Luận Văn Thạc Sĩ Nghiên Cứu Tâm Lý Học Sức Khỏe Tâm Thần Của Trẻ Có Cha Mẹ Di Cư

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tâm lý học sức khỏe tâm thần của trẻ có cha mẹ di cư, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Nguyễn Diệp Hà
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Văn Lượt
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Tâm lý học
• Đề tài: Tâm Lý Học Sức Khỏe Tâm Thần Trẻ Có Cha Mẹ Di Cư
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỨC KHỎE TÂM THẦN CỦA TRẺ CÓ CHA MẸ DI CƯ
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu về sức khỏe tâm thần của trẻ có cha mẹ di cư
• 1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài
• 1.2.1. Khái niệm sức khỏe
• 1.2.2. Khái niệm sức khỏe tâm thần
• 1.2.3. Khái niệm cha mẹ di cư
• 1.2.4. Khái niệm trẻ có cha mẹ di cư
• 1.2.5. Khái niệm sự cô đơn ở trường học, nhận thức về sự hỗ trợ xã hội và sự phục hồi tâm lý
• 1.3. Tiểu kết chương
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Vài nét về địa bàn và mẫu nghiên cứu
• 2.2. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể
• 2.2.1. Phương pháp phân tích tải tiệm
• 2.2.2. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
• 2.2.3. Phương pháp xử lý số liệu bằng phần mềm SPSS
• 2.2.4. Phương pháp phỏng vấn sâu
• 2.3. Thực trạng sức khỏe tâm thần của trẻ có cha mẹ đi làm xa
• 2.3.1. Thống kê mô tả về sức khỏe tâm thần của trẻ có cha mẹ di cư
• 2.3.2. So sánh sức khỏe tâm thần của trẻ có cha mẹ di cư giữa các nhóm
• 2.3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của trẻ có cha mẹ di cư
• 2.4. Tiểu kết chương
• 3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tâm Lý Học Sức Khỏe Tâm Thần Trẻ Có Cha Mẹ Di Cư

Tâm lý học sức khỏe tâm thần trẻ có cha mẹ di cư là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng trong bối cảnh hiện đại. Sự di cư của cha mẹ không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế gia đình mà còn tác động sâu sắc đến tâm lý và sức khỏe của trẻ em. Nghiên cứu cho thấy trẻ em có cha mẹ di cư thường gặp phải nhiều vấn đề về sức khỏe tâm thần, từ lo âu đến trầm cảm. Việc hiểu rõ về tâm lý của nhóm trẻ này là cần thiết để có những biện pháp hỗ trợ kịp thời.

1.1. Khái Niệm Tâm Lý Học Sức Khỏe Tâm Thần

Tâm lý học sức khỏe tâm thần là lĩnh vực nghiên cứu về các vấn đề tâm lý và hành vi của con người. Đối với trẻ em có cha mẹ di cư, sức khỏe tâm thần thường bị ảnh hưởng bởi sự thiếu vắng tình cảm và sự chăm sóc từ cha mẹ. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng trẻ em này có nguy cơ cao mắc các rối loạn tâm lý.

1.2. Tình Hình Di Cư Và Tác Động Đến Trẻ Em

Sự gia tăng di cư lao động đã dẫn đến nhiều trẻ em phải sống xa cha mẹ. Theo thống kê, khoảng 15% - 20% trẻ em ở Việt Nam sống với ông bà hoặc người thân. Điều này gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe tâm thần, bao gồm sự cô đơn và thiếu thốn tình cảm.

II. Vấn Đề Sức Khỏe Tâm Thần Của Trẻ Em Có Cha Mẹ Di Cư

Trẻ em có cha mẹ di cư thường phải đối mặt với nhiều thách thức về sức khỏe tâm thần. Các nghiên cứu cho thấy rằng nhóm trẻ này có tỷ lệ mắc các rối loạn tâm lý cao hơn so với trẻ em sống cùng cha mẹ. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển và học tập của trẻ.

2.1. Các Vấn Đề Tâm Lý Thường Gặp

Trẻ em có cha mẹ di cư thường gặp phải các vấn đề như lo âu, trầm cảm và hành vi chống đối. Nghiên cứu cho thấy rằng sự thiếu vắng cha mẹ có thể dẫn đến cảm giác cô đơn và thiếu tự tin ở trẻ.

