Chương 1: Khái quát về biến đổi khí hậu. Nội dung chương này làm rõ khái niệm và nguyên nhân của tinh trạng van đề biến đổi khí hậu, đồng thời nêu lên thực trạng vấn đề biến đổi khí hậu thé giới. Chương 2: Tác động chủ yéu của van đề biến đổi khí hậu đối với Quan hệ quốc tế. Chương 2 phân tích những tác động của vấn đề biến đổi khí hậu đối với xung đột quốc tế cũng như hợp tác quốc tế.
Chương 3: Thuận lợi, khó khăn và triển vọng trong hợp tác quốc tế nhằm giải quyết van đề biến đổi khí hậu. Chương này đề cập tới những thuận lợi, khó khăn trong hợp tác quốc tế giải quyết van đề biến đổi khí hậu. Qua đó chúng tôi cũng đưa ra nhận định về triển vọng hợp tác trong tương lai. CHUONG 1: KHÁI QUÁT VE VAN DE BIEN DOI KHÍ HẬU 1.
Khai niệm và nguyên nhân của tình trang van đề biến đổi khí hậu 1. Khải niệm Sự xuống cấp của môi trường đã từ lâu trở thành vấn đề toàn cầu gây ra những hậu quả vô cùng nghiêm trọng cho nhân loại. Biến đổi khí hậu đang là hiện tượng nguy hiểm nhất nằm trong các van đề về môi trường. Chính biến đổi khí hậu tác động lên các van đề khác trong môi trường và làm tăng nhiệt độ trái đất, đe dọa an ninh con người trên toàn thế giới.
Gần đây, khái nệm biến đôi khí hậu được nhắc đến với tần suất lớn trên hầu hết các phương tiện truyền thông đại chúng và đã tác động mạnh mẽ tới nhận thức của con người khắp nơi trên thế gidi. Nói đến biến đổi khí hậu, không thé không nhắc đến sự gia tăng của van dé biến đổi khí quyền nói chung. Trong hệ thống khí hậu thì khí quyền đóng vai trò chủ yếu tới việc điều chỉnh khí hậu thời tiết. Khí quyên được hiểu một cách phổ biến là không khí và đó là một hỗn hợp khí, chủ yếu là oxygen và nitrogen, nằm bao quanh Trái đất.
Ngắn gon hơn, có định nghĩa cho rằng khí quyên là các lớp hay vùng khí nam trên bề mặt trái đất [18, tr. Khí quyền CÓ vai tro song còn đối với su tồn tại của nhân loại. Trước hết, khí quyền có chứa oxygen và là nguồn tao nước ngọt — những yếu tố không thé thiếu đối với sự sống của muôn loài [18, 23]. Khí quyên cũng là yếu tố tác động trực tiếp tới trạng thái của thời tiết.
Khí quyên cho phép ánh sáng và nhiệt lượng của Mặt Trời tới Trái Dat [1s, tr. Nhiệt độ của trái đất âm lên được là nhờ kha năng truyền nhiệt và giữ nhiệt của khí quyên. Nhờ được giữ 4m mà sự sống được duy trì ở trái đất. Đây chính là khả năng khác biệt của trái đất so với các hành tinh khác trong hệ Mặt Trời.
Nếu không có bầu khí quyền, thì nhiệt độ của Trái Đất chi còn -73°C va không có sự sống. Tương tự, nhiệt độ của Sao Kim là 500°C vì không có một sự điều chỉnh giống như bầu khí quyền ở Trái Đất. Như vậy, bầu khí quyền giữ cho nhiệt độ Trái Đất không quá lạnh và cũng không quá nóng, dam bao cho sự sống tôn tại trên Trái Đất. Ngoài ra, khí quyền cũng giúp hạn chế nhiều tác động có hại từ bên ngoài.
Là lớp ngăn giữa vũ trụ và Trái Đất, khí quyền che chắn cho Trái Dat khỏi tác hại của tia cực tím phát ra từ Mặt Trời [18, tr. Hiện nay, sự biến đổi của khí quyên đang không ngừng gia tăng. Sự suy giảm tầng ozone chính là một hiện tượng liên quan tới biến đổi khí quyên. Sự suy giảm này thé hiện qua quá trình mỏng dần rồi xuất hiện lỗ thủng.
