Phân tán sở hữu ảnh hưởng đến tỷ lệ an toàn vốn các NHTM niêm yết Việt Nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu kinh doanh ảnh hưởng của sự phân tán trong sở hữu đến tỷ lệ an toàn vốn của các ngân hàng thương, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Quản Trị Kinh Doanh Ảnh Hưởng Của Sự Phân Tán Trong Sở Hữu Đến Tỷ Lệ An Toàn Vốn Của Các Ngân Hàng Thương Mại Niêm Yết Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp và tiến trình nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Bố cục luận văn
• 1.7. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 1.7.1. Các nghiên cứu quốc tế
• 1.7.2. Các nghiên cứu cho bối cảnh Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 2.1. Tỷ lệ an toàn vốn và sự phân tán chủ sở hữu
• 2.1.1. Định nghĩa tỷ lệ an toàn vốn
• 2.1.2. Định nghĩa sự phân tán chủ sở hữu
• 2.2. Ảnh hưởng của sự phân tán chủ sở hữu và các nhân tố khác đến tỷ lệ an toàn vốn
• 2.2.1. Ảnh hưởng của sự phân tán chủ sở hữu đến hoạt động ngân hàng và tỷ lệ an toàn vốn
• 2.2.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ lệ an toàn vốn
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mô tả dữ liệu nghiên cứu
• 4.2. Kết quả hồi quy với các hiệu ứng cố định
• 4.3. Kiểm định tính bền vững của kết quả
• 4.3.1. Sử dụng hồi quy Feasible Generalised Least Square
• 4.3.2. Thêm giá trị năm trước của CAR trong mô hình hồi quy
• 4.3.3. Hồi quy với các biến độc lập là giá trị của 1 năm trước
• 4.3.4. Sử dụng giá trị thay đổi trong năm của các biến liên tục
• 4.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: THẢO LUẬN, ĐỀ XUẤT VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5.2. Đề xuất và kiến nghị chính sách chung
• 5.3. Các đề xuất và kiến nghị chính sách cho Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank)
• 5.3.1. Giới thiệu chung về Agribank
• 5.3.2. Ban lãnh đạo Agribank
• 5.3.3. Bản sắc, đặc trưng văn hóa Agribank
• 5.3.4. Tình hình hoạt động kinh doanh của Agribank
• 5.3.5. Tình hình an toàn vốn và cổ phần hóa của Agribank
• 5.3.6. Các đề xuất cho Agribank
• 5.4. Hạn chế của nghiên cứu
• 6. CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Toàn cảnh phân tán sở hữu an toàn vốn ngân hàng VN

An toàn vốn là nền tảng cho sự ổn định của mọi hệ thống tài chính. Tại Việt Nam, chủ đề này ngày càng trở nên quan trọng khi ngành ngân hàng đóng vai trò huyết mạch của nền kinh tế. Luận văn “Ảnh hưởng của sự phân tán trong sở hữu đến tỷ lệ an toàn vốn của các ngân hàng thương mại niêm yết tại Việt Nam” cung cấp một góc nhìn chuyên sâu về mối liên hệ giữa cấu trúc sở hữu ngân hàng và sức khỏe tài chính ngân hàng. Trọng tâm của an toàn vốn là tỷ lệ an toàn vốn CAR (Capital Adequacy Ratio), một chỉ số đo lường khả năng của ngân hàng trong việc hấp thụ các khoản lỗ bất ngờ. Mức CAR cao cho thấy ngân hàng có một tấm đệm vốn vững chắc, đảm bảo khả năng hoạt động liên tục và bảo vệ người gửi tiền. Các tiêu chuẩn quốc tế như Basel II và Basel III khuyến nghị mức CAR tối thiểu là 8%, và tại Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã có những quy định cụ thể tại Thông tư 41/2016/TT-NHNN và Thông tư 13/2018/TT-NHNN để nâng cao chuẩn mực này. Song song đó, khái niệm phân tán sở hữu đề cập đến việc quyền sở hữu một ngân hàng được chia cho nhiều cổ đông khác nhau, thay vì tập trung vào tay một vài cá nhân hay tổ chức. Mức độ phân tán hay tập trung sở hữu có ảnh hưởng trực tiếp đến cơ chế quản trị công ty trong ngân hàng, định hình các quyết định về rủi ro và chiến lược hoạt động. Nghiên cứu này sử dụng dữ liệu từ 13 ngân hàng thương mại niêm yết giai đoạn 2010-2019 để làm rõ mối quan hệ phức tạp này, từ đó đưa ra những hàm ý quan trọng cho việc quản trị rủi ro ngân hàng và hoạch định chính sách tại Việt Nam.

1.1. Tầm quan trọng của tỷ lệ an toàn vốn CAR trong ngân hàng

Tỷ lệ an toàn vốn CAR là thước đo quan trọng nhất về sự an toàn của một ngân hàng thương mại. Chỉ số này được tính bằng cách chia tổng vốn tự có (bao gồm vốn cấp 1 và vốn cấp 2) cho tổng tài sản có điều chỉnh theo rủi ro. Một tỷ lệ CAR cao thể hiện ngân hàng có đủ vốn đệm để chống chọi với các khoản lỗ tiềm tàng từ rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường và rủi ro hoạt động. Theo Hiệp ước Basel, CAR là trụ cột đầu tiên và quan trọng nhất, đảm bảo sự ổn định không chỉ cho từng ngân hàng mà còn cho toàn bộ hệ thống tài chính. Tại Việt Nam, NHNN quy định tỷ lệ CAR tối thiểu là 8% theo Thông tư 41, nhằm định hướng các ngân hàng từng bước áp dụng chuẩn mực quốc tế, nâng cao năng lực quản trị rủi ro ngân hàng.

1.2. Định nghĩa phân tán sở hữu và cô đặc sở hữu ngân hàng

Phân tán sở hữu (ownership dispersion) xảy ra khi quyền sở hữu của một ngân hàng được nắm giữ bởi nhiều cổ đông khác nhau, không có cá nhân hay nhóm nào nắm giữ tỷ lệ chi phối tuyệt đối. Ngược lại, cô đặc sở hữu (ownership concentration) là tình trạng một số ít cổ đông lớn nắm giữ phần lớn cổ phần, qua đó có khả năng chi phối các quyết định của ngân hàng. Mức độ phân tán được đo lường bằng nhiều phương pháp, trong đó nghiên cứu này sử dụng chỉ số Herfindahl-Hirschman (HHI) của các cổ đông lớn. Một cấu trúc sở hữu ngân hàng phân tán có thể thúc đẩy sự giám sát lẫn nhau giữa các cổ đông, trong khi sự cô đặc có thể dẫn đến rủi ro lạm dụng quyền lực vì lợi ích nhóm trong ngân hàng.

