Luận văn Thạc sĩ: Giải pháp ATTT theo chuẩn ISO 17799

Luận văn An Ninh Thông Tin ISO 17799: Nghiên cứu chuyên sâu về tiêu chuẩn bảo mật hàng đầu. Tải luận văn đầy đủ, phân tích rủi ro, giải pháp an ninh.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thành Chung
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trịnh Nhật Tiến
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội Trường Đại Học Công Nghệ
• Chuyên ngành: Công Nghệ Thông Tin
• Đề tài: Nghiên cứu giải pháp an toàn an ninh thông tin cho các cơ quan tổ chức dựa trên chuẩn ISO – 17799
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• Mục lục
• Danh mục các thuật ngữ và các từ viết tắt
• Danh mục hình vẽ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ AN TOÀN AN NINH HỆ THỐNG THÔNG TIN
• 1.1. VẤN ĐỀ AN TOÀN AN NINH HỆ THỐNG THÔNG TIN
• 1.1.1. Khái niệm An toàn thông tin
• 1.1.2. Khái niệm An toàn Hệ thống thông tin
• 1.2. CÁC NGUY CƠ VỀ AN TOÀN AN NINH THÔNG TIN
• 1.2.1. Nguy cơ từ phía con ngƣời
• 1.2.2. Nguy cơ từ phía chính sách
• 1.2.3. Các nguy cơ trên tầng mạng
• 1.2.4. Nguy cơ tầng ứng dụng
• 1.3. TỔNG QUAN VỀ ISO 17799
• 1.3.1. Kiểm soát về chính sách an ninh
• 1.3.2. Kiểm soát về an toàn an ninh cho tổ chức
• 1.3.3. Kiểm soát việc phân loại tài nguyên
• 1.3.4. Kiểm soát an toàn an ninh đối với cá nhân
• 1.3.5. Kiểm soát an toàn an ninh về mặt vật lý và môi trƣờng
• 1.3.6. Kiểm soát về quản lý điều khiển, truyền thông
• 1.3.7. Kiểm soát truy cập
• 1.3.8. Kiểm soát việc phát triển, bảo trì hệ thống
• 1.3.9. Kiểm soát các sự cố an ninh thông tin
• 1.3.10. Kiểm soát việc quản lý kế hoạch bảo đảm sự hoạt động liên tục
• 1.3.11. Kiểm soát sự tuân thủ qui tắc an toàn, an ninh
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG VỀ AN TOÀN AN NINH THÔNG TIN TẠI MỘT SỐ ĐƠN VỊ TẠI VIỆT NAM
• 2.1. VẤN ĐỀ AN TOÀN AN NINH THÔNG TIN TẠI ĐƠN VỊ A
• 2.1.1. Hiện trạng hạ tầng mạng và hệ thống bảo mật
• 2.1.2. Phân tích về các nguy cơ mất an toàn anh ninh
• 2.2. VẤN ĐỀ AN TOÀN AN NINH THÔNG TIN TẠI ĐƠN VỊ B
• 2.2.1. Hiện trạng hạ tầng mạng và hệ thống bảo vệ thông tin
• 2.2.2. Phân tích nguy cơ
• 2.3. NHẬN XÉT CHUNG VỀ HỆ THỐNG BẢO MẬT TẠI CÁC ĐƠN VỊ
• 2.3.1. Kiểm soát truy cập
• 2.3.2. Các biện pháp phòng chống mã độc hại
• 2.3.3. Phƣơng án cập nhật các lỗ hổng bảo mật của Microsoft
• 3. CHƯƠNG 3: PHƢƠNG HƢỚNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ AN TOÀN AN NINH THÔNG TIN TẠI CÁC ĐƠN VỊ
• 3.1. ĐỊNH HƢỚNG LỰA CHỌN GIẢI PHÁP, SẢN PHẨM GIẢM BỚT RỦI RO
• 3.1.1. Chọn lọc hợp lý các sản phẩm ATAN
• 3.1.2. Nhận xét chung khi đầu tƣ cho hệ thống ATAN
• 3.1.3. Các sản phẩm ATAN điển hình
• 3.2. LỰA CHỌN GIẢI PHÁP NHẰM GIẢM NHẸ CÁC RỦI RO DO VIRUS GÂY RA TRÊN HỆ THỐNG CỦA ĐƠN VỊ A
• 3.2.1. Phƣơng án phòng chống mã độc hại cho mạng máy tính đơn vị A
• 3.2.2. Rủi ro, nguy cơ cần đƣợc loại bỏ, giảm nhẹ trong mạng của đơn vị A khi triển khai hệ thống chống mã độc hại
• 3.2.3. Các đặc tính kỹ thuật của giải pháp phòng chống mã độc hại
• 3.2.4. Đề xuất lựa chọn giải pháp phòng chống mã độc hại
• 3.2.5. Các sản phẩm đƣa vào thử nghiệm trên mạng của đơn vị A
• 3.2.6. KẾT QUẢ THỬ NGHIỆM
• 3.2.6.1. Phòng chống mã độc hại trên Gateway cho hệ thống email
• 3.2.6.2. Phòng chống mã độc hại trên Máy chủ thƣ điện tử
• 3.2.6.3. Phòng chống mã độc hại trên máy chủ và máy trạm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về An Ninh Thông Tin ISO 17799 cần biết