2.2. Tác Động Của Sự Cô Đơn Đến Tâm Lý Trẻ Em

Sự cô đơn ở trường học là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của trẻ. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng trẻ em sống xa cha mẹ có xu hướng cảm thấy cô đơn hơn, dẫn đến các vấn đề về hành vi và cảm xúc.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tâm Lý Học Sức Khỏe Tâm Thần

Để hiểu rõ hơn về sức khỏe tâm thần của trẻ em có cha mẹ di cư, các phương pháp nghiên cứu đa dạng đã được áp dụng. Những phương pháp này giúp thu thập dữ liệu chính xác và đáng tin cậy về tình trạng tâm lý của trẻ.

3.1. Phương Pháp Khảo Sát Bằng Bảng Hỏi

Khảo sát bằng bảng hỏi là một trong những phương pháp phổ biến để thu thập thông tin về sức khỏe tâm thần của trẻ. Phương pháp này cho phép thu thập dữ liệu từ nhiều đối tượng khác nhau, giúp phân tích tình trạng sức khỏe tâm thần một cách toàn diện.

3.2. Phương Pháp Phỏng Vấn Sâu

Phỏng vấn sâu là phương pháp giúp hiểu rõ hơn về cảm xúc và suy nghĩ của trẻ em có cha mẹ di cư. Qua đó, các nhà nghiên cứu có thể nắm bắt được những vấn đề tâm lý mà trẻ đang gặp phải.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Nghiên Cứu Tâm Lý Học

Kết quả từ các nghiên cứu về sức khỏe tâm thần của trẻ em có cha mẹ di cư có thể được ứng dụng vào thực tiễn để cải thiện tình trạng tâm lý của trẻ. Các biện pháp hỗ trợ cần được triển khai kịp thời để giúp trẻ vượt qua khó khăn.

4.1. Các Biện Pháp Hỗ Trợ Tâm Lý

Các biện pháp hỗ trợ tâm lý như tư vấn và trị liệu tâm lý có thể giúp trẻ em có cha mẹ di cư cải thiện sức khỏe tâm thần. Những chương trình này cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu của trẻ.

4.2. Vai Trò Của Gia Đình Trong Hỗ Trợ Tâm Lý

Gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sức khỏe tâm thần của trẻ. Sự quan tâm và chăm sóc từ người thân có thể giúp trẻ cảm thấy an toàn và được yêu thương, từ đó cải thiện tình trạng tâm lý.

V. Kết Luận Về Tâm Lý Học Sức Khỏe Tâm Thần Trẻ Có Cha Mẹ Di Cư

Nghiên cứu về sức khỏe tâm thần của trẻ em có cha mẹ di cư là một lĩnh vực cần được quan tâm hơn nữa. Việc nhận diện và hỗ trợ kịp thời cho trẻ em trong nhóm này là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển toàn diện của trẻ.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Tâm Lý Học

Nghiên cứu trong lĩnh vực tâm lý học sức khỏe tâm thần cần tiếp tục được mở rộng để hiểu rõ hơn về các vấn đề mà trẻ em có cha mẹ di cư đang gặp phải. Các nghiên cứu mới sẽ giúp phát triển các biện pháp hỗ trợ hiệu quả hơn.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Chính Sách Hỗ Trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho trẻ em có cha mẹ di cư, bao gồm các chương trình giáo dục và tâm lý. Những chính sách này sẽ giúp cải thiện sức khỏe tâm thần và chất lượng cuộc sống của trẻ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh xu hướng lao động di cư ngày càng gia tăng tại Việt Nam, số lượng trẻ em có cha mẹ di cư (TCCMDC) cũng tăng lên đáng kể. Theo báo cáo năm 2017, tổng số lao động xuất khẩu ra nước ngoài khoảng 1 triệu người, trong đó lao động nữ chiếm 52,88%. Tỷ lệ người lao động di cư chiếm 8,6% tổng lực lượng lao động cả nước, với lao động nữ chiếm 53,4% (UNFPA, 2020). Do điều kiện kinh tế và chính sách, nhiều trẻ em phải sống xa cha mẹ, dẫn đến các vấn đề về sức khỏe tâm thần (SKTT), học tập và phát triển toàn diện. Các nghiên cứu quốc tế và trong nước cho thấy TCCMDC có nguy cơ cao gặp các vấn đề về SKTT như trầm cảm, lo âu, rối loạn hành vi, và sự cô đơn, ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển tâm lý và xã hội của trẻ.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng SKTT của trẻ có cha mẹ di cư tại hai tỉnh Thái Nguyên và Thái Bình, xác định các yếu tố ảnh hưởng đến SKTT của nhóm trẻ này, từ đó đề xuất các giải pháp hỗ trợ phù hợp. Nghiên cứu tập trung vào nhóm trẻ vị thành niên từ 11 đến 17 tuổi, với phạm vi khảo sát tại các trường trung học cơ sở và trung học phổ thông. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp số liệu cụ thể về SKTT của TCCMDC, góp phần nâng cao nhận thức của gia đình, nhà trường và xã hội trong việc chăm sóc, hỗ trợ trẻ em trong bối cảnh di cư lao động ngày càng phổ biến.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về sức khỏe tâm thần, sự cô đơn xã hội, nhận thức về hỗ trợ xã hội và khả năng phục hồi tâm lý. Khái niệm sức khỏe tâm thần được hiểu là trạng thái cân bằng giữa cá nhân và môi trường, không có rối loạn tâm thần, có khả năng điều chỉnh cảm xúc và hành vi phù hợp (WHO, 2018). Sự cô đơn ở trường học được định nghĩa là cảm giác khác biệt giữa mối quan hệ xã hội mong muốn và thực tế, là yếu tố nguy cơ làm gia tăng các vấn đề tâm lý (Peplau & Perlman, 1982). Nhận thức về sự hỗ trợ xã hội đề cập đến cảm nhận của trẻ về sự yêu thương, chăm sóc và hỗ trợ từ gia đình, bạn bè và người thân (Multidimensional Scale of Perceived Social Support). Khả năng phục hồi tâm lý là năng lực thích ứng thành công với các xáo trộn, giúp trẻ vượt qua khó khăn và phát triển tích cực (Masten, 2014).

