Luận văn: Đặc điểm tái sinh thảm thực vật rừng sau cháy tại Hòa Vang

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu sinh thái học nghiên cứu một số đặc điểm tái sinh của thảm thực vật rừng sau cháy tại huyện hòa, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Trường học: Trường Đại Học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Sinh Thái Học
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Sinh Thái Học Nghiên Cứu Một Số Đặc Điểm Tái Sinh Của Thảm Thực Vật Rừng Sau Cháy Tại Huyện Hòa Vang Thành Phố Đà Nẵng
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• TRANG PHỤ BÌA
• LỜI CAM ĐOAN
• TRANG TÓM TẮT
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Mục tiêu nghiên cứu
• 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 4. Phương pháp nghiên cứu
• 5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 6. Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN
• 1.1.1. Thảm thực vật
• 1.1.2. Khái niệm rừng
• 1.2. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM
• 1.2.1. Trên thế giới
• 1.2.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.2.3. Những nghiên cứu về tái sinh rừng tại huyện Hòa Vang
• 1.3. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ TÌNH HÌNH CHÁY RỪNG TẠI HUYỆN HÒA VANG
• 1.3.1. Vị trí địa lý
• 1.3.2. Điều kiện tự nhiên
• 1.3.3. Tình hình kinh tế - xã hội
• 1.3.4. Tình hình cháy rừng tại huyện Hòa Vang từ năm 2011 - 2016
• 2. CHƯƠNG 2: THỜI GIAN, ĐỊA ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Thời gian nghiên cứu
• 2.1.2. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.2.1. Nghiên cứu một số đặc điểm cấu trúc của quần xã thực vật rừng tại huyện Hòa Vang
• 2.2.2. Nghiên cứu một số tính chất của đất rừng trước và sau khi cháy tại huyện Hòa Vang
• 2.2.3. Nghiên cứu một số đặc điểm tái sinh của thảm thực vật rừng sau cháy tại huyện Hòa Vang
• 2.2.4. So sánh ảnh hưởng của đất rừng tới khả năng tái sinh của thảm thực vật rừng sau cháy tại xã Hòa Liên và Hòa Phú, huyện Hòa Vang
• 2.2.5. Đề xuất một số giải pháp quản lý, phục hồi rừng sau cháy
• 2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.3.1. Phương pháp kế thừa tài liệu
• 2.3.2. Phương pháp điều tra khảo sát ngoài thực địa
• 2.3.3. Phương pháp điều tra phỏng vấn
• 2.3.4. Phương pháp tham vấn chuyên gia
• 2.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.3.6. Phương pháp phân tích trong phòng thí nghiệm
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ BIỆN LUẬN
• 3.1. NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC QUẦN XÃ THỰC VẬT RỪNG TẠI HUYỆN HÒA VANG
• 3.1.1. Nghiên cứu một số đặc điểm cấu trúc tầng cây cao
• 3.1.2. Nghiên cứu một số đặc điểm tầng cây tái sinh
• 3.2. NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM TÍNH CHẤT CỦA ĐẤT RỪNG TRƯỚC VÀ SAU KHI CHÁY TẠI HUYỆN HÒA VANG
• 3.2.1. Độ mùn (OM) và thành phần cấp hạt sét
• 3.2.2. Hàm lượng lân dễ tiêu (P2O5) và kali dễ tiêu (K2O)
• 3.2.3. Hàm lượng canxi trao đổi, magie trao đổi
• 3.2.4. Hàm lượng đạm dễ tiêu
• 3.3. NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM TÁI SINH CỦA THẢM THỰC VẬT RỪNG SAU CHÁY TẠI HUYỆN HÒA VANG
• 3.3.1. Đặc điểm tái sinh của cây tái sinh sau cháy tại huyện Hòa Vang
• 3.3.2. Đặc điểm tái sinh lớp cây bụi, thảm tươi sau cháy tại khu vực nghiên cứu
• 3.4. SO SÁNH ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẤT RỪNG TỚI KHẢ NĂNG TÁI SINH CỦA THẢM THỰC VẬT RỪNG SAU CHÁY TẠI XÃ HÒA LIÊN VÀ HÒA PHÚ, HUYỆN HÒA VANG
• 3.4.1. Ảnh hưởng của đất rừng tới khả năng tái sinh của cây tái sinh sau cháy tại xã Hòa Liên và Hòa Phú
• 3.4.2. Ảnh hưởng của đất rừng tới khả năng tái sinh của cây bụi, thảm tươi sau cháy tại xã Hòa Liên và Hòa Phú
• 3.5. ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHỤC HỒI VÀ BẢO VỆ RỪNG SAU CHÁY TẠI HUYỆN HÒA VANG
• 3.5.1. Phục hồi rừng
• 3.5.2. Đề xuất một số loài thực vật có khả năng chống chịu lửa để làm mô hình băng xanh cản lửa tại huyện Hòa Vang
• 3.5.3. Bảo vệ rừng
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN (BẢN SAO)

Tóm tắt

I. Tổng quan luận văn thạc sĩ về tái sinh rừng sau cháy Hòa Vang

Luận văn thạc sĩ sinh thái học "Nghiên cứu một số đặc điểm tái sinh của thảm thực vật rừng sau cháy tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng" của tác giả Trần Thị Thu Thư (2018) là một công trình khoa học có giá trị, cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng về quá trình phục hồi tự nhiên của hệ sinh thái sau hỏa hoạn. Huyện Hòa Vang, với hơn một nửa diện tích là đất lâm nghiệp, đóng vai trò là "lá phổi xanh" của Đà Nẵng, nhưng lại thường xuyên đối mặt với nguy cơ cháy rừng. Các vụ cháy không chỉ gây thiệt hại về diện tích mà còn làm suy thoái nghiêm trọng đa dạng sinh học thảm thực vật và thay đổi cấu trúc của hệ sinh thái rừng Hòa Vang. Nghiên cứu này đi sâu vào việc phân tích các đặc điểm tái sinh, từ đó làm tiền đề cho việc đề xuất các giải pháp quản lý rừng bền vững Hòa Vang. Công trình tập trung vào việc đánh giá hiện trạng, so sánh các khu vực bị cháy và không bị cháy, phân tích các yếu tố ảnh hưởng như đặc điểm đất rừng sau cháy, và cuối cùng là đưa ra những kiến nghị thực tiễn. Đây là một nghiên cứu khoa học về rừng mang tính ứng dụng cao, góp phần giải quyết bài toán cấp thiết về phục hồi rừng sau cháy tại địa phương, một vấn đề không chỉ của Đà Nẵng mà còn của nhiều khu vực khác tại Việt Nam. Thông qua việc phân tích sâu sắc các dữ liệu thực địa, luận án sinh thái học này đã vẽ nên một bức tranh toàn cảnh về diễn thế sinh thái sau hỏa hoạn và khả năng tái sinh tự nhiên của rừng.

