Nghiên cứu định hướng thị trường & kết quả kinh doanh DN XK thủy sản Miền Trung

Nghiên cứu mối quan hệ giữa định hướng thị trường và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản trong luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Quản Trị Kinh Doanh Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Giữa Định Hướng Thị Trường Và Kết Quả Kinh Doanh Của Các Doanh Nghiệp Kinh Doanh Xuất Khẩu Thủy Sản
• Loại tài liệu: luận văn
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Bố cục đề tài
• Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• Tổng quan nghiên cứu về định hướng thị trường và các tiền tố của định hướng thị trường
• Tổng quan nghiên cứu về mối quan hệ giữa MO và kết quả kinh doanh (BP)
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐỊNH HƯỚNG THỊ TRƯỜNG
• 1.1. ĐỊNH HƯỚNG THỊ TRƯỜNG VÀ CÁC THÀNH PHẦN
• 1.1.1. Định hướng thị trường
• 1.1.2. Các thành phần của định hướng thị trường
• 1.1.2.1. Định hướng khách hàng
• 1.1.2.2. Định hướng cạnh tranh
• 1.1.2.3. Phối hợp chức năng
• 1.1.2.4. Ứng phó nhạy bén
• 1.1.2.5. Kiểm soát lợi nhuận
• 1.2. ĐỊNH HƯỚNG THỊ TRƯỜNG VÀ KẾT QUẢ KINH DOANH
• 1.3. SƠ LƯỢC TÌNH HÌNH THỦY SẢN MIỀN TRUNG
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.1. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 2.2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 2.3. MÔ HÌNH GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 2.4. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.5.1. Nghiên cứu định tính
• 2.5.2. Nghiên cứu định lượng
• 2.6. XÂY DỰNG THANG ĐO
• 2.7. THIẾT KẾ BẢNG CÂU HỎI
• 2.8. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. MÔ TẢ MẪU ĐIỀU TRA
• 3.1.1. Thu thập dữ liệu
• 3.1.2. Mô tả thống kê mẫu khảo sát
• 3.2. KẾT QUẢ PHÂN TÍCH
• 3.2.1. Đánh giá độ tin cậy các thang đo bằng hệ số Cronbach Alpha
• 3.2.2. Đánh giá thang đo bằng phân tích nhân tố khám phá (EFA)
• 3.3. KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.3.1. Kiểm định sự phù hợp của mô hình nghiên cứu thực tế bằng phân tích hồi quy bội
• 3.3.2. Phân tích phương sai (ANOVA)
• 3.4. KẾT LUẬN VỀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Đóng góp của nghiên cứu
• 4.2. Hạn chế và hướng nghiên cứu trong tương lai
• 4.3. Đối với doanh nghiệp
• 4.4. Đối với cơ quan quản lý
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN (Bản sao)
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Khám phá luận văn Định hướng thị trường kết quả kinh doanh

Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh này đi sâu vào việc phân tích mối quan hệ giữa định hướng thị trường và kết quả kinh doanh, một chủ đề mang tính thời sự và cấp thiết. Bối cảnh nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu thủy sản tại khu vực miền Trung Việt Nam, một ngành kinh tế mũi nhọn của quốc gia. Ngành thủy sản không chỉ cung cấp nguồn thực phẩm giá trị dinh dưỡng cao mà còn đóng vai trò quan trọng trong chiến lược hội nhập kinh tế quốc tế. Theo số liệu của FAO, Việt Nam luôn nằm trong top 10 quốc gia xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới, khẳng định vị thế và tiềm năng to lớn. Tuy nhiên, để duy trì và nâng cao sức cạnh tranh, việc thấu hiểu và áp dụng các nguyên lý quản trị hiện đại là yêu cầu tất yếu. Trong đó, định hướng thị trường (Market Orientation - MO) được xem là triết lý kinh doanh cốt lõi, giúp doanh nghiệp tồn tại và phát triển bền vững. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm lấp đầy khoảng trống trong các công trình khoa học tại Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực thủy sản, về tác động cụ thể của định hướng thị trường đến hiệu quả hoạt động. Luận văn không chỉ hệ thống hóa cơ sở lý luận mà còn tiến hành khảo sát thực tiễn để đưa ra những kết luận khoa học, có giá trị ứng dụng cao.

1.1. Giới thiệu tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu thủy sản

Thủy sản là một trong ba chương trình kinh tế trọng điểm được Đảng và Nhà nước xác định, là mũi nhọn trong chiến lược hội nhập. Sản phẩm thủy sản Việt Nam đã có mặt tại 164 quốc gia và vùng lãnh thổ. Bối cảnh tiêu dùng toàn cầu cho thấy nhu cầu về thủy sản ngày càng tăng do giá trị dinh dưỡng và độ an toàn cao hơn so với các loại thực phẩm khác. Dù đã có nhiều nghiên cứu quốc tế về mối quan hệ giữa định hướng thị trường và kết quả kinh doanh tại các nước phát triển như Mỹ, Úc, New Zealand, nhưng tại Việt Nam, đặc biệt trong ngành thủy sản, các nghiên cứu chuyên sâu còn hạn chế. Điều này tạo ra một khoảng trống học thuật cần được làm rõ. Đề tài này ra đời để giải quyết vấn đề đó, tập trung vào các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu thủy sản trên địa bàn miền Trung, một khu vực có tiềm năng lớn nhưng cũng đối mặt nhiều thách thức cạnh tranh.

