CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH THÀNH H NHÂN VIÊN 1. TONG QUAN VE DANH GIA THÀNH TÍCH NHÂN VIÊN 1. Khái niệm nguồn nhân lực và đánh giá thành tích nhân viên a. Khái niệm nguồn nhân lực “Theo Tổ chức Lao động quốc tế, nguồn nhân lực của một quốc gia là toàn bộ, những người trong độ tuôi có khả năng tham gia lao động.
Nguồn nhân lực được hiểu theo hai nghĩa: ~ Theo nghĩa rộng, nguồn nhân lực là nguồn cung cắp sức lao động cho. sản xuất xã hội, cung cắp nguồn lực con người cho sự phát triển. ~ Theo nghĩa hẹp, nguồn nhân lực là khả năng lao động của xã hội, là nguồn lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội, bao gồm các nhóm dân cư trong đô tuổi lao đông, có khả năng tham gia vào lao động, sản xuất xã hội, tức là toàn bộ các cá nhân cụ thể tham gia vào quá trình lao động, là tổng thể các yếu tố về thể lực, trí lực của họ được huy động vào quá trình lao động. Khái niệm đánh giá thành tích nhân viêm Trong Bộ sách cắm nang kinh doanh Harvard, cụ thể là cuốn “Quản lý hiệu suất làm việc của nhân viên” thì cho rằng: “lệ thống đánh giá thành tích là phương pháp chính thức để đánh giá mức độ thực hiện công việc của nhân viên xét theo các mục tiêu đã được giao”.[1, tr11] Trong Bộ sách Quản trị nguồn nhân lực của Business Edge, cụ thể là cuốn “Đánh giá hiệu quả làm việc” thì khái niệm nhu sau: “Hé théng đánh giá thành tích là bắt kỳ hoạt động nào nhằm đánh giá một cách hệ thông hiệu quả công việc và năng lực của nhân viên bao gồm kết quả công việc, phương.
pháp làm việc, những phẩm chất kỹ năng có liên quan đến công việc |2, tr7] 'Việc đánh giá thành tích nhân viên nằm trong các chuỗi hoạt động nhằm thu hút, duy trì và phát triển nguồn nhân lực thuộc nội dung của chiến lược quản trị và phát triển nguồn nhân lực. Theo Dale Yoder va Herberb G.Heneman, 1994, “Hé thing dinh gid thành tích nhân viên hay đánh giá thành tích công tác của nhân viên là một hệ thống chính thức duyệt xét và đánh giá sự hoàn thành công tác của một cá nhân theo định kỳ. Theo giáo trình Quản trị nguồn nhân lực của Trường Đại học Kinh tế Đà Nẵng năm 2006 thì “Đánh giá thành tích là tiến trình đánh giá những đóng góp của nhân viên cho tổ chức trong một giai đoạn. Thông tin phản hôi từ đánh giá thành tích sẽ giúp nhân viên biết được mức độ hoàn thành công việc của họ khi so sánh với tiêu chí mà tổ chức để ra” [6, tr.161], Đánh giá hoàn thành công tác hay còn gọi là đánh giá thành tích công tác là một hệ thống xét duyệt mang tính chính thức được sử dụng để xem xét và đánh giá mức độ hoàn thành các nhiệm vụ được giao của một cá nhân hoặc nhóm lao động theo định kỳ.
“Từ các khái niệm trên chúng ta có thể khái quát như sau: Đánh giá thành tích là một trong những quá trình của quản trị thành tích, nó đánh giá kết quả của công việc mà mỗi cá nhân thực hiện được, ảnh hưởng trực tiếp đến thái độ và quá trình làm việc của người lao động, thông qua đó định hướng hành. vi của nhân viên làm cho nhân viên nỗ lực vì mục đích của tổ chức. Vai trò của đánh giá thành tích nhân viên Đánh giá thành tích nhân viên là một hoạt động quản trị nhân lực quan trọng và đóng góp rất lớn cho công tác quản lý, điều hành của nhà lãnh đạo. Doanh nghiệp có thể tổ chức đánh giá chính thức hoặc không chính thức, tùy thuộc vào mục đích, mục tiêu đề ra.
