Luận văn thạc sĩ phát triển thị trường cho thuê tài chính ở việt nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát triển thị trường cho thuê tài chính ở việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực kinh tế.

• Tác giả: Phan Thò Yên
• Người hướng dẫn: PGS. TS Sử Đình Thành
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Phát Triển Thị Trường Cho Thuê Tài Chính Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: TP Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN THỊ TRƯỜNG CHO THUÊ TÀI CHÍNH
• 1.1. Sự hình thành và phát triển
• 1.2. Khái niệm và vai trò của Thị trường CTTC
• 1.3. Phân biệt CTTC với các hình thức khác
• 1.4. Đánh giá những ưu điểm và hạn chế của CTTC so với tín dụng NHTM
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CTTC Ở VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN QUA
• 2.1. Thực trạng CTTC tại Việt Nam
• 2.2. Đánh giá nhu cầu CTTC tại Việt Nam
• 2.3. Cung CTTC trên thị trường CTTC Việt Nam
• 2.4. Kết quả hoạt động CTTC tại Việt Nam
• 2.5. Đánh giá thị trường CTTC tại Việt Nam
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NGHIÊN CỨU TÌNH HUỐNG: CÔNG TY CTTC NGÂN HÀNG SÀI GÒN THƯƠNG TÍN
• 3.1. Lý do lựa chọn Công ty CTTC Ngân hàng Sài gòn Thương tín
• 3.2. Giới thiệu về Công ty CTTC Ngân hàng Sài gòn Thương Tín
• 3.3. Phát triển hoạt động CTTC
• 3.4. Tăng trưởng dư nợ thuê và tình hình nợ quá hạn
• 3.5. Cơ cấu dư nợ theo thành phần kinh tế
• 3.6. Các dịch vụ, tiện ích hỗ trợ sản phẩm CTTC tại SBL
• 3.7. Nguồn vốn hoạt động
• 3.8. Kết quả hoạt động kinh doanh
• 3.9. Đánh giá hoạt động CTTC tại SBL
• 3.10. Những bài học kinh nghiệm
• 3.11. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG CTTC TẠI VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚI
• 4.1. Nhóm giải pháp đề xuất đối với các công ty CTTC
• 4.2. Nhóm giải pháp trên phương diện quản lý vĩ mô nền kinh tế
• 4.3. Kết luận chương 4
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC VIẾT TẮT TÊN CÁC CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ

Tóm tắt

I. Tổng quan về thị trường cho thuê tài chính ở Việt Nam

Thị trường cho thuê tài chính (CTTC) ở Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể trong những năm qua. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để phát triển bền vững. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về sự hình thành và phát triển của thị trường CTTC tại Việt Nam, từ đó giúp người đọc hiểu rõ hơn về tiềm năng và cơ hội trong lĩnh vực này.

1.1. Sự hình thành và phát triển của thị trường CTTC

Thị trường CTTC tại Việt Nam bắt đầu hình thành từ những năm 1995, khi Nghị định 64/CP được ban hành. Kể từ đó, hoạt động CTTC đã dần trở thành một kênh tài chính quan trọng cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Sự phát triển này không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn mà còn thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh.

1.2. Vai trò của thị trường CTTC trong nền kinh tế

Thị trường CTTC đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho các doanh nghiệp, giúp họ đầu tư vào máy móc, thiết bị và công nghệ mới. Điều này không chỉ thúc đẩy sản xuất mà còn tạo ra nhiều việc làm và đóng góp vào sự phát triển kinh tế chung của đất nước.

II. Thách thức trong phát triển thị trường cho thuê tài chính ở Việt Nam

Mặc dù thị trường CTTC có nhiều tiềm năng, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức cản trở sự phát triển. Các vấn đề như quy định pháp lý chưa hoàn thiện, sự cạnh tranh từ các hình thức tài chính khác và nhận thức của doanh nghiệp về CTTC còn hạn chế là những yếu tố cần được giải quyết.