1.2. Mục tiêu cốt lõi của luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh

Nghiên cứu đặt ra ba mục tiêu chính. Thứ nhất, vận dụng lý thuyết về định hướng thị trường để phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp thủy sản miền Trung. Thứ hai, xác định mức độ tác động của các thành phần trong định hướng thị trường lên kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Các thành phần này bao gồm định hướng khách hàng, định hướng cạnh tranh, phối hợp chức năng, kiểm soát lợi nhuận và ứng phó nhạy bén. Thứ ba, dựa trên kết quả phân tích, phát hiện các ưu điểm và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao sức cạnh tranh và hiệu quả hoạt động cho các doanh nghiệp. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một mô hình thực chứng, khẳng định mối liên hệ nhân quả giữa việc áp dụng triết lý định hướng thị trường và sự thành công về mặt tài chính của doanh nghiệp trong ngành.

II. Thách thức ngành thủy sản vai trò định hướng thị trường

Ngành xuất khẩu thủy sản Việt Nam, đặc biệt tại khu vực miền Trung, đang đối mặt với nhiều thách thức gay gắt. Sự biến động của kinh tế toàn cầu, các rào cản thương mại và kỹ thuật từ các thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật Bản đòi hỏi doanh nghiệp phải không ngừng đổi mới. Trong bối cảnh đó, việc chuyển đổi từ tư duy định hướng sản xuất sang định hướng thị trường không còn là lựa chọn mà là yếu tố sống còn. Lịch sử kinh doanh thế giới đã chứng minh rằng doanh nghiệp chỉ có thể cạnh tranh hiệu quả khi thấu hiểu và đáp ứng nhu cầu khách hàng tốt hơn đối thủ. Định hướng thị trường là một nền văn hóa doanh nghiệp, nơi mọi hoạt động đều xoay quanh việc tạo ra giá trị vượt trội cho khách hàng. Các nghiên cứu kinh điển của Kohli và Jaworski (1990) hay Narver và Slater (1990) đều khẳng định mối tương quan dương giữa việc áp dụng định hướng thị trường và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Việc áp dụng triết lý này giúp doanh nghiệp nhạy bén hơn với thay đổi, chủ động hơn trong chiến lược và phối hợp các nguồn lực nội bộ một cách hiệu quả nhất để chinh phục thị trường.

2.1. Bối cảnh ngành xuất khẩu thủy sản Việt Nam tại miền Trung

Miền Trung có lợi thế về bờ biển dài, tài nguyên sinh vật biển phong phú và hệ thống cảng biển thuận lợi. Tuy nhiên, các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu thủy sản tại đây gặp không ít khó khăn. Các thị trường chủ lực như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc liên tục dựng lên các rào cản về hóa chất kháng sinh (Ethoxyquin, Trifluralin), đòi hỏi tiêu chuẩn chất lượng ngày càng cao. Suy thoái kinh tế toàn cầu cũng làm giảm nhu cầu tiêu dùng. Sự cạnh tranh trong ngành vô cùng khốc liệt, không chỉ giữa các doanh nghiệp trong nước mà còn với các đối thủ quốc tế về giá, chất lượng và nguồn nguyên liệu. Điều này buộc các doanh nghiệp phải tìm kiếm các thị trường mới và đa dạng hóa sản phẩm, đặc biệt là các sản phẩm giá trị gia tăng.

2.2. Các trường phái lý thuyết chính về định hướng thị trường

Lý thuyết về định hướng thị trường (MO) đã phát triển qua nhiều trường phái khác nhau. Nổi bật nhất là hai hướng tiếp cận chính. Thứ nhất là trường phái hành vi của Kohli và Jaworski (1990), cho rằng MO là một quá trình gồm ba hoạt động: tạo lập thông tin thị trường, phổ biến thông tin trong toàn tổ chức và khả năng ứng phó của doanh nghiệp với thông tin đó. Thứ hai là trường phái văn hóa doanh nghiệp của Narver và Slater (1990), định nghĩa MO là một loại hình văn hóa được cấu thành từ ba thành phần: định hướng khách hàng, định hướng cạnh tranh và phối hợp chức năng. Các nghiên cứu sau này như của Deng và Dart (1994) hay Gray và cộng sự (1998) đã bổ sung thêm các yếu tố như kiểm soát lợi nhuận và ứng phó nhạy bén, tạo nên một thang đo tổng quát và toàn diện hơn, được sử dụng làm nền tảng cho luận văn này.

III. Phương pháp nghiên cứu mối quan hệ giữa các biến số chính

Để kiểm định mối quan hệ giữa định hướng thị trường và kết quả kinh doanh, luận văn đã xây dựng một quy trình nghiên cứu khoa học và chặt chẽ. Nghiên cứu được thực hiện qua hai giai đoạn chính: nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng. Giai đoạn định tính sử dụng phương pháp thảo luận nhóm với các chuyên gia và nhà quản lý trong ngành để điều chỉnh và hoàn thiện thang đo cho phù hợp với bối cảnh ngành thủy sản Việt Nam. Giai đoạn định lượng là trọng tâm, sử dụng phương pháp khảo sát bằng bảng câu hỏi để thu thập dữ liệu sơ cấp. Đối tượng khảo sát là các giám đốc, phó giám đốc, và trưởng phòng kinh doanh của các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu thủy sản tại 7 tỉnh thành ven biển miền Trung. Dữ liệu sau khi thu thập được mã hóa và xử lý bằng phần mềm thống kê chuyên dụng SPSS 16.0. Các phương pháp phân tích chính bao gồm thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy của thang đo, phân tích nhân tố khám phá và phân tích hồi quy đa biến để xác định mức độ tác động của các yếu tố.

3.1. Mô hình nghiên cứu đề xuất và các giả thuyết liên quan

Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên cơ sở kế thừa các công trình của Narver và Slater (1990) và Gray và cộng sự (1998). Mô hình này xem xét tác động của năm thành phần của định hướng thị trường (biến độc lập) đến kết quả kinh doanh (biến phụ thuộc), được đo lường bằng doanh thu. Năm thành phần độc lập bao gồm: Định hướng khách hàng (KH), Định hướng cạnh tranh (CT), Phối hợp chức năng (CN), Kiểm soát lợi nhuận (LN), và Ứng phó nhạy bén (NB). Từ mô hình này, năm giả thuyết nghiên cứu (H1 đến H5) được đặt ra, đều kỳ vọng rằng mỗi thành phần của định hướng thị trường đều có tác động dương lên kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.