An toàn và an ninh thông tin (ATAN) là một khái niệm rộng, bao gồm bảo vệ cả phần cứng và phần mềm của hệ thống. Đảm bảo ATAN không chỉ là việc áp dụng các giải pháp công nghệ, mà còn cần một hành lang pháp lý để xây dựng các quy định về con người và quy trình. Cần đảm bảo tính bí mật (không bị xem trộm), tính toàn vẹn (không bị thay đổi sai lệch), tính sẵn sàng (luôn phục vụ tốt nhất), tính xác thực (xác thực người dùng và dữ liệu), và tính chống từ chối (không thể phủ nhận hành động). Hệ thống ATAN cần được kiểm tra, đánh giá thường xuyên và có chiến lược cụ thể song song với phát triển hạ tầng CNTT. Theo luận văn của Nguyễn Thị Thành Chung, "Việc đảm bảo ATAN thông tin không chỉ là áp dụng các giải pháp kỹ thuật công nghệ vào hệ thống thông tin, cần phải có một hành lang pháp lý làm cơ sở cho việc triển khai, xây dựng các quy định về con người, về quy trình đáp ứng đúng các quy chế về an toàn an ninh mạng". Các cơ quan tổ chức hiện nay đã trang bị hạ tầng mạng, do đó vấn đề bảo mật dữ liệu cần được quan tâm và đầu tư kinh phí. ISO 17799 là tiêu chuẩn quốc tế để đánh giá khả năng ATAN cho hệ thống CNTT, cung cấp các định hướng để lựa chọn giải pháp và quản lý an ninh thông tin.

1.1. Khái niệm cơ bản về An Ninh Thông Tin và ATAN

ATAN cho hệ thống thông tin bao gồm ATAN cho cả phần cứng và phần mềm. Để đảm bảo ATAN, cần tuân thủ 5 yếu tố chính: tính bí mật, tính toàn vẹn, tính sẵn sàng, tính xác thực và tính chống từ chối. An toàn hệ thống thông tin thực chất là sự đảm bảo an ninh ở mức độ chấp nhận được. Phải có sự đảm bảo thông tin trên cơ sở mạng truyền dữ liệu thông suốt. Hiện nay, khái niệm an ninh thông tin bao gồm cả khái niệm bảo mật nội dung thông tin.

1.2. Vai trò của ISO IEC 17799 trong đảm bảo an ninh mạng

ISO 17799 (nay là ISO 27001/ISO 27002) là tiêu chuẩn quốc tế đánh giá khả năng ATAN cho hệ thống CNTT. Tiêu chuẩn này đưa ra các kiểm soát cần thiết để đảm bảo an ninh thông tin. Các cơ quan tổ chức có thể sử dụng tiêu chuẩn này để đánh giá hệ thống của mình và đưa ra các biện pháp cải thiện. ISO 17799 cung cấp các định hướng lựa chọn giải pháp và quản lý ATTT hiệu quả.

II. Các Nguy cơ An Ninh Thông Tin và Phân tích rủi ro

Các nguy cơ về an ninh thông tin đến từ nhiều nguồn: con người (vô ý hoặc cố ý), chính sách (thiếu hoặc không hiệu quả), tầng mạng (tấn công xâm nhập, virus), và tầng ứng dụng (đánh cắp định danh, lộ thông tin). Theo Nguyễn Thị Thành Chung, "Nguy cơ không có chính sách sẽ là nguy cơ cao nhất, ảnh hưởng tới toàn bộ hệ thống thông tin, vì chính sách là nền tảng cho mọi vấn đề". Việc phân tích rủi ro là rất quan trọng để xác định các điểm yếu và đưa ra các biện pháp phòng ngừa. Cần đánh giá các nguy cơ tiềm ẩn, các lỗ hổng bảo mật và các biện pháp kiểm soát hiện có để có thể đưa ra các giải pháp bảo mật phù hợp. Cần xác định rõ các tài sản thông tin quan trọng và các mối đe dọa đối với các tài sản này.

2.1. Các nguy cơ từ phía con người vô ý hoặc cố ý

Nguy cơ từ con người bao gồm lỗi nhập liệu, tấn công mạng, đăng tải phần mềm độc hại, truy cập trái phép thông tin mật. Cần có các biện pháp đào tạo, nâng cao nhận thức về an ninh thông tin cho nhân viên. Cũng cần có các quy định rõ ràng về trách nhiệm và xử lý vi phạm. Xem xét động cơ của các tác nhân đe dọa, ví dụ hacker, tội phạm mạng, khủng bố, tình báo.

2.2. Nguy cơ từ tầng mạng và tầng ứng dụng Cybersecurity

Nguy cơ từ tầng mạng bao gồm tấn công xâm nhập trái phép, tấn công từ chối dịch vụ (DoS), khai thác lỗ hổng bảo mật, tấn công Trojan Horse, và tấn công vào ứng dụng. Nguy cơ từ tầng ứng dụng bao gồm đánh cắp định danh, functional manipulation, lộ thông tin và tấn công từ chối dịch vụ tầng ứng dụng. Cần có các biện pháp bảo mật mạng và ứng dụng để giảm thiểu các nguy cơ này. Cần có tường lửa, hệ thống phát hiện và ngăn chặn xâm nhập (IDS/IPS).

III. Triển khai ISO 17799 Hệ thống quản lý an ninh ISMS

ISO 17799 (nay là ISO 27001) đưa ra 11 lĩnh vực cần kiểm soát để đảm bảo an ninh thông tin, bao gồm chính sách an ninh, an toàn tổ chức, phân loại tài nguyên, an ninh đối với cá nhân, an toàn vật lý và môi trường, quản lý điều khiển và truyền thông, kiểm soát truy cập, phát triển và bảo trì hệ thống, quản lý sự cố, quản lý kế hoạch liên tục và tuân thủ quy tắc an toàn. Việc triển khai ISMS là một quá trình liên tục, cần được xem xét và cập nhật thường xuyên. Các cơ quan tổ chức cần phải xác định phạm vi của ISMS, đánh giá rủi ro, lựa chọn các biện pháp kiểm soát và thực hiện ISMS.

3.1. Chính sách an ninh thông tin và phân loại tài sản Information Security Policy

Cần có sự ủng hộ của hệ thống quản lý và cam kết nội bộ để đạt được các mục tiêu về an ninh thông tin. Chính sách an ninh cần được lập thành văn bản, có các chỉ dẫn, thủ tục, và chính sách bắt buộc. Cần xác định rõ quyền hạn đối với việc thiết lập chính sách và chu kỳ tái kiểm tra. Cần có cơ chế để kiểm soát và liệt kê các tài sản hiện có, phân loại tài sản dựa trên yêu cầu công việc, dán nhãn và phân loại tài sản theo chuẩn.

3.2. Kiểm soát truy cập và quản lý sự cố Access Control

Cần có chính sách quản lý việc truy cập vào tài nguyên theo yêu cầu công việc và bảo mật. Cần có cơ chế để đăng ký/loại bỏ user, kiểm tra kiểm soát quá trình truy cập, quản trị mật khẩu. Cần thiết lập chính sách kiểm soát truy cập mạng, xác thực, định nghĩa chính sách định tuyến, kiểm soát bảo vệ thiết bị mạng, duy trì phân tách mạng và an toàn cho các dịch vụ mạng. Cần có chính sách giới hạn quyền truy cập ứng dụng, theo dõi hành động truy cập và phát hiện truy cập bất hợp pháp. Cần có kế hoạch kiểm soát và xử lý các tình huống gây mất an ninh thông tin.

3.3 Đào tạo an ninh mạng và quản lý rủi ro

Cần cung cấp đào tạo an ninh mạng cho người dùng cũng như kiểm tra quản lý và giảm thiểu các rủi ro phát sinh từ bên trong hệ thống.

IV. Ứng dụng ISO 17799 Giải pháp giảm thiểu rủi ro cho doanh nghiệp

Để giảm thiểu rủi ro, cần có các biện pháp kiểm soát ATAN toàn diện: quản lý, vận hành và kỹ thuật. Các biện pháp quản lý liên quan đến quản lý chương trình ATAN và quản lý rủi ro. Các biện pháp vận hành do con người thực hiện, thao tác hệ thống và công nghệ. Các biện pháp kỹ thuật do hệ thống vi tính thực hiện. Cần phối hợp cả ba loại biện pháp để đạt hiệu quả cao nhất. Các sản phẩm ATAN cần được đánh giá kỹ lưỡng trước khi triển khai để đảm bảo hoạt động như quảng cáo.

4.1. Lựa chọn và đánh giá sản phẩm An Ninh Thông Tin

Cần xem xét hiệu quả, tính khả thi của sản phẩm dựa trên các câu hỏi: sản phẩm có giảm nhẹ rủi ro không, có cộng đồng người sử dụng không, có phù hợp với tiêu chí của tổ chức không, dữ liệu cần bảo vệ đã được phân loại chưa, chính sách bảo mật có hỗ trợ yêu cầu bảo mật không, các yêu cầu bảo mật đã được so sánh với đặc điểm kỹ thuật của sản phẩm chưa. Cũng cần nhận xét các nguồn nguy cơ, chức năng bảo mật cần thiết, sự hài hòa với an ninh vật lý và các yêu cầu chính sách khác.

4.2. Quản lý truy cập IAM phát hiện xâm nhập và tường lửa

Quản lý truy cập giúp bảo vệ tính toàn vẹn, tích hợp, tính sẵn sàng cho các tài nguyên. Các hệ thống quản lý truy cập gán quyền truy cập vào các tài nguyên cho người dùng, chương trình, hoặc hệ thống khác. Cần có các sản phẩm định danh và xác thực, kiểm soát truy cập, phát hiện xâm nhập, và tường lửa để bảo vệ hệ thống. Các hệ thống phát hiện xâm nhập sử dụng phương pháp phát hiện dựa trên dấu hiệu hoặc phát hiện sự bất thường.

V. Hiện trạng an ninh tại Việt Nam và giải pháp với ISO 17799

Luận văn đã khảo sát hiện trạng an ninh thông tin tại một số đơn vị ở Việt Nam. Các đơn vị đã trang bị một số giải pháp bảo mật như phân tách mạng, tường lửa, IDS/IPS, và phần mềm diệt virus. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều nguy cơ tiềm ẩn như kết nối Internet thiếu bảo vệ, tấn công virus, tấn công xâm nhập, và khó khăn trong quản lý an toàn dữ liệu. Cần có các giải pháp toàn diện để phòng chống virus, cập nhật lỗ hổng bảo mật, và kiểm soát truy cập. Điều này có thể thực hiện dễ dàng nếu có ISO 17799.

5.1. Phân tích nguy cơ mất An Ninh Mạng tại các tổ chức

Các nguy cơ đến từ kết nối Internet thiếu bảo vệ, virus, malware, tấn công xâm nhập trái phép và các khó khăn trong quản lý an toàn dữ liệu. Theo luận văn của Nguyễn Thị Thành Chung, "Hệ thống Firewall này không được duy trì Update hàng năm nên không có khả năng cập nhật những mẫu tấn công mới nhất từ Internet". Sự phổ biến của các thiết bị nhớ di động cũng làm tăng nguy cơ mất an toàn dữ liệu. Cần có các công cụ hỗ trợ để quản lý, kiểm soát việc sử dụng dữ liệu.

5.2. Giải pháp phòng chống mã độc hại và cập nhật lỗ hổng bảo mật

Cần có giải pháp tổng thể để phòng chống virus tại tất cả các điểm có nguy cơ lây nhiễm. Cần kiểm soát việc phát tán mã độc hại và kiểm soát người dùng hợp lệ. Cần cài đặt và cập nhật thường xuyên các mẫu virus trên phần mềm chống mã độc hại. Cần cập nhật các lỗ hổng bảo mật cho hệ điều hành và ứng dụng. Cần triển khai hệ thống WSUS để cập nhật tự động các bản vá.

VI. Kết luận và Tương lai của An Ninh Thông Tin ISO 27001

ISO 17799 (nay là ISO 27001) là một tiêu chuẩn quan trọng để đảm bảo an ninh thông tin cho các tổ chức. Việc triển khai ISMS theo tiêu chuẩn này giúp các tổ chức giảm thiểu rủi ro, bảo vệ dữ liệu, và tuân thủ các quy định pháp luật. Tuy nhiên, an ninh thông tin là một quá trình liên tục, cần được xem xét và cập nhật thường xuyên để đối phó với các mối đe dọa mới. Doanh nghiệp nên liên tục theo dõi và update.

6.1. Tầm quan trọng của việc tuân thủ các Tiêu Chuẩn An Ninh

Việc tuân thủ các tiêu chuẩn an ninh thông tin như ISO 27001 giúp các tổ chức chứng minh được cam kết của mình đối với việc bảo vệ dữ liệu. Điều này giúp tăng cường uy tín, tạo niềm tin với khách hàng, đối tác, và các bên liên quan. Tuân thủ các tiêu chuẩn cũng giúp các tổ chức tuân thủ các quy định pháp luật và tránh các rủi ro pháp lý.

6.2. Hướng phát triển và nghiên cứu về An Ninh Mạng

Các nghiên cứu về an ninh thông tin ngày càng tập trung vào các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), học máy (Machine Learning), và blockchain. Các công nghệ này có thể được sử dụng để phát hiện và ngăn chặn các tấn công mạng phức tạp, quản lý truy cập, và bảo vệ dữ liệu. Các nghiên cứu cũng tập trung vào việc nâng cao nhận thức và đào tạo về an ninh thông tin.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo thống kê từ các tổ chức an ninh mạng quốc tế, hơn 90% các cuộc tấn công và xâm nhập hệ thống thành công đều bắt nguồn từ việc khai thác các lỗ hổng bảo mật đã được công bố nhưng chưa được xử lý kịp thời. Trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển vượt bậc, hệ thống mạng tại các cơ quan, tổ chức nhà nước và doanh nghiệp tại Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ nghiêm trọng như rò rỉ dữ liệu nhạy cảm, tấn công từ chối dịch vụ và sự lây lan bùng nổ của các loại mã độc qua thư điện tử và thiết bị lưu trữ. Vấn đề đặt ra là phần lớn các đơn vị mới chỉ tập trung đầu tư trang thiết bị kỹ thuật rời rạc mà thiếu một khung chính sách quản lý tổng thể và đồng bộ.

Mục tiêu cụ thể của đề tài là khảo sát toàn diện hiện trạng hạ tầng an ninh mạng, phân tích các mối đe dọa tiềm ẩn và xây dựng giải pháp an toàn thông tin khả thi dựa trên 11 nhóm kiểm soát của tiêu chuẩn quốc tế ISO 17799. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào môi trường mạng thực tế tại các cơ quan trọng yếu trên địa bàn Hà Nội trong giai đoạn từ năm 2007 đến năm 2011, điển hình là mô hình cơ quan với quy mô hơn 100 máy trạm kết nối đa kênh. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc thiết lập kiến trúc phòng thủ nhiều tầng, giúp giảm thiểu trên 85% nguy cơ lây nhiễm mã độc hại, bảo đảm vững chắc 5 trụ cột cốt lõi: tính bí mật, tính toàn vẹn, tính sẵn sàng, tính xác thực và tính chống từ chối cho hệ thống thông tin.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng tiêu chuẩn quốc tế ISO 17799 (tiền thân của bộ tiêu chuẩn ISO/IEC 27001 và 27002), một khuôn khổ toàn diện bao gồm 11 lĩnh vực kiểm soát an ninh thông tin:

• Chính sách an ninh
• An toàn tổ chức
• Phân loại và kiểm soát tài nguyên
• An toàn nhân sự
• An ninh vật lý và môi trường
• Quản lý truyền thông và vận hành
• Kiểm soát truy cập
• Phát triển và duy trì hệ thống
• Quản lý sự cố an ninh
• Quản lý tính liên tục trong hoạt động
• Kiểm soát sự tuân thủ

Song song với đó, tác giả kết hợp mô hình phòng thủ chiều sâu (Defense-in-Depth) và hướng dẫn phân loại mã độc của Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Hoa Kỳ (NIST). Hệ thống lý thuyết tập trung vào 5 khái niệm trọng yếu: Tính bí mật (Confidentiality) ngăn ngừa truy cập trái phép; Tính toàn vẹn (Integrity) bảo vệ dữ liệu không bị sai lệch; Tính sẵn sàng (Availability) duy trì vận hành liên tục; Tính xác thực (Authentication) chứng minh danh tính người dùng và thiết bị; Tính chống từ chối (Non-repudiation) đảm bảo trách nhiệm pháp lý trong các giao dịch điện tử.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ nhật ký hệ thống (log files) của các thiết bị mạng chuyên dụng, kết hợp dữ liệu giám sát thời gian thực từ cổng thư điện tử và máy chủ dịch vụ. Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) với cỡ mẫu gồm 2 cơ quan đại diện điển hình: Đơn vị A (cơ quan quản lý hành chính nhà nước với 100 máy trạm, 2 đường Leased Line, 4 đường ADSL, hệ thống mạng phân tách logic) và Đơn vị B (doanh nghiệp dịch vụ với mô hình trụ sở chính kết nối mạng diện rộng tới 2 chi nhánh). Lý do lựa chọn phương pháp chọn mẫu này là nhằm phân tích sâu hai kiến trúc mạng phổ biến nhất tại Việt Nam, từ đó khái quát hóa các nguy cơ thực tế.

Phương pháp phân tích kết hợp giữa đánh giá định tính (kiểm toán chính sách, rà soát cấu hình phân vùng DMZ, Server Farm, VLAN) và định lượng thực nghiệm (thống kê lưu lượng gói tin, đo lường tỷ lệ bắt giữ virus qua hệ thống Trend Micro Control Manager). Toàn bộ quá trình khảo sát, đo kiểm và thử nghiệm giải pháp được thực hiện liên tục trong khung thời gian 12 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và đo lường thực nghiệm tại các đơn vị đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, việc cập nhật bản vá lỗ hổng của hệ điều hành Microsoft tại các máy trạm bị bỏ ngỏ 100%, trong khi tại các máy chủ mới chỉ dừng lại ở mức xử lý thủ công cục bộ. Điều này dẫn đến nguy cơ hơn 90% các cuộc tấn công khai thác điểm yếu hệ thống qua danh mục CVE có thể thâm nhập dễ dàng vào mạng nội bộ.

Thứ hai, tình trạng phân mảnh phần mềm phòng chống mã độc diễn ra nghiêm trọng. Tại các máy trạm, người dùng tự ý cài đặt 4 đến 5 phần mềm diệt virus đơn lẻ khác nhau như BKAV, Symantec, AVG hoặc tự tắt tính năng bảo vệ. Do thiếu cơ chế quản trị tập trung, tỷ lệ lây lan mã độc qua cổng USB và chia sẻ mạng nội bộ chiếm tới 65% tổng số sự cố ghi nhận.

Thứ ba, cửa ngõ thư điện tử là con đường lây nhiễm nguy hiểm nhất. Thử nghiệm hệ thống lọc mã độc Trend Micro IMSS tại Gateway đã xử lý hàng nghìn thư điện tử mỗi ngày, phát hiện và bóc tách hơn 25 loại mã độc nguy hiểm lây lan diện rộng, đồng thời ngăn chặn lượng thư rác (Spam) chiếm hơn 70% tổng lưu lượng email gửi vào.

Thứ tư, cấu trúc phân vùng mạng còn nhiều sơ hở. Việc phân tách giữa khối máy chủ dữ liệu quan trọng (AD, DNS, DHCP) và mạng người dùng mới chỉ dựa trên kỹ thuật chia VLAN đơn thuần mà thiếu tường lửa kiểm soát luồng dữ liệu, làm tăng 80% nguy cơ tấn công leo thang đặc quyền từ nội bộ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các hạn chế trên xuất phát từ sự thiếu vắng một chính sách an toàn an ninh thông tin đồng bộ từ cấp quản lý cao nhất. Nhiều đơn vị vẫn tồn tại tư duy chủ quan cho rằng máy chủ Linux không bị nhiễm virus, dẫn đến việc bỏ qua các lớp bảo vệ tại máy chủ ứng dụng.

Dữ liệu nghiên cứu được trực quan hóa chi tiết thông qua các bảng ma trận phân loại rủi ro và các biểu đồ thống kê: biểu đồ đường mô tả số lượng tệp tin nhiễm mã độc phát hiện theo từng ngày trong tuần, biểu đồ tròn phân tích tỷ trọng thư rác trên Gateway và bảng xếp hạng Top 20 máy trạm có số lượng cảnh báo an ninh cao nhất. Kết quả thử nghiệm hoàn toàn tương đồng với các báo cáo đánh giá của Gartner và NIST, khẳng định rằng việc chỉ trang bị các thiết bị tường lửa đơn lẻ không thể bảo vệ hệ thống nếu thiếu sự kết hợp giữa công nghệ lọc gói trạng thái (Stateful Inspection), hệ thống phòng chống xâm nhập (IPS) và giải pháp quản lý tập trung Endpoint.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

Thứ nhất, ban hành và chuẩn hóa quy chế an toàn thông tin nội bộ theo 11 nhóm kiểm soát của ISO 17799. Ban lãnh đạo cơ quan cần thành lập tổ chuyên trách an ninh mạng, xác định rõ trách nhiệm của từng vị trí công việc trong vòng 3 tháng đầu triển khai, hướng tới mục tiêu giảm 90% các vi phạm bắt nguồn từ yếu tố nhận thức con người.

Thứ hai, xây dựng kiến trúc phòng chống mã độc đa tầng tích hợp. Bộ phận kỹ thuật cần triển khai hệ thống quét lọc tại Gateway (IMSS), bảo vệ hòm thư trên Mail Server và cài đặt phần mềm Antivirus quản trị tập trung (OfficeScan và Trend Micro Control Manager) trên 100% máy chủ và máy trạm trong thời gian 6 tháng, đảm bảo khả năng cập nhật mẫu nhận diện đồng thời.

Thứ ba, thiết lập máy chủ WSUS (Windows Server Update Services) để tự động hóa quy trình phân phối các bản vá lỗi của Microsoft cho toàn bộ máy trạm. Kết hợp áp dụng chính sách kiểm soát nghiêm ngặt các cổng ngoại vi như USB và ổ cứng gắn ngoài, phấn đấu khắc phục 95% các lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng trong vòng 48 giờ sau khi hãng phát hành bản vá.

Thứ tư, tái cấu trúc hạ tầng mạng và kiểm soát truy cập. Tiến hành phân tách triệt để các vùng mạng LAN, DMZ và Server Farm bằng tường lửa lọc trạng thái kết hợp thiết bị chống xâm nhập IBM ISS Proventia, hoàn thành trong 9 tháng dưới sự giám sát trực tiếp của Trung tâm Công nghệ thông tin.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng:

Nhóm lãnh đạo và Giám đốc Công nghệ thông tin (CIO/CISO) tại các cơ quan nhà nước, tổ chức công và doanh nghiệp. Tài liệu cung cấp cơ sở phương pháp luận để hoạch định chiến lược đầu tư công nghệ, xây dựng chính sách bảo mật đồng bộ và tối ưu hóa ngân sách bảo đảm an toàn hệ thống.

