Chương 1: Cơ sở lý luận hành vi đám đông trên thị trường chứng khoán. Trong chương này đưa ra các lý thuyết tổng quan về hành vi đám đông, hành vi đám đông trên thị trường chứng khoán, các nghiên cứu trước đây và các mô hình chính. Chương 2: Mô hình và phương pháp nghiên cứu. Chương này trình bày phương pháp nghiên cứu (lựa chọn mô hình, biến số, phân tích số liệu).
Chướng 3: Kết quả nghiên cứu. Trình bày các kết quả của mô hình và kết hợp với kết quả thông tin đã thu thập được để nhận diện sự ảnh hưởng của loại thông tin đến hành vi đám đông trên thị trường chứng khoán. Chương 4: Hàm ý và kiến nghị. Tóm tắt kết quả nghiên cứu, đề xuất các giải pháp và hướng nghiền cứu tiếp theo §.
Ý nghĩa của đề tài Khi quyết định đầu tư các nhà đầu tư dựa vào thông tin tập thẻ hơn là thông tin cá nhân, làm giá trị thực khác xa giá trị cơ bản của cô phiếu. Nên hành vi đám đông là tín hiệu của thị trường kém hiệu quả. Sự tồn tại của hành vi đám đông làm cho độ chính xác của việc định giá sai khác so với mô hình định giá tài sản hợp lý. Chính vì vậy, việc nghiên cứu hành vi đám đông giúp các chủ thể có cái nhìn rõ ràng hơn về hành vi đám đông trên thị trường chứng khoán.
Ngoài ra, nghiên cứu hành vi đám dông cho phép chúng ta hiểu hơn về quá trình suy nghĩ của nhà đầu tư và hiệu quả khi quyết định đầu tư của họ. Việc phân tích các nguyên nhân gây ra hành vi đám đông trên thị trường chứng khoán Việt Nam cụ thể là các loại thông tin, giúp nhà đầu tư giảm thiểu hành vi đám đông, những nhà phân tích có dự báo chính xác hơn. CHUONG 1 CƠ SỞ LÝ LUAN HANH VI DAM DONG TREN THI TRUONG CHUNG KHOAN 1. HANH VI DAM DONG 1.
Định nghĩa hành vi đám đông Hanh vi đám đông là hiện tượng tâm lý học chỉ hối quyết định của con. người trong mọi mặt đời sống. Ví dụ như, việc lựa chọn quán ăn, trang phục, màu sắc, mua điện thoại, lựa chọn ngành học, hay việc lựa chọn đầu tư vào cô phiếu nào,. Có nhiều lúc chúng ta buộc phải từ bỏ cá tính của mình để chạy theo phong trào, bởi mỗi chúng ta không thể hiểu được tường tận mọi sự việc, đối với những sự việc không hiểu, không chắc chắn, chúng ta thường hành động theo số đông.
Chính vì sự tồn tại lâu đời, phổ biến và hiệu quả ảnh hưởng lớn nên hành vi đám đông rất được các nhà nghiên cứu chú ý. Hành vi đám đông được nghiên cứu từ rất lâu và có rất nhiều định nghĩa về hành vi đám đông như sau: o Theo Banerjee (1992) “ Hanh vi dim déng - mọi người hành động theo những gì mà những người khác đang làm, thậm chí ngay cả khi thông tin riêng của họ cho thấy nên hành động một cách khác di” © Trong nghiên cứu của mình, Lu (1995) giải thích rằng hiện tượng xuất hiện hành vi đám đông diễn ra như sự lây lan của cảm giác. © Đối với Devenow và Welch (1996), các ý chí của người khác và cảm giác bất an có thể cũng là nguồn gốc của một hành vi đám đông. © Theo Hirshleifer và Teoh (2003), hành vi đám đông là thuật ngữ dùng để chỉ sự điều chỉnh tương thích với một phương thức thực hiện và được thực hiện như là một sự tương đồng trong hành vi theo sau các quan sát tương tác về hành động và kết quả phát sinh từ những hành động này giữa các cá nhân.