II. Thách thức từ cô đặc sở hữu và lợi ích nhóm ngân hàng

Thực tiễn hoạt động ngân hàng tại Việt Nam đã cho thấy những rủi ro nghiêm trọng phát sinh từ tình trạng cô đặc sở hữu. Khi quyền lực tập trung vào tay một vài cổ đông lớn, họ có thể lạm dụng quyền chi phối để thao túng hoạt động của ngân hàng nhằm phục vụ lợi ích riêng. Các nghiên cứu và báo cáo của NHNN đã chỉ ra rằng, các cổ đông này thường sử dụng ngân hàng như một công cụ tài chính để cấp vốn cho các “dự án sân sau” có rủi ro cao. Hậu quả là nợ xấu tăng vọt, bào mòn vốn tự có và đe dọa sự sống còn của ngân hàng. Luận văn trích dẫn các trường hợp điển hình như GPBank với tỷ lệ nợ xấu 59,32% hay OceanBank với 72,25%, dẫn đến việc NHNN phải mua lại với giá 0 đồng để thực hiện tái cơ cấu hệ thống ngân hàng và ngăn chặn khủng hoảng lan rộng. Vấn đề sở hữu chéo trong ngân hàng càng làm phức tạp thêm tình hình, che giấu cấu trúc sở hữu thực và tạo ra các nhóm lợi ích có khả năng gây ra rủi ro hệ thống. Những thách thức này cho thấy tầm quan trọng của việc nghiên cứu cấu trúc sở hữu ngân hàng và ảnh hưởng của nó đến tỷ lệ an toàn vốn CAR. Việc thiếu cơ chế giám sát hiệu quả đối với các cổ đông lớn và sự thiếu minh bạch thông tin là những lỗ hổng trong quản trị công ty trong ngân hàng cần được giải quyết triệt để.

2.1. Rủi ro lạm dụng quyền lực từ các cổ đông lớn

Các cổ đông lớn hoặc nhóm cổ đông liên quan có thể gây áp lực lên ban điều hành để phê duyệt các khoản vay cho các công ty sân sau, bất chấp mức độ rủi ro tín dụng cao. Các hoạt động này không chỉ vi phạm nguyên tắc quản trị lành mạnh mà còn trực tiếp làm suy yếu sức khỏe tài chính ngân hàng. Khi các dự án này thất bại, nợ xấu tăng cao sẽ ăn mòn lợi nhuận và vốn chủ sở hữu, đẩy tỷ lệ an toàn vốn CAR xuống dưới mức quy định và tiềm ẩn nguy cơ mất khả năng thanh khoản.

2.2. Vấn đề sở hữu chéo và lợi ích nhóm trong ngân hàng

Sở hữu chéo trong ngân hàng là tình trạng các tổ chức tín dụng sở hữu cổ phần của nhau, hoặc một nhóm cổ đông sở hữu cổ phần chi phối ở nhiều ngân hàng và doanh nghiệp. Tình trạng này tạo ra các lợi ích nhóm trong ngân hàng, làm méo mó các hoạt động tín dụng và đầu tư. Dòng vốn có thể được luân chuyển trong nội bộ nhóm để che giấu tình hình tài chính yếu kém hoặc tài trợ cho các dự án rủi ro. Báo cáo của NHNN giai đoạn 2011-2015 đã chỉ rõ: “Nhóm lợi ích và sở hữu chéo giữa các tổ chức tín dụng rất lớn làm rủi ro hệ thống rất cao nếu một ngân hàng gặp khó khăn hoặc đổ vỡ”.

III. Phương pháp luận phân tích cấu trúc sở hữu ngân hàng

Để xác định mối quan hệ giữa phân tán sở hữu và an toàn vốn, luận văn đã áp dụng phương pháp nghiên cứu định lượng hiện đại. Cụ thể, mô hình hồi quy dữ liệu bảng (panel regression) với các hiệu ứng cố định (Fixed Effects Model - FEM) được sử dụng để phân tích dữ liệu của 13 ngân hàng thương mại niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2010-2019. Dữ liệu tài chính được thu thập từ các nguồn uy tín như FiinPro và Refinitiv, đảm bảo tính chính xác và tin cậy. Biến phụ thuộc của mô hình là tỷ lệ an toàn vốn CAR. Biến độc lập chính là mức độ phân tán sở hữu (PTSH), được tính bằng công thức 1 trừ đi chỉ số Herfindahl-Hirschman (HHI) của tỷ lệ sở hữu của các cổ đông lớn. Giá trị PTSH càng cao cho thấy cấu trúc sở hữu ngân hàng càng phân tán. Bên cạnh đó, mô hình còn bao gồm các biến kiểm soát quan trọng khác như quy mô ngân hàng, sự hiện diện của sở hữu nhà nước, sở hữu nước ngoài, tỷ lệ cho vay trên tiền gửi, và các đặc điểm của hội đồng quản trị. Việc sử dụng mô hình FEM giúp kiểm soát các yếu tố đặc thù không đổi theo thời gian của từng ngân hàng, từ đó cho kết quả ước lượng chính xác hơn về tác động thực sự của phân tán sở hữu lên vốn tự có và an toàn vốn.

3.1. Mô hình nghiên cứu và cách đo lường các biến số

Mô hình hồi quy được xây dựng dựa trên các nghiên cứu quốc tế trước đây (Dong và cộng sự, 2014; Shehzad và cộng sự, 2010). Biến chính PTSH đo lường mức độ phân tán sở hữu. Các biến kiểm soát bao gồm: TAISAN (logarit tổng tài sản, đại diện quy mô), SHNN (biến giả cho sở hữu nhà nước), DTNN (biến giả cho sở hữu nước ngoài), TLVG (tỷ lệ cho vay/tiền gửi), và các biến về tăng trưởng, HĐQT. Cách tiếp cận này cho phép phân tích một cách toàn diện các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động ngân hàng và CAR, tách bạch ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu ngân hàng khỏi các yếu tố khác.

3.2. Nền tảng lý thuyết về quản trị công ty trong ngân hàng

Cơ sở lý thuyết của nghiên cứu dựa trên hai luồng quan điểm trái ngược trong lĩnh vực quản trị công ty trong ngân hàng. Luồng thứ nhất cho rằng cô đặc sở hữu giúp tăng cường giám sát, giảm chi phí đại diện và nâng cao hiệu quả (Shleifer & Vishny, 1986). Luồng thứ hai, đặc biệt phù hợp với bối cảnh các thị trường mới nổi, lại cảnh báo rằng cổ đông lớn có thể lạm dụng quyền lực để chiếm đoạt tài sản của cổ đông thiểu số. Khi đó, sự hiện diện của nhiều cổ đông có ảnh hưởng (phân tán sở hữu) sẽ tạo ra cơ chế giám sát lẫn nhau, hạn chế hành vi thao túng và giảm rủi ro. Nghiên cứu này kiểm định hai giả thuyết này trong bối cảnh Việt Nam.