3.2. Quy trình thu thập dữ liệu từ doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản

Việc thu thập dữ liệu được tiến hành một cách có hệ thống. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 7 tỉnh/thành phố ven biển miền Trung từ Quảng Bình đến Bình Định. Tổng cộng 150 phiếu khảo sát đã được phát ra cho khoảng 60 doanh nghiệp thông qua phỏng vấn trực tiếp và gửi email. Sau quá trình sàng lọc, 144 phiếu được thu về hợp lệ và 140 phiếu được chọn ngẫu nhiên để đưa vào phân tích, đảm bảo kích thước mẫu đủ lớn cho các kiểm định thống kê. Đối tượng trả lời khảo sát là các nhà quản lý cấp cao và cấp trung, những người có am hiểu sâu sắc về chiến lược và hoạt động của doanh nghiệp.

3.3. Thiết kế thang đo Likert 5 điểm cho các thành phần MO

Tất cả các khái niệm trong mô hình nghiên cứu đều được đo lường bằng các thang đo đã được kiểm định trong các nghiên cứu trước và điều chỉnh qua nghiên cứu định tính. Thang đo được sử dụng là thang đo Likert 5 điểm, với mức độ từ 1 (Hoàn toàn không đồng ý) đến 5 (Hoàn toàn đồng ý). Ví dụ, thang đo định hướng khách hàng bao gồm các biến quan sát như "Xây dựng mối quan hệ với khách hàng" hay "Thường xuyên lắng nghe ý kiến khách hàng". Thang đo định hướng cạnh tranh có các mục như "Tìm hiểu, quan tâm đến chiến lược của đối thủ". Việc xây dựng thang đo chi tiết và rõ ràng là nền tảng quan trọng để đảm bảo dữ liệu thu thập được có độ tin cậy và giá trị cao.

IV. Cách phân tích dữ liệu định lượng bằng phần mềm SPSS 16

Sau khi thu thập và làm sạch dữ liệu, quá trình phân tích được thực hiện bằng phần mềm SPSS 16.0. Đây là công cụ mạnh mẽ, cho phép thực hiện các kiểm định thống kê phức tạp để đánh giá mối quan hệ giữa định hướng thị trường và kết quả kinh doanh. Quá trình phân tích tuân thủ theo một quy trình chuẩn. Đầu tiên là thống kê mô tả mẫu nghiên cứu để có cái nhìn tổng quan về đặc điểm của các doanh nghiệp và người trả lời. Tiếp theo, độ tin cậy của các thang đo được kiểm tra bằng hệ số Cronbach's Alpha. Các thang đo đạt yêu cầu sẽ được tiếp tục sử dụng trong phân tích nhân tố khám phá (EFA) để xác định cấu trúc và tính hội tụ của các biến quan sát. Cuối cùng, phương pháp quan trọng nhất là phân tích hồi quy bội (Multiple Regression) được áp dụng để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Phân tích này không chỉ xác nhận sự tồn tại của mối quan hệ mà còn đo lường mức độ tác động của từng thành phần trong định hướng thị trường lên hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu thủy sản.

4.1. Đánh giá độ tin cậy thang đo qua hệ số Cronbach s Alpha

Độ tin cậy của thang đo là yêu cầu tiên quyết trong nghiên cứu định lượng. Hệ số Cronbach's Alpha được sử dụng để đo lường mức độ nhất quán nội tại của các mục hỏi trong cùng một thang đo. Theo tiêu chuẩn của Nunnally và Bernstein (1994), một thang đo được xem là đáng tin cậy khi có hệ số Cronbach's Alpha lớn hơn 0.6 và các biến quan sát có hệ số tương quan biến tổng (item-total correlation) lớn hơn 0.3. Trong nghiên cứu này, các biến không đạt tiêu chuẩn sẽ bị loại bỏ để tăng độ tin cậy cho thang đo. Ví dụ, trong quá trình phân tích, biến quan sát KH2 ("Thường xuyên lắng nghe ý kiến khách hàng") đã bị loại khỏi thang đo định hướng khách hàng do không đảm bảo yêu cầu thống kê.

4.2. Phân tích nhân tố khám phá EFA để xác định cấu trúc

Phân tích nhân tố khám phá (EFA) được thực hiện sau khi các thang đo đã đảm bảo độ tin cậy. Mục đích của EFA là rút gọn và tóm tắt dữ liệu, đồng thời kiểm tra xem các biến quan sát có thực sự nhóm lại với nhau theo các khái niệm lý thuyết đã định sẵn hay không (giá trị hội tụ và phân biệt). Các chỉ số như KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) và kiểm định Bartlett được sử dụng để đánh giá sự phù hợp của dữ liệu với phân tích nhân tố. Kết quả EFA sẽ xác nhận cấu trúc của năm thành phần định hướng thị trường, tạo cơ sở vững chắc cho việc thực hiện phân tích hồi quy ở bước tiếp theo.

4.3. Kiểm định mô hình bằng phân tích hồi quy bội Regression

Phân tích hồi quy bội là kỹ thuật thống kê then chốt để kiểm định các giả thuyết của mô hình nghiên cứu. Phương trình hồi quy tổng quát được xây dựng: Y (Kết quả kinh doanh) = β₀ + β₁X₁ (KH) + β₂X₂ (CT) + β₃X₃ (CN) + β₄X₄ (LN) + β₅X₅ (NB) + ε. Phân tích này sẽ cho biết: (1) Liệu mô hình tổng thể có ý nghĩa thống kê hay không (thông qua kiểm định F trong bảng ANOVA); (2) Mô hình giải thích được bao nhiêu phần trăm sự biến thiên của kết quả kinh doanh (thông qua hệ số R² điều chỉnh); và (3) Thành phần nào trong định hướng thị trường có tác động thực sự đến kết quả kinh doanh và mức độ tác động là bao nhiêu (thông qua các hệ số hồi quy Beta và giá trị p-value).

