CHƯƠNG 1: CO SO LY LUAN VE DICH VU NGAN HANG BAN LE VA PHAT TRIEN DICH VU NGAN HANG BAN LE TAI CAC NGAN HANG THUONG MAL 1. Dịch vụ Ngân hàng bán lẽ 1.1 Khái niệm 4) Khái niệm dịch vụ ngân hàng Theo Hiệp định chung về thương mại - dịch vụ (GATS): “Dịch vụ tài chính là bất kỳ dịch vụ nào có tính chất tài chính do một nhà cung cấp dịch vụ tài chính của một thành viên thực hiện. Dịch vụ tài chính bao gồm: Mọi dịch vụ bảo hiểm và dịch vụ liên quan tới bảo hiểm, mọi DVNH và dịch vụ tài chính khác”. Nhu vay, 6 thé dua ra khái niệm về DVNH: “Dịch vụ Ngân hàng là một bộ phận của dịch vu tài chính, là các dịch vụ tài chính gắn liền với hoạt động kinh doanh của ngân hàng.
được ngân hàng thực hiện nhằm tìm kiểm lợi nhuận, và chỉ có các ngân hàng với ưu thể của nó mới có thê cung cấp các dịch vụ này một cách tốt nhất cho khách hàng.” 5) Khải niệm địch vụ ngân hàng bán lẻ Hiện nay, có nhiều khái niệm về dịch vụ NHBL theo nhiều cách tiếp cận khác. Thuật ngữ “Ngân hàng bán lẻ" xuất phát bởi từ gốc tiếng Anh “Retail banking”, khái niệm này không có hàm ý về một lĩnh vực hoạt động mới của Ngân hàng mà là những họat động của NH nhằm phục vụ cho đối tượng KH cá nhân (Retail banking is banking services for individual consumer), Theo khái niệm của WTO: "Dịch vu NHBL 1a loai hinh dich vu điển hình của NH là nơi cá nhân có thể đến giao dịch tại những điểm giao dịch của ngân hàng để thực hiện cácsản phẩm như:tiền gửi, vay tiền, thanh tóan, kiểm tra tài khỏan, dịch vụ thẻ.và các dich vụ khác đi kèm”. “Còn theo các chuyên gia kinh tế của Học viên Công nghệ Châu á - AIT: dịch vụ ngân hàng bán lẻ là cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng tới từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lưới chỉ nhánh, khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với sản phẩm và dịch vụ ngân hàng thông qua các phương tiện điện tử viễn thông vả công nghệ thông tin.” Thị trường bán lẻ là một cách nhìn hoàn toàn mới về thị trường tài chính, qua đó, phần đông những người lao động nhỏ bé sẽ được tiếp cận với các sản phẩm DVNH, tạo ra một thị trường tiềm năng đa dạng. Như vậy, mặc dù các Ngân hàng đã cung cấp các dịch vụ cho các cá nhân nhưng khái niệm Dịch vụ Ngân hàng bán lẻ chỉ xuất hiện khi: ~ Các sản phẩm, dich vụ ngân hàng đa dạng, đáp ứng mọi như cầu của dân chứng: từ các sản phẩm truyền thông giản đơn như nhận tiền gửi, cho vay, thẻ tín dụng.
tới các sản phẩm ngân hàng hiện đại, phức tạp như chuyển tiền qua mạng, thanh toán các hóa đơn qua mạng, tư vấn quản lý tiền mặt, tư vấn âu tư. ~ Nhiều tiện ích trong cùng một sản phẩm: Nêu như trước đây khi khách hàng. mở tài khoản vãng lai thì ngân hàng chỉ cung cấp dịch vụ thu, chỉ vào tài khoản của họ. Ngày nay, khách hàng có thể được cung cấp thẻ tín dụng kết nối trực tiếp vào tài khoản, hoặc có thê sử dung dich vu tu van vé tiền mặt (căn cứ vào kế hoạch luồng tiền của khách hàng, ngân hàng sẽ tiến hành đầu tư lại trên khoản tiền nhãn rỗi tại những thời điểm khách hàng chưa sử dụng đến).