Hiện nay, hầu hết các tô chức đều thực. hiện đánh giá thành tích nhân viên và cố gắng thực hiện các công việc sau: ~ Thiết kế công việc và xác định hệ thống công việc nhằm đạt được mục ~ Thuê nhân viên với khả năng và ước muốn thực hiện công việc một cách hữu hiệu và hiệu quả ~ Đào tạo, động viên và khen thưởng nhân viên về thành tích và hiệu suất công việc. Chuỗi hành động này cho phép tổ chức truyền đạt mục tiêu chiến lược. đến tận từng phòng, ban, bộ phận và cá nhân.
Đánh giá thành tích giúp đánh. giá tổ chức về các phần việc đang tiến hành, là cơ chế kiểm soát, đem lại thông tin phản hồi cho từng cá nhân người lao động. Nếu không có thông tin thực hiện công việc, các nhà quản trị không thể biết được liệu rằng nhân viên có đang đi đến đúng mục tiêu, theo đúng cách thức và tiêu chuẩn mong muốn hay không. Sự nhất quán giữa thành vi công việc và chiến lược tổ chức.
Đánh giá thành tích đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hành vỉ của nhân viên nhất quán với chiến lược của tổ chức. Nhân viên cam kết thực hiện những công việc để giúp tổ chức đạt được mục tiêu, mang lại lợi ích cho tô chức; khi đó họ sẽ được khen thưởng, được công nhậi. Phần thưởng nhận được có thể là phần thưởng vật chất hoặc phi vật c điều này khích lệ họ thực hiện điều mà tổ chức mong muốn. thành tích là công cụ giúp nhận biết hành vi của nhân viên, giúp tổ chức đối phó với các nguy cơ ảnh hưởng đến chiến lược chung.
Sự nhất quản giữa hành vỉ công việc và giá trị tổ chức Đánh giá thành tích là công cụ để tổ chức củng cố giá trị và văn hóa của lảm bảo và điều chỉnh hành vi của nhân viên sao cho nhất quán với văn hức. Ví dụ, phát triển con người là giá trị được truyền thông và chia sẻ trong tổ chức thì đánh giá thành tích sẽ xem xét liệu nhà quản trị có chia sẻ giá trị này trong tô chức không. Và khi chịu trách nhiệm về vấn đề này, họ sẽ dành nhiều thời gian để phát triển, giúp đỡ cấp dưới hoàn thiện hơn. Văn hóa 10 tổ chức chú trọng vào yếu tố nào, đánh giá thành tích sẽ chú trọng vào yếu tố đó đề đảm bảo sự nhất quán giữa hành vi công việc và giá trị tổ chức.
Ý nghĩa của đánh giá thành tích nhân viên Việc đánh giá chính xác kết quả, hiệu suất làm việc của nhân viên có ý nghĩa rất lớn đối với nhà quản lý và người lao động: Đối với nhà quản lý: Đánh giá thành tích sẽ là cơ chế kiểm soát, đem lại thông tin phản hồi không chỉ cho từng cá nhân mà còn đánh giá tổ chức về các phần việc đang tiến hành, nhằm giúp cho nhà quản trị biết được nhân viên có đi đến đúng mục tiêu, theo đúng cách thức và tiêu chuẩn mong muốn hay không. Kết quả của đánh giá thành tích nhân viên giúp các cấp lãnh đạo đưa ra được các quyết định nhân sự, giúp đánh giá hiệu quả của các chính sách nguồn nhân lực khác như tuyển chọn, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, bổ nhiệm. từ đó, đánh giá mức độ hiệu quả và đúng đắn của hoạt động đó, đồng thời khắc phục và có hướng điều chinh sao cho phù hợp. Khi hệ thống đánh giá thành tích và kết quả của quá trình đánh giá được sử dụng một cách hợp lý và đúng đắn sẽ giúp tạo động lực cho người lao động, cải thiện thái độ, môi trường làm việc, đạo đức của người lao động, Đối với nhân viên: Đánh giá thành tích giúp nhân viên tự đánh giá, giám.
sát các quyết định lên lương, nâng bậc, khen thưởng, kỷ luật, quy hoạch, bổ nhiệm cán bộ quản lý. được khách quan và công minh. Thông qua kết quả đánh giá, nhân viên có thẻ xây dựng kế hoạch điều chỉnh lại những hạn chế trong việc thực hiện công việc, tăng cường mối quan hệ giữa cấp trên và cấp dưới trong thực hiện công việc để đạt được mục tiêu đề ra. Khi hệ thống đánh giá hiệu quả, công bằng, người lao động sẽ thấy mọi nỗ lực mình bỏ ra được công nhận, họ sẽ có ý chí phán đáu, luôn có gắng trong công việc thay vì thái độ ÿ lại và lười nhác nếu như công tác đánh giá được thực hiện không đúng.
mục đích, không khách quan. Các tiêu chuẩn của hệ thống đánh giá tốt Tính hợp lý Đánh giá thành tích là hữu hiệu khi nó đo lường được những đặc điểm quan trọng của công việc, có tính bao quát và không phụ thuộc vào các anh hưởng không liên quan hoặc yếu tố gây nhiễu từ bên ngoài. Đánh giá thành tích được gọi là hợp lý về nội dung nếu nó đo lường những khía cạnh quan trọng của công việc và thể hiện tính tiêu biểu. Đánh giá được xem là hợp lý về cấu trúc nếu nó đánh giá những điều cần được đánh giá.
Độ tin cậy Hệ thống đánh giá là tốt khi hệ thống đó đảm bảo tính nhất quán. Khi hai hay nhiều người đánh giá nhất trí về thành tích của một nhân viên, lúc đó độ tin cậy là cao và độ tin cậy sẽ thấp khi họ không nhất trí. D6 tin cậy giữa những người đánh giá thường cao khi người đánh giá thành tích đến từ cùng một cấp bậc trong tổ chức, trong khi đó, giữa những người đánh giá ở các cấp bậc khác nhau, thường có sự bắt đồng. Sự miễn sai lệch “Trong đánh giá thành tích, tiêu chuẩn miễn sai lệch có hai thành tố.
Thành tố thứ nhất liên quan đến những vấn đề pháp luật vẻ đối xử công bằng với nhân viên; thành tổ thứ hai là mức độ chủ quan trong đánh giá về thành tích của nhân viên. Vấn đề pháp luật về công bằng, đánh giá thành tích được xem là không có thành kiến nếu nó công bằng với tất cả nhân viên. Mặc dù không có sự uỷ nhiệm pháp luật nào đối với các tô chức phải có và sử dụng hệ thống đánh giá đáp ứng những yêu cầu hiện thời, phương pháp đánh giá mà tổ chức sử dụng không nên có ảnh hưởng ngược đến các nhóm iđược ipháp luật bảo vệ. Hệ thống đánh giá thành tích tốt phải loại bỏ các lỗi đánh giá bao gồm: ~ Lỗi bao dung: là lỗi mà người đánh giá đánh giá thành tích của nhân viên cao hơn mức mà họ xứng đáng được thưởng.
Cách đánh giá này khiến 12 cho nhân viên tự mãn, tự cao, không nỗ lực trong công việc. ~ Lỗi nghiêm khắc: là lỗi mà người đánh giá đánh giá nhân viên thấp hơn mức lẽ ra họ đáng được nhận, lỗi nghiêm khắc ngược lại với lỗi bao dung. Cách đánh giá này khiến cho nhân viên bi quan không muốn có gắng phấn đấu để thực hiện công việc.