V. Kết quả Yếu tố nào tác động mạnh đến kết quả kinh doanh

Kết quả phân tích từ luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh đã cung cấp những bằng chứng thực nghiệm quan trọng về mối quan hệ giữa định hướng thị trường và kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp thủy sản miền Trung. Phân tích hồi quy cho thấy mô hình nghiên cứu là phù hợp và có ý nghĩa thống kê, với khả năng giải thích một phần đáng kể sự thay đổi trong doanh thu của doanh nghiệp. Điều này khẳng định rằng, việc đầu tư vào các hoạt động định hướng thị trường thực sự mang lại hiệu quả tài chính. Tuy nhiên, không phải tất cả năm thành phần của định hướng thị trường đều có tác động như nhau. Kết quả chỉ ra rằng một số yếu tố có ảnh hưởng mạnh mẽ và rõ rệt, trong khi các yếu tố khác có thể có tác động yếu hơn hoặc không có ý nghĩa thống kê trong bối cảnh cụ thể của ngành. Phát hiện này giúp các nhà quản lý xác định được đâu là những lĩnh vực cần ưu tiên đầu tư nguồn lực để tối ưu hóa kết quả kinh doanh, thay vì dàn trải nỗ lực một cách thiếu tập trung. Những kết luận này không chỉ có giá trị về mặt học thuật mà còn mang lại những gợi ý chiến lược quý báu cho các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu thủy sản.

5.1. Phân tích ảnh hưởng của từng thành phần định hướng thị trường

Kết quả phân tích hồi quy bội theo phương pháp Stepwise cho thấy, trong năm thành phần của định hướng thị trường, bốn thành phần có tác động dương và có ý nghĩa thống kê đến kết quả kinh doanh. Cụ thể, các yếu tố Định hướng khách hàng, Định hướng cạnh tranh, Ứng phó nhạy bén và Phối hợp chức năng đều có ảnh hưởng tích cực. Điều này cho thấy việc tập trung vào việc thấu hiểu khách hàng, theo dõi đối thủ, phản ứng nhanh với thị trường và phối hợp nội bộ hiệu quả là những hoạt động cốt lõi mang lại doanh thu. Đáng chú ý, thành phần Kiểm soát lợi nhuận không cho thấy tác động có ý nghĩa thống kê trong mô hình cuối cùng, có thể do đặc thù ngành hoặc cách đo lường.

5.2. Thảo luận về các giả thuyết nghiên cứu được chấp nhận

Dựa trên kết quả phân tích, các giả thuyết H1, H2, H3, và H5 đã được chấp nhận. Điều này có nghĩa là, các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu thủy sản ở miền Trung càng chú trọng vào định hướng khách hàng, định hướng cạnh tranh, phối hợp chức năng và ứng phó nhạy bén thì kết quả kinh doanh càng cao. Những phát hiện này tương đồng với nhiều nghiên cứu quốc tế trước đây, củng cố thêm giá trị của lý thuyết định hướng thị trường. Việc giả thuyết H4 (về Kiểm soát lợi nhuận) bị bác bỏ mở ra một hướng thảo luận thú vị. Có thể các doanh nghiệp trong mẫu nghiên cứu tập trung nhiều hơn vào các mục tiêu tăng trưởng thị phần và doanh thu trong ngắn hạn, thay vì tối ưu hóa lợi nhuận trên từng phân khúc.

VI. Kiến nghị từ luận văn Tối ưu định hướng thị trường thủy sản

Từ những kết quả thực nghiệm, luận văn không chỉ dừng lại ở việc kết luận mà còn đưa ra những kiến nghị thiết thực nhằm giúp các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu thủy sản nâng cao hiệu quả hoạt động. Các đề xuất này tập trung vào việc làm thế nào để triển khai định hướng thị trường một cách bài bản và hiệu quả hơn trong thực tiễn. Đối với doanh nghiệp, cần có sự cam kết mạnh mẽ từ ban lãnh đạo trong việc xây dựng một văn hóa lấy khách hàng làm trung tâm. Các hoạt động thu thập thông tin thị trường, phân tích đối thủ cạnh tranh và phổ biến thông tin nội bộ cần được hệ thống hóa. Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý nhà nước cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp thông qua các chính sách xúc tiến thương mại, cung cấp thông tin thị trường và đào tạo nguồn nhân lực. Tương lai của ngành thủy sản phụ thuộc rất lớn vào khả năng thích ứng và đổi mới, mà ở đó, định hướng thị trường chính là kim chỉ nam cho mọi chiến lược. Việc áp dụng thành công triết lý này sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ cải thiện kết quả kinh doanh mà còn xây dựng lợi thế cạnh tranh bền vững trên trường quốc tế.

6.1. Đề xuất thực tiễn cho các doanh nghiệp kinh doanh thủy sản

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các doanh nghiệp nên ưu tiên nguồn lực vào bốn lĩnh vực chính. Thứ nhất, tăng cường các hoạt động định hướng khách hàng bằng cách xây dựng hệ thống quản lý quan hệ khách hàng (CRM), thường xuyên thu thập phản hồi và giải quyết khiếu nại kịp thời. Thứ hai, nâng cao năng lực định hướng cạnh tranh thông qua việc theo dõi sát sao chiến lược của đối thủ. Thứ ba, cải thiện phối hợp chức năng giữa các phòng ban marketing, sản xuất, R&D để tạo ra sản phẩm đáp ứng đúng nhu cầu thị trường. Cuối cùng, nâng cao khả năng ứng phó nhạy bén bằng cách đầu tư vào công nghệ mới và đa dạng hóa sản phẩm để thích ứng nhanh với các rào cản kỹ thuật và thay đổi thị hiếu.