© Theo Bikhchandani and Sharma (2001), hành vi đám đông xuất hiện khi một người nhận thức và bị ảnh hưởng bởi hành động của người khác Bằng trực giác, một cá nhân sẽ đầu tư khi không biết quyết định của các nhà đầu tư khác, nhưng không đầu tư khi phát hiện ra rằng những người khác đã quyết định không làm như vậy. Có thể hiểu một cách khái quát như sau: hành vi đám đông là một hiện tượng tâm lí học chỉ phối quyết định của con người và mang tính đây chuyên. Người ta thường chạy theo những cái mà số đông cho là hay, đúng và sáng suốt nhưng bản thân lại không suy nghĩ về ý nghĩa của sự việc. Thông thường hệ quả của hành vi đám đông là người chịu tác động của hiệu ứng này sẽ hành xử giống như những gì đang xảy hoặc chí ít cũng có khuynh hướng hành động như vậy.
Cứ như vậy, số lượng người tham gia vào hiệu ứng càng nhiều và kết quả của hiệu ứng càng lớn hơn. Sự hiện diện của đám đông trong đời sống, Hành vi đám đông luôn hiện diện trong cuộc sống của chúng ta: -_ Trên các trang mạng xã hội, khi có một bài viết hay một status trên facebok sẽ có hàng nghìn những lời bình luận (comments), không phải tất cả đã đọc bài viết hay hiểu ý nghĩa của câu status đó, song thấy người ta phê phán, chê bai, hay khen ngợi, họ cũng vào hùa khen ngợi hay chê bai. Không ít người khen, chê dựa vào thái độ của những người trước đó. Có nhiều trường hợp xảy ra tranh cải giữa các nhóm thanh niên vì những lời nhận xét khác nhau, hay nặng nề hơn là việc người liên quan không thể chịu đựng áp lực từ những lời bình luận theo đám đông này phải tự tử.
- Đối với thị trường việc làm, các bạn trẻ đang trong độ tuổi xin việc, cũng thường hay xuất hiện hiệu ứng đám đông. Khi thấy công việc ngành công nghệ thông tin kiếm được nhiều tiền, mọi người đều lao vào học nghành công nghệ thông tin. Học tài chính, ngân hàng dễ xin việc, mọi người liền đỗ xô đi học kinh tế, tài chính. và cuối cùng mang lại hiệu quả ngược.
Khi thấy một công ty làm ăn gì đó kiếm được tiền, các công ty khác liền hùa theo cho. đến khi cung vượt quá cầu, thị trường bão hoà, quan hệ cung - cầu mất cân bằng. Việc chạy theo xu hướng đám đông này làm hạn chế lược lâu dài. ~ Trong lĩnh vực Marketing, hiệu ứng đám đông là một kỳ xảo khá tốt có thể áp dụng.
Nhân viên tiếp thị ứng dụng khéo léo tâm lý chạy theo đám đông. của khách hàng, để xóa bỏ sự nghỉ ngờ, lo ngại của khách hàng, giúp khách hàng cảm thấy yên tâm hơn, có thể khiến khách hàng nảy sinh tâm lý cấp bách, lôi kéo những người khác cùng mua, tạo nên phản ứng dây chuyền. Tuy nhiên, biện pháp này cũng có thể khiến khách hàng mua sản phẩm một cách mù quáng, chỉ vì thấy nhiều người mua mà coi nhẹ việc nghiên cứu bản thân sản phẩm. Hanh vi mua này rất dễ khiến khách hàng cảm thấy hối hận sau khi bình tĩnh trở lại, điều này khó tránh khỏi việc gây ra những rắc rối không cần thiết cho công ty và nhân viên tiếp thị.
