CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC PHÁT THANH - TRUYỀN HÌNH 1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của thực hiện pháp luật trong lĩnh vực phát thanh - truyền hình 1. Khái niệm thực hiện pháp luật trong lĩnh vực phát thanh - truyền hình 1. Khái quát về lĩnh vực phát thanh - truyền hình * Khái niệm phát thanh Chúng ta hiểu thuật ngữ phát thanh là bao gồm cả hai hình thức: hữu tuyến và vô tuyến.
Hiện nay, trên thế giới không có đất nước nào mà không có phát thanh. Dù phát thanh có mục đích phục vụ cho các mặt: thương mại, quảng cáo, chính trị xã hội… thì phát thanh vẫn có mục đích chung nhất là phục vụ cho lợi ích chung của đông đảo quần chúng nhân dân. Sự thay đổi của phương thức sản xuất không chỉ dựa trên nền tảng của công nghệ, kỹ thuật mới mà còn đòi hỏi kỹ năng mới để tạo ra được chất lượng nội dung và hình thức mới và qua đó có thể hình thành công chúng mới… Trong phương thức sản xuất các chương trình phát thanh hiện đại, những ưu điểm của phát thanh truyền thống (như: có đối tượng thính giả rộng rãi; tính tức thời và tỏa khắp; ưu thế chiếm lĩnh không gian toàn bộ thời gian trong ngày; tính giao tiếp cá nhân; thông điệp len lỏi khắp nơi và có khả năng tác động nhanh; dễ tác động vào tình cảm; sinh động trong cách thể hiện; sự thuyết phục, lôi kéo của lời nói tác động vào thính giác; kích thích trí tưởng tượng, buộc thính giả phải tự hình dung, liên tưởng; thiết bị rẻ tiền, đơn giản, dễ phổ biến…) vẫn tiếp tục được phát huy mạnh mẽ và lại được sự hỗ trợ đắc lực của công nghệ mới nên càng trở nên hấp dẫn hơn, hiệu quả hơn. 7 Đối tượng tiếp nhận thông tin của phát thanh là người nghe, việc tiếp nhận thông tin bằng thính giác thường có liên tưởng rất phong phú, phát thanh phải tận dụng được lợi thế này để phối hợp giữa tiếng nói và âm thanh một cách hài hòa tạo cảm giác hứng thú cho thính giả.
Bên cạnh các hoạt động báo chí khác, thì báo chí phát thanh đang ngày càng được quan tâm phát triển và ngày càng hiện đại thu hút được nhiều khán thính giá, đặc biệt là những người do yêu cầu công việc phải di chuyển nhiều. * Khái niệm truyền hình Truyền hình là hệ thống điện tử viễn thông có khả năng thu nhận tín hiệu sóng và tín hiệu qua đường cáp để truyền tài hình ảnh, âm thanh và là một loại máy phát hình truyền tải chủ yếu bằng hình ảnh sống động và âm thanh kèm theo, máy truyền hình là máy nhận tín hiệu đó qua hệ thống thu qua đó phát bằng hình ảnh. - Truyền hình Analog Truyền hình Analog là nguyên bản đầu tiên của công nghệ truyền hình, truyền hình Analog còn được biết đến dưới cái tên rất “lạ” đó là truyền hình tương tự. Cụm từ tương tự ở đây được hiểu như sau, tín hiệu được phát sóng từ Đài truyền hình, đến các máy thu hình có hình ảnh và âm thanh tương tự như tín hiệu gốc.
Loại hình phát sóng này bị hạn chế bởi không gian, có nghĩa năng lực của nó chỉ đáp ứng được phạm vi vài chục Km. Và có một điều hạn chế nữa là loại hình Analog rất dễ bị tác động bởi vật cản hoặc môi trường như tiếng động cơ xe hay các nguồn sóng khác như Radio, điện thoại. - Truyền hình kỹ thuật số mặt đất Truyền hình kỹ thuật số (Digital) là một trong những bước đột phá lớn của lĩnh vực truyền hình. Các tín hiệu truyền hình tương tự được số hóa, hay nói một cách dễ hiểu là các tín hiệu được mã hóa dưới dạng nhị phân (gồm 2 dãy số 0 và 1) trước khi truyền đi.
Có hai loại hình được phát là phát lên các 8 vệ tinh truyền dẫn, hoặc phát trực tiếp trên mặt đất. Các máy thu hình muốn bắt được loại hình phát sóng này, phải nhờ đến sự hỗ trợ của một bộ giải mã hay còn gọi là Set - Top Box, Bộ giải mã được cung cấp bởi các dịch vụ của Đài Truyền hình. Dù được mã hóa và truyền dẫn tốt hơn, nhưng sóng Digital vẫn ít nhiều bị ảnh hưởng bởi môi trường xung quanh. - Truyền hình cáp Đây là loại hình phát sóng mới của truyền hình, các tín hiệu âm thanh và hình ảnh được truyền dẫn qua hệ thống cáp quang và cáp đồng trục.
Trên lý thuyết loại hình phát sóng này không bị ảnh hưởng bởi các tác nhân như thời tiết hay môi trường âm thanh nhiễu động, nhưng thực tế có một số kênh nước ngoài được truyền dẫn từ vệ tinh xuống các tạm thu phát cũng sẽ ít nhiều bị ảnh hưởng. Vì thế khi tín hiệu gốc bị ảnh hưởng thì các thiết bị thu cuối mà cụ thể là mạng lưới máy thu hình cũng bị ảnh hưởng theo. Đây là loại hình phải trả phí và hơn thế cho đến bây giờ, mạng lưới dịch vụ vẫn còn khá nhỏ, đa phần chỉ tập chung ở các thành phố lớn. Chưa đáp ứng được nhu cầu của thị trường ở các vùng có khó khăn về địa lý.
- Truyền hình vệ tinh DTH Truyền hình vệ tinh DTH (Direct to Home), đây là loại hình khá cao cấp, hình thức phát sóng của loại hình này khác với truyền hình số mặt đất. Khi chuỗi tín hiệu số được phát lên vệ tinh và vệ tinh phát trở lại mặt đất. Đầu thu sẽ sử dụng Antena Parabol để thu tín hiệu và đầu thu tín hiệu vệ tinh sẽ thực hiện giải mã chuyển hóa thành hình ảnh và âm thanh. Loại hình này có chi phí đầu tư rất lớn và chỉ phù hợp với một bộ phận khách hàng có thu nhập cao.
Trong tương lai gần, truyền hình sẽ còn có những bước tiến mới khi gần đây người ta bắt đầu nói về loại hình IPTV, một loại truyền hình phát sóng qua hệ thống mạng internet băng thông rộng và công nghệ này sẽ trở thành một lựa chọn của tương lai. Khái niệm pháp luật về phát thanh - truyền hình Giáo trình “Lý luận nhà nước và pháp luật” của Đại học Luật Hà Nội viết: Theo học thuyết Mác-Lê Nin, pháp luật chỉ tồn tại và phát triển trong xã hội có giai cấp. Bản chất của pháp luật thể hiện ở tính giai cấp của nó, không có “pháp luật tự nhiên” hay pháp luật mang tính giai cấp. Trong xu thế hội nhập chung với thế giới, chúng ta đã dần từng bước tiếp cận với nền khoa học pháp lý đương đại, các giáo trình lý luận về nhà nước và pháp luật cũng đã có những hướng tiếp cận mới hơn.
Giáo trình lý luận nhà nước và pháp luật năm 2010 của Trường Đại học Luật Hà Nội đã dành Chương VI - Nguồn gốc, bản chất, chức năng, kiểu, hình thức pháp luật (từ trang 95 đến trang 124) để giới thiệu quan niệm về pháp luật từ góc độ phân định luật tự nhiên và luật thực định. Mặc dù tiếp tục khẳng định “Pháp luật là hệ thống quy tắc xử sự mang tính bắt buộc chung do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận nhằm điều chỉnh các mối quan hệ xã hội theo mục tiêu, định hướng cụ thể” nhưng giáo trình cũng đã gợi mở về hướng tiếp cận nội hàm của khái niệm pháp luật theo hướng mở rộng hơn. Theo đó, pháp luật không đơn thuần chỉ là sự hiện hữu bằng hệ thống quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung mà cần được quan niệm bao gồm nhiều yếu tố khác như: các nguyên tắc pháp luật, khung pháp luật, chính sách pháp luật, các học thuyết pháp lý. Như vậy, ngày nay quan niệm về pháp luật đã có nhiều sự thay đổi.
Có rất nhiều quan niệm về pháp luật khác nhau, nhưng tựu chung lại pháp luật có những đặc điểm chung là: hệ thống các quy tắc xử sự được thừa nhận chung và có giá trị bắt buộc; chúng được thể hiện ở văn bản chính sách của nhà nước, các loại hình thức khác (án lệ, đạo đức.); ghi nhận và bảo đảm các quyền tự do của con người. Từ khái niệm chung về pháp luật có thể hiểu: Pháp luật về phát thanh - truyền hình là hệ thống các quy tắc xử sự do Nhà 10 nước ban hành hoặc thừa nhận, điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực phát thanh - truyền hình nhằm đảm bảo quyền con người trong lĩnh vực báo chí. Khái niệm thực hiện pháp luật trong lĩnh vực phát thanh - truyền hình Có thể khẳng định thực hiện pháp luật là giai đoạn thứ hai, sau khi đã tiến hành giai đoạn xây dựng pháp luật và là giai đoạn quan trọng, không thể thiếu vì pháp luật chỉ có thể phát huy được vai trò, giá trị trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội, duy trì trật tự và tạo điều kiện cho xã hội phát triển khi được tôn trọng, thực hiện đầy đủ, nghiêm minh. Hiện nay, báo chí nói chung, lĩnh vực phát thanh - truyền hình nói riêng của nước ta có sự phát triển mạnh mẽ cả về nội dung và hình thức, từng bước đổi mới để thích ứng với xu thế phát triển của công nghệ thông tin và truyền thông hiện đại.
Dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, báo chí đã có những đóng góp quan trọng vào thành tựu chung của công cuộc đổi mới đất nước thông qua các công cụ khác nhau trong đó có công cụ pháp luật thì hoạt động phát thanh - truyền hình đã phát triển nhanh chóng và đúng định hướng đề ra. Việc thực hiện pháp luật trong lĩnh vực phát thanh - truyền hình được xuất phát từ thực tiễn nhu cầu quản lý và phát triển của lĩnh vực. Khái niệm thực hiện pháp luật trong lĩnh vực phát thanh - truyền hình được hiểu là việc các chủ thể quản lý và đối tượng quản lý trong lĩnh vực phát thanh - truyền hình hoạt động theo quy định của pháp luật, phù hợp với thực tiễn đời sống xã hội. Trong phạm vi của luận văn, Thực hiện pháp luật trong lĩnh vực phát thanh - truyền hình là hành vi hợp pháp của người sử dụng dịch vụ, chủ sở hữu dịch vụ và cơ quan nhà nước có thẩm quyền về lĩnh vực phát thanh - 11 truyền hình nhằm hiện thực hóa các quy định của pháp luật về phát thanh - truyền hình trong thực tiễn 1.
Đặc điểm thực hiện pháp luật trong lĩnh vực phát thanh - truyền hình Thứ nhất, về chủ thể thực hiện.