IV. Cách phân tán sở hữu ảnh hưởng sức khỏe tài chính ngân hàng

Kết quả nghiên cứu cho thấy một mối quan hệ tích cực và có ý nghĩa thống kê giữa phân tán sở hữu và tỷ lệ an toàn vốn CAR của các ngân hàng Việt Nam. Điều này ủng hộ giả thuyết rằng trong một môi trường thể chế đang hoàn thiện, sự phân tán quyền lực giúp cải thiện sức khỏe tài chính ngân hàng. Cơ chế chính đằng sau tác động này là sự giám sát lẫn nhau giữa các cổ đông lớn. Khi không một cổ đông nào có quyền chi phối tuyệt đối, khả năng một cá nhân hoặc nhóm lợi ích thao túng ngân hàng cho các mục đích riêng sẽ bị hạn chế. Các quyết định đầu tư và cấp tín dụng có xu hướng được xem xét cẩn trọng hơn, dựa trên các tiêu chí quản trị rủi ro ngân hàng chuyên nghiệp thay vì quan hệ thân hữu. Điều này trực tiếp làm giảm rủi ro tín dụng và hạn chế sự gia tăng của nợ xấu, vốn là yếu tố chính làm suy giảm vốn tự có. Hơn nữa, một cấu trúc sở hữu cân bằng hơn cũng thúc đẩy việc xây dựng một hệ thống quản trị công ty trong ngân hàng minh bạch và hiệu quả hơn. Ban điều hành có thể hoạt động độc lập hơn, tập trung vào mục tiêu dài hạn là nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng và đảm bảo sự phát triển bền vững, thay vì chạy theo các lợi ích ngắn hạn của một cổ đông chi phối. Kết quả là, ngân hàng có xu hướng thận trọng hơn, duy trì một bộ đệm vốn an toàn cao hơn, thể hiện qua chỉ số CAR được cải thiện.

4.1. Cơ chế giám sát chéo và cân bằng quyền lực cổ đông

Trong một ngân hàng có sở hữu phân tán, sự tồn tại của nhiều cổ đông lớn tạo ra một cơ chế “kiểm tra và cân bằng” tự nhiên. Mỗi cổ đông có động lực giám sát hành động của các cổ đông khác để bảo vệ lợi ích của chính mình. Điều này ngăn chặn hiệu quả việc một cổ đông chi phối đơn lẻ thông qua các quyết định rủi ro cao hoặc các giao dịch không minh bạch. Kết quả là hoạt động của ngân hàng trở nên thận trọng hơn, phù hợp với các thông lệ tốt nhất về quản trị rủi ro ngân hàng.

4.2. Tác động đến quản trị rủi ro và hiệu quả hoạt động ngân hàng

Việc hạn chế sự thao túng từ lợi ích nhóm trong ngân hàng giúp cải thiện chất lượng danh mục tín dụng và giảm thiểu rủi ro thanh khoản. Khi các quyết định được đưa ra một cách khách quan, hiệu quả hoạt động ngân hàng có xu hướng tăng lên. Lợi nhuận được giữ lại để tái đầu tư và củng cố vốn tự có, thay vì bị rút ruột qua các kênh không chính thức. Điều này tạo ra một vòng tuần hoàn tích cực: quản trị tốt hơn dẫn đến rủi ro thấp hơn, lợi nhuận cao hơn và cuối cùng là tỷ lệ an toàn vốn CAR vững chắc hơn.

V. Kết quả Phân tán sở hữu nâng cao an toàn vốn thực tiễn

Phân tích hồi quy từ dữ liệu 93 quan sát của 13 ngân hàng thương mại Việt Nam đã cung cấp bằng chứng thực nghiệm mạnh mẽ. Kết quả cho thấy hệ số của biến phân tán sở hữu (PTSH) là dương và có ý nghĩa thống kê ở mức 1%. Cụ thể, mô hình hồi quy đầy đủ chỉ ra rằng khi các yếu tố khác không đổi, một sự gia tăng trong mức độ phân tán sở hữu tương đương một độ lệch chuẩn (0,310) sẽ làm tăng tỷ lệ an toàn vốn CAR lên 1,15%. Đây là một mức tăng đáng kể, tương đương gần 10% so với mức CAR trung bình của mẫu nghiên cứu (11,8%). Kết quả này nhất quán qua nhiều kiểm định tính bền vững, bao gồm việc sử dụng mô hình Feasible Generalised Least Square (FGLS) và mô hình với các biến trễ, khẳng định độ tin cậy của phát hiện. Phát hiện này có hàm ý rằng, trái ngược với một số lý thuyết truyền thống, trong bối cảnh Việt Nam, việc thúc đẩy một cấu trúc sở hữu ngân hàng cân bằng hơn có thể là một giải pháp hiệu quả để nâng cao an toàn vốn. Ngoài ra, nghiên cứu cũng tìm thấy một kết quả đáng chú ý khác: quy mô ngân hàng có tác động tiêu cực đến CAR. Các ngân hàng lớn hơn có xu hướng duy trì tỷ lệ an toàn vốn thấp hơn, có thể do tâm lý ỷ lại vào sự hỗ trợ của chính phủ (“too big to fail”) và khả năng tiếp cận vốn giá rẻ dễ dàng hơn, làm giảm động lực dự trữ vốn.

5.1. Bằng chứng thực nghiệm về tác động tích cực đến CAR

Kết quả hồi quy từ luận văn cho thấy mối tương quan thuận chiều, có ý nghĩa thống kê giữa mức độ phân tán sở hữu và tỷ lệ an toàn vốn CAR. Điều này xác nhận rằng các ngân hàng có nhiều cổ đông ảnh hưởng, thay vì bị một vài cá nhân chi phối, thường có mức an toàn vốn cao hơn. Phát hiện này cung cấp một luận cứ quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách khi xem xét các quy định về giới hạn sở hữu và thúc đẩy minh bạch thông tin trong cơ cấu cổ đông.

5.2. Ảnh hưởng của quy mô ngân hàng đến sức khỏe tài chính

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các ngân hàng có quy mô lớn hơn (tổng tài sản cao hơn) lại có xu hướng duy trì tỷ lệ an toàn vốn CAR thấp hơn. Điều này có thể được giải thích bởi rủi ro đạo đức, khi các ngân hàng lớn tin rằng họ sẽ được nhà nước giải cứu nếu gặp khó khăn, từ đó có xu hướng chấp nhận nhiều rủi ro hơn. Đây là một cảnh báo cho các cơ quan giám sát cần chú trọng hơn đến việc quản trị rủi ro ngân hàng tại các định chế tài chính lớn, có tầm ảnh hưởng hệ thống.

VI. Hướng đi cho NHNN Tái cơ cấu hệ thống ngân hàng VN

Từ những kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đã đưa ra các hàm ý chính sách quan trọng cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) và các nhà quản lý. Phát hiện chính về tác động tích cực của phân tán sở hữu đến an toàn vốn cho thấy cần có những chính sách khuyến khích một cấu trúc sở hữu ngân hàng lành mạnh và cân bằng. Đầu tiên, các cơ quan giám sát cần tăng cường theo dõi chặt chẽ hơn đối với các ngân hàng có mức độ cô đặc sở hữu cao. Các biện pháp có thể bao gồm yêu cầu báo cáo chi tiết hơn về các giao dịch với bên liên quan và tăng cường thanh tra đột xuất. Thứ hai, cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý để hạn chế quyền lực của các cổ đông lớn và các lợi ích nhóm trong ngân hàng. Đề án “Cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2016 - 2020” đã đặt nền móng, nhưng cần có các quy định cụ thể và chế tài đủ sức răn đe đối với các hành vi thao túng. Việc thúc đẩy minh bạch thông tin về cơ cấu sở hữu thực là yếu tố then chốt. Cuối cùng, chính sách nên khuyến khích sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức, đặc biệt là các định chế tài chính nước ngoài có kinh nghiệm, để đa dạng hóa cơ cấu cổ đông và nâng cao chuẩn mực quản trị công ty trong ngân hàng. Đây là những bước đi cần thiết trong quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, hướng tới một hệ thống tài chính an toàn, minh bạch và hiệu quả hơn.