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm:

• Sức khỏe tâm thần của trẻ có cha mẹ di cư (bao gồm các vấn đề về tăng động giảm chú ý, tình cảm, hành vi và quan hệ bạn bè).
• Sự cô đơn ở trường học.
• Nhận thức về sự hỗ trợ xã hội.
• Sự phục hồi tâm lý.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp cắt ngang với mẫu thuận tiện gồm 211 trẻ em có cha mẹ đi làm xa, độ tuổi trung bình 13, tại 4 trường học ở hai tỉnh Thái Nguyên và Thái Bình. Dữ liệu được thu thập cuối năm 2020, đầu năm 2021, khi tình hình dịch COVID-19 tại địa phương ổn định. Phương pháp thu thập dữ liệu bao gồm:

• Điều tra bằng bảng hỏi SDQ (Strengths and Difficulties Questionnaire) để đánh giá SKTT qua 4 tiểu thang đo: tăng động giảm chú ý, vấn đề tình cảm, hành vi và bạn bè.
• Thang đo sự cô đơn ở trường học (Children’s Loneliness and Social Dissatisfaction Scale).
• Thang đo nhận thức về sự hỗ trợ xã hội (Multidimensional Scale of Perceived Social Support).
• Thang đo sự phục hồi tâm lý (Resilience Scale).
• Phỏng vấn sâu với 3 học sinh, 2 người chăm sóc và 2 giáo viên để bổ sung thông tin định tính.

Dữ liệu được xử lý và phân tích bằng phần mềm SPSS 23.0, sử dụng các phép kiểm định t-test, ANOVA, phân tích tương quan và hồi quy đa biến để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến SKTT. Việc lựa chọn phương pháp phân tích nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính khách quan của kết quả nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng SKTT của trẻ có cha mẹ di cư:

   • Tổng điểm khó khăn trung bình của trẻ là 13,62 (SD=5,21).
   • Vấn đề hành vi bạn bè (VDVBB) có điểm trung bình 4,25 (SD=2,41) là nổi trội nhất, tiếp theo là vấn đề tăng động giảm chú ý (3,79; SD=1,89), vấn đề bạn bè (3,64; SD=1,65) và vấn đề hành vi (1,93; SD=1,51).
   • Trong tiểu thang tình cảm, mất bình tĩnh và mất tự tin có điểm trung bình cao nhất (1,05; SD=0,71).
   • Phỏng vấn sâu cho thấy trẻ thiếu sự quan tâm, chăm sóc từ cha mẹ và người chăm sóc chính, dẫn đến các vấn đề tâm lý như cảm giác cô đơn, áp lực học tập và hành vi bốc đồng.