1.1. Tính cấp thiết của nghiên cứu khoa học về rừng tại Đà Nẵng

Hòa Vang là huyện có diện tích rừng và đất lâm nghiệp lớn nhất thành phố Đà Nẵng, với tổng diện tích lên đến 51.737,1 ha (số liệu năm 2016). Tuy nhiên, đây cũng là khu vực có nguy cơ cháy rừng cao, gây ảnh hưởng không nhỏ đến diện tích và chất lượng rừng. Theo báo cáo của Hạt kiểm lâm huyện Hòa Vang, chỉ trong năm 2016, đã xảy ra ba vụ cháy với tổng diện tích thiệt hại là 16,16 ha. Việc thiếu các nghiên cứu toàn diện về đặc điểm tái sinh của thảm thực vật rừng sau cháy đã tạo ra một khoảng trống trong cơ sở khoa học để xây dựng các giải pháp phục hồi hiệu quả. Do đó, việc thực hiện một nghiên cứu khoa học về rừng chuyên sâu là hết sức cần thiết để bảo tồn giá trị đa dạng sinh học và các chức năng quan trọng của hệ sinh thái rừng Hòa Vang.

1.2. Mục tiêu cốt lõi của luận án sinh thái học về thảm thực vật

Luận văn của Trần Thị Thu Thư (2018) đặt ra các mục tiêu cụ thể và rõ ràng. Mục tiêu chung là cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để đề xuất giải pháp phục hồi rừng. Các mục tiêu cụ thể bao gồm: (1) Nghiên cứu cấu trúc quần xã thực vật rừng tại khu vực; (2) Phân tích một số tính chất của đất rừng trước và sau khi cháy; (3) Đánh giá chi tiết các đặc điểm tái sinh của thảm thực vật; (4) So sánh ảnh hưởng của đất rừng tới khả năng tái sinh tự nhiên của rừng tại hai xã Hòa Liên và Hòa Phú. Cuối cùng, luận văn hướng đến việc đề xuất các biện pháp lâm sinh phục hồi rừng và quản lý, bảo vệ rừng sau cháy. Những mục tiêu này cho thấy tính hệ thống và chiều sâu của luận án sinh thái học, không chỉ dừng lại ở mô tả mà còn đi vào phân tích và đề xuất giải pháp.

II. Phân tích tác động của cháy rừng đến hệ sinh thái Hòa Vang

Cháy rừng gây ra những tác động của cháy rừng đến hệ sinh thái một cách sâu sắc và đa chiều, không chỉ phá hủy lớp thảm phủ thực vật bề mặt mà còn làm biến đổi môi trường sống bên dưới. Nghiên cứu tại Hòa Vang đã chỉ rõ, hỏa hoạn là một trong những nguyên nhân chính gây suy thoái hệ sinh thái rừng Hòa Vang. Hậu quả tức thì là sự mất mát về sinh khối, sự biến mất của nhiều loài thực vật và động vật. Về lâu dài, cháy rừng làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc quần xã thực vật, tạo điều kiện cho các loài cỏ dại và cây bụi ưa sáng xâm lấn, cản trở quá trình phục hồi rừng sau cháy. Đặc biệt, những biến đổi tiêu cực về lý hóa tính của đất là một trong những thách thức lớn nhất. Lớp mùn hữu cơ bảo vệ bề mặt bị thiêu rụi, khiến đất dễ bị xói mòn, rửa trôi, mất đi các chất dinh dưỡng quan trọng. Những thay đổi này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tái sinh tự nhiên của rừng, làm chậm quá trình diễn thế và có thể dẫn đến tình trạng sa mạc hóa nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời. Việc hiểu rõ những tác động này là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong việc xây dựng chiến lược bảo tồn đa dạng sinh học Đà Nẵng và phục hồi các khu rừng bị tổn thương.

2.1. Suy giảm đa dạng sinh học thảm thực vật sau hỏa hoạn

Kết quả nghiên cứu cho thấy một sự suy giảm rõ rệt về số lượng loài cây tái sinh tại các khu vực bị cháy so với khu vực đối chứng không cháy. Cụ thể, tại xã Hòa Liên, số loài giảm từ 10 xuống còn 9 loài. Sự sụt giảm còn lớn hơn tại xã Hòa Phú, từ 16 loài xuống chỉ còn 11 loài. Điều này chứng tỏ tác động của cháy rừng đến hệ sinh thái đã làm ảnh hưởng tiêu cực đến sự đa dạng sinh học thảm thực vật. Mặc dù một số thực vật tiên phong có thể phát triển mạnh mẽ sau cháy, sự biến mất của các loài cây gỗ bản địa có giá trị đã làm thay đổi cấu trúc quần xã thực vật và có thể mất hàng chục năm để phục hồi lại trạng thái ban đầu.

2.2. Biến đổi tiêu cực trong đặc điểm đất rừng sau cháy

Cháy rừng đã làm thay đổi đáng kể các đặc điểm đất rừng sau cháy. Nghiên cứu chỉ ra rằng hàm lượng mùn hữu cơ và hàm lượng đạm dễ tiêu trong đất giảm đi rõ rệt. Ví dụ, tại Hòa Phú, hàm lượng mùn giảm từ 3,59% (rừng không cháy) xuống 3,1% (rừng bị cháy). Nhiệt độ cao đã làm bay hơi hoặc chuyển hóa một lượng lớn đạm. Lớp thảm mục và thực bì bị thiêu rụi khiến bề mặt đất bị phơi bày, dễ dàng bị rửa trôi, làm mất đi lớp đất mặt giàu dinh dưỡng. Mặc dù hàm lượng lân và kali dễ tiêu có thể tăng lên tạm thời do tro bụi, nhưng về lâu dài, chúng cũng sẽ bị rửa trôi nếu không có thảm thực vật che phủ. Những thay đổi này tạo ra một môi trường khắc nghiệt, cản trở sự nảy mầm và phát triển của cây con, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phục hồi rừng sau cháy.

III. Cách đặc điểm đất rừng sau cháy ảnh hưởng đến thảm thực vật

Mối quan hệ giữa đất và thực vật là nền tảng của mọi hệ sinh thái rừng. Nghiên cứu tại Hòa Vang đã chứng minh rằng những thay đổi trong đặc điểm đất rừng sau cháy có ảnh hưởng trực tiếp và mạnh mẽ đến quá trình tái sinh và cấu trúc quần xã thực vật. Sau khi lớp thảm thực vật bị thiêu rụi, đất mất đi lớp bảo vệ tự nhiên. Điều này dẫn đến sự gia tăng xói mòn, rửa trôi, đặc biệt trên địa hình đồi núi dốc của Hòa Vang. Hàm lượng mùn, nguồn cung cấp chất hữu cơ chính cho đất, bị suy giảm nghiêm trọng, kéo theo sự sụt giảm của đạm dễ tiêu. Mặc dù tro từ đám cháy có thể tạm thời làm tăng độ pH và bổ sung một lượng kali, lân, nhưng hiệu ứng này không bền vững. Về lâu dài, đất trở nên nghèo dinh dưỡng và chai cứng hơn, làm giảm khả năng giữ nước và không khí. Môi trường đất khắc nghiệt này tạo ra một bộ lọc chọn lọc, chỉ những loài thực vật tiên phong có khả năng thích nghi cao, chịu hạn tốt mới có thể tồn tại và phát triển. Điều này giải thích tại sao thành phần loài cây tái sinh sau cháy thường đơn điệu hơn. Việc cải tạo đất trở thành một trong những biện pháp lâm sinh phục hồi rừng quan trọng hàng đầu để đẩy nhanh quá trình diễn thế sinh thái sau hỏa hoạn.

