Chương I: Cơ sở mối quan hệ kinh tế Việt Nam - Hàn Quốc. - Chương II: Thực trạng quan hệ kinh tế Việt Nam - Hàn Quốc giai đoạn 2009-2022. - Chương III: Triển vọng và giải pháp. CHUONG I: CƠ SỞ MOI QUAN HỆ KINH TE VIET NAM - HAN QUOC 1.
Các nhân tổ bên ngoài Trải qua 30 năm kê từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao, quan hệ kinh tế Việt Nam - Hàn Quốc chịu tác động và chỉ phối bởi nhiều nhân tố trong và ngoài nước. Điều này là hiển nhiên khi mối quan hệ này được đặt trong quỹ đạo của xu thế toàn cầu. Có những nhân té tác động tích cực, thúc day quan hệ kinh tế hai bên xích lại gần nhau hơn trong quỹ đạo, lay phát triển kinh tế làm trong điểm phát triển quốc gia. Tuy nhiên, có những nhân tô gây khó khăn, thách thức đến kinh tế của mỗi quốc gia nói riêng, cũng như quan hệ kinh tế hai nước nói chung.
Các nhân tổ toàn cầu Từ đầu những năm 90 của thế kỉ XX, thế giới chứng kiến xu thế toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ ở hầu hết các lĩnh vực. Trong đó, xu thế toàn cầu hóa kinh tế trở thành vai trò chủ đạo trong mối quan hệ quốc tế. Toàn cầu hóa kinh tế khiến các quốc gia liên kết chặt chẽ với nhau, phụ thuộc lẫn nhau trong sự phân công và hợp tác kinh tế. Ké từ khi thay đổi chiến lược phát triển quốc gia, lay phát triển kinh tế làm trọng điểm, Việt Nam và Hàn Quốc không đứng ngoài xu thé đó.
Sự gia tăng ảnh hưởng, phụ thuộc lẫn nhau trở lên rõ nét trong thương mại, đầu tư và có chiều hướng tăng lên mạnh mẽ trong suốt 30 năm qua. Gắn liền với đó là cuộc cách mạng khoa học ngày càng phát triển, nhất là khi Cách mạng khoa học công nghệ 4.0 đang diễn ra với tốc độ nhanh chóng như hiện nay. Cuộc cách mạng nay có tác động mạnh mẽ tới mọi mặt đời sống, kinh tế, xã hội, hoạt động sản xuất, kinh doanh, tổ chức, cá nhân,. Đối với kinh tế đó là những thay đổi về tăng trưởng, việc làm và ban chất công việc.
Nó có vai trò cực kì to lớn trong sự phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam và Hàn Quốc. 10 Cũng trong dòng chảy thời đại, thế giới trải qua nhiều thăng trầm của các cuộc khủng hoảng như khủng hoảng tài chính - kinh tế toàn cầu (2008 - 2009) đã có tác động không nhỏ đến Hàn Quốc và quan hệ kinh tế hai bên. Thời điểm đó kinh tế Hàn Quốc có những biến động dẫn đến sự đầu tư vào Việt Nam bị giảm sút, quy mô được thu hẹp, tốc độ có phần chững lại. Bên cạnh đó là các cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu (2009 đến nay) và các cuộc khủng hoảng khác ở châu Âu như: khủng hoảng khủng bố, khủng hoảng di cư, khủng hoảng hậu Brexit.
Mới đây nhất, thế giới phải trải qua “bóng ma” dịch bệnh COVID- 19, cơn sốt này khiến mọi hoạt động kinh tế bị tê liệt, dé lại nhiều tốn thất trong hoạt động thương mại và đầu tư của các nước trên thé giới. Làm suy giảm giá trị xuất, nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ, kèm theo đó là thu nhập giảm, tiêu dùng giảm và hoạt động xuất, nhập khẩu bị đình tré, nhiều quốc gia nằm trong vòng xoáy suy thoái kinh tế, đứng trước bờ vực khủng hoảng. Một số quốc gia thi hành chính sách kiểm soát dịch bệnh một cách cực đoan đã khiến nhiều tập toàn nước ngoài ngừng sản xuất, đứt chuỗi cung ứng toàn cầu, một số tập đoàn khác chuyền một phần hoạt động sang nước thứ ba. Tiếp đó, các xu hướng tiêu cực, cực đoan đoan thé giới đang nổi lên ở các quốc gia như: Chủ nghĩa bảo hộ, chủ nghĩa dân túy, chủ nghĩa dân tộc, chủ nghĩa đơn phương và có nguy cơ lắn át chủ nghĩa đa phương.
Đặc biệt làn sóng bảo hộ thương mại đã gây ra nhiều rủi ro cho thương mại toàn cầu khi Anh rời Liên minh châu Âu; Hoa Kỳ rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), yêu cầu Canada và Mexico thảo luận lại Hiệp định Thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) và xu hướng tăng cường các biện pháp bảo hộ hàng hóa tại nhiều nước. Bảo hộ leo thang đã và đang gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến trình toàn cầu hóa, giảm tính cạnh tranh lành mạnh trong thương mại toàn cầu, gây thiệt hại đến tăng trưởng kinh tế và có thể khơi mào cho một cuộc chiên tranh thương mại mới. II Không nằm ngoài dự đoán, đến năm 2018, một cuộc Chiến tranh thương mại giữa Bắc Kinh và Washington nổ ra khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đánh thuế 50 tỷ USD đối với hàng hóa Trung Quốc xuất khâu vào Mỹ, dé ngăn chặn những gì họ cho là hành vi thương mại không công bang và hành vi trộm cắp tài sản trí tuệ [Trung tâm WTO và Hội nhập - VCCI, n. Sự leo thang căng thăng giữa hai cường quốc lớn nhất thế giới đã tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế toàn cầu, Việt Nam và Hàn Quốc không nằm ngoài vòng xoáy đó.
Tuy nhiên, cuộc chiến tranh này vừa tác động tiêu cực nhưng vừa có tác động tích cực đối với quan hệ kinh tế Hàn - Việt. Chang hạn như dưới tác động khốc liệt của cuộc chiến thương mại, các nhà máy Samsung ở Trung Quốc đóng cửa hàng loạt: ở Thiên Tân vào cuối năm 2018, nhà máy Huệ Châu (Quảng Đông) vào tháng 9/2019. Đề thay thế, Samsung đã chuyên cơ sở sản xuất điện thoại thông minh của mình sang Việt Nam và Ấn Độ. Trong năm 2022, Tập đoàn Samsung đã chính thức khánh thành Trung tâm Nghiên cứu và phát triển (R&D) tại khu đô thi Tây Hồ Tây, Hà Nội [Hà Thanh, 2022].
Bên cạnh đó, chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga tại Ukraine nỗ ra từ 24/02/2022 cũng đã tác động không nhỏ đến kinh tế toàn cầu. Giá dầu, giá các mặt hàng lương thực đều tăng cao. Lạm phát đang ở mức đỉnh điểm vì gián đoạn chuỗi cung ứng. Chiến dịch này đã trở thành một trong những tác nhân chính cản trở sự phục hồi của nền kinh tế toàn cầu sau khủng hoảng do đại dịch Covid-19 gây ra.
Đã và đang tiếp diễn gây ảnh hưởng đến kinh tế toàn cau. Ngoài ra, dé thúc day quá trình hội nhập, hợp tác kinh tế diễn ra thuận lợi, xu hướng kí kết các hiệp định thương mại song phương ngày cảng nở rộ. Tính đến cuối năm 2020, trên thé giới có 311 FTA đang có hiệu lực, trong đó chỉ riêng giai đoạn 2001 - 2020 đã có 229 FTA mới có hiệu lực [Nguyễn Mạnh Hùng, 2022]. Với xu thé chung của thé giới sẽ là nhân tố thúc đây cho quan hệ kinh tế Việt — Hàn có một FTA song phương.
12 Nhìn chung, tình hình thế giới ngày càng diễn biến phức tạp, bất kề nhân tố nào diễn ra đều có tác động, nó không chỉ đứng ngoài một quốc gia hay một khu vực nào mà bối cảnh thế giới ay luôn kéo các nước vào chung một quỹ đạo. Có những van đề tác động tích cực, thúc đây, tạo điều kiện cho quan hệ kinh té thé giới phát trién, nhưng cũng có những tiêu cực gây ra ma chưa tìm được hồi kết. Các nhân tổ khu vực Song song với bối cảnh của toàn cầu, ở khu vực cũng có những nhân tố diễn ra tác động đến các quốc gia trong cùng khu vực. Cuộc khủng hoảng kinh tế, tài chính châu Á 1997 - 1998 bắt đầu ở Thái Lan sau đó lan nhanh ra các nền kinh tế lân cận, trong đó có Hàn Quốc.
Nhiều tập đoàn Chaebol bị phá sản trong khoảng thời gian ngắn, nợ nước ngoài tăng lên đáng kể, thâm hụt tài khoản vãng lai gia tăng. Bên cạnh đó, cuộc khủng hoảng hạt nhân, tên lửa ở Bán đảo Triều Tiên đã diễn biến nóng bỏng trong suốt cả năm 2017. Những trận cuồng phong quyết liệt của Mỹ - Triều có lúc đã đây tình hình đến sát “miệng hồ chiến tranh.” Những tiến bộ vượt bậc của Bình Nhưỡng trong công nghệ tên lửa đã biến cuộc khủng hoảng hạt nhân Triều Tiên từ một bài toán khó của khu vực thành mối đe dọa hiện hữu đối với cả những quốc gia cách đó nửa vòng Trái Đất. Điều này đã tác động không hề nhỏ đến an ninh, kinh tế đất nước ở phía Nam bán đảo, trong khi Hàn Quốc lại là đồng minh thân cận của Hoa Kì ở Đông Á này.
Ngày nay, sự phát trién mạnh mẽ của Trung Quốc và các nước NIEs đã tạo nên cuộc chạy đua, cạnh tranh trong kinh tế, thương mại giữa các quốc gia. Sự chuyển mình “ngạo nghễ” của Bắc Kinh đã mang lại những cơ hội và thách thức đối với các quốc gia khác trên thế giới. Sự hội nhập của Trung Quốc vào chuôi sản xuât toàn câu giúp nâng cao hiệu quả sản xuât. Tuy nhiên, đã đặt ra 13 thách thức và cạnh tranh mạnh mẽ từ Trung Quốc trong các lĩnh vực dệt may và quan áo đối với thị trường châu A.
Hơn nữa, diễn đàn Hợp tác Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) ra đời và phát triển mạnh mẽ từ năm 1989 với mục tiêu xúc tiến các biện pháp kinh tế, thúc đây thương mại và đầu tư giữa các nền kinh tế. Việc cùng tham gia vào các sự kiện trên và chia sẻ mối quan tâm chung với các van đề trên thế giới về mặt chính trị, kinh tế, an ninh - quân sự đã giúp quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Hàn Quốc được tăng cường tiếp xúc và phát trién. Các nhân tố bên trong Bên cạnh các nhân tố thé giới và khu vực, quan hệ kinh tế giữa hai quốc gia còn bị tác động và chi phối chủ yếu bởi các yếu té bên trong - yếu tố quốc gia. Nhằm dé phân tích một cách toàn diện yếu tố bên trong, tác giả tiễn hành nghiên cứu dưới góc nhìn một cách toàn diện, đa chiều từ bối cảnh đất nước, chính sách ngoại giao, chính sách ngoại giao kinh tế của chủ thể này đối với chủ thê kia, quan điểm, lập trường của nguyên thủ đứng đầu đất nước.
Bởi lẽ, cơ sở cho quan hệ kinh tế giữa hai quốc gia phụ thuộc rất lớn vào chính sách ngoại giao của mỗi nước, quan điểm cởi mở, hội nhập sẽ thúc day quan hệ kinh tế giữa hai chủ thê có chiều hướng phát triển đi lên.