6.2. Hạn chế của nghiên cứu và hướng phát triển trong tương lai

Mặc dù đã đạt được những mục tiêu đề ra, nghiên cứu vẫn tồn tại một số hạn chế. Thứ nhất, phạm vi nghiên cứu chỉ giới hạn ở các doanh nghiệp tại miền Trung, do đó khả năng khái quát hóa kết quả cho cả nước cần được xem xét cẩn trọng. Thứ hai, dữ liệu mang tính cắt ngang tại một thời điểm, chưa phản ánh được sự thay đổi theo thời gian. Các nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng phạm vi ra toàn quốc, thực hiện nghiên cứu dọc để theo dõi sự thay đổi, hoặc xem xét thêm các yếu tố trung gian và điều tiết (như biến động thị trường, cường độ cạnh tranh) trong mối quan hệ giữa định hướng thị trường và kết quả kinh doanh để có cái nhìn toàn diện hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành thủy sản giữ vai trò là một trong ba chương trình kinh tế trọng điểm của Việt Nam, đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu quốc gia với mạng lưới thương mại trải rộng trên 164 quốc gia và vùng lãnh thổ. Theo báo cáo từ Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), Việt Nam liên tục duy trì vị thế trong nhóm 10 quốc gia xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới. Tại khu vực miền Trung, tiềm năng kinh tế biển vô cùng dồi dào với trữ lượng hải sản ước tính đạt khoảng 1,25 triệu tấn, hơn 600 loài cá có giá trị kinh tế và 49 vùng nuôi trồng tập trung được kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt.

Tuy nhiên, trước sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường quốc tế cùng các rào cản kỹ thuật khắt khe như quy định dư lượng kháng sinh Ethoxyquin ở mức 0,01 ppm tại Nhật Bản và Hàn Quốc, nhiều doanh nghiệp thủy sản miền Trung gặp khó khăn trong việc duy trì tăng trưởng doanh thu ổn định. Vấn đề cốt lõi đặt ra là phần lớn doanh nghiệp vẫn vận hành theo phương thức định hướng sản xuất truyền thống, thiếu sự nhạy bén và liên kết chức năng trong chuỗi giá trị.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm phân tích thực trạng áp dụng nguyên lý định hướng thị trường và đánh giá mức độ tác động của 5 thành phần định hướng thị trường tới kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các nhà máy, doanh nghiệp trên địa bàn 07 tỉnh, thành phố ven biển miền Trung gồm Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi và Bình Định. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học giúp các nhà quản trị tối ưu hóa quy trình tiếp thị chiến lược, nâng cao doanh thu thực tế và gia tăng năng lực cạnh tranh bền vững trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung lý thuyết của đề tài được xây dựng trên sự kế thừa và phát triển từ các mô hình quản trị marketing kinh điển trên thế giới. Hai nền tảng lý thuyết chủ đạo bao gồm:

• Lý thuyết hành vi định hướng thị trường của Kohli và Jaworski (1990): Tiếp cận định hướng thị trường dưới góc độ quá trình thực thi, bao gồm ba giai đoạn liên hoàn là tạo lập thông tin thị trường, phổ biến thông tin đến các phòng ban và triển khai các hành động ứng phó kịp thời nhằm thỏa mãn nhu cầu khách hàng.
• Lý thuyết văn hóa tổ chức của Narver và Slater (1990): Xác định định hướng thị trường là một nét văn hóa doanh nghiệp đặc trưng, tạo lập giá trị vượt trội liên tục cho khách hàng thông qua ba trụ cột cốt lõi: định hướng khách hàng, định hướng cạnh tranh và phối hợp liên chức năng.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp mô hình mở rộng của Deng và Dart (1994) về yếu tố kiểm soát lợi nhuận cùng cấu trúc thang đo tổng quát của Gray và cộng sự (1998). Khung mô hình hoàn chỉnh vận hành với 6 khái niệm chính:

• Định hướng khách hàng (Customer Orientation): Năng lực thấu hiểu sâu sắc khách hàng mục tiêu để tạo ra giá trị gia tăng liên tục.
• Định hướng cạnh tranh (Competitor Orientation): Khả năng nhận diện điểm mạnh, điểm yếu và chiến lược ngắn hạn, dài hạn của đối thủ hiện hữu và tiềm ẩn.
• Phối hợp chức năng (Interfunctional Coordination): Sự gắn kết, tận dụng đồng bộ các nguồn lực nội bộ giữa các phòng ban để phục vụ khách hàng.
• Kiểm soát lợi nhuận (Profit Control): Năng lực theo dõi, đánh giá khả năng sinh lời theo từng dòng sản phẩm, khách hàng và khu vực thị trường.
• Ứng phó nhạy bén (Responsiveness): Tốc độ phản ứng linh hoạt trước các biến động về thị trường, kỹ thuật và rào cản thương mại.
• Kết quả kinh doanh (Business Performance): Đo lường thông qua chỉ tiêu doanh thu thực tế của doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng quy trình kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp định tính và định lượng để đảm bảo tính chuẩn xác của dữ liệu:

• Nghiên cứu định tính: Thực hiện thông qua thảo luận nhóm tập trung vào tháng 11/2013 tại Trung tâm Chất lượng nông lâm thủy sản vùng 2 (NAFIQAD 2) với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành, nhà quản lý chất lượng và đại diện doanh nghiệp nhằm hiệu chỉnh, bổ sung các biến quan sát đặc thù cho ngành thủy sản miền Trung.
• Nghiên cứu định lượng và chọn mẫu: Khảo sát diện rộng tại 60 doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản trên địa bàn 7 tỉnh miền Trung. Tổng số phiếu phát ra là 150 phiếu, thu về 144 phiếu hợp lệ (đạt tỷ lệ 96%). Sau khi sàng lọc ngẫu nhiên, cỡ mẫu chính thức được xác định là 140 mẫu ($N = 140$). Đối tượng khảo sát là nhân sự quản lý chủ chốt, trong đó cấp Tổng Giám đốc và Giám đốc chiếm 40,7%, Phó Giám đốc chiếm 14,3%, Trưởng/Phó phòng kinh doanh chiếm 31,4% và các vị trí quản lý chất lượng chuyên trách chiếm 13,6%. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện có định hướng đối tượng đảm bảo độ tin cậy chuyên môn cao.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm SPSS 16.0 để thực hiện:
  1. Kiểm định độ tin cậy thang đo bằng Cronbach's Alpha: Đặt điều kiện hệ số tin cậy tổng thể lớn hơn 0,60 và hệ số tương quan biến - tổng (Corrected Item-Total Correlation) lớn hơn 0,30 nhằm loại trừ các biến không đạt yêu cầu.
  2. Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Sử dụng phương pháp trích Principal Axis Factoring và phép xoay Varimax để kiểm định giá trị hội tụ và giá trị phân biệt của các thang đo.
  3. Phân tích hồi quy tuyến tính bội và phân tích phương sai (ANOVA): Đo lường mức độ tác động của từng thành phần định hướng thị trường lên doanh thu và kiểm tra sự khác biệt theo quy mô, thời gian hoạt động và loại hình sở hữu của doanh nghiệp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thống kê mô tả mẫu nghiên cứu ($N = 140$) phản ánh chân thực bức tranh thực tế của các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản miền Trung:

• Về loại hình doanh nghiệp: Doanh nghiệp cổ phần chiếm tỷ lệ cao nhất với 48,60%, tiếp đến là doanh nghiệp tư nhân với 47,10%; khối doanh nghiệp nhà nước, liên doanh và loại hình khác chiếm tỷ lệ nhỏ khoảng 1,40% cho mỗi nhóm.
• Về quy mô lao động: Doanh nghiệp có quy mô lớn trên 200 công nhân trực tiếp chiếm ưu thế với 48,60%, nhóm từ 50 đến 100 công nhân chiếm 27,10%, và nhóm từ 100 đến 200 công nhân chiếm 15,00%. Về nhân sự văn phòng, 45,00% doanh nghiệp duy trì bộ máy tinh gọn dưới 10 người.
• Về cơ cấu mặt hàng xuất khẩu: Mặt hàng cá đông lạnh chiếm tỷ trọng xuất hiện cao nhất trong cơ cấu sản phẩm với 35,50%, tôm đông lạnh chiếm 20,60%, mực đông lạnh chiếm 17,80%, hàng khô chiếm 15,10% và các sản phẩm chế biến khác chiếm 11,20%.
• Về thị trường xuất khẩu: Thị trường các quốc gia khác (ASEAN, Trung Đông, Úc) chiếm 23,90%, Hàn Quốc chiếm 23,30%, Nhật Bản chiếm 18,70%, Liên minh Châu Âu (EU) chiếm 18,40%, Mỹ chiếm 10,30% và Trung Quốc chiếm 5,50%.

Kết quả kiểm định độ tin cậy thang đo cho thấy biến quan sát KH2 thuộc thang đo "Định hướng khách hàng" bị loại do có hệ số tương quan biến - tổng nhỏ hơn 0,30. Sau khi loại biến không phù hợp, 5 biến quan sát còn lại (KH1, KH3, KH4, KH5, KH6) đều đạt chuẩn với hệ số Cronbach's Alpha tổng thể vượt mức 0,60. Kết quả phân tích hồi quy Stepwise khẳng định các thành phần của định hướng thị trường có mối tương quan dương mật thiết và tác động trực tiếp đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Thảo luận kết quả

Kết quả phân tích định lượng chứng minh rằng mức độ cam kết định hướng thị trường càng cao thì doanh thu thực tế của doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản càng tăng trưởng mạnh mẽ. Phát hiện này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế tiêu biểu như nghiên cứu của Reginald Sheppard (2011) trong ngành chế biến thủy sản tại Atlantic Canada, hay công trình của Smitha Nair (2007) đối với các doanh nghiệp hải sản tại Ấn Độ.

Trong bối cảnh miền Trung chỉ có khoảng 33,3% số lượng nhà máy chế biến đạt các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe như HACCP, ISO 22000 hay GlobalGAP, việc đẩy mạnh "Định hướng khách hàng" đóng vai trò sống còn. Việc thường xuyên lắng nghe phản hồi, cải tiến mẫu mã và kiểm soát dư lượng hóa chất giúp doanh nghiệp bảo vệ uy tín tại các thị trường khó tính như Nhật Bản (nơi có 42 doanh nghiệp miền Trung được cấp phép) và EU (với 26 doanh nghiệp được cấp phép).

Thành phần "Phối hợp chức năng" chứng minh giá trị vượt trội trong việc liên kết dòng chảy thông tin giữa bộ phận kiểm soát chất lượng (QA/QC) và bộ phận kinh doanh. Khi các bên phối hợp chặt chẽ, doanh nghiệp giảm thiểu tối đa tình trạng hàng bị trả về do rào cản kỹ thuật. Đồng thời, "Ứng phó nhạy bén" giúp doanh nghiệp thích ứng hiệu quả trước sự thay đổi của thời tiết, mùa vụ đánh bắt và biến động giá nguyên liệu.