3.1. Phân tích hàm lượng mùn và thành phần cấp hạt sét

Dữ liệu từ luận văn cho thấy hàm lượng mùn tại các khu vực rừng bị cháy đều thấp hơn so với rừng không cháy. Cụ thể, tại xã Hòa Liên, hàm lượng mùn giảm từ 2,91% xuống 2,64%. Tương tự, thành phần cấp hạt sét vật lý cũng giảm, từ 42,51% xuống 40,1%. Sự suy giảm này được giải thích là do lớp thực vật che phủ bị mất hoàn toàn, khiến đất bị tác động trực tiếp bởi mưa và dòng chảy bề mặt, cuốn trôi đi một lượng lớn mùn và các hạt mịn. Điều này không chỉ làm giảm độ phì của đất mà còn ảnh hưởng đến cấu trúc và khả năng giữ ẩm, tạo ra điều kiện bất lợi cho sự phát triển của ngân hàng hạt giống trong đất.

3.2. Sự biến động hàm lượng dinh dưỡng P K và N dễ tiêu

Nghiên cứu ghi nhận một hiện tượng thú vị: hàm lượng lân (P₂O₅) và kali (K₂O) dễ tiêu trong đất sau cháy lại cao hơn so với đất rừng không cháy. Ví dụ, tại Hòa Liên, lân dễ tiêu tăng từ 15,51 mg/kg lên 22,4 mg/kg. Nguyên nhân là do quá trình đốt cháy sinh khối thực vật đã giải phóng nhanh các chất khoáng này vào đất dưới dạng tro. Tuy nhiên, ngược lại, hàm lượng đạm (N) dễ tiêu lại giảm, ví dụ tại Hòa Phú giảm từ 94 mg/L xuống 88 mg/L, do nhiệt độ cao làm đạm bay hơi. Sự mất cân bằng dinh dưỡng này là một trong những tác động của cháy rừng đến hệ sinh thái rõ nét nhất, ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của các loài cây khác nhau.

IV. Hướng dẫn đánh giá khả năng tái sinh tự nhiên của rừng

Đánh giá khả năng tái sinh tự nhiên của rừng là một bước cốt lõi để xác định sức sống và tiềm năng phục hồi của hệ sinh thái sau tác động. Luận văn của Trần Thị Thu Thư đã cung cấp một phương pháp luận chi tiết thông qua việc phân tích các chỉ số quan trọng tại hiện trường Hòa Vang. Kết quả cho thấy một bức tranh phức tạp: rừng sau cháy tái sinh tương đối tốt về mặt số lượng nhưng chất lượng và sự đa dạng loài lại bị ảnh hưởng. Mật độ cây tái sinh tăng vọt, dao động từ 17.787 cây/ha đến 27.480 cây/ha, cho thấy tiềm năng phục hồi mạnh mẽ. Nguyên nhân là do cháy rừng đã loại bỏ sự cạnh tranh từ tầng cây cao và lớp thực bì, tạo ra không gian và ánh sáng cho cây con phát triển. Tuy nhiên, sự gia tăng về mật độ này lại đi kèm với sự suy giảm về số loài. Cấu trúc quần xã thực vật tái sinh có xu hướng đơn giản hóa, với sự chiếm ưu thế của một vài loài thực vật tiên phong có khả năng chịu lửa và ưa sáng. Việc phân tích kỹ lưỡng các chỉ số về mật độ, thành phần loài, chất lượng và nguồn gốc cây tái sinh giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định chính xác: nên để rừng tự phục hồi rừng sau cháy hay cần áp dụng các biện pháp lâm sinh phục hồi rừng để can thiệp.

4.1. So sánh mật độ và thành phần loài cây tái sinh sau cháy

Một phát hiện nổi bật của nghiên cứu là sự nghịch lý giữa mật độ và đa dạng loài. Mật độ cây tái sinh sau cháy cao hơn đáng kể so với khu vực không cháy. Tại Hòa Phú, mật độ tăng từ 18.560 cây/ha lên 27.480 cây/ha. Sự bùng nổ này chủ yếu đến từ các loài ưa sáng, phát triển nhanh. Tuy nhiên, số loài lại giảm, cho thấy lửa hoạt động như một cơ chế chọn lọc khắc nghiệt. Các loài xuất hiện chủ yếu sau cháy là Keo tai tượng, Hu đay, Lõi thọ, Ngái lông – những thực vật tiên phong điển hình. Sự thay đổi trong thành phần loài này là một dấu hiệu quan trọng của quá trình diễn thế sinh thái sau hỏa hoạn.

4.2. Phân tích chất lượng và nguồn gốc cây tái sinh tự nhiên

Chất lượng cây tái sinh được đánh giá là khá tốt, với tỷ lệ cây tốt chiếm từ 81,4% đến 86,2% và không có cây chất lượng xấu. Điều này cho thấy tiềm năng phục hồi là rất lớn. Về nguồn gốc, cây tái sinh từ hạt chiếm tỷ lệ áp đảo (từ 92,5% đến 95,9%), chứng tỏ ngân hàng hạt giống trong đất vẫn còn phong phú và đóng vai trò quan trọng trong khả năng tái sinh tự nhiên của rừng. Tỷ lệ cây tái sinh từ chồi có tăng nhẹ ở khu vực bị cháy, chủ yếu từ các gốc cây có khả năng chịu lửa. Những dữ liệu này cung cấp thông tin quý giá để lựa chọn loài cây phù hợp cho các hoạt động phục hồi và làm giàu rừng.

V. Top 3 giải pháp phục hồi rừng sau cháy hiệu quả tại Đà Nẵng

Dựa trên các kết quả phân tích sâu sắc về đặc điểm tái sinh của thảm thực vật rừng sau cháy, luận văn đã đề xuất một hệ thống các giải pháp mang tính thực tiễn cao, hướng tới mục tiêu quản lý rừng bền vững Hòa Vang. Các giải pháp này không chỉ tập trung vào việc trồng lại cây mà còn chú trọng đến việc hỗ trợ quá trình phục hồi tự nhiên và phòng ngừa các thảm họa trong tương lai. Cách tiếp cận tổng thể này bao gồm việc kết hợp các biện pháp lâm sinh phục hồi rừng với các biện pháp bảo vệ và phòng chống cháy. Việc khoanh nuôi, xúc tiến tái sinh tự nhiên được ưu tiên ở những nơi có mật độ cây tái sinh cao và ngân hàng hạt giống trong đất còn tốt. Đối với những khu vực bị suy thoái nặng, cần áp dụng các biện pháp trồng bổ sung các loài cây bản địa có giá trị. Đặc biệt, một sáng kiến quan trọng là xây dựng các mô hình băng xanh cản lửa, sử dụng chính những loài cây bản địa có khả năng chống chịu lửa tốt. Những giải pháp này khi được áp dụng đồng bộ sẽ góp phần đẩy nhanh quá trình phục hồi rừng sau cháy, nâng cao tính ổn định và bảo tồn đa dạng sinh học Đà Nẵng một cách hiệu quả.