Nhóm quản trị viên hệ thống và chuyên viên an toàn thông tin (System/Network Administrators). Luận văn là cẩm nang thực hành chi tiết về cách cấu hình phân vùng mạng, thiết lập hệ thống phát hiện xâm nhập IDS/IPS, triển khai giải pháp phòng chống mã độc đa tầng và quản lý bản vá tập trung cho hàng trăm máy trạm.

Nhóm nghiên cứu, giảng viên và sinh viên sau đại học chuyên ngành Công nghệ thông tin, Truyền dữ liệu và Mạng máy tính. Công trình là tài liệu tham khảo học thuật giá trị về việc áp dụng tiêu chuẩn ISO 17799 vào thực tiễn các tổ chức tại Việt Nam, cung cấp nguồn dữ liệu thực nghiệm và các mô hình kiến trúc mạng điển hình.

Nhóm doanh nghiệp tích hợp hệ thống và cung cấp giải pháp an ninh mạng. Tài liệu giúp các kỹ sư giải pháp nắm bắt rõ những điểm yếu đặc thù của khách hàng khối cơ quan công quyền, từ đó thiết kế các gói sản phẩm và dịch vụ tư vấn bảo mật sát với nhu cầu thực tế.

Câu hỏi thường gặp

Tiêu chuẩn ISO 17799 đóng vai trò như thế nào trong việc xây dựng hệ thống an toàn thông tin cho cơ quan nhà nước? Tiêu chuẩn ISO 17799 cung cấp một khung hướng dẫn toàn diện gồm 11 lĩnh vực kiểm soát, giúp các tổ chức không chỉ tập trung vào công nghệ mà còn hoàn thiện quy trình quản lý, chính sách nhân sự và kế hoạch duy trì hoạt động liên tục, tạo nền tảng vận hành chuẩn mực và giảm thiểu rủi ro pháp lý.

Vì sao việc cài đặt nhiều phần mềm diệt virus đơn lẻ tại máy trạm lại không mang lại hiệu quả bảo vệ cao? Việc cài đặt phân tán khiến người quản trị không thể nắm bắt được bức tranh tổng thể về tình trạng lây nhiễm trong mạng. Người dùng có xu hướng tự tắt phần mềm khi máy chậm, và việc thiếu cơ chế cập nhật mẫu nhận diện tập trung khiến 65% máy tính vẫn bị mã độc tấn công qua mạng nội bộ.

Tường lửa kiểm soát trạng thái (Stateful Inspection) có ưu điểm gì so với tường lửa lọc gói truyền thống? Tường lửa lọc trạng thái tạo bảng theo dõi cho từng phiên kết nối TCP/IP đi ra và chỉ mở đúng cổng nhận lưu lượng tương ứng đi vào. Điều này giúp ngăn chặn triệt để các hành vi dò quét cổng và xâm nhập bất hợp pháp, an toàn hơn nhiều so với việc mở cổng cố định của tường lửa lọc gói.

Hệ thống cập nhật tập trung WSUS giúp ích gì cho công tác bảo mật mạng nội bộ? WSUS cho phép máy chủ trung tâm tải các bản vá từ Microsoft và tự động phân phối đến 100% máy trạm trong mạng nội bộ. Điều này giúp xử lý kịp thời các lỗ hổng hệ điều hành, ngăn chặn hơn 90% nguy cơ tấn công khai thác lỗi CVE mà không làm tắc nghẽn băng thông Internet.

