MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới là một chương trình cụ thể hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05 tháng 8 năm 2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Đây là Chương trình mục tiêu Quốc gia mang tính toàn diện, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển lâu dài, bền vững ở khu vực nông thôn, hướng đến “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”. Để có thế xây dựng một nông thôn phát triển, làm nòng cốt cho việc phát triển đất nước thì vấn đề quy hoạch phát triển nông thôn phải được đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, việc quy hoạch phát triển nông thôn trên cả nước vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết như: các chương trình quy hoạch cho nông thôn còn kém hiệu quả, công tác lập quy hoạch chưa bám sát vào tình hình thực tế của địa phương, quy hoạch chồng chéo và không đồng bộ.
Để giải quyết các vấn đề tồn tại về quy hoạch phát triển nông thôn nói trên ngày 4/6/2010 Chính phủ đã đã phê duyệt “Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 -2020” kèm theo đó là bộ 19 tiêu chí về xây dựng nông thôn mới với mục tiêu xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao - theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Để hiện thực hóa chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới tôi xin được áp dụng bộ 19 tiêu chí để thực hiện xây dựng nông thôn mới cho xã Minh Lập huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên. Minh Lập là một xã kinh tế thuần nông, thuộc trung du miền núi nằm về phía Tây cách trung tâm huyện Đồng Hỷ khoảng 10km. Toàn xã có 1555 hộ, 6600 nhân khẩu , địa bàn phân bố dân cư rộng, rải rác, chủ yếu tập chung theo cụm.
n 2 Nguyên nhân cơ bản dẫn đến tốc độ phát triển kinh tế - xã hội của xã còn nhiều khó khăn, đó là: Do điều kiện thời tiết khắc nghiệt, địa hình chia cắt, diện tích đất đai hầu hết là núi cao; kinh tế nông nghiệp chiếm tỷ trọng chính; điểm xuất phát của nền kinh tế còn thấp cùng với trình độ dân trí không đồng đều, thiếu kinh nghiệm, tỷ lệ lao động nông thôn qua đào tạo còn thấp, cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ sản xuất chưa đáp ứng được, quá trình chuyển dịch cơ cấu sản xuất diễn ra còn chậm, chưa vững chắc và chưa đáp ứng được yêu cầu đề ra. Nhận thấy tầm quan trọng và cấp thiết của việc xây dựng nông thôn mới, cùng với việc xã tiến hành thực hiện dự án xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2014 – 2020, định hướng phát triển đến năm 2030, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài : ‘‘Quy hoạch cơ sở hạ tầng nông thôn mới theo bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới tại xã Minh Lập, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, giai đoạn 2014 – 2020 ’’. Mục đích của đề tài Xây dựng hình mẫu quy hoạch quy hoạch xây dựng nông thôn mới tại xã Minh Lập, huyện Đồng Hỷ đáp ứng các tiêu chí có liên quan đến lĩnh vực xây dựng cơ bản theo bộ tiêu chí về nông thôn mới của quốc gia và đề án xây dựng nông thôn mới của tỉnh. Yêu cầu của đề tài - Điều tra chính xác tình hình cơ bản của xã minh Lập.
- Đánh giá hiện trạng sử dụng đất của xã Minh Lập. - Xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội trong xây dựng nông thôn mới phải đảm bảo tính khả thi, tính khoa học, phù hợp với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch sử dụng đất của huyện đã được phê duyệt, đảm bảo đất đai được sử dụng hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả, phù hợp với điều kiện tự nhiên – kinh tế - xã hội của xã, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển đồng bộ giữa các ngành, các lĩnh vực rong xã. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu: Tìm hiểu nắm vững được những kiến thức thực tế trong quản lý nhà nước về đất đai nói chung và chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới. n 3 - Ý nghĩa trong thực tiễn: Qua việc nghiên cứu xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội trong xây dựng nông thôn mới nhằm tìm ra những phương án khả thi cũng như những thuận lợi, khó khăn, giải pháp thực hiện các công trình.
n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học về quy hoạch nông thôn mới 2. Cơ sở pháp lý của lập quy hoạch xây dựng nông thôn mới 2.1 Các văn bản trung ương - Luật Xây dựng số 16/2003/QH11 ngày 26/11/2003; - Nghị định số 08/2005/NĐ-CP ngày 24/01/2005 của Chính phủ về quy hoạch xây dựng; - Nghị quyết số 26-NQ/TƯ ngày 5/8/2008 của Ban chấp hành Trung ương về nông nghiệp, nông dân, nông thôn (Hội nghị TW lần thứ 7 khoá X của Đảng); - Thông tư số 07/2008/TT-BXD ngày 07/4/2008 của Bộ Xây dựng về việc hướng dẫn lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý quy hoạch xây dựng; - Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí nông thôn mới; - Thông tư số 31/2009/TT-BXD ngày 10/9/2009 của Bộ Xây dựng về việc Ban hành tiêu chuẩn quy hoạch xây dựng nông thôn; - Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21/9/2009 về việc hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới; - Quyết định số 193/QĐ-TTg ngày 02/2/2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt chương trình rà soát quy hoạch xây dựng nông thôn mới; - Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020; - Thông tư số 09/2010/TT-BXD ngày 04/8/2010 của Bộ Xây dựng Quy định việc lập nhiệm vụ, đồ án quy hoạch và quản lý quy hoạch xây dựng xã nông thôn mới; - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch xây dựng QCXDVN 01: 2008/BXD); - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về QHXDNT (QCVN 14: 2009/BXD); n 5 - Thông tư số 07/2010/TT- BNNPTNT ngày 08/2/2010 của Bộ Nông nghiệp và PTNT về hướng dẫn quy hoạch phát triển sản xuất nông nghiệp cấp xã theo Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới; - Sổ tay hướng dẫn xây dựng nông thôn mới do Bộ Nông nghiệp và PTNT và sổ tay hướng dẫn xây dựng nông thôn mới do Bộ Xây dựng ban hành năm 2010; - Căn cứ thông tư liên tịch số 26/2011/TTLT-BNNPTNT-BKHĐT-BTC ngày 13/4/2011 của Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, bộ Kế hoạch và đầu tư, bộ Tài Chính về việc hướng dẫn một số nội dung thực hiện quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 4/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010- 2020; - Các văn bản pháp lý khác có liên quan; 2. Các văn bản địa phương - Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lần thứ XVIII và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện làn thứ XXIII; - Quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 của Xã Minh Lập- huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên; - Bản đồ hành chính, tỷ lệ 1/5.000 của Xã Minh Lập và khu vực giáp ranh; - Bản đồ Quy hoạch sử dụng đất xã Minh Lập giai đoạn 2010 - 2020; - Bản đồ hiện trạng sử dụng đất năm 2010; - Bản đồ địa chính năm 2001; - Bản đồ quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 khu trung tâm xã được phê duyệt tại Quyết định 1447/QĐ-UBND ngày 25/5/2007 của UBND huyện Đồng Hỷ; - Các văn bản, số liệu điều tra do UBND Xã Minh Lập cung cấp.2 Khái niệm về nông thôn Nông thôn là một hệ thống xã hội, một cộng đồng xã hội có những đặc trưng riêng biệt như một xã hội nhỏ, trong đó có đầy đủ các yếu tố, các vấn đề xã hội và các thiết chế xã hội.
Nông thôn được xem xét như một cơ cấu xã hội, trong đó có hàng loạt các yếu tố, các lĩnh vực nằm trong mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Đặc trưng của Nông thôn mới thời kỳ CNH - HĐH, giai đoạn 2010 - 2020 Bao gồm: - Kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn được nâng cao; - Nông thôn phát triển theo quy hoạch, có kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội hiện đại, môi trường sinh thái được bảo vệ; - Dân trí được nâng cao, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát huy; - An ninh tốt, quản lý dân chủ. - Chất lượng hệ thống chính trị được nâng cao. - Trương trình xây dựng quy hoạch nông thôn mới được thực hiện dựa trên bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới.
Bộ tiêu chí là căn cứ để xây dựng nội dung Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới; chỉ đạo thí điểm xây dựng mô hình nông thôn mới trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá; kiểm tra, đánh giá công nhận xã, huyện, tỉnh đạt nông thôn mới. - Bộ tiêu chí sẽ được điều chỉnh phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội của đất nước và từng thời kỳ.4 Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới 2.1 Ý nghĩa của Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới: - Là cụ thể hóa đặc tính của xã NTM thời kỳ đẩy mạnh CNH - HĐH. - Bộ tiêu chí là căn cứ để xây dựng nội dung Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM, là chuẩn mực để các xã lập kế hoạch phấn đấu đạt 19 tiêu chí nông thôn mới. - Là căn cứ để chỉ đạo và đánh giá kết quả thực hiện xây dựng NTM của các địa phương trong từng thời kỳ; đánh giá công nhận xã, huyện, tỉnh đạt nông thôn mới; đánh giá trách nhiệm của các cấp uỷ Đảng, chính quyền xã trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới.