Luận Văn Thạc Sĩ Nghiên Cứu Về Ngân Hàng Xanh: Kinh Nghiệm Quốc Tế Và Đề Xuất Cho Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu về ngân hàng xanh kinh nghiệm quốc tế và đề xuất cho việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong

• Tác giả: Trịnh Thị Ngọc Mai
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Lương Bình
• Trường học: Trường Đại học Ngoại thương
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Nghiên cứu về ngân hàng xanh: Kinh nghiệm quốc tế và đề xuất cho Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGÂN HÀNG XANH
• 1.1. Khái niệm về Ngân hàng xanh
• 1.2. Đặc điểm và lợi ích của Ngân hàng xanh
• 1.2.1. Đặc điểm của Ngân hàng xanh
• 1.2.2. Lợi ích của Ngân hàng xanh
• 1.3. Thách thức của Ngân hàng xanh
• 1.4. Tổ chức hoạt động của Ngân hàng xanh
• 1.5. Một số mô hình phát triển ngân hàng xanh
• 1.6. Xu hướng phát triển Ngân hàng xanh
• 2. CHƯƠNG 2: KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ NGÂN HÀNG XANH
• 2.1. Kinh nghiệm của Anh về Ngân hàng xanh
• 2.1.1. Phân tích hoạt động Ngân hàng xanh tại Anh
• 2.1.2. Bài học rút ra từ hoạt động Ngân hàng xanh của Anh
• 2.2. Kinh nghiệm của Hoa Kỳ về Ngân hàng xanh
• 2.2.1. Phân tích hoạt động Ngân hàng xanh tại Hoa Kỳ
• 2.2.2. Bài học rút ra từ hoạt động Ngân hàng xanh của Hoa Kỳ
• 2.3. Kinh nghiệm của Úc về Ngân hàng xanh
• 2.3.1. Phân tích hoạt động Ngân hàng xanh tại Úc
• 2.3.2. Bài học rút ra từ hoạt động Ngân hàng xanh của Úc
• 2.4. Kinh nghiệm của Trung Quốc về Ngân hàng xanh
• 2.4.1. Phân tích hoạt động Ngân hàng xanh tại Trung Quốc
• 2.4.2. Bài học rút ra từ hoạt động Ngân hàng xanh của Trung Quốc
• 2.5. Kinh nghiệm của Hàn Quốc về Ngân hàng xanh
• 2.5.1. Phân tích hoạt động Ngân hàng xanh tại Hàn Quốc
• 2.5.2. Bài học rút ra từ hoạt động Ngân hàng xanh của Hàn Quốc
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ ĐỀ XUẤT NHẰM TĂNG CƯỜNG PHÁT TRIỂN NGÂN HÀNG XANH TẠI VIỆT NAM TỪ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
• 3.1. Khái quát về hoạt động Ngân hàng xanh tại Việt Nam
• 3.1.1. Khung pháp lý với hoạt động Ngân hàng xanh tại Việt Nam
• 3.1.2. Thực trạng phát triển Ngân hàng xanh tại Việt Nam
• 3.1.3. Đánh giá hoạt động Ngân hàng xanh tại Việt Nam
• 3.2. Một số đề xuất nhằm tăng cường phát triển Ngân hàng xanh tại Việt Nam
• 3.2.1. Đối với cơ quan Nhà nước
• 3.2.2. Đối với hệ thống ngân hàng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nghiên cứu ngân hàng xanh

Nghiên cứu ngân hàng xanh là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hướng tới phát triển bền vững. Luận văn này tập trung vào việc phân tích khái niệm, đặc điểm và lợi ích của ngân hàng xanh, đồng thời đánh giá các thách thức và xu hướng phát triển. Ngân hàng xanh không chỉ là một mô hình kinh doanh mới mà còn là giải pháp để cân bằng giữa lợi ích kinh tế và bảo vệ môi trường. Các nghiên cứu chỉ ra rằng, ngân hàng xanh đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tài chính xanh và đầu tư xanh, góp phần vào mục tiêu phát triển bền vững toàn cầu.

1.1 Khái niệm và đặc điểm

Ngân hàng xanh được định nghĩa là các tổ chức tài chính tích hợp các yếu tố môi trường và xã hội vào hoạt động kinh doanh. Đặc điểm nổi bật của ngân hàng xanh bao gồm việc cung cấp các sản phẩm và dịch vụ tài chính hỗ trợ các dự án thân thiện với môi trường, đồng thời tuân thủ các chính sách môi trường nghiêm ngặt. Các ngân hàng này cũng chú trọng đến việc quản lý rủi ro môi trường và xã hội trong quá trình hoạt động.

1.2 Lợi ích và thách thức

Ngân hàng xanh mang lại nhiều lợi ích, bao gồm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, tăng cường uy tín và khả năng cạnh tranh của ngân hàng. Tuy nhiên, việc triển khai mô hình này cũng đối mặt với nhiều thách thức, như chi phí đầu tư cao, thiếu khung pháp lý hỗ trợ và nhận thức hạn chế của công chúng.

II. Kinh nghiệm quốc tế

Luận văn phân tích kinh nghiệm quốc tế về ngân hàng xanh từ các quốc gia như Anh, Hoa Kỳ, Úc, Trung Quốc và Hàn Quốc. Các quốc gia này đã triển khai thành công các chính sách ngân hàng xanh và đạt được nhiều kết quả tích cực trong việc thúc đẩy tài chính xanh và phát triển bền vững. Các bài học kinh nghiệm từ các quốc gia này sẽ là nền tảng quan trọng để Việt Nam áp dụng và phát triển mô hình ngân hàng xanh.

2.1 Kinh nghiệm từ Anh và Hoa Kỳ

Anh và Hoa Kỳ là hai quốc gia tiên phong trong việc phát triển ngân hàng xanh. Anh đã thành lập Ngân hàng Đầu tư Xanh (Green Investment Bank) để hỗ trợ các dự án năng lượng tái tạo. Hoa Kỳ cũng triển khai nhiều chính sách ngân hàng xanh nhằm khuyến khích các ngân hàng tham gia vào các hoạt động tài chính bền vững.

2.2 Kinh nghiệm từ Trung Quốc và Hàn Quốc

Trung Quốc và Hàn Quốc đã áp dụng các chính sách ngân hàng xanh mạnh mẽ để thúc đẩy chuyển đổi năng lượng và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Các ngân hàng tại hai quốc gia này đã tích cực tham gia vào các dự án đầu tư xanh và hỗ trợ các doanh nghiệp thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.

III. Đề xuất cho Việt Nam

Dựa trên kinh nghiệm quốc tế, luận văn đưa ra các đề xuất chính sách ngân hàng xanh cho Việt Nam. Các đề xuất bao gồm việc xây dựng khung pháp lý hỗ trợ, nâng cao nhận thức về ngân hàng xanh, và khuyến khích các ngân hàng tham gia vào các hoạt động tài chính xanh. Những đề xuất này nhằm mục tiêu thúc đẩy phát triển bền vững tại Việt Nam và hội nhập với xu hướng toàn cầu.

3.1 Khung pháp lý và chính sách

Việt Nam cần xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý để hỗ trợ các hoạt động ngân hàng xanh. Các chính sách ngân hàng xanh cần được thiết kế để khuyến khích các ngân hàng tham gia vào các dự án đầu tư xanh và tài chính xanh.

3.2 Nâng cao nhận thức và hợp tác quốc tế

Nâng cao nhận thức của công chúng và các doanh nghiệp về lợi ích của ngân hàng xanh là yếu tố quan trọng để thúc đẩy sự phát triển của mô hình này. Ngoài ra, Việt Nam cần tăng cường hợp tác quốc tế để học hỏi và áp dụng các kinh nghiệm thành công từ các quốc gia khác.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy thoái môi trường ngày càng nghiêm trọng, phát triển bền vững trở thành mục tiêu cấp thiết toàn cầu. Ngành ngân hàng, mặc dù không phải là ngành gây ô nhiễm trực tiếp, nhưng lại đóng vai trò trung gian tài chính quan trọng, ảnh hưởng gián tiếp đến môi trường thông qua các khoản đầu tư và tín dụng. Theo ước tính, các ngân hàng xanh trên thế giới đã đầu tư gần 25 tỷ đô la vốn tự có, tương ứng với tổng giá trị 70 tỷ đô la vào giữa năm 2020, trong đó hơn 64% đến từ khu vực tư nhân. Tại Việt Nam, mô hình ngân hàng xanh còn khá mới mẻ nhưng có tiềm năng phát triển lớn nhằm hỗ trợ tăng trưởng xanh và bảo vệ môi trường.

Luận văn tập trung nghiên cứu về ngân hàng xanh trong ngành tài chính - ngân hàng, với phạm vi nghiên cứu từ năm 2009 đến 2020 tại các quốc gia có kinh nghiệm phát triển ngân hàng xanh như Hoa Kỳ, Anh, Úc, Trung Quốc, Hàn Quốc và Việt Nam. Mục tiêu chính là hệ thống hóa cơ sở lý luận về ngân hàng xanh, phân tích kinh nghiệm quốc tế và đánh giá thực trạng tại Việt Nam để đề xuất các giải pháp phát triển phù hợp. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách và ngân hàng thương mại tại Việt Nam trong việc thúc đẩy tài chính xanh, góp phần vào mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết phát triển bền vững và lý thuyết quản lý rủi ro môi trường trong ngân hàng. Phát triển bền vững được hiểu là sự phát triển không làm suy giảm các hệ sinh thái và xã hội, đồng thời đảm bảo lợi ích kinh tế lâu dài. Lý thuyết quản lý rủi ro môi trường nhấn mạnh việc đánh giá và kiểm soát các rủi ro tín dụng, pháp lý và danh tiếng liên quan đến tác động môi trường của các dự án được tài trợ.

Mô hình phát triển ngân hàng xanh được phân loại theo năm cấp độ từ hoạt động xanh cơ bản đến sáng kiến cân bằng hệ sinh thái và tài chính. Các khái niệm chính bao gồm: ngân hàng xanh (green banking), tín dụng xanh (green credit), sản phẩm tài chính xanh (green financial products), quản lý rủi ro môi trường (environmental risk management), và phát triển bền vững (sustainable development).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng thuật tài liệu để thu thập thông tin từ các nguồn chính thức như báo cáo chính phủ, trang web ngân hàng, tạp chí chuyên ngành, văn bản pháp luật và số liệu thống kê. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp giải thích dữ liệu, phân tích nội dung, nghiên cứu định tính qua phân tích chính sách, phân tích SWOT và nghiên cứu tình huống.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các ngân hàng và tổ chức tài chính tại các quốc gia nghiên cứu, với trọng tâm là các hoạt động ngân hàng xanh từ năm 2009 đến 2020. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tiêu chí khả năng tiếp cận thông tin và mức độ phát triển ngân hàng xanh của quốc gia. Quá trình nghiên cứu kéo dài trong khoảng thời gian từ năm 2021 đến 2022, đảm bảo cập nhật các chính sách và xu hướng mới nhất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm và lợi ích của ngân hàng xanh: Ngân hàng xanh không chỉ giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường thông qua các hoạt động nội bộ như tiết kiệm năng lượng, giảm sử dụng giấy tờ mà còn ưu tiên tài trợ cho các dự án thân thiện môi trường. Ví dụ, các ngân hàng tại Anh đã tài trợ hơn 12 tỷ bảng Anh cho các dự án cơ sở hạ tầng xanh trong 5 năm (2012-2017). Tại Việt Nam, tỷ trọng tín dụng xanh năm 2020 chiếm khoảng 5-7% tổng dư nợ tín dụng.

2. Kinh nghiệm quốc tế về phát triển ngân hàng xanh: Các quốc gia như Anh, Hoa Kỳ, Úc, Trung Quốc và Hàn Quốc đều có khung pháp lý và chính sách hỗ trợ phát triển ngân hàng xanh. Anh là quốc gia đầu tiên thành lập Ngân hàng Đầu tư Xanh quốc gia (GIB), trong khi Trung Quốc có danh mục tín dụng xanh gần 200 tỷ USD. Hàn Quốc nổi bật với gói kích thích xanh “Green New Deal” và hệ thống tài chính bền vững phát triển mạnh.

3. Thách thức trong phát triển ngân hàng xanh tại Việt Nam: Bao gồm thiếu khung pháp lý chính thức, dữ liệu đánh giá tác động môi trường chưa đầy đủ, chi phí hoạt động cao và nhận thức về ngân hàng xanh còn hạn chế. Tỷ lệ khách hàng sử dụng dịch vụ ngân hàng xanh tại Việt Nam còn thấp, chỉ khoảng 50% biết đến nhưng chưa sử dụng rộng rãi.

4. Xu hướng phát triển ngân hàng xanh toàn cầu: Ngân hàng xanh ngày càng được coi là động lực chính trong chuyển đổi sang nền kinh tế các-bon thấp. Các ngân hàng đang tích hợp rủi ro môi trường vào chiến lược và quản lý rủi ro, đồng thời phát triển các sản phẩm tài chính xanh đa dạng như trái phiếu xanh, tín dụng xanh, thẻ tín dụng xanh.

Thảo luận kết quả

Ngân hàng xanh thể hiện sự cân bằng giữa lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường, phù hợp với xu hướng phát triển bền vững toàn cầu. Sự thành công của các ngân hàng xanh tại Anh và Trung Quốc cho thấy vai trò quan trọng của khung pháp lý và sự hỗ trợ từ chính phủ trong việc thúc đẩy tài chính xanh. Các sản phẩm tài chính sáng tạo như thẻ tín dụng xanh, khoản vay ô tô xanh tại Anh đã tạo động lực cho khách hàng tham gia tích cực.

Tại Việt Nam, việc áp dụng kinh nghiệm quốc tế cần được điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tế, đặc biệt là xây dựng khung pháp lý rõ ràng và nâng cao nhận thức cộng đồng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ trọng tín dụng xanh theo lĩnh vực và bảng so sánh các sản phẩm ngân hàng xanh tiêu biểu giữa các quốc gia để minh họa sự đa dạng và hiệu quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng khung pháp lý hoàn chỉnh: Cơ quan Nhà nước cần ban hành các văn bản quy định rõ ràng về ngân hàng xanh, tiêu chuẩn đánh giá dự án xanh và cơ chế ưu đãi tài chính. Mục tiêu đạt được trong vòng 2 năm, do Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước chủ trì.

2. Nâng cao nhận thức và đào tạo chuyên môn: Tổ chức các chương trình đào tạo, hội thảo nâng cao năng lực đánh giá rủi ro môi trường cho cán bộ ngân hàng và truyền thông rộng rãi về lợi ích ngân hàng xanh đến khách hàng. Thực hiện liên tục trong 3 năm, do các ngân hàng thương mại phối hợp với các tổ chức đào tạo.

3. Phát triển sản phẩm tài chính xanh đa dạng: Khuyến khích ngân hàng phát triển các sản phẩm như tín dụng xanh, thẻ tín dụng xanh, trái phiếu xanh phù hợp với nhu cầu thị trường và điều kiện Việt Nam. Mục tiêu tăng tỷ trọng tín dụng xanh lên 10% tổng dư nợ trong 5 năm tới.

4. Xây dựng hệ thống dữ liệu và đánh giá tác động môi trường: Thiết lập hệ thống thu thập, phân tích dữ liệu đáng tin cậy về tác động môi trường của các dự án được tài trợ, áp dụng công nghệ số để quản lý và giám sát. Thực hiện trong 3 năm, do Ngân hàng Nhà nước phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý, chính sách phát triển ngân hàng xanh phù hợp với chiến lược phát triển bền vững quốc gia.