5.1. Các biện pháp lâm sinh phục hồi rừng và khoanh nuôi

Đối với các khu vực có khả năng tái sinh tự nhiên của rừng tốt (mật độ cây tái sinh cao, chất lượng tốt), giải pháp ưu tiên là khoanh nuôi, bảo vệ. Biện pháp này bao gồm việc cấm chăn thả gia súc, ngăn chặn các hoạt động khai thác của con người để cây con có điều kiện phát triển không bị xáo trộn. Đồng thời, có thể thực hiện các biện pháp tác động như phát dọn dây leo, cây bụi xâm lấn để tạo điều kiện ánh sáng và không gian cho các cây gỗ mục tiêu. Đối với những nơi đất bị xói mòn mạnh, cần trồng bổ sung các loài cây tiên phong, cây họ đậu để cải tạo đất và làm cây che bóng ban đầu. Đây là những biện pháp lâm sinh phục hồi rừng ít tốn kém và bền vững.

5.2. Đề xuất mô hình băng xanh cản lửa từ thực vật tiên phong

Một trong những đề xuất mang tính đột phá và thực tiễn nhất của nghiên cứu là xây dựng các băng xanh cản lửa. Thay vì các đường băng trắng dễ gây xói mòn, mô hình này đề xuất trồng các loài cây bản địa có khả năng chống chịu lửa cao thành các dải rừng rộng. Các loài được đề xuất dựa trên kết quả điều tra và tham vấn chuyên gia, bao gồm những thực vật tiên phong có khả năng tái sinh mạnh sau cháy như Thẩu tấu, Vối nước, Lõi thọ. Những băng xanh này không chỉ có tác dụng ngăn chặn và làm giảm tốc độ lan truyền của lửa mà còn góp phần tăng độ che phủ, chống xói mòn và duy trì đa dạng sinh học, phù hợp với mục tiêu quản lý rừng bền vững Hòa Vang.

VI. Tương lai quản lý rừng bền vững Hòa Vang sau nghiên cứu này

Công trình luận án sinh thái học về đặc điểm tái sinh của thảm thực vật rừng sau cháy tại Hòa Vang không chỉ là một tài liệu học thuật mà còn mở ra những định hướng mới cho công tác quản lý và bảo vệ rừng tại Đà Nẵng. Kết quả nghiên cứu cung cấp một bộ dữ liệu khoa học tin cậy, làm cơ sở cho các nhà hoạch định chính sách và cán bộ kiểm lâm địa phương đưa ra các quyết định quản lý dựa trên bằng chứng. Việc hiểu rõ cơ chế diễn thế sinh thái sau hỏa hoạn và khả năng tái sinh tự nhiên của rừng cho phép chúng ta chuyển từ phương pháp tiếp cận bị động (chữa cháy và khắc phục hậu quả) sang chủ động (phòng ngừa và hỗ trợ phục hồi). Các giải pháp được đề xuất, đặc biệt là mô hình băng xanh cản lửa, có tiềm năng ứng dụng rộng rãi, giúp giảm thiểu thiệt hại do cháy rừng trong tương lai. Hơn nữa, nghiên cứu này còn là nguồn tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu khoa học về rừng khác trong khu vực, góp phần vào nỗ lực chung về bảo tồn đa dạng sinh học Đà Nẵng. Tương lai của quản lý rừng bền vững Hòa Vang phụ thuộc vào việc áp dụng hiệu quả những kiến thức khoa học này vào thực tiễn, đảm bảo sự phát triển hài hòa giữa con người và hệ sinh thái rừng Hòa Vang.

6.1. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình nghiên cứu

Về mặt khoa học, luận văn đã bổ sung những dữ liệu mới về cấu trúc quần xã thực vật và quá trình phục hồi sau cháy tại một khu vực đặc thù là vùng đồi núi Đà Nẵng. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu là cơ sở để các nhà quản lý đề xuất các biện pháp lâm sinh phục hồi rừng phù hợp với điều kiện địa phương. Công trình cung cấp danh sách các loài cây có khả năng chống chịu lửa, phục vụ cho việc xây dựng mô hình băng xanh, góp phần giảm thiểu nguy cơ và thiệt hại do cháy rừng. Đây là một đóng góp trực tiếp và thiết thực cho công tác phục hồi rừng sau cháy tại huyện Hòa Vang.

6.2. Hướng đi mới cho bảo tồn đa dạng sinh học Đà Nẵng

Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo tồn nguồn giống bản địa thông qua việc bảo vệ ngân hàng hạt giống trong đất và các khu rừng tự nhiên còn sót lại. Đây là nguồn vật liệu di truyền quý giá cho các chương trình phục hồi rừng. Hướng đi mới cho bảo tồn đa dạng sinh học Đà Nẵng không chỉ là bảo vệ các khu rừng nguyên sinh mà còn là phục hồi các hệ sinh thái bị suy thoái sau cháy, biến chúng thành các khu rừng đa chức năng, vừa có giá trị kinh tế, vừa có giá trị bảo tồn. Việc áp dụng các giải pháp dựa vào tự nhiên, hỗ trợ khả năng tái sinh tự nhiên của rừng sẽ là chìa khóa cho sự thành công lâu dài.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thảm thực vật rừng giữ vai trò cốt lõi trong việc duy trì cân bằng sinh thái, điều hòa nguồn nước và bảo vệ đa dạng sinh học toàn cầu. Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Việt Nam có khoảng 14.377.682 ha đất có rừng với độ che phủ đạt 41,19%, trong đó diện tích rừng tự nhiên chiếm 10.141.605 ha và rừng trồng chiếm 4.236.077 ha. Tuy nhiên, hơn 50% diện tích rừng trên cả nước thường xuyên đối mặt với nguy cơ cháy cao trong mùa khô hạn. Tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng, tổng diện tích rừng và đất lâm nghiệp đạt 51.737,1 ha, bao gồm 26.751,3 ha rừng đặc dụng, 8.693,8 ha rừng phòng hộ và 16.292,0 ha rừng sản xuất. Địa bàn này là vành đai sinh thái trọng yếu nhưng liên tục chịu sức ép từ các sự cố cháy rừng. Điển hình trong năm 2016, toàn huyện ghi nhận 3 vụ cháy gây thiệt hại 16,16 ha, đặc biệt vụ cháy tại xã Hòa Phú đã thiêu rụi 10,66 ha rừng trồng do hoạt động rà tìm phế liệu của người dân.

Nghiên cứu được triển khai nhằm đánh giá toàn diện cấu trúc quần xã thực vật, biến đổi tính chất lý hóa đất và quy luật tái sinh tự nhiên của thảm thực vật sau cháy 12 tháng tại hai xã trọng điểm Hòa Liên và Hòa Phú. Mục tiêu cụ thể là xác định mật độ, tổ thành loài, chất lượng, nguồn gốc cây tái sinh và sự suy thoái dinh dưỡng đất, từ đó xây dựng cơ sở khoa học cho các biện pháp lâm sinh phục hồi rừng. Kết quả điều tra thực nghiệm cung cấp hệ thống chỉ số định lượng then chốt, giúp chính quyền địa phương và các cơ quan lâm nghiệp xây dựng phương án phòng cháy chữa cháy rừng bền vững, bảo tồn các loài thực vật quý hiếm và phục hồi ổn định hệ sinh thái rừng nhiệt đới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết diễn thế sinh thái thứ sinh của Arthur Tansley kết hợp với học thuyết quần lạc sinh địa rừng của Vladimir Sukachev để phân tích quá trình phục hồi của hệ sinh thái rừng sau nhiễu loạn cháy. Dưới góc độ sinh thái học hiện đại, tái sinh rừng sau cháy là quá trình sinh học tự nhiên biểu hiện qua sự xuất hiện của thế hệ cây con dưới tác động của nhiệt độ và sự thay đổi môi trường lập địa. Khung lý thuyết này tích hợp các quan điểm của các nhà sinh thái học thực nghiệm quốc tế như Lloret, Vila và Pausas về động thái thảm thực vật sau hỏa hoạn, khẳng định khả năng tái sinh phụ thuộc chặt chẽ vào nguồn ngân hàng hạt trong đất và cấu trúc thảm thực vật trước cháy.

Ba khái niệm học thuật trung tâm được sử dụng xuyên suốt bao gồm: thảm thực vật thứ sinh hình thành sau khi lớp phủ nguyên sinh bị phá vỡ; tái sinh tự nhiên từ hạt và chồi gốc; hệ số tổ thành loài theo chỉ số giá trị quan trọng nhằm lượng hóa vị trí sinh thái của từng loài cây gỗ trong quần xã. Phân cấp chiều cao cây tái sinh được chuẩn hóa theo 4 cấp sinh trưởng: cấp 1 dưới 0,5m; cấp 2 từ 0,5m đến 1,0m; cấp 3 từ 1,0m đến 2,0m; cấp 4 trên 2,0m để đánh giá chính xác triển vọng thay thế tầng cây cao.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng hệ thống dữ liệu sơ cấp thu thập từ 13 ô tiêu chuẩn định lượng tại xã Hòa Liên và Hòa Phú. Quy mô mẫu gồm các ô tiêu chuẩn diện tích 1.000 m² đối với rừng tự nhiên và 500 m² đối với rừng trồng bạch đàn, keo. Trong mỗi ô tiêu chuẩn, bố trí 5 ô dạng bản diện tích 25 m² tại 4 góc và vị trí trung tâm (tổng cộng 65 ô dạng bản) nhằm đo đếm chi tiết mật độ, đường kính, chiều cao vút ngọn và nguồn gốc phát sinh của cây tái sinh cùng tầng cây bụi thảm tươi.

Phương pháp chọn mẫu điển hình vạch tuyến được lựa chọn vì phản ánh trung thực biến thiên địa hình từ độ cao 272m đến 903m trên các dạng lập địa đồi núi đất. Đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia cùng kỹ thuật tham vấn chuyên gia lâm nghiệp được kết hợp để sàng lọc danh mục loài cây có khả năng chống chịu lửa cao. Toàn bộ mẫu đất tầng mặt (0-20 cm) được phân tích trong phòng thí nghiệm theo các tiêu chuẩn quốc gia nghiêm ngặt: TCVN 5979:2007 xác định pH bằng máy đo điện cực; TCVN 8726:2012 xác định dung lượng mùn tổng số; TCVN 8661:2011 xác định lân dễ tiêu bằng phương pháp so màu; TCVN 8662:2011 xác định kali dễ tiêu trên máy quang phổ hấp thụ nguyên tử; TCVN 5255:2009 chưng cất đạm dễ tiêu trên hệ thống Kjeldahl; TCVN 6862:2012 phân tích thành phần cấp hạt sét; TCVN 9236:2012 xác định canxi và magie trao đổi. Thời gian khảo sát thực địa được thực hiện qua 2 đợt tập trung trong năm 2017 (từ ngày 18/5 đến 25/5/2017 và từ ngày 15/6 đến 22/6/2017) sau 12 tháng kể từ sự cố cháy rừng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, mật độ cây tái sinh sau cháy tăng trưởng đột biến so với khu vực đối chứng không cháy. Tại xã Hòa Liên, mật độ cây tái sinh sau cháy đạt 17.787 cây/ha, cao hơn 17,64% so với rừng không cháy (15.120 cây/ha). Tại xã Hòa Phú, mật độ cây tái sinh tại rừng bị cháy đạt 27.480 cây/ha, tăng 48,06% so với rừng đối chứng (18.560 cây/ha). Điều này chứng minh tiềm năng phục hồi sinh khối tự nhiên rất mạnh mẽ sau khi thảm che tầng trên bị thiêu hủy.

Thứ hai, đa dạng thành phần loài cây gỗ tái sinh suy giảm đáng kể sau hỏa hoạn. Tại xã Hòa Liên, số loài cây tái sinh giảm từ 10 loài ở rừng không cháy xuống 9 loài ở rừng bị cháy. Tại xã Hòa Phú, số loài giảm mạnh từ 16 loài xuống còn 11 loài (giảm 31,25%). Các loài xuất hiện chủ yếu sau cháy có sự chuyển dịch rõ rệt sang nhóm ưa sáng tiên phong như Thành ngạnh, Thấu tấu, Vối nước, Keo tai tượng, Lõi thọ, Ngái lông và Hu đay.

Thứ ba, chất lượng cây con tái sinh duy trì ở mức vượt trội với nguồn gốc phát sinh chủ yếu từ hạt. Tỷ lệ cây đạt phẩm chất tốt chiếm từ 81,4% (Hòa Liên) đến 86,2% (Hòa Phú), tỷ lệ phẩm chất trung bình dao động từ 13,8% đến 18,6% và hoàn toàn không ghi nhận cây phẩm chất xấu. Nguồn gốc tái sinh từ hạt chiếm ưu thế tuyệt đối với 92,8% tại Hòa Liên và 92,5% tại Hòa Phú, trong khi tái sinh chồi chỉ chiếm từ 7,2% đến 7,5%.

Thứ tư, tính chất lý hóa của đất rừng bị biến đổi tiêu cực dưới tác động của nhiệt độ cao. Hàm lượng mùn tổng số tại rừng bị cháy giảm từ 2,91% xuống 2,64% (Hòa Liên) và từ 3,59% xuống 3,10% (Hòa Phú). Tỷ lệ cấp hạt sét vật lý giảm từ 42,51% xuống 40,10% tại Hòa Liên và từ 44,80% xuống 41,68% tại Hòa Phú. Hàm lượng đạm dễ tiêu suy giảm từ 86,5 mg/L xuống 84,0 mg/L ở Hòa Liên và từ 94,0 mg/L xuống 88,0 mg/L ở Hòa Phú. Ngược lại, lân dễ tiêu tăng tạm thời từ 15,51 mg/kg lên 22,40 mg/kg (tăng 44,42%) tại Hòa Liên và từ 21,10 mg/kg lên 23,61 mg/kg tại Hòa Phú do sự tích tụ khoáng hóa từ tro tàn thực vật.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng mật độ cây tái sinh sau cháy được giải thích bởi hiện tượng phá vỡ độ tàn che tầng tán chính, tạo điều kiện ánh sáng cực đại kích thích ngân hàng hạt giống trong đất nảy mầm đồng loạt. Các loài cây tiên phong ưa sáng có tốc độ sinh trưởng nhanh đã nhanh chóng chiếm lĩnh không gian dinh dưỡng. Việc suy giảm số lượng loài tái sinh phản ánh tính chọn lọc khốc liệt của lửa rừng, tiêu diệt các hạt giống mẫn cảm với nhiệt và các loài cây chịu bóng bản địa.