2. Sự khác biệt về SKTT giữa các nhóm mẫu:

   • Giới tính: Trẻ nữ có điểm trung bình về vấn đề tình cảm cao hơn trẻ nam (p<0,05), tổng điểm khó khăn cũng cao hơn. Không có sự khác biệt về các vấn đề tăng động, hành vi và bạn bè giữa hai giới.
   • Độ tuổi cha mẹ di cư: Trẻ có cha mẹ di cư dưới 11 tuổi có tổng điểm khó khăn cao hơn nhóm trẻ có cha mẹ di cư lớn tuổi hơn (p<0,05).
   • Đối tượng di cư (cha, mẹ hoặc cả hai): Không có sự khác biệt đáng kể về các vấn đề SKTT giữa các nhóm (p>0,05).
   • Cấp học: Trẻ ở cấp THCS có điểm trung bình về vấn đề bạn bè cao hơn trẻ cấp THPT (p<0,01).
   • Người chăm sóc chính: Không có sự khác biệt về các vấn đề SKTT giữa các nhóm được chăm sóc bởi cha mẹ, ông bà hoặc người khác (p>0,05).

3. Các yếu tố ảnh hưởng đến SKTT:

   • Sự cô đơn ở trường học có mối tương quan dương với các vấn đề SKTT, đặc biệt là vấn đề tình cảm và hành vi.
   • Nhận thức về sự hỗ trợ xã hội và sự phục hồi tâm lý có vai trò bảo vệ, giúp giảm nguy cơ các vấn đề SKTT ở trẻ.
   • Phân tích hồi quy đa biến cho thấy sự cô đơn làm tăng nguy cơ các vấn đề SKTT, trong khi nhận thức về hỗ trợ xã hội và khả năng phục hồi tâm lý có tác động giảm thiểu các vấn đề này.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trước đây trong và ngoài nước, khẳng định rằng TCCMDC dễ gặp các vấn đề về SKTT do thiếu sự chăm sóc, quan tâm của cha mẹ và người thân. Điểm nổi bật là vấn đề hành vi bạn bè và tăng động giảm chú ý là những khó khăn phổ biến nhất, phản ánh sự khó khăn trong việc xây dựng các mối quan hệ xã hội và kiểm soát hành vi của trẻ. Sự khác biệt về giới tính và độ tuổi cha mẹ di cư cho thấy trẻ nữ và trẻ nhỏ tuổi hơn dễ bị tổn thương hơn về mặt tâm lý.

Việc không tìm thấy sự khác biệt rõ ràng giữa các nhóm theo đối tượng di cư và người chăm sóc chính có thể do mẫu nghiên cứu còn hạn chế về quy mô và đa dạng địa bàn. Tuy nhiên, sự ảnh hưởng của sự cô đơn và nhận thức về hỗ trợ xã hội là những yếu tố then chốt, nhấn mạnh vai trò của môi trường xã hội và các mối quan hệ hỗ trợ trong việc bảo vệ sức khỏe tâm thần của trẻ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện điểm trung bình các tiểu thang đo SDQ theo nhóm giới tính, độ tuổi cha mẹ di cư và cấp học, cùng bảng phân tích hồi quy đa biến minh họa tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến SKTT.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hỗ trợ tâm lý tại trường học:

   • Thiết lập và phát triển các tổ tư vấn học đường tại các trường THCS và THPT nhằm hỗ trợ kịp thời các vấn đề tâm lý của TCCMDC.
   • Mục tiêu: Giảm 15% tỷ lệ trẻ gặp khó khăn tâm lý trong vòng 2 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các chuyên gia tâm lý.

2. Nâng cao nhận thức và kỹ năng chăm sóc của người chăm sóc chính:

   • Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn cho ông bà, người thân về kỹ năng chăm sóc, hỗ trợ tâm lý cho trẻ.
   • Mục tiêu: 80% người chăm sóc được đào tạo trong 1 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Trung tâm y tế dự phòng, các tổ chức xã hội.

3. Xây dựng mạng lưới hỗ trợ xã hội cho trẻ và gia đình:

   • Phát triển các nhóm hỗ trợ cộng đồng, kết nối trẻ với bạn bè, người thân để giảm cảm giác cô đơn.
   • Mục tiêu: Tăng 20% mức độ nhận thức về hỗ trợ xã hội của trẻ trong 18 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Hội Liên hiệp Thanh niên, các tổ chức phi chính phủ.

4. Chính sách hỗ trợ kinh tế và xã hội cho gia đình có cha mẹ di cư:

   • Cải thiện điều kiện sống, tạo điều kiện thuận lợi cho việc liên lạc giữa cha mẹ và con cái.
   • Mục tiêu: Tăng tần suất giao tiếp giữa cha mẹ và trẻ lên ít nhất 3 lần/tuần trong 1 năm.
   • Chủ thể thực hiện: UBND các tỉnh, Sở Lao động Thương binh và Xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý giáo dục và y tế:

   • Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, chương trình hỗ trợ tâm lý cho học sinh có cha mẹ di cư, nâng cao chất lượng giáo dục và chăm sóc sức khỏe tâm thần.

2. Giáo viên và cán bộ tư vấn học đường:

   • Áp dụng các kiến thức về SKTT và các yếu tố ảnh hưởng để phát hiện sớm, hỗ trợ học sinh gặp khó khăn tâm lý, tạo môi trường học tập lành mạnh.

3. Người chăm sóc và gia đình:

   • Hiểu rõ các vấn đề tâm lý của trẻ, nâng cao kỹ năng chăm sóc, giao tiếp và hỗ trợ trẻ phát triển toàn diện.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành tâm lý học, xã hội học:

   • Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả và phân tích để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo về sức khỏe tâm thần trẻ em trong bối cảnh di cư.

Câu hỏi thường gặp

1. Trẻ có cha mẹ di cư thường gặp những vấn đề tâm lý nào?
   Trẻ thường gặp các vấn đề về tăng động giảm chú ý, rối loạn tình cảm như lo âu, trầm cảm, các vấn đề hành vi và khó khăn trong quan hệ bạn bè. Ví dụ, trẻ có điểm trung bình về vấn đề hành vi bạn bè cao nhất trong nhóm các khó khăn tâm lý.

2. Giới tính có ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của trẻ không?
   Có, trẻ nữ có xu hướng gặp nhiều vấn đề về tình cảm hơn trẻ nam, đồng thời tổng điểm khó khăn tâm lý cũng cao hơn. Điều này phù hợp với các nghiên cứu cho thấy trẻ nữ dễ bị tổn thương về mặt tâm lý hơn.

3. Yếu tố nào ảnh hưởng nhiều nhất đến sức khỏe tâm thần của trẻ?
   Sự cô đơn ở trường học là yếu tố làm gia tăng các vấn đề tâm lý, trong khi nhận thức về sự hỗ trợ xã hội và khả năng phục hồi tâm lý đóng vai trò bảo vệ, giúp giảm thiểu các vấn đề này.

4. Làm thế nào để hỗ trợ trẻ có cha mẹ di cư vượt qua khó khăn tâm lý?
   Cần tăng cường hỗ trợ tâm lý tại trường học, nâng cao kỹ năng chăm sóc của người thân, xây dựng mạng lưới hỗ trợ xã hội và cải thiện điều kiện giao tiếp giữa cha mẹ và trẻ.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp cắt ngang với mẫu thuận tiện, thu thập dữ liệu bằng bảng hỏi SDQ, thang đo cô đơn, nhận thức hỗ trợ xã hội, phục hồi tâm lý và phỏng vấn sâu. Dữ liệu được phân tích bằng SPSS với các phép kiểm định t-test, ANOVA và hồi quy đa biến.

Kết luận

• Trẻ có cha mẹ di cư tại Thái Nguyên và Thái Bình gặp nhiều vấn đề về sức khỏe tâm thần, đặc biệt là các vấn đề hành vi bạn bè và tăng động giảm chú ý.
• Trẻ nữ và trẻ có cha mẹ di cư ở độ tuổi nhỏ hơn dễ bị tổn thương tâm lý hơn.
• Sự cô đơn ở trường học làm tăng nguy cơ các vấn đề tâm lý, trong khi nhận thức về hỗ trợ xã hội và khả năng phục hồi tâm lý giúp bảo vệ trẻ.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp hỗ trợ tâm lý tại trường học, nâng cao kỹ năng chăm sóc của người thân và xây dựng mạng lưới hỗ trợ xã hội.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các chương trình can thiệp, mở rộng nghiên cứu với mẫu lớn hơn và đa dạng địa bàn, đồng thời tăng cường hợp tác giữa gia đình, nhà trường và cộng đồng.

Call-to-action: Các nhà quản lý giáo dục, y tế và cộng đồng cần phối hợp triển khai các giải pháp hỗ trợ tâm lý cho trẻ có cha mẹ di cư nhằm đảm bảo sự phát triển toàn diện và bền vững cho thế hệ tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HOI VÀ NHÂN VAN NGUYEN DIỆP HA LUAN VAN THAC Si TAM LY HOC Hà Nội — 2022 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HOI VÀ NHÂN VAN NGUYEN DIỆP HA Chuyén nganh: Tam ly hoc Mã số: 8310401.01 LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS Nguyễn Văn Lượt Hà Nội - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS. Các số liệu, tài liệu trong luận văn là khách quan, trung thực và có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng. Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Tác giả luận văn Nguyễn Diệp Hà LOI CAM ON Tôi xin bày tỏ lòng sâu sắc biết ơn và gửi lời cảm ơn tới PGS.TS Nguyễn Văn Lượt, người thầy đã trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo tận tình và giúp tôi thực hiện đề tài Sức khỏe tâm thần của trẻ em có cha mẹ di cư. Cảm ơn thay đã luôn đồng hành, hỗ trợ, kiên nhẫn với sự trì hoãn của tôi, phản hồi sớm nhất có thể các câu hỏi và thắc mắc của tôi, động viên tôi đề tôi có thé hoàn thành nhiệm vụ to lớn này.

