sản xuất tại công ty. Chữ "QR" xuất phát từ "Quick Response", trong tiếng Anh có nghĩa là đáp ứng nhanh, vì người tạo ra nó có ý định cho phép mã được giải mã ở tốc độ cao nên các mã vạch này dần được hoàn thiện.
Các mã QR được sử dụng pho biến nhất ở Nhật Ban, và hiện là loại mã hai chiều thông dụng nhất ở Nhật Bản và trên thế giới. Các thành phần trong mã vạch QR Code [4] mm 1. Version information v - : ị [m]:: Position Dâu ol fl wll E1 4. Quiet zone Hình 1.2: Cấu tạo mã OR Code Version information: khu vực chứa các thông tin phiên bản của mã vạch, ma QR Code có 40 phiên bản khác nhau từ phiên bản 1 (với ma trận gồm 21x21 các modul) cho tới phiên bản 40 (với ma trận gồm 117x117 modul).
Với phiên bản mã vạch càng lớn thì lượng dữ liệu chứa trong đó càng nhiều. Format information: khu vực chứa thông tin định dạng của mã vạch, mỗi phiên bản có cách sắp xếp dữ liệu vào ma trận khác nhau. Data and error correction keys: khu vực chứa thông tin dữ liệu và mã sua lỗi, trong mã vạch QR sử dụng phương pháp mã hóa Reed Solomon trong trường Galois 256 để mã hóa dữ liệu và các mã sửa lỗi cho mã vạch để đảm bảo thiết bị van doc được mã vạch khi mat di liệu. HVTH: Hỗ Thế Anh 4 Nhán dạng mã vạch 2D trên nên iOS Positio patterns: hoa văn định vị dùng trong quá trình xử ly ảnh nhận dang mã vạch.
Alignment patterns: hoa văn liên kết Timing: thời gian Quiet zone: khu vực không dữ liệu Hệ thống mã vạch QR code có 4 cấp độ sửa lỗi Mức L7% số từ mã (codeword) có thé được phục hồi. Mức M15% số từ mã có thé được phục hồi. Mức Q25% số từ mã có thê được phục hồi. Mức H30% số từ mã có thé được phục hồi Khả năng chứa thông tin của mã vạch này lớn rất nhiều lần so với mã vạch ID, mã QR có thé chứa 4 loại dữ liệu với mức độ như sau: Số đơn thuan tối đa 7.089 kí tự Số và chữ cái tối đa 4.296 kí tự Số nhị phân (8 bit) tối đa 2.953 byte Kanji/Kana tối đa 1.817 kí tự Mã vạch QR Code là nhãn hiệu đã được đăng ký của Denso Wave Incorporated.
Ung dụng của mã vạch QR Code Một số ứng dụng của mã vạch QR Code [5] - Sử dụng tại các bến xe bus: người sử dụng khi quét mã QR Code của bến xe bus sẽ biết thông tin về các chuyến xe sắp tới. - Sử dụng tại bảo tàng: người sử dụng chỉ cần quét mã QR Code đặt cạnh vật trưng bay là biết được thông tin chỉ tiết và cập nhật về dé vat đó. - Sử dụng để mua hàng ở bất kỳ đâu: người sử dụng khi đi tàu điện ngầm, xe bus. nếu thấy thích mặt hàng đang quảng cáo trên đó có thể đặt mua ngay lập tức thông qua QR Code và Mobile Internet.
- Sử dụng tại siêu thị: người mua có thể quét mã QR Code dé biết được ham lượng dinh dưỡng của đô ăn cân mua. HVTH: Hỗ Thế Anh 5 Nhán dạng mã vạch 2D trên nên iOS - Sử dụng tại các hội thảo: người tham gia hội thảo có thể sử dụng QR Code thay cho Business Card của mình. - Sử dụng với các món ăn: dé biết được công thức và cách chế biến món ăn. - Sử dụng với đồ vật cá nhân (xe, áo thun.): dé cung cấp thông tin về chủ nhân.
- Sử dụng để thu tiền xe ô tô: thay vì việc phải dừng lại trạm thu phí, xe ô tô có thé di chuyển qua trạm với tốc độ vừa phải mà vẫn nộp được phí nếu được gắn QR Code trên xe. Ngoài ra, mã vạch QR Code còn được sử dụng trong quá trình quản lý sản xuất hàng hóa. Tại các ngỏ nhập và xuất hang hóa được bố trí các thiết bị chuyên dụng đọc mã vạch với tốc độ cao để đọc các mã vạch chạy trên băng chuyên, các thông tin nhập và xuất hàng hóa được quản lý được đưa vào cơ sở dữ liệu để xử lý thông tin. Con trong quá trình kiểm kho các thiết bị đọc mã vạch đọc và lưu trữ dữ liệu trên một thẻ nhớ, sau khi kiểm tra xong di liệu nay được đưa vào máy tinh dé xử lý lại.