Biến động hóa học đất chỉ ra rằng quá trình cháy làm bay hơi một phần đạm tự do và phân hủy nhanh lớp vật rơi rụng hữu cơ, khiến hàm lượng mùn sụt giảm. Dù lân và kali dễ tiêu tăng nhẹ sau cháy nhờ lớp tro khoáng, hiện tượng xói mòn và rửa trôi do mất thảm thực vật che phủ sẽ nhanh chóng làm đất bị thoái hóa, xám bạc màu nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời. Trong các báo cáo khoa học, sự tương quan giữa mật độ tái sinh và các chỉ số dinh dưỡng đất này có thể được mô tả trực quan thông qua biểu đồ cột kép so sánh trước - sau cháy kết hợp bảng ma trận phân cấp hạt sét và độ chua đất.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, thiết lập hệ thống đường băng xanh cản lửa sinh học tại các vùng trọng điểm cháy. Chi cục Kiểm lâm và Ban Quản lý rừng phòng hộ huyện Hòa Vang cần chủ trì xây dựng 15 km đến 20 km đường băng xanh rộng từ 15m đến 20m trong giai đoạn 2018-2022. Ưu tiên tuyển chọn các loài cây bản địa có khả năng tích nước cao, vỏ dày và chịu lửa tốt đã được kiểm chứng như Thành ngạnh, Vối nước, Thấu tấu và Ngái lông để thay thế dần các đai rừng thuần loài dễ cháy.

Thứ hai, thực hiện kỹ thuật khoanh nuôi xúc tiến tái sinh kết hợp điều chỉnh mật độ cây con. Ủy ban nhân dân các xã Hòa Phú và Hòa Liên cần hướng dẫn chủ rừng triển khai tỉa thưa định kỳ trong 12 đến 24 tháng đầu sau cháy, đưa mật độ dày đặc từ 27.480 cây/ha về mật độ tối ưu khoảng 3.000 đến 5.000 cây/ha. Đồng thời phát dọn các loài dây leo, cỏ dại cạnh tranh ánh sáng như Cỏ lào, Dương xỉ và Mua để tập trung dinh dưỡng nuôi dưỡng cây mục đích đạt chiều cao trên 2,0m.

Thứ ba, áp dụng các biện pháp cải tạo lý hóa đất và chống xói mòn tầng mặt. Trung tâm Khuyến nông Lâm nghiệp Đà Nẵng cần phối hợp với các hợp tác xã lâm nghiệp bổ sung phân bón hữu cơ vi sinh và vôi bột nông nghiệp, hướng tới mục tiêu nâng hàm lượng mùn từ mức 2,64% - 3,10% lên trên 4,0% và cải thiện độ pH đất đạt ngưỡng 4,5 - 5,0 trong vòng 3 năm.

Thứ tư, hoàn thiện thể chế quản lý lửa rừng dựa vào cộng đồng dân cư. Hạt Kiểm lâm huyện Hòa Vang cần duy trì 100% tổ tuần tra bảo vệ rừng tự quản tại các thôn miền núi, tổ chức tập huấn kỹ thuật dọn dẹp vật liệu cháy trước mùa khô, phấn đấu giảm tỷ lệ số vụ cháy rừng hàng năm xuống 0 vụ trong chu kỳ 2019-2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước và kiểm lâm địa phương: Cán bộ Chi cục Kiểm lâm thành phố Đà Nẵng và Hạt Kiểm lâm huyện Hòa Vang có thể sử dụng số liệu thực nghiệm về 51.737,1 ha rừng để hoạch định bản đồ phân vùng nguy cơ cháy, xây dựng phương án phòng cháy chữa cháy rừng cấp huyện và thiết lập quy chuẩn lâm sinh phục hồi rừng sau hỏa hoạn.

Nhóm chủ rừng, doanh nghiệp và hợp tác xã lâm nghiệp: Các đơn vị quản lý rừng phòng hộ và người dân trồng rừng tại địa phương có thể áp dụng trực tiếp quy trình tỉa thưa mật độ cây tái sinh, lựa chọn loài cây chịu lửa phù hợp để tạo lập đai rừng hỗn loài phòng hộ bền vững.

Nhóm viện nghiên cứu, giảng viên và sinh viên ngành Lâm nghiệp - Sinh thái học: Các nhà khoa học trong chuyên ngành Sinh thái học và Lâm học có thể trích dẫn cơ sở dữ liệu định lượng về động thái tái sinh, tổ thành loài theo chỉ số giá trị quan trọng và biến đổi hóa tính đất làm tài liệu tham khảo chuyên sâu cho các công trình nghiên cứu diễn thế sinh thái nhiệt đới.

Nhóm tổ chức phi chính phủ và các quỹ tài trợ bảo tồn thiên nhiên: Các chuyên gia phát triển dự án có thể khai thác khung phân tích để xây dựng các đề án phục hồi cảnh quan rừng, thích ứng với biến đổi khí hậu và hỗ trợ sinh kế lâm nghiệp bền vững tại khu vực miền Trung Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân nào khiến mật độ cây tái sinh sau cháy lại tăng cao hơn so với rừng không cháy? Sau khi cháy rừng, lớp tán rừng phía trên bị thiêu hủy hoàn toàn, giải phóng không gian và gia tăng cường độ ánh sáng chiếu xuống mặt đất. Điều này kích thích mạnh mẽ sự nảy mầm của ngân hàng hạt giống cây họ đậu và các loài cây tiên phong ưa sáng tích tụ trong đất, đẩy mật độ tái sinh lên tới 27.480 cây/ha tại Hòa Phú.

Cháy rừng tác động tiêu cực đến tính chất của đất lâm nghiệp như thế nào? Nhiệt độ cực cao từ đám cháy đã đốt cháy hoàn toàn thảm mục hữu cơ, làm hàm lượng mùn giảm từ 3,59% xuống 3,10% và đạm dễ tiêu giảm từ 94 mg/L xuống 88 mg/L tại xã Hòa Phú. Mất lớp phủ thực vật cũng khiến đất bị nén chặt, giảm tỷ lệ hạt sét và tăng nguy cơ rửa trôi dinh dưỡng trong mùa mưa.

Cây tái sinh sau cháy tại huyện Hòa Vang chủ yếu có nguồn gốc từ đâu? Kết quả điều tra tại 13 ô tiêu chuẩn khẳng định cây tái sinh có nguồn gốc từ hạt chiếm tỷ lệ áp đảo từ 92,5% đến 92,8%, trong khi nguồn gốc từ chồi gốc chỉ chiếm từ 7,2% đến 7,5%. Nguồn hạt giống tự nhiên dồi dào trong đất là động lực chính thúc đẩy sự phục hồi của lâm phần.

Những loài cây bản địa nào phù hợp nhất để xây dựng băng xanh cản lửa tại địa phương? Qua điều tra thực địa và tham vấn chuyên gia, các loài có khả năng chống chịu nhiệt và tái sinh chồi mạnh bao gồm Thành ngạnh, Vối nước, Thấu tấu, Ngái lông và Hu đay. Đây là những loài có cấu tạo sinh học thích hợp để tạo băng ngăn lửa lan rộng giữa các lô rừng trồng keo và bạch đàn.

Vì sao cần can thiệp lâm sinh tỉa thưa đối với rừng tái sinh sau cháy? Mặc dù mật độ cây con sau cháy rất cao nhưng đa phần phân bố không đồng đều và cạnh tranh gay gắt về ánh sáng, nước và khoáng chất. Can thiệp tỉa thưa giúp loại bỏ cây cong queo, sâu bệnh, giữ lại mật độ tối ưu khoảng 3.000 đến 5.000 cây/ha để cây mục đích phát triển thành tầng cây cao chất lượng.