Tôi xin gửi lời cảm ơn và sự kính trọng tới toàn thể thầy,cô giáo Khoa Tâm lý học. Nơi đã truyền dạy cho tôi rất nhiều kiến thức và kỹ năng để tôi có thể hoàn thành luận văn. Tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình tôi. Cảm ơn bà nội, người luôn ủng hộ và khích lệ tôi trên con đường học tập.

Cảm ơn bố mẹ dù vất vả sớm hôm vẫn lo cho tôi từng bữa ăn, giấc ngủ giúp tôi có sức khỏe để tôi viết từng con chữ. Cảm ơn người bạn đời của tôi, đã bao dung với sự gắt gỏng khi tôi căng thăng, đã đồng hành với tôi trong mọi khó khăn. Cảm ơn con gái bé nhỏ đã đến với tôi như một món quà, nhờ có bé tôi cảm thấy đề tài đang làm rất có ý nghĩa. Tôi xin cảm ơn những khách thé đã dành thời gian trả lời bảng hỏi và phỏng van sâu của tôi dù tôi với họ chưa từng quen biết.

Do năng lực của bản thân còn nhiều hạn chế nên luận văn của tôi không thê tránh khỏi những sai sót, rất mong nhận được sự nhận xét, ý kiến đóng góp của thầy cô và các bạn đề đề tài được hoàn thiện hơn. Tôi xin chân thành cảm on! MỤC LỤC (9871000037. Lý do chọn để tài. - ¿5s s+SxeSE92EE2E12EE9E1E712112112117111121121111 1111.

Mau nghién CUU. Nhiệm vụ nghiÊn CỨU. 1321183118393 10 19 11 1111 TH ng ng ng 11 6. Cau hOi nghiém CW 0.

Giả thuyết nghiên CUU. Giới hạn phạm vi nghiÊn CỨU. Các phương pháp nghiÊn CỨU.- G5 1131133113311 911 1 ng ngư, 12 CHUONG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VE SKTT CUA TCCMDC.

Tổng các quan nghiên cứu về SKTT của TCCMDC. Các khái niệm cơ bản của đề tài. Khái niỆm SUC KOE. KNGi nig SKTT.

Khái niệm Cha ME Ai CU ceccccccccccecccccccccsessscecceseseseeeccssessceeeceseesueseceeeesnseeeeeess 22 1. Khái niệm trẻ CÓ CHA ME Ai CU vecccccsccccccsccccessccscesscesesseccesuseecseussecsssseeeesseseeensaes 22 1. Khái niệm SKTT của trẻ có Cha ME Ai CU cecceccccccccccccccccccccsesssesssssssssesssssssesseees 23 1.6 Khái niệm sự cô don ở trường học, nhận thức về sự hỗ trợ xã hội và sự phục hồi tâm lý. 5-55 St ESEEEEEEEEE111111111211212111 1111111111111 tre.

28 Tiểu kết chương Lieceecceecseeessssesssseessssecssssvecssvecsssvecsssecsssvessssecssssecsssecssssessssecsessecsssecsesseessses 31 CHUONG 2. TO CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Vài nét về dia bàn và mẫu mẫu nghiên cứu. Địa bàn nghiÊH CỨPH.

MGu nghién CÍIH. 5-5-5 S£E‡EEÉEEEEE‡EEEEEEEEEEEEEEE21111111111111111111 1111 xe. Các phương pháp nghiên cứu cụ thỂ. Phương pháp phân tích tải TIỆM.

Phương pháp điêu tra bằng bảng hỏi. - 2-5-5 ScSe‡Ek‡E+E+Eerkerkerrrsses 37 2. Phương pháp xử lý số liệu bằng phân mém SPSS. Phương pháp phỏng vấn SAU cescesccsssesssesssesssesssessssssssssssssessssssssssesssecssessiessessessseessecs 43 3.