- Trong giáo dục, nếu biết vận dụng tâm lý đám đông, ta sẽ có những. cuộc thi đua, các cuộc vận động, các phong trào tốt. Bên cạnh đó còn giúp những nhà làm giáo dục cũng biết cách ngăn chặn sự lây lan của một hiện tượng tiêu cực nào đó. - Đối với thị trường ngoại hối, thị trường vàng và thị trường bất động sản cũng tổn tại hành vi đám đông một cách rõ rệt.
Tâm lý đám đông làm cho người người đi săn lùng đôi USD khiến tỷ giá trên thị trường tự do tăng vọt đến 6 - 8% chỉ trong vài giờ. Hay sau khi chứng khoán thoái trào thì bất động. sản phất lên như một thị trường tiềm năng mới nỗi. Không ít nhà đầu tư trở thành tỷ phú trong một thời gian ngắn.
Nhiều người còn nguồn tiền nhàn rỗi đã chọn bắt động sản như một kênh đầu tư an toàn. Sự hấp dẫn của bất động sản giống như thời kỳ đầu của vàng hay chứng khoán. Vì vậy khi giá đất tăng, 10 thấy những người xung quanh mua đất họ cũng hùa theo. Chính vì tâm lý này.
nên giá đất bỗng chốc tăng 100 ~ 200%, và người ta vẫn mua để chờ đất lên giá. Hậu quả là thị trường bất động sản trở nên ảm đạm, nhiều nhà đầu tư bị chôn vốn, nhiều công trình bị ngưng trệ,. Vào ngày 19/8/2011, khi giá vàng, bán ra tại các cửa hàng vàng tư nhân đã chạm mức kỷ lục, 47,4 triệu đồng/1 lượng ~ mức giá cao chưa từng có trong lịch sử trước đó. Trước đó 1 ngày, giá vàng vẫn đang ở mức ôn định giao dịch khá trầm lắng thì sang ngày hôm sau chạy theo tâm lý đám đông, khách hàng đỗ xô đến các tiệm vàng mua bán làm giá vàng liên tục nhảy giá.
Tâm lý của đám đông Tâm lý đám đông sẽ khiến suy nghĩ, hành động của cá thế khác hoàn toàn khi riêng lẻ. Khi ở trong một đám đông họ không cần phải kiềm chế một số bản năng hoặc ý thức trách nhiệm. Quan sát được trong một đám đông, tâm lí là như sau: dù các cá nhân có là ai đi chăng nữa, bắt kể cuộc sống của họ, công việc của họ, tính cách hay trí tuệ của họ có thế nào đi chăng nữa thì việc tham gia của họ vào đám đông đã đủ để tạo ra một dạng linh hồn tập thể, buộc họ cảm nhận, suy nghĩ và hành động khác hẳn lúc họ đứng riêng một mình. Một số tư tưởng và tình cảm chỉ xuất hiện và biến thành hành động khi người ta tụ tập thành đám đông.
Do đó, đám đông tâm lí được coi như là một cơ thể lâm thời, được tạo ra từ những thành phần khác nhau, nhất thời gắn kết với nhau giống như các tế bào trong một cơ thê sống và bằng cách liên kết đó tạo ra một thực thê mới có những tính chất hoàn toàn khác với tính chất của các tế bào riêng lẻ. Nhờ có đông người mà mỗi cá nhân cảm thấy mình có một sức mạnh vô địch và nhận thức đó cho phép họ ngả theo một số bản năng mà khi có một mình phải kiềm chế. Người ta giảm hẳn xu hướng chế ngự bản năng còn vì đám đông là vô danh nên không phải chịu trách nhiệm một cách đơn độc. Trong đám đông, ý thức trách nhiệm vốn luôn luôn là cái cơ chế kìm " hãm các cá nhân riêng lẻ, đã biến mắt hoàn toàn.
Theo ý kiến của Me Dougall, khó có điều kiện nào để cảm xúc của một người lại đạt đến mức như khi nằm trong đám đông và như thế từng người một đều cảm thấy khoan khoái, không còn cảm giác cô đơn Bản thân tâm lý đám đông là một hiện tượng tâm lý khách quan, nó không xấu cũng không tốt.