2.1. Quy định pháp lý và chính sách hỗ trợ

Các quy định pháp lý liên quan đến hoạt động CTTC vẫn còn nhiều bất cập, gây khó khăn cho các công ty CTTC trong việc triển khai dịch vụ. Cần có những chính sách hỗ trợ rõ ràng hơn từ phía nhà nước để thúc đẩy sự phát triển của thị trường này.

2.2. Nhận thức của doanh nghiệp về CTTC

Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa hiểu rõ về lợi ích của CTTC, dẫn đến việc không tận dụng được nguồn vốn này. Cần có các chương trình tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về CTTC.

III. Phương pháp phát triển thị trường cho thuê tài chính hiệu quả

Để phát triển thị trường CTTC một cách bền vững, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp hiệu quả. Việc đa dạng hóa sản phẩm, cải thiện chất lượng dịch vụ và tăng cường hoạt động marketing là những yếu tố quan trọng.

3.1. Đa dạng hóa sản phẩm cho thuê tài chính

Các công ty CTTC cần phát triển đa dạng hóa sản phẩm để đáp ứng nhu cầu của thị trường. Việc cung cấp các gói dịch vụ linh hoạt sẽ thu hút nhiều khách hàng hơn và tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh.

3.2. Cải thiện chất lượng dịch vụ

Chất lượng dịch vụ là yếu tố quyết định đến sự thành công của các công ty CTTC. Cần đầu tư vào đào tạo nhân lực và cải tiến quy trình phục vụ khách hàng để nâng cao trải nghiệm của khách hàng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về CTTC

Nghiên cứu về thị trường CTTC đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp phát triển có thể mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp và nền kinh tế. Các công ty CTTC cần nắm bắt cơ hội này để phát triển bền vững.

4.1. Kết quả hoạt động của các công ty CTTC

Các công ty CTTC đã ghi nhận sự tăng trưởng đáng kể trong doanh thu và lợi nhuận. Điều này cho thấy nhu cầu về dịch vụ CTTC đang gia tăng và thị trường có nhiều tiềm năng để phát triển.

4.2. Các bài học kinh nghiệm từ thị trường quốc tế

Học hỏi từ các thị trường CTTC phát triển trên thế giới sẽ giúp các công ty CTTC tại Việt Nam có cái nhìn tổng quan hơn về cách thức hoạt động và phát triển. Việc áp dụng các mô hình thành công từ nước ngoài có thể giúp thị trường CTTC Việt Nam phát triển nhanh chóng hơn.

V. Kết luận và tương lai của thị trường cho thuê tài chính ở Việt Nam

Thị trường CTTC ở Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Để phát triển bền vững, cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các công ty CTTC, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước.

5.1. Tương lai của thị trường CTTC

Với sự phát triển của nền kinh tế và nhu cầu đầu tư ngày càng tăng, thị trường CTTC có nhiều triển vọng. Các công ty CTTC cần chủ động nắm bắt cơ hội này để phát triển.