Thực trạng SKTT của trẻ có cha mẹ đi làm xa. Thống kê mô tả về SKTT của trẻ có cha mẹ di CH.---5-©cz©cs+cs+csscsscssei 45 3. So sánh SKTT của trẻ có cha mẹ di cư giữa các nhóm HmẫM. Các yếu tố ảnh hướng đến SKTT của trẻ có cha mẹ di cư.1 Tương quan giữa các yếu 16 ảnh AUN vessccccsscsssssssssssseessssesssessssseessseessseessseeeen 51 3.

Các yếu tố GNN NUON coeccecsesccessessessesssessecsessessussusssessessessusssessessessesssseessesseesess 53 Ti6u két ChUONG 1. 60 KET LUẬN VA KIÊN NGHO ooo. ccsssssssssssessssssssssssesesssssssssssunessssssssssnieeesssesssssnneeesseee 62 TÀI LIEU THAM KHAO. 78 DANH MỤC TỪ VIET TAT STT Ký hiệu chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ 1 SKTT Sức khỏe tâm than 2 TCCMDC Trẻ có cha mẹ di cư 3 TOCCM Trẻ ở cùng cha mẹ 4 VĐVTĐ Van dé về tăng động 5 VĐVTC Van đê về tình cảm 6 VĐVHV Vân dé về hành vi 7 VĐVBB Vân đê về bạn bè 8 SCĐOTH Sự cô đơn ở trường học 9 HTTGĐ Hỗ trợ từ gia đình 10 HTTBB Hỗ trợ từ bạn bè 11 HTTNK Hỗ trợ từ người khác 12 HTMT Hướng tới mục tiêu 13 KSCX Kiểm soát cảm xúc 14 TDTC Tư duy tích cực 15 HTTCN Hỗ trợ từ cá nhân DANH MỤC BANG Bảng 2.1 Mô tả chỉ tiết mẫu nghiên cứu (N = 2] ]).-5- s+cs+c++ee+Eertererssreee 35 Bang 3.1: Điểm trung bình các tiểu thang đo SDQ.-©22-55¿©7sc5ccscsescse2 45 Bang 3.2: Sự khác biệt giữa nhóm mẫu phân theo giới tính.3: Su khác biệt giữa nhóm mẫu phân theo độ tuổi cha me di cư.4: Sự khác biệt giữa nhóm mẫu phân theo đối tượng di CU .5: Sự khác biệt giữa nhóm mẫu phân theo cấp học.------:--scsz©se+ 49 Bang 3.6: Sự khác biệt giữa nhóm mẫu phân theo người chăm sóc chính.7: Tương quan giữa các yếu to ảnh hưởng .----55c©5e©cc+cccccceecceei S1 Bang 3.8: Sự cô đơn 6 trwOng HỌC.9: Dự đoán sự ảnh hưởng của SCĐOTH đến các VĐSKTT ở TCCMDC.10: Nhận thức về sự hỗ trợ xã hội.--s¿©25c©5cccS+cxecxerxrsrxerreerkeerxee 55 Bang 3.11: Dự đoán sự ảnh hưởng của nhận thức về sự hỗ trợ xã hội đến các 2AY,.12: Sự phục hôi tâm WY .13: Dự đoán sự anh hưởng cua sự phục hồi tâm ly đến các VĐSKTT ở TOCOMDC 00 HA.

Lý do chọn đề tài Trong những năm gan đây, số trẻ có cha mẹ di cư ngày càng tăng do sự phát triển của xu hướng lao động di cư nội địa hoặc xuất khâu sang nước khác. Khó khăn về kinh tế ở khu vực nông thôn, miền núi đã thúc đây một bộ phận đông đảo người dân đóng vai trò lao động chính trong gia đình phải xuất khẩu lao động ra nước ngoài hoặc chuyển đến làm việc tại thành thị và khu công nghiệp tập trung. Năm 2017, tong số lao động xuất khâu ra nước ngoài là khoảng 1 triệu người, trong đó có 816.000 lao động nữ, chiếm 52,88%. Theo báo cáo năm 2019 của UNFPA, lượng người xuất khâu lao động chiếm 8,6% tổng lực lượng lao động cả nước.

Lượng lao động nữ tham gia di cư chiếm 53,4% (UNFPA, 2020). Số người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2017 là 134.324 là nữ chiếm 33,4% (DOL-Molisa, 2020). Do hạn chế về thu nhập, điều kiện nhà ở, chính sách giáo dục.nhiều người di cư có xu hướng dé con ở quê cho người thân hoặc bạn bè chăm sóc. Trẻ văng cha mẹ dễ gặp phải các vấn đề về sức khỏe, học tập và đặc biệt là SKTT (Daisheng Tang và cộng sự, 2019; Zhao và cộng sự, 2014; Tang và cộng sự, 2018; Hu và cộng sự, 2018).

Một số vấn đề về SKTT ở thời thơ ấu có thê được chữa lành hoặc giải quyết, trong khi đó có một số vấn đề có thê trở thành vấn đề lâu dài và ảnh hưởng đến sự phát triển trong tương lai của trẻ. Nghiên cứu của Tang và cộng sự năm 2019 đã chỉ ra rằng những trẻ em bị bỏ lại gặp vấn đề về sức khoẻ liên quan tới bệnh hô hấp và tiêu hoá nhiều hơn những trẻ được cha mẹ nuôi dưỡng (Tang và cộng sự, 2019). Nghiên cứu năm 2014 của Zhao và cộng sự đã chỉ ra rằng điểm môn Toán của nhóm trẻ cho cha mẹ đi làm ăn xa đã giảm 15.6% so với nhóm đối chứng. Thiếu quan tâm, chăm sóc và tình yêu thương của cha mẹ khiến cho trẻ dé gặp phải những khó khăn tâm lý liên quan đến nhận thức, cảm xúc, hành vi và các mối quan hệ (Zhao và cộng sự, 2014).

Tang và cộng sự năm 2018 cho thấy TCCMDC có tỷ lệ mac các van đề SKTT cao hơn nhóm đối chứng, lòng tự trọng và tỷ lệ tram cảm ở nhóm TCCMDCcao hơn nhóm TOCCM (Tang và cộng sự, 2018). Nghiên cứu của Hu năm 2018 cho biết trẻ em bị bỏ lại có tỷ lệ về các VDVHV cao hon so với trẻ di cư và trẻ địa phương (Hu và cộng sự, 2018). Các nghiên cứu trên đã cho thấy trẻ văng cha mẹ có nguy cơ gặp phải các vấn đề về sức khỏe tâm thần nên việc giúp cha mẹ, thầy cô, người thân nhận ra van đề của trẻ dé hỗ trợ kip thời là vô cùng cấp thiết. Về mặt lý luận, trên thế giới có rất nhiều những nghiên cứu của các tác giả khác nhau về vấn đề SKTT của trẻ có cha me di làm ăn xa đặc biệt là ở Trung Quốc nhưng các nghiên cứu trong nước còn rat ít và hạn chế.

Nghiên cứu của McKelvey và cộng sự trên nhóm trẻ từ 4 đến 18 tuổi sống tại Hà Nội cho thấy có 5,3 % trẻ nam và 7,7 % ở trẻ nữ ở độ tuổi 4 đến 11 và 9,5 % trẻ nam và 10,1 % trẻ nữ ở độ tuổi từ 12 đến 18 được coi là mắc các rối loan sức khỏe tâm thần (McKelvey và cộng sự, 1999). Nghiên cứu của Amstadter trên nhóm trẻ ở độ tuổi thanh thiếu niên Việt Nam nhằm đánh giá mức độ các rỗi loạn tâm than ở chỉ ra có 9,1 % thanh thiếu niên cho mắc phải các van đề về tâm thần (Amstadter va cộng sự, 2009). Viện sức khỏe tâm thần ban ngày Mai Hương khi khảo sát sức khỏe tâm thần học sinh ở các trường học tại thành phố Hà Nội cho thấy tỷ lệ học sinh có vấn đề về sức khỏe tâm thần chung là 19,46 %. Đặng Hoàng Minh và Hoàng Cẩm Tú, năm 2009 sử dụng công cụ YSR thực hiện khảo sát trên 1727 học sinh, lứa tuổi từ 11- 15, ở 2 trường THCS ở Hà Nội cho thấy tỉ lệ trẻ mac các van đề về sức khỏe tâm than là 10,94 % (Đặng Hoàng Minh và cộng sự, 2009).

Nghiên cứu tác động của đại dịch COVID- 19 đến tình trang sức khỏe tâm than trẻ từ 6 tuổi đến 15 tuổi bùng phát vào tháng 4 năm 2021 tại Việt Nam của tác giả Lénh Kim Huong cho thay khi tré bi nhiém COVID-19 mà không ai ở bên cạnh có tác động tiêu cực đến sức khỏe tâm thần trẻ, tuy nhiên nếu người chăm sóc là mẹ hoặc là người có giới tính nữ thì có tác động tích cực hơn so với người chăm sóc có giới tính nam (Lénh Kim Hương, 2022).