Hiện tượng lỗ thủng tang ozone đã gây kinh hoàng cho giới khoa học và là dau hiệu cảnh báo lớn cho toàn nhân loại về nguy cơ sự sống trên trái đất bị hủy hoại bởi tác động của các tia cực tím có hại. Chính tầng ozone là tắm lá chắn bảo vệ cho mọi sinh vật trên trái đất khỏi bị chết hoặc bị thương bởi các tia độc hại từ bức xạ mặt trời. Nguyên nhân của hiện tượng suy giảm tầng ozone là do việc chế tạo và sử dụng chat CFC (clo-florua-cacbon) trong công nghiệp. Trong quá trình sản xuất, CFC đi vào không trung và tạo ra “clo tự do” trực tiếp phá hủy tang ozone.
Sau khi lỗ thủng tầng ozone lần đầu tiên được phát hiện ở Nam cực, nhân loại đã có những hành động nhằm cứu vãn vấn đề. Cuộc đàm phán quốc tế tại Montréal năm 1987 đã đạt tới hiệp ước quốc tế nhằm giảm bớt sản lượng chất CFC; Thỏa thuận London năm 1990 và Copenhagen năm 1992 về việc tiến tới hoàn toàn chấm dứt việc sản xuất chất CFC và các chất hủy hoại tầng ôzôn khác; Từ năm 1995, Liên Hợp Quốc lấy ngày 16-9 hàng năm là ngày quốc tế bảo vệ tầng ôzôn. Tuy nhiên, trên thực tế thì mức “clo tự do” vẫn tiếp tục tăng cao hơn so với dự tính, do đó việc khôi phục tầng ozone bình lưu vẫn là một tiến trình lâu dai đòi hỏi nhiều nỗ lực của các quốc gia trên thé giới. Sự biến đổi của khí quyền thực sự đã trở thành mối quan tâm hàng đầu khi khí hậu Trái Đất có những diễn biến bất thường.
Ngày nay, sự biến đổi của khí quyền gia tăng nhanh chóng, trong đó có biến đôi khí hậu. Vậy biến đổi khí hậu là gì? Có khái niệm cho rằng biến đổi khí hậu là sự biến đổi trạng thái của khí hậu so với trung bình và/hoặc dao động của khí hậu duy trì trong một khoảng thời gian dài, thường là vài thập kỷ hoặc dài hơn. Biến doi khí hậu có thể là do các quá trình tự nhiên bên trong hoặc các tác động bên ngoài, hoặc do hoạt động của con người làm thay đổi thành phan của khí quyển hay trong khai thác sử dụng đất [30]. Một khái niệm khác cũng được sử dụng rất phô biến, cho rằng biến đổi khí hậu là sự thay đổi của hệ thong khí hậu bao gồm cả khí quyền, sinh quyển, địa quyển, thủy quyển bởi các nguyên nhân tự nhiên (động đất, núi lửa, hoạt động cua các hành tinh, các tia vũ trụ,.
) và nhân tạo (hoạt động san xuất và tiêu dùng của con người [15]. Biểu hiện của biến đôi khí hậu chính là sự nóng lên của trái đất hay còn gọi là hiệu ứng nhà kính (Greenhouse effect). Khí quyên vốn đóng vai trò chủ yếu trong việc điều chỉnh nhiệt độ của trái đất. Khả năng truyền nhiệt và giữ nhiệt của bầu khí quyền tương tự như tắm kính mà ánh sáng xuyên qua nhưng nhiệt được giữ lại [18, tr.
Khả năng nay tồn tại nhờ vào vai trò của CO2 và hơi nước có trong khí quyền. Tuy nhiên, lượng khí CO2 và một số khí khác ngày một tăng lên trong khí quyền khiến cho khả năng truyền và giữ nhiệt của khí quyền cũng tăng theo, kết quả là nhiệt độ trái đất bị nóng lên. Do chính là hiệu ứng nha kính. Trên thực tế, các nghiên cứu khoa học cho thấy nhiệt độ trung bình của trái đất đang gia tăng không ngừng.