5.2. Đề xuất giải pháp cho sự phát triển bền vững

Cần có các giải pháp đồng bộ từ chính sách đến thực tiễn để thúc đẩy sự phát triển của thị trường CTTC. Việc tạo ra môi trường thuận lợi cho hoạt động CTTC sẽ giúp các doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn vốn và phát triển sản xuất kinh doanh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động cho thuê tài chính (CTTC) đã trở thành một kênh tài trợ vốn trung và dài hạn quan trọng trên thế giới, chiếm tỷ trọng đáng kể trong GDP của nhiều quốc gia phát triển như Mỹ (1,9%), Ý (2%), Đức (2,3%) và Slovakia (4,3%). Tại Việt Nam, CTTC chính thức được triển khai từ năm 1995 theo Nghị định 64/CP, nay là Nghị định 16/CP và 65/CP, nhằm tạo ra một kênh dẫn vốn mới cho các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tuy nhiên, thị phần CTTC tại Việt Nam mới chỉ chiếm khoảng 0,7% GDP, thấp hơn nhiều so với tiềm năng và kỳ vọng của các chuyên gia.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng thị trường CTTC tại Việt Nam, đánh giá các thành tựu và hạn chế, đồng thời đề xuất các giải pháp phát triển thị trường này trong thời gian tới. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động của các công ty CTTC tại Việt Nam, đặc biệt là Công ty CTTC Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín, trong giai đoạn từ năm 1995 đến năm 2007. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để các công ty CTTC nâng cao hiệu quả hoạt động, mở rộng thị phần, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết thị trường vốn: CTTC là một bộ phận của thị trường vốn, cung cấp nguồn tài chính trung và dài hạn thông qua hình thức thuê tài sản.
• Mô hình cho thuê tài chính ba bên: Bao gồm bên cho thuê, bên thuê và nhà cung cấp tài sản, với quyền sở hữu tài sản thuộc bên cho thuê và quyền sử dụng thuộc bên thuê.
• Khái niệm CTTC theo pháp luật Việt Nam và tiêu chuẩn quốc tế: CTTC là hoạt động tín dụng trung và dài hạn thông qua hợp đồng cho thuê tài sản, với các điều kiện về thời hạn thuê, quyền mua lại tài sản và giá trị hợp đồng.
• Khái niệm và phân biệt CTTC với các hình thức khác: So sánh CTTC với cho thuê vận hành và mua trả góp, làm rõ ưu điểm và hạn chế của từng hình thức.
• Các yếu tố cấu thành thị trường CTTC: Chủ thể tham gia (bên cho thuê, bên thuê, nhà cung cấp), hàng hóa trên thị trường, cơ sở định giá và các phương thức giao dịch.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập từ sách báo, tạp chí chuyên ngành, internet, các hội thảo chuyên ngành CTTC, số liệu hoạt động của các công ty CTTC tại Việt Nam, đặc biệt là Công ty CTTC Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín, cùng các văn bản pháp luật liên quan.
• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn các công ty CTTC tiêu biểu hoạt động tại Việt Nam, tập trung phân tích sâu vào Công ty CTTC Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín do có số liệu đầy đủ và hoạt động nổi bật.
• Phương pháp phân tích dữ liệu:
  • Phương pháp so sánh để nhận diện xu hướng biến động và tương quan giữa các công ty CTTC.
  • Phương pháp tỷ lệ để đánh giá sự thay đổi phần trăm trong các chỉ số tài chính và thị phần.
  • Phương pháp chuyên gia thông qua tham khảo ý kiến các chuyên gia trong ngành nhằm củng cố nhận định.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích dữ liệu từ năm 1995 đến năm 2007, giai đoạn hình thành và phát triển ban đầu của thị trường CTTC tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng dư nợ CTTC tại Việt Nam: Từ mức doanh thu 300 tỷ VND năm 1998, đến cuối năm 2006, tổng dư nợ CTTC đạt 8.772 tỷ VND, tăng trưởng 15% so với năm trước. Công ty CTTC Ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn 2 (ALC2) chiếm thị phần lớn nhất với dư nợ khoảng 3.186 tỷ VND.

2. Thị phần CTTC còn nhỏ hẹp: Tỷ trọng CTTC so với tín dụng ngân hàng thương mại chỉ khoảng 1,2%, thấp hơn nhiều so với các nước phát triển (15-20%). Các công ty CTTC nước ngoài và liên doanh có thị phần khiêm tốn, trong khi các công ty thuộc khối ngân hàng nhà nước chiếm ưu thế.

3. Chất lượng dịch vụ CTTC được đánh giá cao: Các công ty CTTC cung cấp dịch vụ tư vấn công nghệ miễn phí, quy trình đơn giản, thuận tiện cho khách hàng. Tuy nhiên, điều kiện thuê và lãi suất có sự khác biệt giữa các công ty, với các công ty có yếu tố nước ngoài thường yêu cầu khắt khe hơn.