2. Ngân hàng thương mại và tổ chức tài chính: Áp dụng các mô hình, sản phẩm và kinh nghiệm quốc tế để phát triển dịch vụ ngân hàng xanh, nâng cao năng lực quản lý rủi ro môi trường và tăng cường cạnh tranh.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành tài chính - ngân hàng: Tham khảo cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và kết quả phân tích để phát triển các đề tài nghiên cứu sâu hơn về tài chính xanh và ngân hàng bền vững.

4. Doanh nghiệp và khách hàng cá nhân: Hiểu rõ về các sản phẩm tài chính xanh, lợi ích và cơ hội tham gia vào các hoạt động tài chính thân thiện với môi trường, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Ngân hàng xanh là gì?
   Ngân hàng xanh là mô hình ngân hàng kết hợp hoạt động tài chính với trách nhiệm xã hội và môi trường, ưu tiên tài trợ cho các dự án thân thiện môi trường và giảm thiểu tác động tiêu cực trong hoạt động nội bộ.

2. Tại sao ngân hàng xanh quan trọng?
   Ngân hàng xanh giúp giảm rủi ro tín dụng và pháp lý liên quan đến môi trường, tiết kiệm chi phí vận hành, đồng thời thúc đẩy phát triển bền vững và đáp ứng các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu.

3. Các sản phẩm ngân hàng xanh phổ biến là gì?
   Bao gồm tín dụng xanh, trái phiếu xanh, thẻ tín dụng xanh, khoản vay ô tô xanh, thế chấp xanh và các dịch vụ ngân hàng trực tuyến giúp giảm sử dụng giấy tờ và tiết kiệm năng lượng.

4. Việt Nam đang gặp những thách thức gì trong phát triển ngân hàng xanh?
   Thiếu khung pháp lý chính thức, dữ liệu đánh giá tác động môi trường chưa đầy đủ, chi phí hoạt động cao và nhận thức của khách hàng còn hạn chế là những thách thức chính.

5. Làm thế nào để các ngân hàng tại Việt Nam phát triển ngân hàng xanh hiệu quả?
   Cần xây dựng chính sách hỗ trợ, nâng cao năng lực nhân sự, phát triển sản phẩm tài chính xanh đa dạng và thiết lập hệ thống quản lý, đánh giá rủi ro môi trường hiệu quả.

Kết luận

• Ngân hàng xanh là xu hướng tất yếu trong phát triển tài chính bền vững, đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu tác động môi trường và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xanh.
• Kinh nghiệm quốc tế cho thấy vai trò thiết yếu của khung pháp lý và sự hỗ trợ từ chính phủ trong phát triển ngân hàng xanh.
• Việt Nam cần hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao nhận thức và phát triển sản phẩm tài chính xanh phù hợp với điều kiện thực tế.
• Thách thức về dữ liệu và chi phí cần được giải quyết thông qua ứng dụng công nghệ và đào tạo chuyên môn.
• Các bước tiếp theo bao gồm xây dựng chính sách, đào tạo nhân lực, phát triển sản phẩm và thiết lập hệ thống quản lý rủi ro môi trường, kêu gọi sự phối hợp từ các bên liên quan để thúc đẩy ngân hàng xanh tại Việt Nam.

Hãy hành động ngay hôm nay để góp phần xây dựng hệ thống ngân hàng xanh, thúc đẩy phát triển bền vững và bảo vệ môi trường cho thế hệ tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGÂN HÀNG XANH 1.1 Khái niệm về Ngân hàng xanh Ngân hàng xanh là một khái niệm mới hình thành trong hơn 10 năm trở lại đây. Tuy nhiên, một số nhà nghiên cứu và tổ chức đã cố gắng đưa ra định nghĩa của riêng họ. Đã có nhiều định nghĩa về Ngân hàng xanh trên thế giới và cũng có thể có sự khác biệt giữa các quốc gia với nhau. Hiểu theo khái niệm rộng, “Ngân hàng xanh là Ngân hàng bền vững”, để phát triển bền vững, các ngân hàng cần nhìn vào một bức tranh lớn và đặt lợi ích của mình song song với lợi ích của môi trường – xã hội (Imeson M.

SOGESID, công ty cổ phần kĩ thuật thuộc sở hữu của nhà nước Ý cho rằng: “Ngân hàng xanh hoạt động như ngân hàng truyền thống, cung cấp các dịch vụ vượt trội cho nhà đầu tư và khách hàng, đồng thời thực thi các chương trình giúp ích cho cộng đồng và môi trường. Ngân hàng xanh không phải là doanh nghiệp hoạt động thuần tuý vì trách nhiệm xã hội, cũng không hoàn toàn là doanh nghiệp thuần tuý vì lợi nhuận mà có sự kết hợp, đảm bảo sự hài hoà và bền vững về kinh tế môi trường-xã hội” (SOGESID, 2013) Theo nghĩa hẹp, Ngân hàng xanh bao hàm các hành động vì môi trường, chẳng hạn như các hoạt động “xanh” không chỉ bên trong mà còn bên ngoài ngân hàng. “Ngân hàng xanh dùng để chỉ các hoạt động khuyến khích các hoạt động môi trường và giảm lượng khí thải carbon, như khuyến khích sử dụng các sản phẩm và dịch vụ xanh; áp dụng các tiêu chuẩn môi trường để phê duyệt các khoản vay hoặc cung cấp các khoản tín dụng ưu đãi cho các dự án giảm CO2” (UN ESCAP, 2012). Ngân hàng được coi là “xanh” khi đáp ứng cả hai điều kiện: (i) cung cấp dịch vụ xanh trong ngắn hạn và (ii) có chiến lược kinh doanh dài hạn đáp ứng các tiêu chí về môi trường và trách nhiệm xã hội.

Viện Nghiên cứu và Phát triển Công nghệ Ngân hàng của Ấn Độ (Institute for Development and Research in Banking Technology- IDRBT) định nghĩa: “Ngân hàng xanh là một thuật ngữ tổng quát liên quan đến các ứng dụng và hướng dẫn làm cho các ngân hàng được bền vững trong các bối cảnh kinh tế, môi trường và xã hội. Nó nhằm làm cho các quy trình ngân hàng và các nền tảng hạ tầng công nghệ và công nghệ thông tin đạt được hiệu quả tốt nhất có thể, mà không hoặc chịu ảnh hưởng thấp nhất từ môi trường” (IDRBT, 2013). Nghiên cứu năm 2014 của 9 Singhal và Arya cho rằng: “Ngân hàng xanh nghiêng về hoạt động kinh tế - xã hội và chú trọng yếu tố môi trường thông qua giảm lượng các-bon cả trong và ngoài ngân hàng”. Cụ thể, ngân hàng giảm lượng các-bon trong ngân hàng bằng cách thực hiện các hoạt động trực tuyến, sử dụng hệ thống ATM, mobile banking, các loại thẻ, trao đổi qua thư điện tử nhằm giảm thiểu các hoạt động liên quan đến giấy tờ, văn phòng phẩm, máy điều hoà… Đối với mục tiêu giảm lượng khí thải ngoài ngân hàng, ngân hàng cung cấp các gói tín dụng xanh tài trợ cho các dự án thân thiện với môi trường, giảm thải ô nhiễm, ưu tiên đối với những ngành công nghiệp xanh (Singhal K.

Theo nghiên cứu của Kanak Tara & Ritesh Kumar, Ngân hàng xanh được hiểu là “cách thức cung ứng và đặc tính dịch vụ ngân hàng hướng tới hỗ trợ hoạt động có tác động tích cực đối với môi trường, giảm khí thải các-bon, tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên, thúc đẩy phát triển bền vững”. Như vậy, ngân hàng xanh bao gồm hai lĩnh vực chính, thứ nhất, sử dụng hợp lý tất cả các nguồn lực, nguồn năng lượng và giảm thiểu các vật phẩm in ấn, thứ hai, khuyến khích và tài trợ cho các hoạt động, các dự án thân thiện với môi trường. Ngân hàng xanh không chỉ có ý nghĩa về sử dụng bền vững các nguồn lực mà còn là cấp phát tín dụng cho những dự án thân thiện với môi trường (Kanak Tara & Ritesh Kumar, 2015) Tại Việt Nam, khái niệm “Ngân hàng xanh” lần đầu được đưa ra tại hội thảo “Tài chính và Ngân hàng xanh” tổ chức ngày 25/6/2013 dưới sự chủ trì của Tổ chức hợp tác phát triển Đức (GIZ) phối hợp với Ngân hàng nhà nước và Bộ Tài chính, bà Vũ Xuân Nguyệt Hồng - đại diện Viện Nghiên cứu quản lí kinh tế Trung ương (CIEM) đã giải thích: “Ngân hàng xanh là các hoạt động, nghiệp vụ của hệ thống ngân hàng nhằm khuyến khích các hoạt động vì môi trường và giảm phát thải các- bon”. Cho đến nay, cách hiểu này được sử dụng phổ biến trong các nghiên cứu về Ngân hàng xanh trong nước.

Theo cách hiểu này, một Ngân hàng xanh sẽ phải tích cực thực hiện các hoạt động như khuyến khích khách hàng sử dụng các sản phẩm, dịch vụ xanh; áp dụng các tiêu chuẩn môi trường khi duyệt vốn vay; cấp tín dụng ưu đãi cho các dự án giảm các-bon, dự án về năng lượng tái tạo… Tóm lại, mặc dù có định nghĩa theo nhiều cách khác nhau, về cơ bản, theo tác giả, khái niệm ngân hàng xanh có thể hiểu là việc ngân hàng gắn liền tổ chức, điều hành và cung ứng dịch vụ ngân hàng với việc thực hiện trách nhiệm xã hội, môi 10 trường và cộng đồng. Thực chất hoạt động ngân hàng xanh cũng tương đồng như hoạt động ngân hàng thông thường và nó cũng được kiểm soát bởi các cơ quan chức năng giống như những gì một ngân hàng truyền thống làm. Tuy nhiên, điểm khác biệt là các Ngân hàng xanh coi trọng các yếu tố về môi trường – xã hội hơn, có cân nhắc tới ảnh hưởng đối với cộng đồng và môi trường trong cách thức cung ứng và sử dụng dịch vụ ngân hàng, đảm bảo khả năng phát triển bền vững. Một ngân hàng thông thường trở thành một ngân hàng xanh bằng cách hướng các hoạt động cốt lõi của mình vào môi trường, thúc đẩy các hoạt động thân thiện với môi trường và giảm lượng khí thải carbon từ các hoạt động ngân hàng, đồng thời trong tất cả các khía cạnh kinh doanh của nó (thu thập tiền gửi, giải ngân tín dụng, tài trợ thương mại, hoạt động cho thuê, quỹ tương hỗ và dịch vụ giám sát,…) được hướng tới bảo tồn và cải thiện môi trường.

Chẳng hạn, trong hoạt động tín dụng, họ kiểm tra tất cả các yếu tố trước khi cho vay, xem dự án có thân thiện với môi trường và có bất kỳ tác động nào không trong tương lai, và sẽ chỉ trao một khoản vay khi nó tuân theo tất cả các tiêu chuẩn an toàn về môi trường.2 Đặc điểm và lợi ích của Ngân hàng xanh 1.1 Đặc điểm của Ngân hàng xanh Các ngân hàng xanh khác nhau về cấu trúc và hoạt động trên khắp thế giới, tuy nhiên có một số yếu tố nhất định để xác định một ngân hàng xanh. Phạm vi của ngân hàng xanh, có thể được xác định trên cơ sở các hoạt động của các ngân hàng liên quan đến môi trường. Các hoạt động này có thể được chia thành hai nhóm, liên quan đến hai loại khía cạnh và do đó có hai loại tác động đến môi trường: trực tiếp và gián tiếp. Tác động trực tiếp đến môi trường liên quan đến việc sử dụng các nguồn lực của các ngân hàng cho mục đích hoạt động của ngân hàng - điện, dầu, hệ thống sưởi, giấy, chất thải… Tác động gián tiếp đến môi trường liên quan đến tất cả các loại hoạt động mà qua đó ngân hàng có thể gián tiếp có ảnh hưởng đến môi trường, ví dụ như các mối quan hệ với khách hàng của ngân hàng và các điều kiện mà ngân hàng đặt ra đối với họ để cấp các khoản vay và các dịch vụ khác cũng như nhận thức của nhân viên, các hoạt động tiếp thị mà ngân hàng tổ chức có liên quan trực tiếp đến môi trường… 11 Theo đó, một số đặc điểm thường thấy của các Ngân hàng xanh có thể kể đến như bên dưới: Thứ nhất là triển khai các dịch vụ điện tử và tự động hóa.

Nhờ sự ứng dụng và hỗ trợ từ công nghệ hiện đại, đặc biệt là thành quả từ cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, các ngân hàng tích cực triển khai hình thức ngân hàng trực tuyến với đa dạng loại dịch vụ điện tử và đáp ứng được hầu hết các nhu cầu cơ bản như truy vấn giao dịch, biến động số dư, giao dịch rút tiền, chuyển tiền, nhận tiền trực tuyến, tạo tài khoản tiền gửi … giúp khách hàng không cần phải bỏ lại công việc và đến xếp hàng tại chi nhánh ngân hàng nhưng vẫn có thể hoàn thành các giao dịch của mình từ mọi lúc mọi nơi trong thời gian ngắn. Ngoài ra, các ngân hàng còn phối hợp với các doanh nghiệp, cũng như các cơ quan đoàn thể để hình thành nên một hệ thống các giao dịch tự động, trong đó có nhiều dịch vụ được tích hợp như thanh toán hóa đơn điện nước, truyền hình, Internet, đóng tiền học, trả góp… Hai là, đẩy mạnh hoạt động tín dụng xanh, đầu tư xanh. Các ngân hàng sẽ lựa chọn các dự án có đánh giá các rủi ro liên quan đến môi trường xã hội và ưu tiên cho vay hoặc đầu tư vào các dự án bảo vệ môi trường hoặc ít gây rủi ro đối với môi trường. Các quy định về pháp luật môi trường được đưa vào đánh giá và tuân thủ, đồng thời xây dựng các công cụ đánh giá tác động môi trường và xã hội để triển khai việc đánh giá, thẩm định dự án trước khi cho vay, hướng tới tăng trưởng bền vững và phát triển xanh, khuyến khích doanh nghiệp bảo vệ môi trường, thực hiện tốt trách nhiệm xã hội.

Ba là, thực hiện quản lý, giám sát các dự án của khách hàng để ngăn ngừa nguy cơ, hạn chế/giảm thiểu các tác động tiêu cực đến môi trường. Các ngân hàng đặt ra các biện pháp quản lý, cũng như đặt ra các yêu cầu, tiêu chuẩn báo cáo với đơn vị thực hiện dự án, mức độ kiểm soát/quản lý tuỳ thuộc vào mức độ tác động, ảnh hưởng của dự án đến môi trường xã hội, nếu vi phạm thì khách hàng phải có trách nhiệm đưa ra và thực thi các biện pháp xử lý, khắc phục. Ngân hàng cũng có thể tham gia tư vấn, hướng dẫn doanh nghiệp trong quá trình thực hiện dự án để đảm bảo các quy định, cam kết về môi trường. Bốn là, việc nâng cao tinh thần, năng lực đánh giá của cán bộ ngân hàng và nhận thức của khách hàng đối với hoạt động ngân hàng xanh được chú trọng.