6.1. Kiến nghị chính sách cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Các đề xuất chính sách bao gồm: (1) Giám sát chặt chẽ hơn các ngân hàng có sở hữu tập trung cao; (2) Ban hành các quy định chặt chẽ hơn về công bố thông tin của cổ đông lớn và các bên liên quan, phối hợp giữa NHNN và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước; (3) Tăng nặng mức phạt cho các hành vi thao túng; và (4) Khuyến khích thu hút các cổ đông chiến lược có uy tín, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài, để tăng cường sự kiểm tra và cân bằng trong quản trị, góp phần cải thiện tỷ lệ an toàn vốn CAR.

6.2. Thúc đẩy minh bạch thông tin và quản trị công ty

Để tối đa hóa lợi ích của phân tán sở hữu, cần có một môi trường pháp lý vững mạnh bảo vệ cổ đông thiểu số và yêu cầu mức độ minh bạch thông tin cao. Khi thông tin về các giao dịch và cơ cấu sở hữu được công khai rõ ràng, các cơ chế giám sát của thị trường và của các cổ đông khác sẽ hoạt động hiệu quả hơn. Đây là nền tảng để xây dựng một nền quản trị công ty trong ngân hàng hiện đại, phù hợp với thông lệ quốc tế và góp phần vào sự ổn định lâu dài của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự an toàn và ổn định của hệ số vốn trong hệ sinh thái tài chính đóng vai trò huyết mạch đối với nền kinh tế quốc dân. Trong giai đoạn vừa qua, thực tiễn ngành ngân hàng Việt Nam đã chứng kiến nhiều biến động phức tạp phát sinh từ cấu trúc sở hữu tập trung cao độ. Tình trạng cổ đông lớn lạm dụng quyền chi phối để thao túng hoạt động tín dụng, rót vốn vào các dự án sân sau tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng đã đẩy tỷ lệ nợ xấu tại một số tổ chức tín dụng lên mức báo động. Điển hình như trường hợp của GPBank với khối nợ xấu lên tới 2.800 tỉ đồng (chiếm 59,32% tổng dư nợ) hay OceanBank với nợ xấu 14.234 tỉ đồng (chiếm 72,25% tổng dư nợ), dẫn đến tình trạng âm vốn chủ sở hữu và buộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phải tiến hành mua lại bắt buộc với giá 0 đồng nhằm bảo đảm an toàn hệ thống.

Thực trạng trên đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc duy trì tỷ lệ an toàn vốn (Capital Adequacy Ratio - CAR) nhằm tạo bộ đệm hấp thụ các cú sốc tài chính theo các chuẩn mực quốc tế của Hiệp ước Basel II với khuyến nghị tối thiểu 8,0%. Luận văn tập trung nghiên cứu ảnh hưởng của sự phân tán trong sở hữu đến tỷ lệ an toàn vốn của các ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu thứ cấp của 13 ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết trên các sàn chứng khoán HOSE và HNX trong khung thời gian 10 năm từ 2010 đến 2019. Mục tiêu trọng tâm của đề tài là kiểm định định lượng tác động của cơ cấu phân tán sở hữu lên chỉ số CAR, qua đó cung cấp cơ sở thực nghiệm vững chắc để các nhà hoạch định chính sách và ban lãnh đạo ngân hàng xây dựng các giải pháp tối ưu hóa cơ cấu cổ đông, nâng cao năng lực an toàn vốn và đáp ứng tiêu chuẩn quản trị rủi ro hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung lý luận của đề tài được xây dựng trên hai khái niệm cốt lõi: Tỷ lệ an toàn vốn và Sự phân tán sở hữu. Theo định nghĩa chuẩn hóa từ Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng, tỷ lệ an toàn vốn (CAR) phản ánh mối tương quan giữa tổng vốn tự có (gồm vốn cấp 1 và vốn cấp 2) trên tổng tài sản có điều chỉnh trọng số rủi ro (RWA cho rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động và rủi ro thị trường). Chỉ số an toàn vốn là thước đo phản ánh năng lực hấp thụ tổn thất trước khi ngân hàng rơi vào trạng thái mất khả năng thanh toán. Về phương diện cấu trúc sở hữu, sự phân tán sở hữu (Ownership Dispersion) xảy ra khi quyền biểu quyết được chia nhỏ cho nhiều cổ đông độc lập, được lượng hóa bằng công thức 1 trừ đi chỉ số Herfindahl-Hirschman (HHI) của các cổ đông lớn sở hữu từ 5% vốn điều lệ trở lên.

Luận văn tiếp cận vấn đề thông qua hai luồng lý thuyết kinh điển đối lập trong quản trị công ty:

• Luồng lý thuyết thứ nhất dựa trên Lý thuyết Người đại diện của Berle và Means (1933) cùng các nghiên cứu của Shleifer và Vishny (1986), Admati cùng cộng sự (1994). Quan điểm này cho rằng sở hữu phân tán làm giảm quyền lực và suy yếu động lực giám sát trực tiếp của các cổ đông lớn do chi phí giám sát cao trong khi lợi ích nhận về bị phân mảnh. Theo đó, các ngân hàng có sở hữu phân tán có xu hướng chấp nhận mức rủi ro hoạt động cao hơn, dẫn tới sự suy giảm của hệ số an toàn vốn.
• Luồng lý thuyết thứ hai dựa trên Lý thuyết Kiểm soát và Cân bằng lợi ích của La Porta cùng cộng sự (1999), Gomes và Novaes (2005), Bian và Deng (2017). Quan điểm này lập luận rằng sự phân tán sở hữu với sự hiện diện của nhiều nhóm cổ đông lớn sẽ thiết lập cơ chế kiểm soát chéo hiệu quả. Cơ chế này triệt tiêu khả năng một nhóm cổ đông chi phối lũng đoạn ngân hàng để cho vay các dự án sân sau có rủi ro cao, từ đó giảm thiểu nợ xấu và bảo vệ tỷ lệ đệm an toàn vốn.

Mô hình nghiên cứu đề xuất mối quan hệ hàm số giữa biến phụ thuộc CAR và biến độc lập chính là mức độ phân tán sở hữu (PTSH), đồng thời kiểm soát các nhân tố tài chính và quản trị vi mô gồm: sở hữu nhà nước (SHNN), sở hữu nước ngoài (DTNN), quy mô tài sản (TAISAN), tỷ lệ dư nợ cho vay trên tiền gửi (TLVG), tăng trưởng cho vay (TTCV), tăng trưởng tiền gửi (TTTG), quy mô hội đồng quản trị (HDQT) và số lượng thành viên nữ trong hội đồng quản trị (TVNu).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng thực chứng với kỹ thuật phân tích dữ liệu bảng (Panel Data Regression). Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 13 ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2019, tạo nên một bộ dữ liệu bảng không cân bằng với tổng cộng 93 quan sát hoàn chỉnh. Việc lựa chọn các ngân hàng niêm yết được thực hiện theo phương pháp chọn mẫu có chủ đích bởi nhóm này sở hữu độ minh bạch thông tin cao, các báo cáo tài chính hàng năm đều trải qua quá trình kiểm toán độc lập nghiêm ngặt từ các công ty kiểm toán quốc tế thuộc nhóm Big4 và chịu sự giám sát kép từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cùng Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất đồng bộ từ cơ sở dữ liệu tài chính FiinPro kết hợp nguồn dữ liệu cổ đông quốc tế Refinitiv Eikon, đồng thời được đối chiếu chéo với báo cáo thường niên công bố công khai của từng ngân hàng. Tác giả sử dụng phần mềm thống kê chuyên dụng Stata 15 để thực hiện các ước lượng kinh tế lượng. Mô hình hồi quy tác động cố định (Fixed Effects Model - FEM) được lựa chọn dựa trên kết quả kiểm định Hausman với giá trị Chi bình phương đạt 31,53 (mức ý nghĩa thống kê p < 0,01), cho thấy mô hình FEM hoàn toàn vượt trội và khắc phục được các yếu tố bất biến theo thời gian của từng ngân hàng. Để xử lý triệt để các khuyết tật mô hình như phương sai sai số thay đổi, tự tương quan chuỗi và hiện tượng nội sinh tiềm ẩn, nghiên cứu đã tiến hành 4 bước kiểm định độ bền vững (Robustness Checks) chuyên sâu gồm: Ước lượng bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS), hồi quy bổ sung biến trễ bậc 1 của CAR, sử dụng các biến độc lập trễ 1 năm và mô hình sai phân bậc một cho các biến liên tục.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả thống kê mô tả cho thấy giá trị trung bình của tỷ lệ an toàn vốn (CAR) của 13 NHTM cổ phần niêm yết trong giai đoạn 2010 - 2019 đạt 11,8% (dao động từ 8,0% đến 19,1% với độ lệch chuẩn 0,023). Chỉ số phân tán sở hữu (PTSH) có giá trị trung bình là 0,326 (độ lệch chuẩn 0,310), phản ánh mức độ phân tán quyền sở hữu tại các ngân hàng thương mại Việt Nam vẫn ở mức tương đối khiêm tốn. Hệ số lạm phát phương sai (VIF) của tất cả các biến đều nằm trong khoảng 1,38 đến 1,42 (thấp hơn nhiều so với ngưỡng cảnh báo 5,0), loại trừ hoàn toàn nguy cơ đa cộng tuyến trong dữ liệu.

Các phát hiện thực nghiệm nổi bật từ mô hình hồi quy bao gồm:

• Thứ nhất, mức độ phân tán sở hữu (PTSH) có tác động tích cực, cùng chiều và có ý nghĩa thống kê cao ở mức 1% (p < 0,01) lên tỷ lệ an toàn vốn CAR trong mô hình hồi quy FEM với hệ số ước lượng đạt 0,037 (t-stat = 4,83). Hệ số này chỉ ra rằng, trong điều kiện các yếu tố khác không đổi, khi mức độ phân tán sở hữu của ngân hàng tăng thêm 0,310 (tương đương 1 độ lệch chuẩn) thì tỷ lệ CAR sẽ tăng thêm 1,15%, tương ứng mức cải thiện xấp xỉ 10% so với giá trị CAR trung bình của hệ thống.
• Thứ hai, biến quy mô tổng tài sản (TAISAN) có tác động ngược chiều có ý nghĩa thống kê ở mức 5% (hệ số -0,039, t-stat = -2,92). Điều này hàm ý rằng các ngân hàng thương mại có quy mô tài sản càng lớn thì tỷ lệ an toàn vốn CAR lại có xu hướng càng thấp do sự phình to của tổng tài sản có trọng số rủi ro.
• Thứ ba, mô hình hồi quy FGLS tiếp tục củng cố phát hiện khi hệ số của PTSH đạt 0,027 với mức ý nghĩa 1% (p < 0,01, chỉ số kiểm định Wald Chi bình phương = 372,12). Trong mô hình FGLS, tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (TLVG) và tăng trưởng tiền gửi (TTTG) cũng ghi nhận tác động thuận chiều có ý nghĩa thống kê đến CAR với hệ số lần lượt là 0,055 (p < 0,01) và 0,016 (p < 0,10).
• Thứ tư, các kiểm định độ bền vững khác đều cho kết quả nhất quán: khi đưa biến trễ CAR vào mô hình, hệ số PTSH đạt 0,030 (p < 0,01, R bình phương đạt 35,66%); khi sử dụng biến độc lập trễ 1 năm, hệ số PTSH đạt 0,022 (p < 0,01); và khi sử dụng sai phân các biến liên tục, hệ số PTSH vẫn duy trì giá trị dương 0,023 (p < 0,05).

Thảo luận kết quả

Dữ liệu phân tích thực nghiệm có thể được hệ thống hóa trực quan thông qua đồ thị phân tán thể hiện mối quan hệ tuyến tính đồng biến giữa mức độ phân tán sở hữu và hệ số CAR, kết hợp cùng bảng ma trận tổng hợp hệ số hồi quy qua các kiểm định độ bền vững để minh chứng cho tính ổn định của mô hình.

Về nguyên nhân kinh tế, tại một thị trường mới nổi như Việt Nam, khung khổ pháp lý và năng lực giám sát bên ngoài của thị trường tài chính đang trong quá trình hoàn thiện. Cơ chế quản trị nội bộ tại các ngân hàng có sở hữu tập trung cao độ thường dễ bị vô hiệu hóa trước sức ép của các cổ đông lớn, dẫn đến việc giải ngân các khoản vay dưới chuẩn hoặc tập trung rủi ro vào các doanh nghiệp liên kết, làm xói mòn vốn chủ sở hữu khi rủi ro tín dụng phát sinh. Ngược lại, khi cấu trúc sở hữu được phân tán cho nhiều nhà đầu tư và tổ chức độc lập, sự kiềm chế và đối trọng giữa các nhóm cổ đông sẽ phát huy tối đa hiệu lực. Không một cổ đông đơn lẻ nào có thể tự ý định đoạt các quyết sách kinh doanh mạo hiểm. Cơ chế giám sát đa phương này thúc đẩy ban điều hành tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn thanh khoản, giảm thiểu nguy cơ nợ xấu và chủ động gia tăng đệm vốn phòng ngừa rủi ro.

So sánh với các công bố quốc tế, kết quả này hoàn toàn tương đồng với phát hiện của Dong cùng cộng sự (2014) tại thị trường Trung Quốc và nghiên cứu của Võ Xuân Vinh cùng Mai Xuân Đức (2020) tại Việt Nam về tính ổn định ngân hàng. Sự khác biệt giữa kết quả nghiên cứu tại Việt Nam so với các nghiên cứu tại châu Âu của Shehzad cùng cộng sự (2010) hay Klein cùng cộng sự (2021) đã tái khẳng định luận điểm khoa học: tác động của cơ cấu sở hữu lên mức độ an toàn vốn phụ thuộc mật thiết vào đặc điểm môi trường thể chế và mức độ hoàn thiện của hệ thống pháp luật tại từng quốc gia.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng định lượng thu được, luận văn đưa ra hệ thống 4 nhóm giải pháp cụ thể nhằm tối ưu hóa cơ cấu sở hữu và nâng cao năng lực an toàn vốn:

• Hoàn thiện thể chế kiểm soát sở hữu và ngăn chặn sở hữu chéo: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần duy trì thực thi nghiêm ngặt trần tỷ lệ sở hữu tối đa (5% đối với cổ đông cá nhân và 15% đối với cổ đông tổ chức theo Luật các Tổ chức tín dụng), đồng thời tăng cường thanh tra giám sát các nhóm cổ đông có liên quan. Mục tiêu đặt ra là kiểm soát và kéo giảm tỷ lệ sở hữu chéo phức tạp trong hệ thống về mức dưới 1% tổng vốn điều lệ trong giai đoạn 2023 - 2025 nhằm triệt tiêu hoàn toàn tình trạng thao túng tín dụng sân sau.
• Đẩy mạnh đa dạng hóa cơ cấu cổ đông qua việc thu hút vốn ngoại: Hội đồng quản trị các ngân hàng thương mại cổ phần cần chủ động xây dựng phương án phát hành cổ phần cho các nhà đầu tư chiến lược nước ngoài, phấn đấu tận dụng tối đa room ngoại cho phép lên mức 30% vốn điều lệ trong lộ trình 2 đến 3 năm tới. Việc này trực tiếp nâng chỉ số phân tán sở hữu từ mức trung bình 0,326 lên trên ngưỡng 0,500, bổ sung nguồn vốn cấp 1 chất lượng cao và tạo động lực đưa CAR toàn hệ thống vượt mức 12,5%.
• Tối ưu hóa danh mục tài sản có trọng số rủi ro: Ban điều hành các NHTM cần thực hiện tái cấu trúc danh mục cho vay, kiểm soát chặt chẽ quy mô tăng trưởng tín dụng tại các phân khúc tiềm ẩn rủi ro cao như bất động sản và trái phiếu doanh nghiệp, giảm tỷ trọng cho vay bất động sản xuống dưới mức 12% tổng dư nợ trước năm 2025. Thay vào đó, ngân hàng nên chuyển dịch mạnh mẽ sang mảng bán lẻ và tài trợ chuỗi cung ứng doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) để hạ thấp hệ số rủi ro tài sản bình quân.
• Chuẩn hóa hệ thống quản trị rủi ro nội bộ theo lộ trình Basel II nâng cao và Basel III: Các ngân hàng thương mại quy mô lớn, bao gồm các tổ chức đang thực hiện lộ trình cổ phần hóa như Agribank, cần áp dụng đầy đủ 3 trụ cột của Thông tư 41/2016/TT-NHNN và Thông tư 13/2018/TT-NHNN. Các ngân hàng cần xây dựng hệ thống đánh giá mức độ đủ vốn nội bộ (ICAAP), đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ CAR ổn định từ 10,0% đến 11,5% liên tục trong giai đoạn 2023 - 2026.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Cơ quan quản lý Nhà nước (Ngân hàng Nhà nước, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước): Khai thác các phát hiện định lượng với 93 quan sát thực nghiệm để xây dựng chính sách quản lý cổ đông lớn, hoàn thiện hành lang pháp lý về sở hữu ngân hàng và thiết kế các chỉ tiêu thanh tra an toàn vốn theo chuẩn mực Basel.
• Hội đồng quản trị và Ban điều hành các NHTM cổ phần: Ứng dụng mô hình để đánh giá thực trạng cấu trúc cổ đông nội bộ, xây dựng kế hoạch tăng vốn điều lệ, phát hành cổ phiếu cho cổ đông chiến lược và tối ưu hóa hệ số CAR vượt mức sàn 8,0%.
• Nhà đầu tư tổ chức và chuyên viên phân tích tài chính: Sử dụng biến số phân tán sở hữu và chỉ số HHI như một tiêu chí định lượng quan trọng trong mô hình đánh giá chất lượng quản trị công ty, nhận diện rủi ro tiềm ẩn và định giá cổ phiếu của các ngân hàng thương mại niêm yết.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng và Quản trị Kinh doanh: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu dữ liệu bảng nâng cao (FEM, FGLS), khung lý thuyết đại diện và các bài toán kiểm định độ bền vững kinh tế lượng.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ an toàn vốn CAR tối thiểu của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam hiện nay được quy định như thế nào? Theo quy định tại Thông tư 41/2016/TT-NHNN áp dụng theo chuẩn mực Basel II, các ngân hàng thương mại phải duy trì tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu là 8,0%. Trước đó, tỷ lệ này được quy định ở mức 9,0% theo Thông tư 13/2010/TT-NHNN. Kết quả thống kê từ mẫu nghiên cứu 13 ngân hàng niêm yết cho thấy tỷ lệ CAR trung bình thực tế đạt 11,8%, đảm bảo biên an toàn vốn tương đối vững chắc.

Chỉ số đo lường mức độ phân tán sở hữu PTSH được tính toán cụ thể bằng công thức nào? Chỉ số PTSH được xác định dựa trên phương pháp của Dong cùng cộng sự (2014), bằng cách lấy 1 trừ đi tổng bình phương tỷ lệ sở hữu của các cổ đông lớn nắm giữ từ 5% cổ phần trở lên (tương đương 1 trừ chỉ số HHI nhóm cổ đông lớn). Giá trị PTSH nằm trong khoảng từ 0 đến 1; giá trị càng gần 1 phản ánh mức độ phân tán quyền sở hữu càng cao. Giá trị trung bình của biến PTSH trong nghiên cứu đạt 0,326.

Tại sao sự phân tán trong sở hữu lại có tác động tích cực đến tỷ lệ an toàn vốn tại các NHTM Việt Nam? Trong môi trường thể chế tài chính đang phát triển, sở hữu tập trung dễ dẫn đến hiện tượng lạm quyền và cấp tín dụng cho các dự án sân sau rủi ro như bài học nợ xấu 72,25% tại OceanBank. Sở hữu phân tán tạo nên cơ chế kiểm soát và cân bằng quyền lực giữa các nhóm cổ đông độc lập, giúp hạn chế rủi ro thao túng, giảm tỷ lệ nợ xấu và nâng tỷ lệ CAR tăng thêm 1,15% khi PTSH tăng 1 độ lệch chuẩn.

Quy mô tài sản có mối quan hệ như thế nào đối với tỷ lệ an toàn vốn của ngân hàng? Mô hình hồi quy FEM chỉ ra rằng quy mô tài sản (TAISAN) có mối tương quan nghịch chiều có ý nghĩa thống kê ở mức 5% với CAR (hệ số -0,039). Điều này chứng minh các ngân hàng quy mô lớn thường đẩy mạnh tăng trưởng tài sản sinh lời nhanh hơn tốc độ tích lũy vốn tự có, dẫn đến tổng tài sản có trọng số rủi ro mở rộng nhanh và làm suy giảm tỷ lệ CAR so với các ngân hàng quy mô nhỏ.

Nghiên cứu mang lại hàm ý gì đối với tiến trình cổ phần hóa của các ngân hàng quốc doanh như Agribank? Đối với Agribank, một tổ chức tín dụng có quy mô tài sản vượt 1,5 triệu tỉ đồng nhưng vốn chủ sở hữu còn hạn chế, kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng việc cổ phần hóa và phân tán sở hữu thông qua bán vốn cho cổ đông chiến lược nước ngoài là giải pháp then chốt. Việc giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước xuống mức hợp lý sẽ giúp gia tăng nguồn vốn cấp 1 và thiết lập hệ thống quản trị rủi ro chuẩn mực, đảm bảo CAR đạt trên 10%.

Kết luận

• Luận văn đã kiểm định thành công tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê ở mức 1% của sự phân tán sở hữu lên tỷ lệ an toàn vốn CAR của 13 NHTM cổ phần niêm yết tại Việt Nam giai đoạn 2010 - 2019.
• Kết quả định lượng khẳng định khi mức độ phân tán sở hữu tăng thêm 0,310 đơn vị, tỷ lệ CAR của ngân hàng sẽ được cải thiện tương ứng 1,15%, đóng góp gần 10% vào giá trị an toàn vốn trung bình toàn ngành.
• Nghiên cứu xác nhận mối quan hệ ngược chiều giữa quy mô tài sản và tỷ lệ CAR (hệ số âm -0,039), cảnh báo các ngân hàng lớn cần cẩn trọng kiểm soát tốc độ tăng trưởng tài sản rủi ro.
• Hệ thống kiểm định độ bền vững thông qua 4 mô hình kinh tế lượng độc lập (FGLS, biến trễ CAR, biến trễ độc lập, sai phân bậc một) đã chứng minh độ tin cậy và tính nhất quán cao của các kết luận khoa học.
• Đề tài cung cấp lộ trình giải pháp khả thi giai đoạn 2023 - 2026 cho cơ quan quản lý và các ngân hàng thương mại trong việc kiểm soát sở hữu chéo, mở rộng thu hút dòng vốn ngoại và thực thi chuẩn mực Basel II.

Công trình là tài liệu học thuật và thực tiễn có giá trị cao, góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận về cấu trúc sở hữu trong ngành ngân hàng Việt Nam. Các nhà quản trị và nhà nghiên cứu quan tâm có thể tiếp cận toàn văn luận văn để tham khảo chi tiết phương pháp luận, bộ dữ liệu 93 quan sát và hệ thống mô hình kinh tế lượng phục vụ công tác quản trị và nghiên cứu chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu và Chương 6 Kết luận, nội dung chính. luận văn bao gồm các chương: Chuong2: Cơsởlý luận Chuong 3: Phương pháp và dữ liệu nghiên cứu Chương4: Kết quả nghiên cứu Chương 5: Thảo luận, đề xuất và kiến nghị 1. Tống quan tài liệu nghiên cứu 1. Các nghiên cứu quốc tế Các nghiên cứu quốc tế được sử dụng trong cơ sở lý thuyết của luận văn này bao gồm: — Abusharba, M.

Determinants of Capital Adequacy Ratio (CAR) in Indonesian Islamic Commercial Banks. Global Review of Accounting and Finance, 4(1), 159-170. Nghiên cứu này xem xét các nhân tố ảnh hưởng đến CAR của các NHTM hồi giáo ở Indonesia. The Determinants of Bank Capital Ratios in a Developing Economy.

Asia-Pacific Financial Markets, 15(3-4), 255-272. Nghién ctru nay xem xét các nhân tố ảnh hưởng đến CAR của các NHTM ở một nước đang phát triển, Malaysia. The Determinants of Banks’ Capital Adequacy Ratio: Some Evidence from South Eastern European Countries. Journal of Economics and Behavioral Studies, 7(1), 79-88.

Nghiên cứu này xem xét các nhân tố ảnh hưởng đến CAR của các NHTM ở các nước Đông Nam châu Âu. An Empirical Analysis of Capital Adequacy in the Indian Private Sector Banks. American Journal of Research Communication, 2(11), 28-42. Nghiên cứu này phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến CAR của các NHTM tư nhân ở Ấn độ.

Ownership, Control, and Pyramids in Spanish Commercial Banks. Journal of Banking & Finance, 35(6), 1464-1476. Nghiên cứu này xem xét ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu đến hoạt động của các NHTM tại Tây Ban Nha. The Influential Factors on Capital Adequacy Ratio in Iranian Banks.

International Journal of Economics and Finance, 1I(6), 108-116. Nghiên cứu này phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến CAR của các NHTM tư nhân ở Tran. Government Intervention, Bank Ownership and Risk- Taking during the Indonesian Financial Crisis. Pacific-Basin Finance Journal, 30, 114-131.

Nghién ciru nay xem xét cấu trúc chủ sở hữu và hành vi theo đuôi rủi ro của các ngân hàng Indonesia, đặc biệt trong thời kỳ khủng hoảng tài chính Admati, A. Large Shareholder Activism, Risk Sharing, and Financial Market Equilibrium. Journal of Political Economy, 102(6), 1097-1130. Nghiên cứu này xem xét ảnh hưởng của các cổ đông lớn đến rủi ro hoạt động của các doanh nghiệp.

Ownership Concentration and Bank Profitability in China. Nghién ciru nay cho thay sự phân tán trong sở hữu có ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng sinh lời của các ngân hàng ở Trung Quốc. Ownership Structure and Risk in Publicly Held and Privately Owned Banks. Journal of Banking & Finance, 35(5), 1327-1340.

Nghiên cứu này xem xét ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu đến rủi ro hoạt động của các NHTM niêm yết và không niêm yết. Ownership Dispersion and Bank Performance: Evidence from China. Finance Research Letters, 22, 49-52. Nghiên cứu này phân tích ảnh hưởng của sự phân tán trong sở hữu đến mức độ sinh lời của các NHTM ở Trung Quốc.

The Modern Corporation and Private Property. New York: MacMillan. Cuốn sách này liên quan đến ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu đến hoạt động của doanh nghiệp. Large Shareholders, Monitoring, and the Value of the Firm.

The Quarterly Journal of Economics, 112(3), 693-728. Nghién citu nay phan tích ảnh hưởng của các cô đông lớn và khả năng giám sát đến giá trị của doanh nghiệp. Determinants of Capital Adequacy Ratio in Turkish Banks: A Panel Data Analysis. African Journal of Business Management, 5(27).

Nghién citu nay phan tich các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ lệ an toàn vốn của các NHTM tư nhân ở Thổ Nhĩ Kỳ sử dụng dữ liệu bảng. The Effect of Bank Ownership Concentration on Capital Adequacy, Liquidity, and Capital Stability. Journal of Financial Services Research, 45(2), 219-240. Nghiên cứu này phân tích các nhân 10 tố ảnh hưởng đến CAR, tính thanh khoản và sự ồn định nguồn vốn của các NHTM tư nhân ở một số nước châu Á.

The Effect of Bank Ownership Concentration on Capital Adequacy and Liquidity. Management Science Letters, 5(8), 715-720. Nghiên cứu này xem xét ảnh hưởng của việc tập trung sở hữu ngân hàng đến an toàn vốn và khả năng thanh khoản. Inside the Crisis: An Empirical Analysis of Banking Systems in Distress.

Journal of International Money and Finance, 25(5), 702-718. Nghiên cứu này phân tích các yếu hoạt động của ngân hàng trong thời kỳ khủng hoảng. Are Banks Too Bịg To Fail or Too Big To Save? International Evidence from Equity Prices and CDS Spreads. Journal of Banking & Finance, 37(3), 875-894.

Nghién ctu nay xem xét anh huéng ciia quy m6 NHTM dén rai ro hoat động thông qua sự nghiên cứu về giá cổ phiếu và giá CDS của các NHTM. Đong, Y„ Meng, C„ Finh, M. Ownership Structure and Risk-Taking: Comparative Evidence from Private and ‘State-Controlled Banks In China. International Review of Financial Analysis, 36, 120-130.

Nghiên cứu này xem xét mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu, bao gồm sự phân tán trong sở hữu và sở hữu của nhà nước, sở hữu nước ngoài đến hành vi chấp nhận rủi ro của các NHTM ở Trung Quốc. Determinants of Capital Adequacy Ratio: An Empirical Study on Egyptian Banks. Corporate Ownership & Control, 13(1), 806-816. Nghiên cứu này phân tích các nhân tô ảnh hưởng đến CAR của các NHTM ở Ai cập.

& Robles-Fernández, M. Risk-Taking Behaviour and Ownership in the Banking Industry: The Spanish Evidence. Journal of Economics and Business, 60(4), 332-354. Nghiên cứu này phân tích các đặc điểm của cấu trúc sở hữu ảnh hưởng.

đến hành vi chấp nhận rủi ro của các NHTM ở Tây Ban Nha. Multiple Large Shareholders in Corporate Governance. Nghién ctru nay xem xét anh hưởng của sự có mặt của nhiều cổ đông lớn có ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp như thế nào. Sharing of control as a corporate governance mechanism.

PIER working paper, 01-029. Nghién citu này phân tích sự chia sẽ trong sở hữu như là một cơ chế quản trị doanh nghiệp. Bank Ownership Concentration, Board of Directors and Loan Portfolios’ Quality: Evidence from the Tunisian Banking Sector. International Journal of Business Performance Management, 21(3), 329-345.

Nghiên cứu này xem xét tác động của cơ chế quản trị của các ngân hàng về cơ cầu sở hữu, quy mô và thành phần hội đồng quản trị đối với chất lượng tín dụng ở các ngân hàng ở Tunisia. Ownership, Regulation and Bank Risk-Taking: Evidence from the Middle East and North Africa (MENA) Region. Nghiên cứu này điều tra ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu và môi trường pháp luật đến hành vi chap nhận rủi ro của các NHTM ở các nước Trung Đông và Bắc Phi (MENA). Ownership Strueture, Risk and Performance in the European Banking Industry.

Journal of Banking & Finance, 31(7), 2127-2149. Nghiên cứu này điều tra ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu đến hành vi chấp nhận rủi ro của các NHTM châu Âu. The Impacts of Bank-Specific and Macroeconomic Variables on the Capital Adequacy Ratio: Evidence from Islamic Banks. Applied Economics Letters, 25(7), 477-481.

Nghiên cứu này xem xét các yếu tố đặc điểm của ngân hàng của như các yếu tố vĩ mô có ảnh hưởng đến CAR của các ngân hàng Hồi giáo. Bank Ownership and Capital Buffers: How Internal Control is Affected by External Governance. Journal of Financial Stability, 54, 190857. Nghiên cứu này tập trung xem xét mối quan hệ giữa sự tập trung trong quyền sở hữu và mức độ an toàn vốn của các NHTM Klepezarek, E.

Determinants of European Banks’ Capital Adequacy. Comparative Economic Research, 18(4), 81-98. Nghién cứu này phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến CAR của các NHTM ở châu Âu La Porta, R., Lopez-de-Silanes, F. Corporate Ownership around the World.

The Journal of Finance, 54(2), 471- 13 $17. Nghiên cứu này phân tích về cấu trúc sở hữu các doanh nghiệp. trên toàn cầu. What Determines Capital Adequacy in the Banking System of Kingdom of Saudi Arabia? A Panel Data Analysis on Tadawul Banks.

Journal of Applied Finance & Banking, 4(5), 27-43. Nghiên cứu này phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến CAR. của các NHTM Tadawul ở Vương Quốc Ả rập Saudi — Shehzad, C. The Impact of Bank Ownership Concentration on Impaired Loans and Capital Adequacy.

Journal of Banking & Finance, 34(2), 399-408. Nghiên cứu này phân tích ảnh hưởng của sự tập trung trong sở hữu các NHTM đến tỷ lệ nợ xấu và CAR. Large Shareholders and Corporate Control. Journal of Political Economy, 94(3), 461-488.

Nghién ctu nay xem xét ảnh hưởng của các cổ đông lớn đến sự kiểm soát hoạt động của các doanh nghiệp. A Survey of Corporate Governance. The Journal of Finance, 52(2), 737-783. Nghién citu nay khao sat các khía cạnh của việc quản trị doanh nghiệp — Wall, L.

Regulation of Banks’ Equity. Economic Review — Federal Reserve Bank of Atlanta. Bao cdo nay phan tich cc quy dinh của Ngân hàng trung ương về vốn chủ sở hữu của NHTM. Các nghiên cứu cho bối cảnh Việt Nam Các nghiên cứu cho bối cảnh Việt Nam được sử dụng trong cơ sở lý thuyết của luận văn này bao gồm: 14 — Lê Đạt Chí & Trần Hoài Nam (2017).

Tập trung quyền sở hữu, tính độc lập của ban quản trị và hành vi chấp nhận rủi ro: Bằng chứng tại Việt Nam. Tạp chí Phát triển kinh tế, 28(5), 4-31. Nghiên cứu này xem xét tác động của sự tập trung quyền sở hữu và tính độc lập của ban quản trị lên hành vi chấp nhận rủi ro của các công ty niêm yết tại Việt Nam giai đoạn 2008-2015. Kết quả xác nhận tầm quan trọng của 2 cơ chế quản trị doanh nghiệp đặc thù, bao gồm: Cấu trúc sở hữu và cơ cấu.

ban quản trị trong mối liên hệ với đặc tính rủi ro của các quyết định doanh nghiệp Việt Nam. — Lê Đạt Chi, Trần Hoài Nam & Đỉnh Hạ Vân (2019). Tập trung quyền sở hữu, thanh khoản và định giá doanh nghiệp trong thị trường vốn cỗ phần Việt Nam. Tạp chí Nghiên cứu Tài chính- Marketing, 53, 44-57.

Nghiên cứu này xem xét ảnh hưởng của sự tập trung quyền sở hữu và tính thanh khoản đến giá trị định giá doanh nghiệp đối với trường hợp các công ty niêm yết trên thị trường vốn cỗ phần Việt Nam giai đoạn 2008 -2015. Các tác giả tìm thấy bằng chứng. cho thấy tập trung quyền sở hữu đóng vai trò như một cơ chế quản trị hiệu quả làm tăng giá trị doanh nghiệp. — Đào Thị Thanh Bình & Nguyễn Kiều Anh (2020).

Bank Capital Adequacy Ratio and Bank Performance in Vietnam: A Simultaneous Equations Framework. The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 7(6), 39-46. Nghiên cứu này nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến CAR và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn từ 2010 đến 2017. Kết quả cho thấy tỷ lệ an toàn vốn của các ngân hàng có mối quan hệ có ý nghĩa thống kê với tăng trưởng tín dụng, tăng trưởng GDP, tỷ lệ vón chủ sở hữu trên tiền gửi và tỷ lệ chỉ phí trên thu nhập.

15 — Phạm Phát Tiến & Nguyễn Thị Kiều Ny (2019). Nhân tố ảnh hưởng đến tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu của các ngân hàng thương mại ở Việt Nam. Tap chi Khoa hoc Đại học Cần Thơ, 55, 78-84. Nghiên cứu này xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến CAR của các ngân hàng thương mại Việt Nam.