Tổng quan nghiên cứu

Thị trường tài chính ngân hàng tại tỉnh Gia Lai chứng kiến sự cạnh tranh quyết liệt với sự hiện diện của 18 chi nhánh ngân hàng thương mại, 6 quỹ tín dụng nhân dân cùng tổng nguồn vốn huy động toàn địa bàn đạt hơn 23.496 tỷ đồng. Trong bối cảnh công nghệ số bùng nổ, việc phát triển các dịch vụ ngân hàng hiện đại đóng vai trò sống còn đối với vị thế của các tổ chức tín dụng.

Sau sự kiện sáp nhập MHB vào hệ thống từ ngày 25-5-2015, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Phố Núi (BIDV Phố Núi) đã từng bước củng cố bộ máy với 1 trụ sở chính tại 242 Nguyễn Tất Thành (TP. Pleiku) và 4 phòng giao dịch vệ tinh. Tuy nhiên, việc gia tăng thị phần dịch vụ ngân hàng điện tử Smart Banking dành cho phân khúc khách hàng cá nhân vẫn đối mặt với nhiều rào cản cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ lớn trên địa bàn.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là hệ thống hóa lý luận marketing dịch vụ, đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động tiếp thị ứng dụng Smart Banking của chi nhánh trong giai đoạn 2017 - 2019, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp marketing hỗn hợp đồng bộ. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần giúp BIDV Phố Núi tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh, thúc đẩy lợi nhuận trước thuế tăng trưởng từ 28,328 tỷ đồng năm 2017 lên 63,855 tỷ đồng vào năm 2019, đồng thời mở rộng tệp khách hàng cá nhân bền vững trên địa bàn Tây Nguyên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết marketing hiện đại của Philip Kotler, kết hợp mô hình Marketing hỗn hợp 7P chuyên sâu cho ngành dịch vụ của Pierre Eiglier, Eric Langeard và khung quản trị marketing định hướng giá trị của Lê Thế Giới (2011). Mô hình 7P này bao gồm 7 yếu tố cốt lõi: Sản phẩm (Product), Giá phí (Price), Phân phối (Place), Xúc tiến hỗn hợp (Promotion), Con người (People), Cơ sở vật chất (Physical Evidence), và Quy trình cung ứng (Process).

Bên cạnh đó, đề tài vận dụng các khái niệm nền tảng về dịch vụ Ngân hàng điện tử (E-Banking) theo quy chuẩn của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, mô hình Ngân hàng di động (Mobile Banking) do BIDV hợp tác cùng VNPAY phát triển, và lý thuyết định vị giá trị thương hiệu của Hiệp hội Marketing Hoa Kỳ (AMA). Các công trình nghiên cứu tiền nhiệm của Thạch Truyền Mỹ (2015) tại SCB, Lê Thanh Bình (2016) tại Saigonbank và Vũ Ngọc Anh (2017) tại Techcombank Đà Nẵng cũng được kế thừa có chọn lọc để làm rõ đặc thù marketing ngân hàng số.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo thường niên giai đoạn 2017 - 2019 của BIDV Phố Núi và báo cáo tổng kết ngành ngân hàng tỉnh Gia Lai. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp khảo sát chọn mẫu định lượng với cỡ mẫu gồm 75 cán bộ nhân viên cùng 150 khách hàng cá nhân đang giao dịch tại hội sở và 4 phòng giao dịch: Ayun Pa, Cheo Reo, Chư Prông và Hùng Vương.

Phương pháp chọn mẫu phi xác suất kết hợp phân tầng theo địa bàn được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho các nhóm khách hàng đô thị và vùng phụ cận. Tác giả lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả và phương pháp so sánh số liệu kinh tế trên phần mềm Microsoft Excel. Lý do lựa chọn là công cụ này cho phép tính toán trực quan mức độ biến động của các chỉ tiêu doanh thu, chi phí, đồng thời phân tích chính xác mức độ hài lòng của khách hàng đối với từng biến số trong mô hình 7P.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, hoạt động kinh doanh tổng thể của BIDV Phố Núi ghi nhận sự tăng trưởng vượt bậc trong giai đoạn 2017 - 2019. Tổng thu nhập ròng tăng từ 49,508 tỷ đồng năm 2017 lên 79,768 tỷ đồng năm 2018 và đạt 106,334 tỷ đồng năm 2019, tương ứng mức tăng trưởng 114,7%. Lợi nhuận trước thuế tăng 125,4%, từ 28,328 tỷ đồng lên 63,855 tỷ đồng sau 3 năm.

Thứ hai, dư nợ tín dụng bán lẻ mở rộng mạnh mẽ, vượt mốc 900 tỷ đồng, trong khi nguồn vốn huy động đạt trên 400 tỷ đồng. Tỷ lệ nợ xấu luôn được kiểm soát chặt chẽ ở mức an toàn dưới 0,03% trên tổng dư nợ.

Thứ ba, công tác đào tạo nhân sự được chi nhánh đặc biệt chú trọng khi cử hơn 200 lượt cán bộ tham gia 30 khóa đào tạo chuyên sâu trong năm 2019, tạo nền tảng nhân lực vững chắc gồm 75 cán bộ có chuyên môn cao để hỗ trợ khách hàng tiếp cận ứng dụng Smart Banking.

Thứ tư, cơ cấu thu nhập dịch vụ ròng còn ở mức khiêm tốn (đạt khoảng 2,96 tỷ đồng). Hoạt động truyền thông xúc tiến cho Smart Banking chủ yếu tập trung tại quầy giao dịch truyền thống, tỷ lệ tiếp cận qua các kênh tiếp thị số đa phương tiện còn hạn chế, chưa khai thác hết tiềm năng của tập khách hàng trẻ trên địa bàn.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu tài chính khi biểu diễn qua biểu đồ cột thể hiện sự chênh lệch rõ rệt giữa thu nhập lãi thuần (tăng từ 49,318 tỷ đồng lên 101,518 tỷ đồng) so với thu nhập ngoài lãi từ mảng dịch vụ số. Bảng cơ cấu nguồn thu phản ánh ngân hàng vẫn dựa nhiều vào hoạt động tín dụng truyền thống.

Nguyên nhân chính là do thói quen sử dụng tiền mặt của người dân vùng cao nguyên còn phổ biến, cùng với tâm lý e ngại về bảo mật khi giao dịch trực tuyến. Hơn nữa, việc phân quyền marketing từ Hội sở chính cho chi nhánh còn nhiều ràng buộc, khiến các chương trình khuyến mãi chưa linh hoạt theo đặc thù địa phương.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu của Vũ Ngọc Anh (2017) và Thạch Truyền Mỹ (2015), khẳng định rằng chuyển đổi số ngân hàng bán lẻ không chỉ dừng lại ở hạ tầng kỹ thuật mà phụ thuộc lớn vào chiến lược định vị và truyền thông trải nghiệm cho người dùng cuối.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện chính sách sản phẩm và quy trình cung ứng: Nâng cấp giao diện BIDV Smart Banking theo hướng cá nhân hóa, tích hợp thêm các tính năng thanh toán dịch vụ công và hóa đơn nông nghiệp địa phương; rút ngắn thời gian xử lý giao dịch trực tuyến xuống dưới 30 giây mỗi lượt. Thời gian hoàn thành trong 6 tháng đầu năm 2021, do Phòng Tin học phối hợp cùng Khối Khách hàng cá nhân thực hiện.

Thứ hai, tối ưu hóa chính sách giá và phí dịch vụ: Triển khai gói tài khoản miễn phí giao dịch chuyển tiền liên ngân hàng và miễn phí duy trì trong 12 tháng đầu cho khách hàng mới, phấn đấu nâng tỷ lệ người dùng thường xuyên tăng thêm 35%. Chủ thể thực hiện là Phòng Kế toán và Quản lý nội bộ trong quý 1/2021.

Thứ ba, đẩy mạnh chiến lược truyền thông và xúc tiến hỗn hợp: Thiết lập các chiến dịch tiếp thị số qua mạng xã hội, kết hợp tổ chức các điểm tư vấn lưu động tại 4 phòng giao dịch (Ayun Pa, Cheo Reo, Chư Prông, Hùng Vương), hướng đến mục tiêu tăng 50% lượng tài khoản kích hoạt mới trong giai đoạn 2021 - 2022.

Thứ tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và cơ sở vật chất: Tổ chức đào tạo chuẩn hóa kỹ năng tư vấn số cho 100% đội ngũ gồm 75 cán bộ nhân viên, đồng thời lắp đặt không gian trải nghiệm số chuyên biệt tại trụ sở 242 Nguyễn Tất Thành trước quý 4/2021.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, Ban Giám đốc và các nhà quản lý chi nhánh ngân hàng thương mại: Cung cấp khung tham chiếu thực tiễn để hoạch định chiến lược kinh doanh dịch vụ ngân hàng bán lẻ và kiểm soát rủi ro vận hành tại các địa bàn cấp tỉnh.

Thứ hai, Chuyên viên Marketing và Phát triển kinh doanh trong lĩnh vực tài chính: Sử dụng làm tài liệu áp dụng trực tiếp mô hình marketing 7P, tối ưu hóa các chiến dịch tiếp cận khách hàng cá nhân và nâng cao tỷ lệ chuyển đổi sử dụng ứng dụng di động.

Thứ ba, Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, Tài chính - Ngân hàng: Tài liệu học thuật hữu ích phục vụ giảng dạy, nghiên cứu tình huống về marketing ngân hàng số và phương pháp phân tích số liệu tài chính thực tế.

Thứ tư, Các doanh nghiệp công nghệ tài chính (Fintech) và đối tác trung gian thanh toán: Giúp hiểu rõ hành vi tiêu dùng số của khách hàng khu vực Tây Nguyên để phối hợp xây dựng hệ sinh thái thanh toán số thuận tiện.

Câu hỏi thường gặp

Dịch vụ BIDV Smart Banking mang lại những tiện ích nổi bật nào cho khách hàng cá nhân?
Ứng dụng do BIDV và VNPAY hợp tác phát triển, hoạt động 24/7 trên cả hai hệ điều hành iOS và Android qua kết nối 4G và Wi-Fi. Người dùng có thể thực hiện mọi giao dịch chuyển tiền, gửi tiết kiệm online, thanh toán hóa đơn tức thì mà không cần đến quầy, giảm thiểu hơn 70% thời gian chờ đợi.

Tại sao việc áp dụng marketing 7P lại có tính cấp thiết đối với BIDV Phố Núi?
Địa bàn Gia Lai có 18 chi nhánh ngân hàng cạnh tranh trực tiếp. Áp dụng đồng bộ mô hình 7P giúp chi nhánh tạo dựng sự khác biệt về quy trình, cơ sở vật chất và con người, từ đó củng cố nguồn vốn huy động đạt trên 400 tỷ đồng và duy trì nợ xấu dưới 0,03%.

Chi nhánh đã thực hiện các giải pháp nào để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ ngân hàng số?
Trong năm 2019, đơn vị đã cử hơn 200 lượt cán bộ tham dự 30 khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ năng bán hàng và làm chủ công nghệ mới. Nhờ đó, toàn bộ 75 nhân sự tại hội sở và 4 phòng giao dịch đều có khả năng hướng dẫn khách hàng sử dụng dịch vụ thành thạo.

Chính sách giá phí có vai trò như thế nào trong việc thu hút người dùng Smart Banking?
Khách hàng cá nhân rất nhạy cảm với chi phí chuyển tiền và phí quản lý. Việc áp dụng linh hoạt chính sách miễn giảm phí và bán chéo dịch vụ đã góp phần quan trọng giúp ngân hàng đạt mức thu nhập ròng 106,334 tỷ đồng vào năm 2019.

Phương pháp nghiên cứu của luận văn đảm bảo độ tin cậy khoa học như thế nào?
Luận văn kết hợp phân tích chuỗi dữ liệu thứ cấp 3 năm (2017 - 2019) qua phần mềm Microsoft Excel cùng khảo sát thực chứng 75 cán bộ nhân viên tại 4 phòng giao dịch, đảm bảo kết quả phản ánh khách quan và có tính ứng dụng thực tế cao.

Kết luận

  • Hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về Marketing hỗn hợp 7P chuyên sâu cho dịch vụ ngân hàng điện tử dành cho khách hàng cá nhân.
  • Phân tích thực chứng kết quả tăng trưởng kinh doanh ấn tượng của BIDV Phố Núi với thu nhập ròng đạt 106,334 tỷ đồng và tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát dưới mức 0,03%.
  • Chỉ rõ các điểm nghẽn trong hoạt động xúc tiến đa kênh và chuyển đổi hành vi số của người dùng tại địa bàn tỉnh Gia Lai.
  • Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp marketing khả thi, gắn liền với các chỉ số mục tiêu và phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng phòng ban.
  • Cung cấp tư liệu tham khảo giá trị cho các tổ chức tín dụng trong quá trình đẩy mạnh chuyển đổi số ngành ngân hàng giai đoạn 2021 - 2023.

Để nâng cao năng lực cạnh tranh, BIDV Phố Núi cần triển khai ngay các giải pháp marketing số trong vòng 6 đến 12 tháng tới. Các nhà nghiên cứu và nhà quản lý ngân hàng có thể áp dụng khung phân tích này để xây dựng chiến lược phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ hiệu quả cho đơn vị mình.