Tại Việt Nam việc nghiên cứu mã vạch đã có từ lâu và các loại mã vạch cũng đã được nhà nước cho phép sử dụng. Tuy nhiên các mã vạch hầu hết là sử dụng trong mục đích thương mại, quảng bá sản phẩm. Công ty DENSO WAVE đã mô tả về quản lý hàng tồn kho qua sử dụng mã vạch QR Code và các thiết bị chuyên dung, việc sử dung iPhone đã được giới thiệu với mức độ nhất định. Các tài liệu tác giả tìm được hầu hết là nghiên cứu về mã vạch và ứng dụng mã vạch này trong quảng bá thông tin.
Luận văn này hướng tới việc sử dụng thay thế các đầu đọc mã vạch chuyên dùng bằng những thiết bị di động hiện có và sử dụng iPhone như một máy tính để xử lý các dữ liệu từ mã vạch cung cấp hỗ trợ cho công tác quản lý hàng tồn kho. HVTH: Hỗ Thế Anh 6 Nhán dạng mã vạch 2D trên nên iOS CHUONG 2. QUAN LÝ MÃ VACH QR CODE Chương này nhằm mục đích tìm hiểu các thành phan trong cấu trúc của mã vạch QR Code như: hoa văn định vị, hoa văn liên kết, các mô hình mặt nạ, các timing, thông tin định dang, thông tin phiên ban, từ mã dữ liệu và từ mã sửa lỗi mã vạch. Hoa văn định vị Đề các thiết bị dễ phát hiện và đọc được mã QR Code đòi hỏi phải có những khu vực đặc biệt dé định vị và có đặc điểm riêng biệt giúp dễ nhận ra được hình ảnh mã vạch, đây còn là cơ sở giúp xoay mã vạch trở lại trạng thái như lúc đầu khi mã vạch bị nghiêng theo một hướng nao đó.
Hoa văn định vi là một ma trận 7x7 modul đen — trắng (các modul ngoài cùng của ma trận này là các modul đen) với tỉ lệ các modul đen — trắng — đen — trắng — đen là 1:1:3:1:1, các hoa văn định vi nam tại ba vị trí trên mã vạch QR Code góc trên bên phải, góc trên bên trái và góc dưới bên trái. Các hoa văn định vi nay luôn có định và có mặt trong tat cả các phiên bản của QR Code. Bao bọc bên ngoài các hoa văn định vị này luôn là các modul màu trắng để tách biệt các hoa văn này với phần còn lại của mã QR. Tọa độ modul đầu tiên của mã vạch nam tại vị trí trên cùng bên trái va có tọa độ là (0,0) [4].
Di kèm với hoa văn định vi là các dãy timing có cầu tạo từ các modul đen, trắng xen kẽ năm tại hàng thứ 6 và cột thứ 6 trong các mã vạch QR Code và không làm ảnh hưởng đến các hoa văn định vị, các dãy timing này được bắt đầu bang mot modul đen va kết thúc bang một modul đen có tác dung trong việc xác định mat độ các modul, có thé dùng trong xác định các phiên bản. Day timing có mặt trong tất cả các phiên bản của mã vạch QR Code. HVTH: Hỗ Thế Anh 7 Nhán dạng mã vạch 2D trên nên iOS | Pe = = || |_| || | mmmian Hoa văn định vị Hình 2.1: Hoa văn định vị mã vạch Nhờ các hoa văn định vị, các dãy timing này giúp cho việc phát hiện, nhận dang và hướng của mã vạch QR Code được thuận lợi hơn. Tai vi trí cột thứ 8, hang ngay phía trên của hoa văn định vị góc dưới bên trái là một modul đen cho tất cả các phiên ban.
Các hoa văn định vị là thành phan không thé thiếu đối với mã vạch QR Code. Vi trí các hoa văn định vi là những vi trí độc lập va không bị ảnh hưởng bởi các mô hình mặt nạ và các thành phần khác trong mã vạch, nếu một hoa văn định vị bị mất thì quá trình đọc dữ liệu sẽ không thực hiện được.