MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài luận văn. Những đóng góp mới.
Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa trong thực tiễn. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI. Cơ sở lý luận của đề tài luận văn.
Một số khái niệm, thuật ngữ có liên quan. Tiêu chí công nhận làng nghề chè, đặc điểm và vai trò phát triển bền vững làng nghề chè. Một số nội dung chủ yếu của phát triển bền vững làng nghề chè. Một số yếu tố ảnh hưởng đến phát triển bền vững làng nghề chè.
Cơ sở thực tiễn của đề tài. Kinh nghiệm phát triển làng nghề chè ở một số quốc gia trên thế giới 18 1. Tổng quan một số công trình nghiên cứu có liên quan. Một số bài học kinh nghiệm cho phát triển bền vững làng nghề chè huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ.
ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU27 2. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu huyện Thanh Sơn. Điều kiện tự nhiên của huyện Thanh Sơn. Điều kiện kinh tế xã hội.
Câu hỏi và nội dung nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp tiếp cận của đề tài luận văn. Phương pháp thu thập thông tin. Phương pháp tổng hợp và phân tích thông tin số liệu. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu.
Một số chỉ tiêu về nguồn lực của hộ sản xuất và cơ sở sản xuất kinh doanh chè. Một số chỉ tiêu xã hội làng nghề chè. Một số chỉ tiêu môi trường làng nghề chè. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.
Thực trạng phát triển làng nghề chè huyện Thanh Sơn. Sơ lược về sản xuất chè và làng nghề chè tỉnh Phú Thọ. Một số đặc điểm chung làng nghề chè huyện Thanh Sơn. Tổ chức quản lý sản xuất làng nghề chè huyện Thanh Sơn.
Thị trường tiêu thụ sản phẩm làng nghề chè huyên Thanh Sơn. Khoa học công nghệ và máy móc thiết bị của làng nghề chè. Nguồn lực và kết quả sản xuất kinh doanh của hộ gia đình làng nghề 48 3. Một số hạn chế và nguyên nhân hạn chế trong phát triển làng nghề chè ở huyện Thanh Sơn.
Một số hạn chế. Nguyên nhân của những hạn chế. Định hướng và giải pháp phát triển làng nghề chè huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ. Định hướng phát triển làng nghề chè của huyện Thanh Sơn đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030.
Một số giải pháp phát triển làng nghề chè huyện Thanh Sơn theo hướng bền vững. 58 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. 75 TÀI LIỆU THAM KHẢO CHÍNH. Tính cấp thiết của đề tài Làng nghề là một trong những đặc thù của nông thôn Việt Nam, chủ yếu sản xuất thủ công với quy mô nhỏ, sử dụng nhiều lao động, cần ít vốn, tận dụng mặt bằng sẵn có và khai thác nguồn nguyên liệu tại chỗ để sản xuất.
Do đó, làng nghề là mô hình sản xuất phù hợp cho khu vực nông thôn. Các làng nghề gắn với sự phát triển của ngành nghề nông thôn gồm các nghề thủ công như: gốm, mộc, dệt may,. hoặc các ngành nghề chế biến nông sản thực phẩm như: làm mì gạo, làm bánh chưng, chế biến nước mắm, chế biến chè,. Trong những năm qua, cùng với quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa, làng nghề nước ta đang có tốc độ phát triển mạnh mẽ cả về số lượng và chủng loại ngành nghề sản xuất tạo ra nhiều việc làm, tăng thu nhập, góp phần xóa đói giảm nghèo và chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở nông thôn.
Bên cạnh sự đóng góp to lớn vào đời sống kinh tế, hoạt động sản xuất trong làng nghề còn giúp người dân gắn bó với nhau, tạo ra những truyền thống, nét đẹp trong đời sống văn hóa, tinh thần cho nông thôn Việt Nam. Tuy nhiên, làng nghề hiện đang đứng trước rất nhiều khó khăn như: Khó khăn về vốn sản xuất kinh doanh, công nghệ sản xuất lạc hậu, chất lượng sản phẩm không cao, chất lượng tổ chức quản lý yếu kém, thị trường tiêu thụ sản phẩm khó khăn,. Để phát triển kinh tế làng nghề cần có nhiều giải pháp về kinh tế, xã hội, môi trường và thể chế. Phú Thọ là tỉnh Trung du và miền núi phía Bắc, đang có thế mạnh phát triển công nghiệp nặng.
Vì vậy, phát triển công nghiệp nông thôn và làng nghề còn chưa thực sự được quan tâm. Gần đây, UBND tỉnh đã đề ra nhiều cơ chế chính sách khuyến khích phát triển công nghiệp nông thôn và làng nghề như: Hỗ trợ kinh phí xây dựng cổng làng cho mỗi làng nghề được công nhận, đào tạo nghề sản xuất chế biến chè, hỗ trợ máy móc thiết bị cho sản xuất chế biến m -2- chè, tổ chức hội chợ giới thiệu sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu,…. Nhờ đó, tại các làng nghề đã có chuyển biến tích cực, giúp chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động, góp phần tích cực vào việc xây dựng nông thôn mới. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Phú Thọ có các làng nghề các ngành nghề chính như: chế biến chè, chế biến nông, lâm sản, thực phẩm, thêu ren, sản xuất vật liệu xây dựng, cơ khí, trồng hoa, sinh vật cảnh, trồng dâu nuôi tằm,.