Để trực quan hóa các kết quả này trong báo cáo quản trị, dữ liệu nên được hiển thị thông qua biểu đồ phân bổ thị trường xuất khẩu dạng tròn và bảng ma trận trọng số hồi quy chuẩn hóa. Cách trình bày này giúp ban lãnh đạo dễ dàng nhận diện đâu là đòn bẩy chiến lược mang lại hiệu suất doanh thu cao nhất.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, bốn nhóm giải pháp chiến lược trọng tâm được đề xuất nhằm nâng cao kết quả kinh doanh cho các doanh nghiệp thủy sản miền Trung:

• Tái cấu trúc hệ thống quản trị định hướng khách hàng: Ban Giám đốc cùng Phòng Kinh doanh chủ động thiết lập kênh thu thập phản hồi khách hàng định kỳ 6 tháng/lần, xây dựng hệ thống dữ liệu số hóa theo dõi thị hiếu nhập khẩu. Mục tiêu đạt mức tăng trưởng 15% lượng khách hàng quốc tế ký kết hợp đồng dài hạn trong vòng 12 tháng.
• Hoàn thiện cơ chế phối hợp liên phòng ban: Giám đốc Điều hành triển khai quy chế giao ban chuyên môn định kỳ hàng tuần giữa Khối Thu mua, Khối Sản xuất - QA/QC và Khối Xuất nhập khẩu. Thời gian giải quyết các khiếu nại kỹ thuật từ đối tác nước ngoài cần được rút ngắn xuống dưới 48 giờ làm việc, áp dụng đồng bộ ngay trong quý 1 năm kế hoạch.
• Đầu tư công nghệ chế biến sâu và gia tăng tính ứng phó nhạy bén: Khối Kỹ thuật và Nhà máy chủ động đầu tư hệ thống cấp đông nhanh IQF, nâng cấp dây chuyền chế biến hàng giá trị gia tăng (sashimi, tôm tẩm bột) thay vì chỉ xuất thô. Mục tiêu nâng tỷ trọng hàng tinh chế lên 40% và giảm tổn thất sau thu hoạch xuống dưới 5% trong lộ trình 18 đến 24 tháng.
• Tăng cường liên kết chuỗi 4 nhà và mở rộng vùng nuôi đạt chuẩn: Doanh nghiệp phối hợp chặt chẽ với Sở Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn, Hiệp hội VASEP và các viện nghiên cứu để mở rộng vùng nuôi kiểm soát kháng sinh (tận dụng 49 vùng nuôi hiện hữu tại 10 tỉnh ven biển). Lộ trình 3 năm hướng đến việc nâng tỷ lệ nhà máy đạt chuẩn quốc tế (HACCP, GlobalGAP) từ 33,3% lên tối thiểu 60%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng và tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Chủ doanh nghiệp và Giám đốc điều hành ngành thủy sản: Sử dụng khung đánh giá 5 thành phần định hướng thị trường như một công cụ tự chẩn đoán năng lực cạnh tranh, từ đó hoạch định chiến lược kinh doanh và phân bổ nguồn lực marketing hợp lý.
• Trưởng phòng Kinh doanh, Marketing và Quản lý chất lượng (QA/QC): Ứng dụng hệ thống thang đo chi tiết để thiết lập quy trình làm việc chuẩn hóa, tăng cường trao đổi dữ liệu kỹ thuật và nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng quốc tế.
• Cơ quan quản lý nhà nước và Hiệp hội ngành hàng (Sở NN&PTNT, VASEP): Tham khảo số liệu thực trạng tại 7 tỉnh duyên hải miền Trung để xây dựng các chương trình xúc tiến thương mại, quy hoạch hạ tầng vùng nuôi và hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua rào cản kỹ thuật.
• Học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản trị kinh doanh: Sử dụng luận văn làm tài liệu mẫu mực về phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp phân tích Cronbach's Alpha, EFA, hồi quy tuyến tính trong lĩnh vực kinh tế nông thủy sản.

Câu hỏi thường gặp

Nghiên cứu tiếp cận khái niệm định hướng thị trường dựa trên những mô hình lý thuyết nào?

Luận văn tích hợp hai trường phái lớn: mô hình hành vi của Kohli và Jaworski (1990) gồm 3 bước xử lý thông tin và mô hình văn hóa doanh nghiệp của Narver và Slater (1990) gồm khách hàng, đối thủ, phối hợp chức năng, bổ sung thêm thành phần kiểm soát lợi nhuận và ứng phó nhạy bén của Gray và cộng sự (1998).

Tại sao biến quan sát KH2 lại bị loại trong quá trình kiểm định thang đo Cronbach's Alpha?

Trong quá trình xử lý định lượng trên mẫu 140 phiếu bằng phần mềm SPSS 16.0, biến KH2 có hệ số tương quan biến - tổng nhỏ hơn ngưỡng tiêu chuẩn 0,30. Việc loại bỏ biến này giúp nâng cao độ tin cậy nội tại và tính nhất quán cho thang đo định hướng khách hàng.

Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu của các doanh nghiệp thủy sản miền Trung có đặc điểm gì nổi bật?

Cơ cấu mặt hàng có sự phân hóa rõ rệt với nhóm cá đông lạnh chiếm tỷ trọng lớn nhất đạt 35,50%, tiếp theo là tôm đông lạnh đạt 20,60%, mực đông lạnh chiếm 17,80%, hàng khô chiếm 15,10% và các sản phẩm chế biến khác chiếm 11,20%.

Sự phối hợp giữa các bộ phận chức năng tác động như thế nào đến doanh thu doanh nghiệp?

Phối hợp chức năng giúp loại bỏ rào cản ngăn cách giữa bộ phận kinh doanh và bộ phận kỹ thuật quản lý chất lượng. Sự liên kết này giúp doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ dư lượng kháng sinh, đảm bảo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và ngăn ngừa rủi ro hàng bị từ chối nhập khẩu.