~ Chỉ phí giao dịch ngày càng thấp: các giao dịch được thực hiện trức tuyến đã giúp các ngân hàng tiết kiệm được nhiều chỉ phí thuê trụ sở, nhân viên giao dịch trực tiếp. Hạn chế tối đa chỉ phi giao dịch là một trong những mục tiêu cơ bản trong cuộc cạnh tranh giữa các ngân hằng. ~ Các sản phẩm, dịch vụ được thực hiện chủ yếu nhờ công nghệ hiện đại: khách hàng không phải trực tiếp đến ngân hàng giao dịch tại quầy mà chủ yếu thông qua mang internet, dign thoai di động. Theo cách đễ hiểu nhất thì có thẻ nói rằng: Dịch vụ NHBL là hoạt động cung cấp các sản phẩm dịch vụ tài chính chủ yếu cho khách hàng là các cá nhân, các hộ gia đình và các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Trong hoạt động bản lẻ của ngân hàng có 3 vấn đề cần quan tâm: + Xây dựng kênh phân phối là mối quan tâm lớn của DVNH bán lẻ, mà đặc. trưng là sử dụng hệ thống công nghệ thông qua các phương tiện, các kênh phân phối. Các NHTM lớn trên thế giới đang thử nghiệm các kỹ năng phân phối đa kênh (multi chanel distribution skills) trong trién khai DVNH bán lẻ + Xác định khách hàng và nhu cầu của khách hàng qua việc tìm hiểu kẽ hở thị trường, từ đó xây dựng mối liên kết và cơ chế tạo thuận lợi cho giao dịch tài chính. 'Việc tìm tòi những thị trường chưa khai phá là điều quan trọng, bao gồm khách hang, loại sản phẩm mà họ cần và kênh phân phối.
Vì vậy, với những thị trường mới nôi hoặc đang phát triển, khi mà người dân chưa làm được làm quen nhiều với các DVNH thì tiềm năng của thị trường bán lẻ là vô cùng lớn. + Kết hợp thương mại và tài chính, các hoạt động tài chính với nhau trong mối liên hệ chung, chú trọng vào các mi liên kết mới như bancassurance, ngân hàng- chứng khoán. Đặc điểm dịch vụ ngân hàng bán lẻ ~ Đối tượng chủ yếu của dịch vụ ngân hàng bán lẻ là: các khách hàng cá nhân,các hộ gia đình, các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các địch vụ thường đơn giản, dễ thực hiện và thường xuyên, tập trung vào dịch vụ tiền gửi và tải khoản, vay vốn mua xe hơi, nhà, mở thé tin dung.
~ *Giá trị từng khoản giao dich không cao (từ vai trim VND dén vai chục triệu VND): bởi đối tượng chủ yếu của dịch vụ ny hàng bán lẻ là cá nhân mà đặc điểm. của giao dich ngân hàng cá nhân là có số lượng tải khoản và hồ sơ giao dịch lớn nhưng, doanh số giao dịch thấp. Còn đối với khách hàng là doanh nghiệp nhỏ và vừa thì cũng chỉ giới hạn trong một khoảng nhất định, chủ yếu là các khoản vay nhỏ, lẻ phục vụ cho. nhu cầu sản xuất quy mô bé.
án phẩm của dich vụ ngân hàng bán lẻ vừa có sản phẩm thuộc tài sản nợ là các phần sản phẩm huy động vốn như: tài khoản tiền gửi thanh toán, tiền gửi không kỳ han, tiết kiệm tích lũy, tiết kiệm có kỳ hạn. vừa có sản phẩm thuộc tải sản có thuộc phần nghiệp vụ cho vay như cho vay tiêu dùng, cho vay sản xuất kinh doanh, cho vay nông nghiệp.” ~Số lượng sản phẩm dịch vụ NHBL cung cấp đa dạng nhưng giá trị từng khoản. giao dịch chưa cao nên mức độ rủi ro thấp. ~ Dịch vụ NHBL đòi hỏi phải xây dựng nhiều kênh phân phối và đa dạng để cung ứng được các sản phẩm dịch vụ cho khách hàng trên phạm vi rộng.
