Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở khoa học về chiến lược đầu tư ra nước ngoài FDI. Chương 2: Phương pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng chiến lược đầu tư ra nước ngoài của Viettel giai đoạn 2008-2017. Chương 4: Một số giải pháp cơ bản nhằm day mạnh chiến lược đầu tư FDI của Viettel thời gian tới.
TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CUU VA CƠ SỞ KHOA HOC VE CHIEN LƯỢC ĐẦU TU RA NƯỚC NGOÀI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các công trình ngoài nước Hoạt động đầu tư quốc tế trong lĩnh vực viễn thông, công nghệ cao là một điều không còn xa lạ đối với thế giới, đặc biệt là tại các quốc gia phát triển, có tiềm lực về vốn và công nghệ cao nhưng lại là một lĩnh vực khá mới mẻ tại Việt Nam. Cho đến nay, có một số tài liệu, công trình nghiên cứu và bài viết về đầu tư, kinh doanh trong lĩnh vực viễn thông đã được công bố như: Các công trình “Telecommunications and Development in Africa” của các tác giả Bethuel A.
Werner và “Telecommunications in Aƒrica” của các tác giả Eli M. Các công trình nghiên cứu nay đều nêu ra những vấn dé tong quan cũng như các đánh giá bổ ích về tình hình phát triển của ngành viễn thông tại Châu Phi. Các tác giả đã tập trung đi sâu vào phân tích những tiềm năng, cơ hội cũng như những nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành viễn thông tại các nước Châu Phi. Qua đó, đã dự báo được bức tranh trong tương lai về sự phát triển của dịch vụ viễn thông tại khu vực này.
Tuy nhiên, những công trình này chủ yếu tập trung vào việc phân tích những nhân tố vĩ mô (chính sách, sự bùng né dân số, xu thế thay đổi công nghệ, .) ảnh hưởng đến sự phát triển của dịch vụ viễn thông của Châu Phi mà chưa đi sâu vào phân tích cụ thé việc một doanh nghiệp nước ngoài cần phải đầu tư và hoạt động như thế nào tại khu vực này. Công trình “Foreign Direct Investment in Afica — Some case sfudies ” của các tác giả Anupan Basu and Krishna Srininasan. Đây là một công trình nghiên cứu tổng quan về tình hình đầu tư trực tiếp nước ngoài vào thị trường Châu Phi. Các tác giả đã tập trung vào tông hợp, phân tích nhằm làm rõ một số những chính sách mới về thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài của một số quốc gia thuộc khu vực Châu Phi (Uganda, Lesotho, Zimbabwe, Malawi, Mozambique, .), từ đó đưa ra các khuyên nghị đôi với các nhà dau tư vê tiêm năng cũng như những rủi ro gặp phải trong quá trình tham gia đầu tư vào thị trường này.
Tuy nhiên, những vấn đề liên quan đến đặc thù đầu tư trực tiếp vào ngành viễn thông tại các quốc gia trong khu vực lại chưa được đề cập sâu đến. Bên cạnh đó, có một số công trình nghiên cứu liên quan đến đầu tư trực tiếp ra nước ngoài như: Công trình nghiên cứu “The Social Impact of Foreign Direct Investment” của OECD. Nghiên cứu của OECD tim hiểu tam quan trọng của FDI đối với su phát triển của quốc gia, cách thức FDI anh hưởng đến người lao động, tác động của FDI tới nền kinh tế, một số chính sách mà chính phủ các nước áp dụng dé đảm bảo FDI đây mạnh phát triển. FDI ảnh hưởng trực tiếp không chỉ đến người lao động làm việc của các công ty xuyên quốc gia, mà còn ảnh hưởng gián tiếp đến điều kiện làm việc của người lao động trong nước có các công ty đó đầu tư khi có sự lan truyền tri thức liên quan đến FDI.
Năm 2002, IMF công bố công trình nghiên cứu “Foreign Direct Investment in Afica — Some case studies” của các tac giả Anupan Basu va Krishna Srininasan. Day là một công trình nghiên cứu tổng quan về tình hình dau tư trực tiếp nước ngoài vào thị trường Châu Phi, kinh nghiệm của một số quốc gia ở vùng hạ Sahara châu Phi trong thu hút thành công đầu tư nước ngoài. Các tác giả đã tập trung vào tổng hợp, phân tích nhằm làm rõ một số những chính sách mới về thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài của một số quốc gia thuộc khu vực Châu Phi (Uganda, Lesotho, Zimbabwe, Malawi, Mozambique, .); chỉ ra những nỗ lực bền vững của châu Phi trong việc thúc day sự 6n định về chính trị và kinh tế vĩ mô và thực hiện các cải cách cơ cấu cần thiết, thúc đây dân chủ, vượt qua các cuộc xung đột về chính trị và xã hội, và cam kết vững chắc đối với cải cách kinh tế; việc áp dụng các chính sách tài khóa và tiền tệ hợp ly, .; từ đó đưa ra các khuyến nghị đối với các nhà đầu tư về tiềm năng cũng như những rủi ro gặp phải trong quá trình tham gia đầu tư vào thị trường này. Trên góc nhìn của nhà đầu tư, đây sẽ là những điểm cần xem xét, can nhac đâu tiên khi lựa chon dau tư ra các nước châu Phi.
Trên NBER Working Paper No. 7274 phát hành năm 1999, các tác giả David N. Figlio va Bruce A. Blonigen có bài viết “The Effects of Direct Foreign Investment on Local Communities”.
Các tác giả đã điều tra tác động của các công ty sản xuất nước ngoài trên thị trường lao động địa phương và về phân phối ngân sách của chính quyền địa phương. Theo bài viết, các xu hướng trong FDI, tiền lương và ngân sách ở Nam Carolina, không có sự khác biệt rõ rệt (cả về tầm quan trọng lẫn ý nghĩa thống kê) giữa các công ty trong nước và người nước ngoài trong quan hệ giữa việc làm và tiền lương, nhưng có sự khác biệt đáng ké với đầu tư nước ngoài mới. Cũng trong bài viết, ảnh hưởng của FDI đối với ngân sách địa phương đã được làm rõ. Nghiên cứu của các tác giả Li va Liu “Foreign Direct Investment and Economic Growth: An Increasingly Endogenous Relationship” đăng trên World Development, 2005, vol.
33, issue 3, 393-407 đã thông qua khảo sát 88 quốc gia có tiếp nhận FDI (bao gồm cả nước phát triển và đang phát triển) để khăng định FDI và tăng trưởng kinh tế có mối quan hệ mật thiết với nhau. Theo các tác giả, FDI từ các doanh nghiệp không những trực tiếp tác động đến tăng trưởng kinh tế, mà còn thúc đây phát triển nguồn nhân lực và công nghệ. Một điểm đáng lưu ý trong nghiên cứu này là, nước nhận FDI phải có nguồn nhân lực và công nghệ đạt tới trình độ nhất định. Nếu nước nhận FDI có trình độ nguồn nhân lực và công nghệ thấp hơn nước đầu tư thì sẽ tác động tiêu cực đến nước nhận FDI.
Các công trình trong nước Nghiên cứu đầu tư trực tiếp nước ngoài, trong nước đã công bố một số công trình nghiên cứu: Năm 2013, tác giả Phùng Xuân Nha xuất bản cuốn “Đẩu tur trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam: lý luận và thực tiễn”. Cuốn sách đã bỗ sung, phát triển các kết quả nghiên cứu đã có, đồng thời phân tích một cách có hệ thống, cập nhật các vấn đề lý luận và thực tiễn của FDI ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Bên cạnh những lý luận cơ bản về đầu tư trực tiếp nước ngoài, tác giả đã luận giải nguyên nhân hình thành dau tư trực tiếp nước ngoài cũng như các yếu tô ảnh hưởng đến thu hút đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Cuốn sách tập trung phân tích thực trạng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài và tác động của chúng đối với sự phát triển của Việt Nam, từ đó đưa ra một số gợi ý điều chỉnh chính sách, biện pháp điều tiết các hoạt động thu hút và sử dụng nguồn vốn FDI ở Việt Nam.
Tác giả Nguyễn Việt Khôi đã xuất bản cuốn sách chuyên khảo “Chudi giá tri toàn cau của các tập đoàn xuyên quốc gia: Những tiếp cận thực tiễn từ Trung Quốc”. Cuốn sách cung cấp thông tin về chuỗi giá trị và chuỗi giá trị toàn cầu, phân tích vai trò của công ty xuyên quốc gia trong sở hữu, điều hành các chuỗi giá trị toàn cầu đặt trong bối cảnh quy mô thị trường, khả năng sản xuất và sự trỗi dậy của các công ty xuyên quốc gia quốc tịch Trung Quốc. Cuốn sách tổng hợp lại 4 lý thuyết trong chiến lược đầu tư trực tiếp của tập đoàn xuyên quốc gia (chiến lược tìm kiếm nguồn lực, chiến lược tìm kiếm thị trường, chiến lược tìm kiếm hiệu quả và chiến lược tìm kiếm tài sản chiến lược), cho thấy vai trò của chiến lược đầu tư trực tiếp ảnh hưởng tới chuỗi giá trị tại nước nhận đầu tư. Cuốn “Quản trị doanh nghiệp FDI” của tác giả Nguyễn Thị Hường đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung nhất về đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).
Tác giả đã đưa ra những vấn đề chung về quản trị dự án, doanh nghiệp FDI và quản trị doanh nghiệp FDI; chuyên giao công nghệ qua các dự án FDI, các nội dung quan trị liên quan đến rủi ro trong các dự án FDI, soạn thảo - thâm định - triển khai dự án FDI. Bên cạnh đó, năm 2016, Nhà xuất ban Dai học Kinh tế Quốc dân đã cho xuất ban cuốn “Giáo trình Kinh doanh quốc tẾ” của tác giả Tạ Lợi chủ biên. Các tác giả xoay quanh các nội dung thuộc về Kinh doanh quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hóa. Đặc biệt, cuốn sách giành một chương riêng dé bàn về dau tư trực tiếp nước ngoài: đi từ những nội dung tông quan về FDI (Khái niệm, phân loại, động cơ, tác động, xu hướng) đến những lý thuyết về đầu tư trực tiếp nước ngoài và sự can thiệp của chính phủ đối với FDI.
Một số lý thuyết được nhắc đến trong công trình nghiên cứu bao gồm: lý thuyết lợi nhuận cận biên, lý thuyết quyền lực thị trường, lý thuyết “đàn nhạn”, lý thuyết theo sau người dẫn dau, lý thuyết chiết trung,. Cuốn sách cũng đặc biệt phân tích chiến lược và cấu trúc tổ chức của các công ty kinh doanh quốc tế, các phương thức thâm nhập thị trường quốc tế. Cũng bàn về kinh doanh quốc tế, tác giả Vũ Anh Dũng có cuốn sách “Chiến lược kinh doanh quốc rế” tại nhà xuất bản Khoa học và kỹ thuật. Cuốn sách cung cấp những kiến thức trong việc xây dựng và vận dụng các chiến lược kinh doanh quốc tế nhằm đạt được mục tiêu, tầm nhìn của doanh nghiệp gắn với mỗi thời kỳ và hoàn cảnh nhất định, không chỉ là những chiến lược tông thể, doanh nghiệp còn cần lựa chọn thị trường và xây dựng kế hoạch thâm nhập và gia nhập các thị trường nước ngoài.