Kết luận

• Rừng sau cháy tại huyện Hòa Vang có khả năng tái sinh tự nhiên nhanh chóng với mật độ cây con ấn tượng dao động từ 17.787 cây/ha đến 27.480 cây/ha.
• Tính đa dạng thành phần loài cây gỗ bị suy giảm từ 1 đến 5 loài sau hỏa hoạn, tạo điều kiện cho các loài cây tiên phong ưa sáng chiếm ưu thế sinh thái.
• Chất lượng cây tái sinh đạt tiêu chuẩn tốt với tỷ lệ cao từ 81,4% đến 86,2%, trong đó nguồn gốc phát sinh từ hạt chiếm tỷ trọng tuyệt đối từ 92,5% đến 95,9%.
• Đất rừng sau cháy bị thoái hóa cục bộ với sự sụt giảm hàm lượng mùn, đạm dễ tiêu và thành phần cấp hạt sét vật lý, đòi hỏi các giải pháp bảo vệ đất khẩn cấp.
• Xác định được tập đoàn cây bản địa chịu lửa xuất sắc như Thành ngạnh, Vối nước, Thấu tấu phục vụ thiết lập các băng cản lửa sinh học.

Luận văn đóng góp hệ thống dẫn liệu thực nghiệm khoa học toàn diện đầu tiên về sinh thái phục hồi rừng sau cháy tại thành phố Đà Nẵng, cung cấp giải pháp chuyển giao kỹ thuật lâm sinh cho giai đoạn 2018-2025. Các cơ quan quản lý nhà nước và đơn vị chủ rừng cần khẩn trương đưa các khuyến nghị kỹ thuật này vào thực tiễn quy hoạch để bảo vệ tài nguyên rừng bền vững trước thách thức biến đổi khí hậu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài 2. Mục tiêu nghiên cứu 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu 5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của để tải. Cu trúc của luận văn. ỐNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.

MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIEN QUAN 1. Thảm thực vat 1. Khái niệm rừng. TONG QUAN VAN ĐÈ NGHIÊN CỨU TRÊN THÉ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM6 L2, Trên thể giới 6 1.

Những nghiên cứu ở Việt Nam 8 1. Những nghiên cứu về tái sinh rừng tại huyện Hòa Vang, 12 13. DIEU KIEN TU NHIEN, KINH TẾ - XÃ HOI VA TINH HINH CHAY RUNG TAI HUYEN HOA VANG. Viti dia ly 13 1.

Điều kiện tự nhiên. Tình hình kinh tế - xã hội Is 1. Tỉnh hình cháy rừng tại huyện Hòa Vang từ năm 2011 ~ 2016 Is v CHƯƠNG 2. THỜI GIAN, ĐỊA ĐIÊM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU17 2.1, THỜI GIAN VẢ ĐỊA ĐIÊM NGHIÊN CUU ° —.

Thời gian nghiên cứu 7 2. Địa điểm nghiên cứu. NOI DUNG NGHIÊN CỨU 7 2. Nghiên cứu một số đặc điểm cấu trúc của quản xã thực vật rừng tại huyện Hòa Vang _.

Nghiên cứu một số tính chất của đất rừng trước và sau khi cháy tại huyện Hòa Vang. Nghiên cứu một số đặc điểm tái sinh của thảm thực vật rừng sau cháy tại huyện Hòa Vang 1 2.4, So sánh ảnh hưởng của đất rừng tới khả năng tái sinh của thảm thực vat từng sau cháy tại xã Hòa Liên và Hòa Phú, huyện Hòa Vang. Dễ xuất một số giải pháp quân lý, phục hỗi rừng sau cháy. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Phương pháp kế thir ti iG. Phương pháp điều tra khảo sát ngoài thực địa 18 2. Phương pháp điều tra phỏng vẫn n 2. Phuong phap tham van chuyén gia 2 3.

Phương pháp xử lý số liệu. Phương pháp phân tích trong phòng thí nghiệm. KÊT QUÁ VÀ BIỆN LUẬN. NGHIÊN CỨU MỘT SỐ DAC DIFM CAU TRUC QUAN XA THUC VAT RUNG TAI HUYEN HOA VANG 25 3.

Nghiên cứu một số đặc điểm cấu trúc ting cây cao. Nghiên cứu một số đặc điểm ting cay tai sinh 27 3. NGHIEN CUU MOT SO DAC DIEM TINH CHAT CUA DAT RUNG TRƯỚC VÀ SAU KHI CHÁY TẠI HUYỆN HÒA VANG. BO min (OM) và thành phẩn cấp hạt sét.

Hàm lượng lân đễ tiêu (P;O,) và kali dễ tiêu (K20), 3 3. Hàm lượng canxi trao đổi, magie trao đổi. Hàm lượng đạm dễ tiêu 34 3. NGHIÊN CUU MOT SO DAC DIEM TAI SINH CUA THAM THUC VAT RỪNG SAU CHÁY TẠI HUYỆN HÒA VANG 36 3.

Đặc điểm tái sinh của y tái sinh sau cháy tại huyện Hòa Vang 36 3. Đặc điểm tái sinh lớp cây bụi, thảm tươi sau cháy tại khu vực nghiên cứu43 3. SO SÁNH ẢNH HƯỚNG CỦA ĐẤT RỪNG TỚI KHẢ NĂNG TÁI SINH CỦA THÁM THỰC VẬT RỪNG SAU CHÁY TẠI XÃ HÒA LIÊN VẢ HÒA PHÚ, HUYỆN HÒA VANG 4 3. Ảnh hưởng của đất rừng tới khả năng tái sinh của cây tái sinh sau cháy tại xã Hòa Liên và Hòa Phú.

Ảnh hưởng của đất rừng tới khả năng tái sinh của cây bụi, thảm tươi sau chấy tại xã Hòa Liên và Hòa Phú 4 3. DÈ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHUC HOT VA BAO VE RUNG SAU CHAY TAI HUYEN HOA VANG. Phục hồi rừng,. thon theo sao 49) 3.

Đề xuất một số loài thực vật có khả năng chống chịu lửa để làm mô hình băng xanh cán lửa tại huyện Hòa Vang. Bio vệ rừng, 33 KÉT LUẬN VÀ KIÊN NGHỊ. 54 DANH MỤC TAI LIEU THAM KHAO PHỤ LỤC QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐÈ TÀI LỊ VAN (ban sao) vil DANH MUC CAC TU VIET TAT Tit “Chiều cao trung bình (m) Nây/ha) Mặt độ cây trên một hecta (ha) ‘ODB 'Õ đang bản ore O tiêu chuẩn PRA "Đánh giá nông thôn có sự tham gia RRA ‘anh giá nhanh nông thôn WWE Tổ chức Bao ton thiên nhiên thể giới vill DANH MUC CAC BANG Số hiện Ten bang ‘Trang bang TT. | Tinh hinh chay rimg tai huyén Hoa Vang nam 2011-2016 | 16 2¡___ | TA đồ sc OTC tong khu vực nghiên cứu tại huyện HôA|_,.