Con người cũng cảm nhận được hiện tượng mùa hè nắng nóng gay gắt hơn so với trước đây. Như vậy, khí hậu Trái Đất đang và sẽ tiếp tục nóng lên. Van dé là con người phải làm gì để giảm thiểu khả năng này và tìm cách thích ứng với tình hình đang ngày một bi dat. Bên cạnh sự nóng lên của trái đất, biểu hiện khác của biến đổi khí hau, đó là hiện tượng thiên tai như bão, lũ lụt, hạn hán,.
cũng đang xảy ra tram trong ở nhiều nơi trên thế giới. Khi trái đất nóng lên, băng sẽ tan nhanh chóng khiến nước biển dâng và đe dọa cuộc sống của con người cũng như sự sống của các sinh vật khác trên thế giới. Đông Nam Á là một trong những khu vực chịu nhiều tác động xấu từ van đề biến đổi khí hậu. Philippines là nước điển hình phải hứng chịu nhiều trận bão đồ từ Thái Bình Dương với nhiều hậu quả nghiêm trọng.
Indonesia là quốc gia bị tác động nặng nề từ các đợt sóng thần. Việt Nam những năm gan đây cũng phải đối mặt với sự thay đôi theo hướng ngày càng xấu đi của khí hậu. Nhiệt độ gia tăng khiến năng nóng gay gắt kéo dai ở nhiều vùng trong cả nước, gây hạn hán cho một số khu vực trồng trọt và chăn nuôi. Đặc biệt, những năm gần đây bão có cường độ mạnh xuất hiện nhiều hơn ở Việt Nam khiến chính phủ và người dân gặp nhiều khó khăn trong công tác thích ứng và đối phó.
Ở châu Phi và châu Á, nạn hạn hán cũng xảy ra ngày càng phổ biến, điển hình là tại Bangladesh và An Độ. Nhiều người dân ở hai châu lục này bị thiếu nước tram trọng dé phục vu cho sinh hoạt cũng như sản xuất. Ngoài ra, gần đây các nhà khoa học đã tìm hiểu được bản chất vật lý của hiện tượng El Nino cũng có liên quan tới biến đổi khí hậu. Một trong các biểu hiện chính của El Nino là nhiệt độ mặt nước biển tăng lên vài độ C so với trung bình trên một vùng biển rộng lớn vùng cận xích đạo trung tâm Thái Bình Dương kéo theo các thay đổi trên quy mô toàn cầu, và đó là nguyên nhân của nhiều thiên tai bất thường trên thế giới (2, tr60J.
Từ xa xưa trong 10 lịch sử, hiện tượng El Nino đã xảy ra nhiều lần, nhưng con người chưa nhận biết được bản chất của nó. Cho đến những năm gần đây, khi nghiên cứu về sự biến đôi của khí hậu, người ta mới phát hiện ra, một phần tác nhân của El Nino là do sự nóng lên của nhiệt độ trái đất. Như vậy, khi đề cập tới biến đổi khí hậu, van dé đáng lo ngại nhất hiện nay là hiện tượng nóng lên của Trái Đất và các tác hại kéo theo sau đó. Nhiệt độ của Trái Dat đang ngày một nóng dan lên có liên quan trực tiếp tới sự biến đổi của bầu khí quyền.
Khi bầu khí quyền bị tác động và thay đổi, các hiện tượng cực đoan lần lượt bộc lộ, như lỗ thủng tang ozone hay hiện tượng El Nino. Không chỉ vậy, khí hậu thay đôi còn làm xuất hiện hiện tượng tan nhanh băng ở Bắc và Nam cực cũng như các sông băng trên thế giới. Hiện tượng này làm cho mực nước biển dâng khiến mưa, bão lụt, hán hán và hàng loạt các thiên tai với hậu quả vô cùng nghiêm trọng khác liên tiếp xảy ra.