Theo số liệu của Hiệp hội làng nghề tỉnh Phú Thọ (2018), hiện nay trên địa bàn tỉnh có tổng số 18 làng nghề chè khác nhau, tập trung tại các huyện Hạ Hòa: 6 làng nghề, Thanh Sơn: 5 làng nghề, Tân Sơn: 2 làng nghề, các huyện Cẩm Khê, Phù Ninh, Đoan Hùng, thị xã Phú Thọ và Thanh Ba mỗi đơn vị có 1 làng nghề chè. Các làng nghề chè này đều gắn liền với vùng nguyên liệu chè. Như vậy, nếu xét theo số lượng làng nghề chè thì huyện Thanh Sơn là đơn vị hành chính cấp huyện có số lượng làng nghề chè lớn thứ hai của tỉnh Phú Thọ, đồng thời là địa phương có số lượng làng nghề được công nhận sớm nhất vào các năm 2008 và 2009. Tuy có tiềm năng phát triển và đứng trước cơ hội thị trường to lớn nhưng các làng nghề chè ở huyện Thanh Sơn vẫn tồn tại nhiều hạn chế như: Quy mô sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ, manh mún; kết quả sản xuất - kinh doanh thấp; lượng vốn tích lũy để đầu tư phát triển kinh doanh không cao, khó khăn trong huy động được vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh; các hoạt động liên doanh liên kết giữa các hộ dân làng nghề với các Hợp tác xã, với doanh nghiệp và với các thành phần kinh tế khác còn hạn chế; mặt khác, chất lượng sản phẩm chè không đồng đều, khả năng cạnh tranh không cao,… Cùng với đó là lực lượng lao động có trình độ văn hóa còn thấp, thiếu kiến thức và kỹ năng tiếp cận về thị trường.
Hầu hết các hộ nghề chè đang gặp khó khăn về đất đai, nhà xưởng, nguồn vốn, năng lực quản lý,. Vì vậy quy mô sản xuất kinh doanh chè của hộ làng nghề bị bó hẹp, sản xuất thủ công là chủ yếu, thị trường chưa mở rộng, sản phẩm làm ra chất lượng chưa m -3- cao, chưa đa dạng mẫu mã sản phẩm, vấn đề ô nhiễm môi trường chưa thực sự được quan tâm. Các chính sách của địa phương trong việc hỗ trợ phát triển làng nghề về vốn, về công nghệ, đào tạo, hoạt động xúc tiến thương mại,. còn chưa thực sự được chú trọng.
Để hoạt động của các hộ dân làng nghề chè ổn định, bền vững phát huy vai trò là động lực hỗ trợ phát triển kinh tế hộ nông dân, tạo công ăn việc làm và tăng thu nhập cho hộ trồng chè trên địa bàn, phát triển làng nghề nói chung và làng nghề chè nói riêng …Vì vậy, “Phát triển làng làng nghề chè huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ” đã được chọn làm đề tài luận văn. Mục tiêu nghiên cứu - Cập nhật và hệ thống hóa cơ sở lý luận, lý thuyết và thực tiễn liên quan đến làng nghề chè, về phát triển làng nghề chè; - Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển làng nghề chè ở huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ; - Phân tích một số hạn chế đối với phát triển làng nghề chè huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ; - Đề xuất định hướng và giải pháp chủ yếu nhằm phát triển làng nghề chè huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là các vấn đề có liên quan đến làng nghề chè và phát triển làng nghề chè trên địa bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ.
Đối tượng điều tra khảo sát là làng nghề chè huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ. Phạm vi nghiên cứu Về nội dung: Nghiên cứu thực trạng và xu hướng phát triển của làng nghề chè về kinh tế, xã hội, môi trường. Trong đó, chú ý nghiên cứu hiệu quả kinh tế của các hộ dân tham gia làng nghề chè và sự liên kết giữa các hộ dân trong làng nghề chè. Từ đó đưa ra các giải pháp chủ yếu phát triển làng nghề chè m -4- huyện Thanh Sơn theo hướng bền vững.
Về không gian: Nghiên cứu các làng nghề chè trên địa bàn huyện Thanh Sơn. Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng phát triển làng nghề chè của huyện Thanh Sơn trong giai đoạn 2016-2018. Số liệu sơ cấp được tác giả khảo sát năm 2019, từ đó đề xuất giải pháp phát triển làng nghề chè cho giai đoạn 2020 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài luận văn 4.
Những đóng góp mới Kết quả nghiên cứu luận văn góp phần hệ thống hóa và phát triển lý luận về phát triển kinh tế làng nghề chè, làm cơ sở quan trọng cho xây dựng các chính sách phát triển bền vững làng nghề chè 4. Ý nghĩa khoa học Luận văn phân tích, đánh giá, kết luận có căn cứ khoa học về thực trạng phát triển kinh tế làng nghề chè trên địa huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo hướng bền vững, dựa trên 3 khía cạnh: kinh tế, xã hội và môi trường. Là tài liệu tham khảo cho các độc giả quan tâm nhiên cứu khoa học về vấn đề kinh tế làng nghề. Ý nghĩa trong thực tiễn Đề tài có thể góp phần khắc phục những vấn đề bất cập mà các làng nghề chè đang gặp phải.
Đồng thời có thể đưa ra các định hướng, giải pháp thiết thực giúp người lao động, các hộ sản xuất trong làng nghề chè phát có hiệu quả, bền vững.