Vang 2a | Các phương pháp và thế bị sử dụng để phẩntch cách, tiêu của đất dạ, | Cấm trúc tố thành tổng cây cao ở các tạng thái rừng tv| - nhiên tại khu vực nghiên cứu. ga, | it độ và độ tn che tăng cây cao rừng tông ti Khu vựe|— „„ nghiên cứu ạa,._ | CỔ túc tổ thành tổng cây tái sinh ở rừng tự nhiện tại khu, vực nghiên cứu ạa,__ | Dấc điễm tổng cây ti snh dưới tần rừng ông không cháy |, tại khu vực nghiên cứu 35, _ | Thang đánh giá hàm lượng mùn trong đất 3 ạœ,__ | Hầm lượng hàm lượng lân tu va Kal đễ tiêu tại khu. vực nghiên cứu. 2z | Ha lượng sai tao đối và magle trao đối tạ khu vựe|.

[Số Tài cây tái sinh sau cháy ở khu vực nghiên cứu 37 ạg,__ | Phân bố số cây ti sinh su chấy eo cấp chiêu cao tai Khu [ 2, vực nghiên cứu. [Chất lượng cây tái sinh sau cháy tại khu vực nghiên cứu a 3. [Ngiễn gốc cây tái sinh sau cháy tại khu vực nghiên cứu + 32,_ | Dae điểm tái sinh của cây bụi thảm tươi ở khu vực nghiên |, cứu Đặc điểm tải sinh của cây tải sinh và tỉnh chất của đất rừng 3. 46 sau cháy tại xã Hòa Liên và Hòa Phú.

ix Số hiệu. Ten bing ‘Trang bang Đặc điểm tái sinh của cây bụi thảm tươi và tính chất của đất 3.14 48 rừng sau cháy tại xã Hòa Liên và Hòa Phú vụs- | nh trường của các loài cây ti sinh sau chấy ở khu vực | Q¡ nghiên cứu 3ụg — | PRHhÍMẰ sức loài cô khả năng chống chịu Wa theo tam vin | chuyên gia x DANH MỤC CAC HÌNH Số hiệu. - inh Ten hinh Trang 1, | Ba đỗ hành chính huyện Hỏa Vang, thank ph Da Ning [> nim 2016 2T. [Saab bs wi cae ODB trong OTC T5 22.

[Viicác ö tiêu chuân trong khu vực nghiên cứu 2 3. [Đô màn của các mẫu đãt tại Khu vực nghiên cứu 30 32. [ Thành phân cấp hạt sốt của đất tại Khu vực nghiên cứu 3 2a. | Màm lương dam để tiêu của các mẫu đãtạikhu vực nghền |.

[Dð ga của các mẫu đất tại Khu vực nghiên cứu 3 3⁄5. [ Mật độ cây tái sinh sau chấy tại Khu vực nghiên cứu 3 lạ. | Điễn đồ ý lệ các gây số Khả năng chẳng chịu lưa theo Q công đồng, MO DAU 1. Tính cấp thiết của đề tài Rừng là nguồn tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá, là lá phối xanh của Trái Đất.

Một trong các nhân tổ có vai trò quan trọng cầu thành nên hệ sinh thái rừng chính là thám thực vật rừng. Rừng không chỉ có giá trị to lớn đối với nền kinh tế quốc dân, đời sống văn hóa cộng đồng, các hoạt động nghiên cứu khoa học, chiến lược an ninh - quốc phòng và nâng cao chất lượng cuộc sống con người mà nó còn mang ý nghĩa đặc biệt quan trong việc bảo vệ môi trường sinh thái. Tuynl ên hà 1g năm thảm thực vật rừng vẫn bị suy giảm cả về số lượng và chất lượng. Một trong những nguyên nhân chủ.

yếu đó là do cháy rừng, Theo số liệu của Bộ Nông Nghiệp và phát triển nông thôn, tính đến ngày 31/12/2016, ả nước.682 ha rimg, Trong đó: rừng tự nhiên 10.141 ha; rừng trồng 4.541 ha, đạt độ che phủ 41,19% [33]. Tuy nhiên, có trên 50% diện. tích rừng có nguy cơ cháy cao, cháy rừng gây ảnh hướng không nhỏ đến diện tích và chất lượng rừng, chất lượng môi trường sinh thái cũng như sự phát triển kinh tế - xã hội tại khu vục đó. Hòa Vang là một huyện nằm về phía Tây của thành phố Dà Nẵng, địa bàn rộng.

nhất so với các quận huyện còn lại. Dịa hình chủ yếu là đồi núi và có các tuyến giao. thông quan trọng và là vị trí cửa ngõ ra vào thành phố. Với hơn một nửa diện tích là đất lâm nghiệp và rừng, chiếm đa phần diện tích rừng và đắt lâm nghiệp của thảnh phó.

[10], Tổng diện tích rừng là SI.737,1 ha; chia theo qui hoạch 3 loại rừng gồm: rừng đặc dụng là 26.751,3 ha; rừng phòng hộ là 8,693,8 ha; rừng sản xuất là 16.292 ha [11] ‘Tai nguyên rừng tại đây trải rộng trên khắp địa bản kéo từ Bắc - Nam đó là nguồn lợi quý giá cho việc phát triển rừng. Tuy nhiên, thời gian qua rừng ở đây đã bị tàn phá với nhiều nguyên nhân, trong đó có cháy rừng. Theo báo cáo của Hạt kiểm lâm. huyện Hòa Vang thì trong năm 2016 tại huyện Hòa Vang đã xảy ra ba vụ cháy với tổng điện tích thiệt hai la 16,16ha [10].

Đặc biệt vụ cháy xảy ra trong tháng 4/2016 theo ước tính có khoảng 10,66 héc ta rừng ở xã Hỏa Phú bị thiêu rụi do người dân rà phế liệu [10]. Nó làm cho thảm thực vật rừng ở đây cũng bị tổn thương nghiêm trọng. 2 Tìm hiểu về đặc điểm tái sinh của thảm thực vật rừng sau cháy và từ đó đề xuất các giải pháp phục hồi rừng sau cháy là việc rất đáng nhận được sự quan tâm. nhiên hiện chủ yếu mới có những kết quả điều tra về diện tích cháy rừng và thiệt hại về mặt kinh tế của các vụ cháy rừng mà chưa có những nghiên cứu toàn diện về đặc điểm tái sinh của thảm thực vật rừng sau cháy tại Hòa Vang.

Việc tìm hiểu và nghiên cứu này là hết sức cần thiết nó góp phần bảo tồn những giá trị về đa dạng sinh học cũng như các chức năng của thực vật ở khu vực này. “Chính vì những lý do nêu trên, chúng tôi đã tiền hành thực hiện để tải: *Nghiên cứu một số đặc điểm tái sinh của thảm thực vật rừng sau cháy tại huyện Hòa. 'Vang, thành phố Đà Nẵng”. Kết quả của đề tài sẽ góp phần cung cấp cơ sở khoa học.

và thực tiễn để đề xuất các giải pháp phục hồi thảm thực vật rừng đảm bảo sự ôn định. và phát triển các hệ sinh thái rừng tai huyện Hòa Vang. thành phố Đà Nẵng. Mục tiêu nghiên cứu 2.

Mục tiêu chung Góp phẩn cung cấp cơ sở khoa học và thục tiễn để đề xuất các giải pháp phục hổi thảm thực vật rừng đảm bảo sự ổn định và phát triển các hệ sinh thái rừng tại huyện Hòa Vang, thành phố Dã Nẵng.