-Dich vụ NHBL phần lớn dựa trên nền tảng công nghệ thông tin hiện đại và một đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp nhằm phát triển, nâng cao chất lượng sản phẩm và đưa sản phẩm đến từng đối tượng khách hàng. - Dich vụ đơn giản, dễ thực hiện: Mục tiêu của dịch vụ NHBL là khách hàng cá nhân nên các dịch vụ thường tập trung vào dịch vụ tiền gửi, thanh toán, vay vốn và địch vụ thẻ ~ Việc phát triển dịch vụ Ngân hàng bán lẻ chủ yếu dựa vào thương hiệu và chất lượng dịch vụcủa ngân hàng.Do đó, chất lượng dịch vụ chính là yếu tố quyết định trong việc phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ. Vai trò của dịch vụ Ngân hàng bán lẻ trong nên kinh tế thị trường Phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ đang là xu hướng tắt yếu của các NHTM. hiện nay, bởi nó có ý nghĩa lớn không chỉ đối với bản thân ngân hàng, khách hàng mà còn có tầm ảnh hưởng đến cả nền kinh tế đất nước.
Xác định rõ điều đó để xây dựng và hoàn thiện những kế hoạch, chính sách phát triển tốt cho loại hình dịch vụ tiềm năng này đang là thách thức đành cho hệ thống các NHTM. ~ Đối với ngân hàng: xét trên phương diện chung thì dịch vụ ngân hàng bán. lẻ có vai trò quan trọng, góp phần vào quá trình phát triển và xây dựng đường lối cho. các NHTM, phát triển thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh, tiếp cận được nhiều khách hàng tiềm năng.
Xét riêng từng nghiệp vụ thì bản thân mỗi loại cũng có ý nghĩa nhất định. Trong đó, tín dụng là hoạt động sinh lời và chiếm tỉ trọng lớn nhất trong. tổng tài sản của ngân hàng, còn với thanh toán ngân hàng có thể huy động vốn từ dân cư mà chỉ phả trả lãi suất thấp hoặc không lãi suất cho người gửi và nghiệp vụ huy động vốn mang lại nguồn thu ổn định, chắc chắn, hạn chế rủi ro tạo bởi các nhân tố bên ngoài bởi đây là lĩnh vực ít chịu ảnh hưởng của chu kỷ kinh tế ~ Đối với khách hàng: "dịch vụ ngân hàng bán lẻ đem đến sự thuận tiện, an toàn, tiết kiệm cho khách hàng trong quá trình thanh toán và sử dụng nguồn thu nhập của mình. Mục tiêu của dịch vụ ngân hàng bán lẻ là khách hàng cá nhân, nên dịch vụ thường đơn giản, dễ thực hiện và thường xuyên, tập trung vào dich vụ tiền gửi, tài khoản, vay vốn, mở thẻ tín dụng, nhu cầu về dịch vụ ngày càng cao.
Còn khách hàng. là doanh nghiệp nhỏ và vừa thì tạo điều kiện cho quá trình sản xuất kinh doanh được tiến hành trôi chảy, nhịp nhàng, thúc đây đồng vốn luân chuyển nhanh, góp phần đây nhanh tốc độ sản xuất, luân chuyển hàng hoá.” ~ Đối với nền kinh tế: + “Dịch vụ ngân hàng bán lẻ góp phần đáp ứng nhu cầu về vốn của các cá nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa để phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng, duy trì, phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh.” + Giảm khối lượng tiền mặt lưu thông khi sử dụng công cụ thanh toán không. dùng tiền mặt và giảm được chỉ phí in ấn, bảo quản, vận chuyên + Điều tiết lượng tiền tệ lưu thông trong nên kinh tế, ôn định thị trường tiền tệ Ngoài ra nghiệp vụ huy động vốn còn góp phần tăng vốn để phát triển nền kinh tế. Các dịch vụ ngân hàng bán lẻ chủ yếu 4) Hoạt động huy động vốn Hoạt đông huy đông vốn từ khách hàng cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ làm một nghiệp vụ truyền thống của NHTM góp phần hình thành nên nguồn vốn hoạt động của NHTM.
Các NHTM huy động vốn từ các cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ.