Tổng quan nghiên cứu
Ngành du lịch tỉnh Quảng Bình đã ghi nhận bước tăng trưởng vượt bậc trong hơn một thập kỷ qua. Nếu như năm 2005 địa phương chỉ đón 572.000 lượt khách với tổng doanh thu đạt 57 tỷ đồng, thì đến năm 2018 con số này đã tăng vọt lên 3,9 triệu lượt khách, trong đó có 200.000 lượt khách quốc tế và tổng doanh thu toàn ngành vượt mốc 4.000 tỷ đồng. Cơ cấu chi tiêu thực tế cho thấy du khách dành tới 48,35% ngân sách cho dịch vụ lưu trú và 32,96% cho hoạt động ăn uống. Quy mô hạ tầng khách sạn cũng mở rộng nhanh chóng từ 1 cơ sở với 20 phòng vào năm 1990 lên 366 cơ sở với 6.076 phòng nghỉ vào năm 2019, bao gồm 102 khách sạn được xếp hạng sao.
Trong bối cảnh thị trường bùng nổ, Khách sạn Sài Gòn - Quảng Bình (thành lập năm 2004 thuộc Tổng Công ty Du lịch Sài Gòn, sở hữu 95 phòng nghỉ tiêu chuẩn 4 sao quốc tế) bắt đầu đối mặt với hiện tượng suy giảm thị phần và sụt giảm lượng khách lưu trú. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là sự xuống cấp tương đối của cơ sở vật chất sau 15 năm vận hành, cùng sự thiếu hụt một định hướng chiến lược bài bản trước làn sóng thâm nhập của các thương hiệu nghỉ dưỡng quy mô lớn.
Mục tiêu của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị chiến lược, phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh giai đoạn 2016 - 2018 và xây dựng chiến lược kinh doanh cho giai đoạn 2019 - 2023. Nghiên cứu giới hạn không gian tại thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Ý nghĩa của đề tài thể hiện qua việc định hình giải pháp cụ thể giúp khách sạn nâng tỷ lệ lấp đầy buồng phòng lên trên 70% và gia tăng biên lợi nhuận hoạt động dịch vụ bổ trợ đạt mức trên 35%.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
Khung lý thuyết áp dụng
Luận văn vận dụng lý thuyết quản trị chiến lược cạnh tranh của Michael Porter kết hợp cùng quan điểm tiếp cận dựa trên nguồn lực (Resource-Based View - RBV). Cụ thể, tác giả khai thác ba trụ cột lý thuyết nền tảng:
- Mô hình năm lực lượng cạnh tranh của Michael Porter nhằm phân tích môi trường ngành, đánh giá nguy cơ gia nhập của đối thủ tiềm tàng, áp lực từ sản phẩm thay thế và năng lực thương lượng của người mua cũng như nhà cung cấp.
- Ba chiến lược cạnh tranh tổng quát gồm: dẫn đạo chi phí thấp, tạo sự khác biệt và chiến lược tập trung vào các phân đoạn thị trường ngách.
- Khung đánh giá nguồn lực VRIO với 4 tiêu chuẩn cốt lõi: Đáng giá, Hiếm, Khó bắt chước và Không thể thay thế để nhận diện năng lực cốt lõi tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững.
Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: Chuỗi giá trị (Value Chain), Phân đoạn thị trường mục tiêu, Khác biệt hóa sản phẩm dịch vụ và Chu kỳ sống của ngành qua 4 giai đoạn phát sinh, tăng trưởng, bão hòa và suy thoái.
Phương pháp nghiên cứu
Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo kết quả kinh doanh, báo cáo nhân sự, bảng cân đối tài chính giai đoạn 2016 - 2018 của Khách sạn Sài Gòn - Quảng Bình, cùng các báo cáo thống kê chính thức từ Sở Du lịch Quảng Bình và Tổng cục Du lịch giai đoạn 2015 - 2019.
Về quy mô và phương pháp chọn mẫu:
- Đối với khảo sát nội bộ: Nghiên cứu thực hiện phương pháp kiểm đếm toàn bộ với cỡ mẫu 105 cán bộ công nhân viên thuộc 7 bộ phận chức năng của khách sạn nhằm đánh giá chính xác năng lực quản lý và nghiệp vụ thừa hành.
- Đối với khảo sát môi trường cạnh tranh: Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích trên 4 đối thủ cạnh tranh trực tiếp cùng phân khúc 4 sao và 5 sao tại thành phố Đồng Hới (Mường Thanh Luxury Nhật Lệ, Royal Quảng Bình, Vĩnh Hoàng và Sun Spa Resort).
Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích chuỗi giá trị và ma trận đánh giá vị thế cạnh tranh là nhằm lượng hóa chính xác điểm mạnh, điểm yếu nội tại của 95 buồng phòng và hệ thống nhà hàng hội nghị, đồng thời đối sánh trực quan với diễn biến thị trường trong chu kỳ 5 năm (2019 - 2023).
Kết quả nghiên cứu và thảo luận
Những phát hiện chính
Thứ nhất, cơ cấu nguồn nhân lực của khách sạn có độ tuổi bình quân là 39 tuổi, tổng quy mô 105 người với 36 nam (chiếm 34,29%) và 69 nữ (chiếm 65,71%). Trình độ đại học đạt 32 người (chiếm 30,48%), trình độ cao đẳng và trung cấp đạt 14 người (chiếm 13,33%), trong khi lao động sơ cấp và phổ thông chiếm tới 56,19% (59 người). Đội ngũ quản lý có 17 người với 100% đạt trình độ từ cao đẳng trở lên, tuy nhiên tỷ lệ cán bộ có trình độ sau đại học là 0%.
Thứ hai, năng lực sản xuất kinh doanh sở hữu quy mô 95 phòng ngủ (gồm 45 phòng Deluxe City View, 46 phòng Deluxe River View và 4 phòng Executive Suite). Khách sạn có 1 nhà hàng Đồng Hới sức chứa 100 khách, 3 phòng tiệc Ballroom tầng 1 và 2 hội trường lớn (Hall 1 sức chứa 500 khách, Hall 2 sức chứa 250 khách). Dịch vụ bổ trợ đa dạng gồm hồ bơi ngoài trời, sân tennis, phòng tập gym, khu spa xông hơi massage.
Thứ ba, sự gia tăng áp lực cạnh tranh gay gắt từ 366 cơ sở lưu trú toàn tỉnh khiến thị phần của khách sạn bị chia nhỏ. So với các đối thủ mới nổi sở hữu từ 150 đến 250 phòng hiện đại, quy mô 95 phòng của Sài Gòn - Quảng Bình dần mất lợi thế kinh tế theo quy mô.
Thứ tư, cơ cấu doanh thu phụ thuộc tới trên 80% vào hai mảng truyền thống là dịch vụ lưu trú (khoảng 50%) và nhà hàng ăn uống (khoảng 32%), trong khi doanh thu từ các dịch vụ bổ trợ giải trí, hội thảo MICE chỉ đóng góp dưới 18% tổng nguồn thu.
Thảo luận kết quả
Nguyên nhân chính dẫn đến sự chững lại trong kết quả kinh doanh là do cơ sở vật chất vận hành liên tục 15 năm đã bộc lộ dấu hiệu hao mòn, phong cách kiến trúc chưa được tái tạo theo xu hướng hiện đại. Đội ngũ lao động thừa hành có độ tuổi bình quân cao (bộ phận kỹ thuật đạt 44 tuổi, bộ phận hành chính 40 tuổi) dẫn đến sức ỳ tâm lý, khả năng ứng dụng công nghệ số và mức độ linh hoạt trong tiếp thị trực tuyến còn hạn chế.
Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn rõ nét thông qua bảng tổng hợp đánh giá năng lực cạnh tranh và biểu đồ phân bổ cơ cấu nhân sự. Khi đối chiếu với các nghiên cứu điển hình về quản trị chu kỳ sống doanh nghiệp dịch vụ, kết quả phản ánh đúng giai đoạn bão hòa của sản phẩm. Để không rơi vào pha suy thoái, khách sạn bắt buộc phải theo đuổi chiến lược khác biệt hóa kết hợp tập trung hóa, dựa trên vị trí đắc địa bên dòng sông Nhật Lệ cách sân bay Đồng Hới 7 km và nhà ga 3 km, thay vì tiếp tục chạy đua hạ giá phòng.