4. Kết quả kinh doanh có sự chênh lệch lớn: Tổng lợi nhuận trước thuế năm 2006 đạt khoảng 119 tỷ đồng, trong đó ALC2 chiếm gần 39%. Tỷ lệ nợ quá hạn trung bình thấp, tuy nhiên một số công ty như Kexim có tỷ lệ nợ quá hạn lên đến 15,2% do các khoản trễ hạn ngắn ngày.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tăng trưởng dư nợ CTTC tích cực là do nhu cầu đổi mới công nghệ và mở rộng sản xuất của doanh nghiệp Việt Nam ngày càng lớn, trong khi nguồn vốn tự có hạn chế. CTTC cung cấp giải pháp tài trợ vốn trung và dài hạn với tỷ lệ tài trợ cao (có thể lên đến 95%), không yêu cầu tài sản đảm bảo, phù hợp với doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Tuy nhiên, thị phần CTTC còn nhỏ hẹp do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan. Về khách quan, quy định pháp luật giới hạn danh mục tài sản cho thuê (không cho phép bất động sản), hạn chế huy động vốn dài hạn, và các thủ tục hành chính chưa hoàn thiện gây khó khăn cho hoạt động. Về chủ quan, các công ty CTTC chưa xây dựng chiến lược phát triển dài hạn, công tác quảng bá, marketing còn yếu, sản phẩm chưa đa dạng và phương thức giao dịch chủ yếu vẫn là cho thuê ba bên.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, thị trường CTTC Việt Nam còn nhiều tiềm năng chưa khai thác, đặc biệt trong việc mở rộng danh mục tài sản cho thuê và phát triển các hình thức giao dịch đa dạng hơn. Việc cải thiện hệ thống pháp luật và nâng cao năng lực quản lý của các công ty CTTC sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách này.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng dư nợ CTTC theo năm, bảng so sánh thị phần các công ty CTTC, và biểu đồ phân bổ cơ cấu dư nợ theo loại tài sản thuê.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đa dạng hóa nguồn vốn hoạt động: Các công ty CTTC cần phát hành trái phiếu dài hạn, tận dụng nguồn vốn từ các định chế tài chính nước ngoài, liên doanh liên kết với doanh nghiệp và tổ chức tín dụng để thu hút vốn. Thời gian thực hiện trong 1-3 năm, chủ thể là ban lãnh đạo công ty CTTC và các cơ quan quản lý tài chính.

2. Mở rộng thị trường cho thuê có trọng điểm: Tập trung khai thác các ngành sản xuất có nhu cầu cao về đổi mới công nghệ, đồng thời đa dạng hóa các phương thức tài trợ như cho thuê tài chính hợp tác, mua và cho thuê lại. Thời gian 2 năm, chủ thể là các công ty CTTC và hiệp hội ngành nghề.

3. Đẩy mạnh hoạt động marketing và quảng bá: Xây dựng chiến lược truyền thông bài bản, phát triển website chuyên nghiệp, tổ chức hội thảo, tài trợ chương trình truyền hình để nâng cao nhận thức về CTTC. Thời gian 1 năm, chủ thể là phòng marketing các công ty CTTC và Hiệp hội CTTC Việt Nam.

4. Hoàn thiện quy trình thẩm định và phát triển nguồn nhân lực: Đào tạo chuyên viên tư vấn tài sản, công nghệ, nâng cao năng lực thẩm định dự án thuê nhằm giảm thiểu rủi ro và nâng cao chất lượng dịch vụ. Thời gian liên tục, chủ thể là các công ty CTTC phối hợp với các trường đại học, viện nghiên cứu.

5. Hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách hỗ trợ: Nhà nước cần sửa đổi, bổ sung các nghị định, thông tư liên quan để mở rộng danh mục tài sản được phép cho thuê tài chính, tạo môi trường bình đẳng, thông thoáng về thuế, khấu hao và chế tài xử lý vi phạm hợp đồng. Thời gian 2-3 năm, chủ thể là Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các công ty cho thuê tài chính: Nhận diện thực trạng thị trường, đánh giá điểm mạnh, điểm yếu để xây dựng chiến lược phát triển phù hợp, nâng cao năng lực cạnh tranh.

2. Doanh nghiệp vừa và nhỏ: Hiểu rõ về lợi ích và điều kiện sử dụng dịch vụ CTTC như một kênh tài trợ vốn hiệu quả, đặc biệt khi khó tiếp cận tín dụng ngân hàng.

3. Cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, pháp luật liên quan đến hoạt động CTTC, thúc đẩy phát triển thị trường tài chính trung và dài hạn.

4. Các nhà nghiên cứu, học viên cao học ngành kinh tế tài chính: Tham khảo mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và kết quả thực tiễn về thị trường CTTC tại Việt Nam, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Cho thuê tài chính khác gì so với tín dụng ngân hàng?
   Cho thuê tài chính là hình thức cho vay bằng tài sản, bên cho thuê giữ quyền sở hữu tài sản, bên thuê có quyền sử dụng và trả tiền thuê theo hợp đồng. Tín dụng ngân hàng là cho vay tiền mặt, bên vay nhận tiền và có nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi. CTTC không yêu cầu tài sản đảm bảo riêng biệt, giảm rủi ro cho bên cho thuê.

2. Tại sao thị phần CTTC ở Việt Nam còn nhỏ?
   Nguyên nhân gồm hạn chế về pháp luật (không cho phép cho thuê bất động sản), quy mô vốn nhỏ của các công ty CTTC, thiếu đa dạng sản phẩm, công tác quảng bá yếu và thói quen doanh nghiệp ưu tiên vay ngân hàng hơn.

3. Lợi ích chính của doanh nghiệp khi sử dụng CTTC là gì?
   Doanh nghiệp được tài trợ vốn trung và dài hạn với tỷ lệ tài trợ cao, không cần tài sản đảm bảo, có thể tái cơ cấu nguồn vốn, được tư vấn công nghệ miễn phí và thủ tục đơn giản hơn vay ngân hàng.

4. Các công ty CTTC tại Việt Nam hoạt động theo mô hình nào?
   Phần lớn là công ty con trực thuộc ngân hàng thương mại, hoạt động chủ yếu theo phương thức cho thuê tài chính ba bên, với vốn điều lệ từ 80 đến 200 tỷ đồng, tập trung vào các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

5. Những giải pháp nào giúp phát triển thị trường CTTC tại Việt Nam?
   Đa dạng hóa nguồn vốn, mở rộng danh mục tài sản cho thuê, hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực quản lý và marketing, phát triển nguồn nhân lực chuyên môn và tăng cường vai trò của Hiệp hội CTTC.

Kết luận

• Hoạt động CTTC tại Việt Nam đã có bước phát triển tích cực với dư nợ đạt gần 9.000 tỷ VND năm 2006, nhưng thị phần còn nhỏ so với tiềm năng.
• CTTC là kênh tài trợ vốn trung và dài hạn hiệu quả, đặc biệt phù hợp với doanh nghiệp vừa và nhỏ, giúp đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực sản xuất.
• Hạn chế về pháp luật, quy mô vốn, sản phẩm chưa đa dạng và công tác quảng bá yếu là những rào cản chính cần khắc phục.
• Đề xuất các giải pháp đa dạng hóa nguồn vốn, hoàn thiện chính sách pháp luật, nâng cao năng lực quản lý và phát triển thị trường trọng điểm.
• Tiếp tục nghiên cứu, triển khai các bước phát triển thị trường CTTC trong 3-5 năm tới, đồng thời kêu gọi sự phối hợp chặt chẽ giữa các công ty CTTC, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Hành động ngay hôm nay để khai thác tối đa tiềm năng của thị trường cho thuê tài chính tại Việt Nam, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế quốc gia!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I TỔNG QUAN THỊ TRƯỜNG CHO THUÊ TÀI CHÍNH 1. SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN Mặc dù hiện nay, rất nhiều sách báo, tài liệu ở Việt nam ghi nhận rằng hoạt động Cho thuê tài chính là một trong những công cụ tài chính rất mới. Tuy nhiên, thực tế không phải như vậy. Từ những thời điểm rất xa xưa trong lịch sử phát triển của nhân loại, con người đã sử dụng cho thuê tài chính để phục vụ họat động sản xuất, phục vụ nhu cầu con người mà tiền thân của nó được thể hiện dưới hình thức đơn giản nhất đó là các giao dịch thuê tài sản.

Theo Aristole (năm 384-322 trước công nguyên), khái niệm thuê tài sản đối với người đi thuê là sự cần thiết khách quan của nền sản xuất xã hội “Ý nghĩa của từ “tài sản” nói chung là vấn đề sử dụng nó, chứ không phải vấn đề sở hữu nó. Chính việc sử dụng tài sản mới tạo ra của cải”. Do đó, từ rất xa xưa này, các giao dịch thuê tài sản đã bắt đầu xuất hiện và ngày càng trở nên phổ biến để phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh bấy giờ. Các công cụ sản xuất, nô lệ, ruộng đất, trâu bò, lừa ngựa….

nhàn rỗi đã được các nông dân tự do, các thợ thủ công, các người làm nghề tự do khác thuê để phục vụ nhu cầu của mình. Các giao dịch thuê tài sản này đã phát triển rất nhiều đến mức năm 1700 TCN, đức vua Hamnurabi của triều đại Babilon đã ban hành Bộ văn bản luật để quản lý các giao dịch thuê tài sản. Đến đầu thế kỷ thứ XIX, với những bước tiến nhảy vọt của khoa học kỹ thuật, nền kinh tế hàng hóa đã tạo ra rất nhiều sản phẩm đa dạng. Cùng với sự phát triển của xã hội, nhu cầu và đòi hỏi của con người cũng ngày càng cao hơn.

Chính trong hoàn cảnh này, một cá nhân hay một tổ chức kinh tế, tổ chức hành chính không thể và cũng không cần thiết phải mua sắm đầy đủ các trang thiết bị phục vụ sản xuất, phục vụ kinh doanh, tiêu dùng. Trong bối cảnh đó, các giao dịch thuê tài sản có được những điều kiện đầy đủ để ngày càng phát triển nhanh chóng cả về số lượng, chủng loại và giá trị. Và một khi phát triển mạnh mẽ như thế, cùng với sự phát triển của xã hội, họat động cho thuê tài sản truyền thống đã không thỏa mãn được một số đòi hỏi, yêu cầu mới của các chủ thể tham gia giao dịch. Và từ đó, cho thuê tài chính (finance leases) đã ra đời bên cạnh hình thức cho thuê tài sản truyền thống (cho thuê vận hành – operating leases).

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trang 13 Khởi xướng và sáng tạo ra hình thức CTTC là công lao thuộc về Công ty United States Leasing Corporation (Hoa Kỳ) vào năm 1952. Vào khoảng năm 1960, CTTC đã có mặt ở Pháp và được thể hiện trong Luật Thuê tài chính của nước này với tên gọi là Credit Bail. Và từ đó, lan rộng sang các nước Châu Âu. Trên thị trường các nước Châu Á, dấu mốc cho hoạt động CTTC được ghi nhận là vào những năm 1970.

Nhìn vào con số phát triển doanh thu của hoạt động CTTC trên thị trường thế giới sẽ thấy được mức thâm nhập sâu rộng của hình thức này vào phát triển kinh tế của các quốc gia, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển. Nếu năm 1984, tổng trị giá các giao dịch CTTC trên thế giới ước tính khoảng 110 tỷ USD thì 10 năm sau, năm 1994, con số này đã tăng trưởng hơn 300%, đạt mức 356 tỷ USD (xin xem đồ thị biểu diễn 1. 700,00 579,10 600,00 499,00 476,50 511,70 500,00 461,60 Tỷ USD 400,00 356,40 300,00 200,00 110,20 100,00 0,00 1984 1994 2000 2001 2002 2003 2004 Năm Hình 1.1 : Doanh thu CTTC trên thế giới – Nguồn: Hội thảo CTTC Sacombank Leasing cung cấp, tháng 03/2007 [5] Theo con số thống kê, trên thế giới, hoạt động CTTC đã được sử dụng tại hơn 80 quốc gia, trong đó chiếm hơn 75% là các quốc gia phát triển. Mỹ, Nhật, Đức, Ý, Nga và một số nước Châu Âu là những thị trường phát triển mạnh nhất.

Tại Mỹ, cứ 10 doanh nghiệp thì có đến 8 doanh nghiệp sử dụng tín dụng thuê mua (cả thuê vận hành và thuê tài chính) để trang bị tất cả hoặc một phần máy móc thiết bị của họ. Ước tính có khoảng 20 -25% giá trị đầu tư hằng năm của các doanh nghiệp được thực hiện qua hình thức CTTC. So với giá trị tín dụng qua hệ thống các Ngân hàng thương mại thì tỷ trọng tài trợ qua hình thức CTTC TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trang 14 chiếm khoảng từ 15 -20%. Theo nhận định của các chuyên gia tài chính thì :” Thị trường CTTC được đánh giá là tỷ lệ thuận với trình độ phát triển của quốc gia và sự phát triển của thị trường tài chính”.

Xét về bản chất, CTTC chính là một hoạt động tín dụng trung – dài hạn. Điều này có thể được hiểu đơn giản như sau: Nếu đứng trên khía cạnh tín dụng ngân hàng: Khi khách hàng có nhu cầu tiền mặt để mua sắm TSCĐ, nhà xưởng, vật dụng sinh hoạt tiêu dùng… khách hàng liên hệ NHTM để được tài trợ theo một tỉ lệ nhất định. Nguồn tài trợ của Ngân hàng được giải ngân dưới dạng tiền mặt (thanh toán trực tiếp cho nhà cung cấp hoặc giải ngân tiền mặt cho khách hàng). Sau đó, khách hàng nhận nợ và có nghĩa vụ thanh toán phần nợ này cộng với một khoản lãi vay mà hai bên đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng.

Còn trong trường hợp một giao dịch CTTC: Khi một hợp đồng thuê tài chính được ký kết, đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được cấp một khoản vốn. Tuy nhiên, khoản vốn này không được chuyển giao cho khách hàng dưới dạng tiền mặt mà nằm dưới dạng tài sản. Khách hàng nhận tài sản này về để phục vụ cho mục đích SXKD hay tiêu dùng theo đúng nhu cầu của mình. Đồng thời, có nghĩa vụ hoàn trả phần nợ gốc là phần mà công ty CTTC đã phải bỏ ra để có tài sản chuyển giao cho khách hàng sử dụng + khoản lãi vay theo thỏa thuận giữa hai bên.

Như vậy, có thể hiểu nôm na rằng thay vì cho vay bằng tiền thì CTTC là một họat động cho vay bằng tài sản. Trong suốt thời gian diễn ra hoạt động thuê tài chính, thì quyền sở hữu về mặt pháp lý các tài sản thuê vẫn thuộc về công ty CTTC và quyền sử dụng tài sản thuê thì thuộc về bên thuê. Do sở hữu về pháp lý của tài sản nên có sự an toàn nhất định đối với tài sản, khi có sự de dọa với tài sản thì công ty CTTC có quyền thu hồi tài sản của mình ngay lập tức. Đồng thời, tài sản cho thuê cũng đã được công ty CTTC yêu cầu khách hàng thuê mua bảo hiểm.

Đồng thời, trong quá trình sử dụng, bên thuê phải có trách nhiệm bảo trì tài sản. Từ những khía cạnh trên, nhìn chung bên cho thuê đã hạn chế được phần nào rủi ro đối với khoản tín dụng của mình. Chính vì vậy, CTTC được xem là an toàn hơn so với tín dụng ngân hàng thương mại. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA THỊ TRƯỜNG CHO THUÊ TÀI CHÍNH 1.

KHÁI NIỆM VỀ THỊ TRƯỜNG CHO THUÊ TÀI CHÍNH VÀ HOẠT ĐỘNG CHO THUÊ TÀI CHÍNH TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trang 15 Thị trường CTTC là một bộ phận của thị trường vốn, thị trường này diễn ra các hoạt động trao đổi mua bán quyền sử dụng các nguồn tài chính trung, dài hạn thông qua những phương thức giao dịch nhất định. Trong đó, người cung vốn đóng vai trò là người cho thuê cam kết mua tài sản thiết bị theo yêu cầu của bên đi thuê (người sử dụng vốn) và nắm giữ quyền sở hữu đối với tài sản cho thuê. Bên đi thuê được quyền sử dụng tài sản thuê trong thời gian thoả thuận của hợp đồng và thanh toán tiền thuê đúng hạn cho bên thuê. Thị trường CTTC tại các nước phát triển được chi làm 3 cấp độ: thị trường lớn, thị trường vừa và thị trường nhỏ.

Sự phân chia thị trường này dựa vào giá trị của các tài sản thuê và được phân định như sau: • Thị trường nhỏ: là thị trường của các loại tài sản có giá trị nhỏ (giá trị giao dịch <50 ngàn USD). Động lực chính cho thị trường nhỏ phát triển là sự thuận tiện trong việc mua bán, bảo trì… • Thị trường vừa: là thị trường thực hiện các giao dịch giá trị từ 50 ngàn – 1 triệu USD, nó là cầu nối giữa 2 thị trường nhỏ và lớn. Thị trường này đáp ứng nhu cầu cụ thể của bên thuê và bị chi phối bởi: sự thuận tiện và các lợi ích về thuế. • Thị trường lớn: là thị trường của các giao dịch từ 1 triệu USD trở lên.

Tập trung vào các loại tài sản có giá trị lớn như: máy bay, tàu thủy, vệ tinh…Thị trường này có độ cạnh tranh rất cao, do có nhiều bên tham gia cho thuê trong khi có ít giao dịch và đồng thời, giao dịch này cũng khá nhạy cảm do giá trị rất lớn. Động lực chính các giao dịch này là lợi ích về thuế. Và thủ tục giấy tờ thực hiện giao dịch này rất phức tạp. Cho thuê tài chính có thể được hiểu như là một hoạt động thuê tài sản giữa bên có tài sản (bên cho thuê) và bên có nhu cầu sử dụng tài sản (bên thuê) thông qua một giao dịch được pháp luật thừa nhận gọi là giao dịch thuê tài chính.

Tùy theo từng thời kỳ và có thể tùy theo mục đích quản lý của từng nhà nước, CTTC được định nghĩa dưới những khái niệm khác nhau. Có thể kể ra ở đây một số định nghĩa sau: ¾ Theo Nghị định số 16/NĐ-CP ngày 2/5/2001 và Nghị định số 65/2005/NĐ-CP ngày 19/5/2005: TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trang 16 “CTTC là hoạt động tín dụng trung và dài hạn thông qua việc cho thuê máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và các động sản khác trên cơ sở hợp đồng cho thuê giữa bên cho thuê với bên thuê. Bên cho thuê cam kết mua máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và các động sản khác theo yêu cầu của bên thuê và nắm giữ quyền sở hữu đối với các tài sản cho thuê. Bên thuê sử dụng tài sản thuê và thanh toán tiền thuê trong suốt thời hạn thuê đã được hai bên thoả thuận.