Doanh nghiệp miền Trung cần làm gì để vượt qua các rào cản kỹ thuật khắt khe của thị trường Nhật Bản và Hàn Quốc?

Doanh nghiệp cần phối hợp với chuỗi cung ứng kiểm soát dư lượng Ethoxyquin dưới 0,01 ppm, chủ động đầu tư phòng kiểm nghiệm nội bộ, áp dụng tiêu chuẩn HACCP/ISO và đẩy mạnh liên kết với các vùng nuôi trồng an toàn sinh học được nhà nước chứng nhận.

Kết luận

• Khẳng định mối quan hệ tương quan đồng biến có ý nghĩa thống kê giữa việc thực thi định hướng thị trường và sự gia tăng kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp thủy sản miền Trung.
• Đóng góp hệ thống thang đo chuẩn hóa gồm 5 thành phần được kiểm định thực nghiệm nghiêm ngặt trên cỡ mẫu 140 nhà quản lý tại 7 tỉnh thành ven biển.
• Xác định rõ vai trò then chốt của ba nhân tố: định hướng khách hàng, phối hợp chức năng nội bộ và năng lực ứng phó nhạy bén trước biến động thị trường.
• Cung cấp lộ trình thực thi khuyến nghị 4 nhóm giải pháp theo mốc thời gian rõ ràng từ 6 tháng, 12 tháng đến 3 năm gắn liền với mô hình liên kết 4 nhà.
• Các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản cần chủ động chuyển đổi tư duy quản trị từ định hướng sản xuất thô sang định hướng thị trường toàn diện để nâng cao vị thế và giá trị thương hiệu thủy sản Việt Nam trên trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về định hướng thị trường + Chương 2: Thiết kế nghiên cứu + Chương 3: Phân tích kết quả nghiên cứu + Chương 4: Kết luận và kiến nghị 6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Lịch sử hoạt động kinh doanh thế giới đã trãi qua giai đoạn định hướng sản xuất (production-oriented) khá lâu và lịch sử cũng đã khẳng định rằng định hướng thị trường (market-oriented) là sự lựa chọn duy nhất giúp cho doanh nghiệp cạnh tranh tốt hơn thông qua việc thấu hiểu và đáp ứng nhu cầu khách hàng tốt hơn. Vì thế, định hướng thị trường là rất quan trọng đối với tắt cả các doanh nghiệp ở hầu hết lĩnh vực và đã có nhiều tác giả đã chứng. minh khá thuyết phục về mối quan hệ ảnh hưởng của MO lên kết quả kinh doanh.

Ở các nước đang phát triển hoặc nền kinh tế chuyển tiếp như Indonesia, Hàn Quốc, Trung Quốc, Úc,v.đã có nhiều tác giả nghiên cứu mối quan hệ giữa MO và kết quả kinh doanh thì hầu hết kết quả kiểm định trên thực tế đều có mối tương quan dương giữa mối quan hệ MO và kết quả kinh doanh. Nhìn chung phát triển định hướng thị trường là một sáng kiến tích cực đối với các công ty nói riêng và tất cả các ngành công nghiệp nói chung. Tuy nhiên, ở Việt Nam chưa được nghiên cứu nhiều, đặc biệt trong ngành thủy sản Việt Nam cũng như trên địa bàn miền Trung. Sơ lược các nghiên cứu tiêu biểu nhất của các nhóm tác giả dưới đây như sau: 6.

Tổng quan nghiên cứu về định hướng thị trường và các tiền tố của định hướng thị trường. + Nghién ctu “Market Orientation: Antecedents and Consequences” của Bernard Jaworski va Ajay K.Kohli, 1993 dang trong Journal of Marketing Vol. 57 (July 1993), 53-70 chi ra tác động của định hướng thị trường lên kết quả kinh doanh và người lao động. Phát hiện từ mẫu ở 2 quốc gia cho Hing định hướng thị trường liên quan tới chú trọng quản lý đứng đầu linh hướng, nguy cơ rủi ro của các nhà quản lý đứng đầu, xung đột giữa các ban ngành (interdepartmental conflict), su lién quan (connectedness), tập trung và định hướng hệ thống khen thưởng.

Hơn thế nữa, những phát hiện thừa nhận định hướng thị trường liên quan đến kết quả kinh doanh tông thẻ (nhưng không phải thị phần), cam kết của tô chức đối với người lao động và tỉnh thần của tổ chức (esprit de corps). Cuối cùng là mối quan hệ giữa định hướng thị trường và kết quả kinh doanh mạnh lên do cấp độ khác nhau của biến động thị trường, cường độ cạnh tranh và sự thay đổi công nghệ. + Nghiên cứu về “Các tiền tố của định hướng thị trường: Một nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam” của Phạm Ngọc Thúy, Lê Nguyễn Hậu, 2010) đăng trên Tạp chí phát triển KH&CN, tập 13, số Q1 - 2010 nhằm xác định những tiền tố chủ yếu có tác động đến mức độ định hướng thị trường (MO) của doanh nghiệp. Khảo sát được thực hiện trên 300 doanh nghiệp hoạt động ở khu vực phía Nam Việt Nam.

Kết quả cho thấy hai tố: Năng lực lãnh đạo và Thách thức của môi trường ảnh hưởng đáng kể đến mức độ MO của doanh nghiệp. Hai yếu tố này giải thích được 74% phương sai của MO. Định hướng thị trường là nguyên lý quản lý thể hiện việc triển khai tư tưởng marketing vào quá trình quản lý doanh nghiệp. Nghiên cứu này cho thấy sự phát triển cao hay thấp của MO trong các doanh nghiệp phụ thuộc vào các yếu tố bên trong và yếu tố bên ngoài.