Đề xuất và khuyến nghị
Thứ nhất, nâng cấp đồng bộ cơ sở vật chất hệ thống 95 phòng nghỉ và 2 trung tâm hội nghị. Hành động: Ban Giám đốc cùng Bộ phận Kỹ thuật triển khai gói cải tạo nội thất phòng Deluxe River View, thay thế trang thiết bị nghe nhìn hội trường 500 chỗ. Target metric: Nâng điểm đánh giá chất lượng dịch vụ trên các nền tảng OTA đạt từ 8,8/10 trở lên. Timeline: Quý I/2019 đến Quý IV/2020.
Thứ hai, chuẩn hóa và nâng cao năng lực chuyên môn cho 105 cán bộ nhân viên. Hành động: Bộ phận Hành chính - Nhân sự phối hợp với các chuyên gia của Saigontourist tổ chức 12 khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ năng buồng phòng, văn hóa ứng xử và tiếng Anh chuyên ngành. Target metric: Đạt 80% nhân viên lễ tân và nhà hàng sử dụng lưu loát ngoại ngữ giao tiếp; tăng năng suất lao động thêm 12%/năm. Timeline: Giai đoạn 2019 - 2021.
Thứ ba, tái định vị thương hiệu và đẩy mạnh tiếp thị số đa kênh. Hành động: Bộ phận Kinh doanh xây dựng chiến dịch quảng bá định hướng giá trị, ký kết hợp tác chiến lược với hơn 20 hãng lữ hành chuyên tour Phong Nha - Kẻ Bàng và khai thác thị trường khách hội nghị sự kiện MICE. Target metric: Tăng trưởng doanh thu mảng khách đoàn thêm 25%, nâng tỷ lệ lấp đầy phòng trung bình năm đạt trên 72%. Timeline: Giai đoạn 2019 - 2023.
Thứ tư, tái cấu trúc dịch vụ ẩm thực tại Nhà hàng Đồng Hới và Garden Coffee. Hành động: Bộ phận Nhà hàng và Bếp trưởng xây dựng thực đơn kết hợp đặc sản ẩm thực Quảng Bình với tiêu chuẩn tiệc Âu cao cấp, tối ưu hóa chuỗi cung ứng thực phẩm tươi sạch với 8 nhà cung cấp địa phương. Target metric: Tăng tỷ suất sinh lời mảng ăn uống lên 18%, giảm chi phí hao hụt nguyên liệu 5%. Timeline: 2020 - 2022.
Khuyến nghị cấp ngành: Đề nghị Ủy ban nhân dân tỉnh và Sở Du lịch Quảng Bình tiếp tục mở rộng xúc tiến các đường bay nội địa và quốc tế tới Đồng Hới, đồng thời duy trì chính sách kích cầu du lịch mùa thấp điểm.
Đối tượng nên tham khảo luận văn
Thứ nhất, Ban Tổng Giám đốc, Giám đốc điều hành các khách sạn và khu nghỉ dưỡng tiêu chuẩn 3 đến 5 sao. Luận văn cung cấp khung phương pháp luận thực tiễn để đánh giá sức khỏe doanh nghiệp, phân tích chuỗi giá trị và xây dựng chiến lược kinh doanh 5 năm nhằm ứng phó với áp lực cạnh tranh địa phương.
Thứ hai, Trưởng bộ phận Kinh doanh, Tiếp thị và Quản trị nguồn nhân lực ngành Hospitality. Độc giả có thể khai thác các bảng số liệu chi tiết về cơ cấu 105 nhân sự và mô hình định giá phòng để thiết kế các gói sản phẩm MICE, quy trình đào tạo nội bộ và chính sách giữ chân lao động lành nghề.
Thứ ba, Học viên cao học, sinh viên chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Quản trị du lịch và khách sạn. Công trình là tài liệu tham khảo mẫu mực về cấu trúc một luận văn thạc sĩ kinh tế ứng dụng, hướng dẫn chi tiết cách kết hợp giữa lý thuyết kinh điển của Michael Porter với số liệu thực chứng cụ thể tại một doanh nghiệp thực tế.
Thứ tư, Cán bộ nghiên cứu, chuyên viên hoạch định chính sách tại Sở Du lịch, Trung tâm Xúc tiến Du lịch các tỉnh miền Trung. Luận văn cung cấp cái nhìn thực tế về bức tranh chuyển dịch hạ tầng lưu trú từ 1 cơ sở (năm 1990) lên 366 cơ sở (năm 2019), hỗ trợ xây dựng quy hoạch du lịch bền vững.
Câu hỏi thường gặp
Khách sạn Sài Gòn - Quảng Bình có những lợi thế cạnh tranh cốt lõi nào so với các đối thủ trên địa bàn?
Khách sạn sở hữu vị trí vàng tại số 20 Quách Xuân Kỳ ngay trung tâm thành phố Đồng Hới, nằm sát sông Nhật Lệ, cách ga 3 km và sân bay 7 km. Đơn vị có thế mạnh vượt trội với thương hiệu Saigontourist uy tín, sở hữu 2 hội trường Hall 1 và Hall 2 sức chứa lên đến 500 khách cùng khuôn viên tổ chức tiệc ngoài trời rộng lớn.
Tại sao cơ cấu nhân sự của khách sạn lại có độ tuổi bình quân cao và điều này ảnh hưởng ra sao?
Thống kê 105 nhân sự cho thấy độ tuổi bình quân là 39 tuổi, trong đó bộ phận kỹ thuật đạt 44 tuổi. Ưu điểm là đội ngũ có thâm niên gắn bó lâu dài, tay nghề vững vàng và xử lý tình huống linh hoạt. Tuy nhiên, hạn chế là khả năng thích ứng công nghệ mới chậm và tỷ lệ đạt trình độ sau đại học của 17 cán bộ quản lý còn ở mức 0%.
Chiến lược kinh doanh giai đoạn 2019 - 2023 ưu tiên mục tiêu nào để nâng cao doanh thu?
Luận văn xác định mục tiêu trọng tâm là theo đuổi chiến lược khác biệt hóa chất lượng dịch vụ và đẩy mạnh thị trường khách MICE. Doanh nghiệp đặt mục tiêu nâng công suất phòng từ mức dưới 60% lên trên 72%, đồng thời nâng tỷ trọng đóng góp của mảng hội nghị và ẩm thực lên 45% tổng doanh thu.
Khung lý thuyết nào đóng vai trò xương sống trong toàn bộ bài nghiên cứu?
Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa mô hình 5 lực lượng cạnh tranh và 3 chiến lược tổng quát của Michael Porter với lý thuyết dựa trên nguồn lực RBV và khung đánh giá VRIO. Sự tích hợp này giúp làm rõ các nguồn lực hữu hình và vô hình của khách sạn có thỏa mãn tiêu chuẩn bền vững hay không.
Khách sạn cần nguồn vốn và lộ trình bao lâu để hoàn thành việc nâng cấp chất lượng dịch vụ?
Lộ trình thực thi được phân bổ trong 5 năm (2019 - 2023), chia làm 2 giai đoạn chính: giai đoạn 2019 - 2020 tập trung hoàn thiện cải tạo 95 phòng ngủ và nâng cấp công nghệ hội trường; giai đoạn 2021 - 2023 tập trung tối ưu hóa chiến dịch tiếp thị số và mở rộng liên kết mạng lưới lữ hành quốc tế.
Kết luận
- Luận văn hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận quản trị chiến lược cấp đơn vị kinh doanh trong ngành lưu trú du lịch.
- Phân tích chi tiết thực trạng 95 buồng phòng, năng lực 105 nhân sự và hoạt động tài chính của Khách sạn Sài Gòn - Quảng Bình giai đoạn 2016 - 2018.
- Nhận diện toàn diện cơ hội và thách thức từ môi trường ngành khi địa phương đón 3,9 triệu lượt khách và sở hữu 366 cơ sở lưu trú.
- Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá về cơ sở vật chất, nhân sự, marketing MICE và ẩm thực cho giai đoạn 2019 - 2023.
- Cung cấp mô hình hoạch định chiến lược thực tiễn cho các doanh nghiệp khách sạn 4 sao tại khu vực miền Trung.
Lộ trình kế tiếp đòi hỏi doanh nghiệp khẩn trương thành lập ban điều phối chiến lược trong năm 2019, ưu tiên ngân sách nâng cấp chất lượng buồng phòng và chuẩn hóa năng lực ngoại ngữ cho đội ngũ nhân viên. Quý độc giả, nhà quản trị và học viên quan tâm có thể ứng dụng ngay mô hình phân tích và các khuyến nghị thực tiễn từ luận văn để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động kinh doanh lưu trú!