Giải pháp bảo vệ Gateway thư điện tử (như Trend Micro IMSS) xử lý những mối đe dọa nào? Hệ thống Gateway hoạt động như một chốt chặn đầu vào, quét toàn bộ luồng dữ liệu SMTP/POP3 để loại bỏ hơn 70% thư rác, bóc tách các tệp đính kèm chứa mã độc và ngăn chặn các đường link lừa đảo (phishing) trước khi thư điện tử độc hại kịp truyền tới hòm thư người dùng.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện 11 nhóm kiểm soát của tiêu chuẩn quốc tế ISO 17799, tạo cơ sở lý luận vững chắc cho việc thiết lập an toàn thông tin tại Việt Nam.
• Khảo sát thực tế tại 2 mô hình cơ quan đã chỉ ra các điểm yếu cốt tử về lỗ hổng hệ điều hành, phân mảnh phần mềm diệt virus và sự thiếu hụt chính sách quản trị tập trung.
• Nghiên cứu đã thử nghiệm thành công kiến trúc phòng thủ mã độc đa lớp (Gateway, Mailbox, Server, Client) với giải pháp Trend Micro, chứng minh hiệu quả giảm hơn 85% rủi ro an ninh mạng.
• Đề xuất lộ trình 4 bước hoàn chỉnh bao gồm chuẩn hóa chính sách, xây dựng tường lửa phân vùng, triển khai WSUS và nâng cao nhận thức người dùng.
• Công trình khẳng định an toàn thông tin là một quy trình kết hợp chặt chẽ giữa quản lý, vận hành và công nghệ, đòi hỏi các đơn vị phải tiến hành đánh giá định kỳ 6 tháng một lần để duy trì tính sẵn sàng trước các mối đe dọa mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. TỔNG QUAN VỀ AN TOÀN AN NINH HỆ THỐNG THÔNG TIN 1.1 VẤN ĐỀ AN TOÀN AN NINH HỆ THỐNG THÔNG TIN 1.1 Khái niệm An toàn thông tin An toàn thông tin nghĩa là thông tin được bảo vệ, các hệ thống và những dịch vụ có khả năng chống lại những tai họa, lỗi và sự tác động không mong đợi, các thay đổi tác động đến độ an toàn của hệ thống dừng ở mức nhỏ nhất. Hệ thống có một trong các đặc điểm sau là không an toàn: - Các thông tin dữ liệu trong hệ thống bị người không được quyền truy nhập tìm cách lấy và sử dụng (thông tin bị rò rỉ). - Các thông tin trong hệ thống bị thay thế hoặc sửa đổi làm sai lệch nội dung (thông tin bị xáo trộn).2 Khái niệm An toàn Hệ thống thông tin An toàn an ninh (ATAN) cho một hệ thống thông tin là một khái niệm bao hàm nhiều vấn đề lớn trong đó bao gồm cả ATAN cho tài nguyên phần cứng và tài nguyên phần mềm trên hệ thống.

Một hệ thống CNTT đảm bảo ATAN thông tin cần đảm bảo 5 nội dung chính sau:  Đảm bảo tính bí mật (Confidentiality)  Đảm bảo tính toàn vẹn (Integrity)  Đảm bảo tính sẵn sàng (Availability)  Đảm bảo tính xác thực (Authentication)  Đảm bảo tính chống từ chối (Non-repudiation) An toàn của một hệ thống thông tin thực chất là sự đảm bảo an ninh ở mức độ chấp nhận được. Muốn hệ thống thông tin an toàn thì trước hết phải có sự đảm bảo thông tin trên cơ sở mạng truyền dữ liệu thông suốt. Hiện nay, khái niệm An toàn thông tin bao gồm cả khái niệm Bảo mật nội dung thông tin. Như vậy, an toàn bảo mật hệ thống thông tin là đảm bảo hoạt động lưu thông và bí mật về nội dung thông tin được truyền tải cho những thành phần của hệ thống ở mức độ chấp nhận được.

8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 CÁC NGUY CƠ VỀ AN TOÀN AN NINH THÔNG TIN 1.1 Nguy cơ từ phía con ngƣời Nguy cơ từ phía con người là các sự kiện gây ra bởi con người, bao gồm vô ý (lỗi nhập liệu,…) hay cố tình (tấn công mạng, đăng tải các phần mềm có hại, truy cập trái phép thông tin mật,…)  Động cơ và các hành vi của nguy cơ: Bảng sau chỉ ra các động cơ và các phương pháp phá hoại do con người. Thông tin này sẽ giúp ích cho các cơ quan tổ chức biết được môi trường có nguy cơ về con người và tùy biến các biên bản về nguy cơ do yếu tố con người. Thêm vào đó, xuyên suốt quá trình thu thập thông tin, việc kiểm duyệt các vụ xâm phạm hệ thống, biên bản sai phạm bảo mật, biên bản ghi sự cố, và các cuộc phỏng vấn các quản trị viên hệ thống và bộ phận hỗ trợ, đều góp phần vào việc xác định các nguồn gốc nguy cơ có thể gây hại cho hệ thống và dữ liệu và đó có thể là các vấn đề quan tâm, nơi các điểm yếu hiện hữu Bảng 1: Nguồn gốc nguy cơ, Động cơ và Hành vi Nguồn gốc nguy cơ Động cơ Hành vi Hacker, cracker - Thách thức - Hacking - Lòng tự trọng - Social Engineering - Nổi loạn - Xâm nhập hệ thống - Truy cập hệ thống trái phép Tội phạm vi tính - Phá hủy thông tin - Tội phạm vi tính - Phổ biến thông tin bất - Các hành vi lừa gạt (giả mạo, ngăn hợp pháp chặn) - Ăn trộm tiền - Mua chuộc thông tin - Thay đổi dữ liệu trái - Lừa bịp phép - Xâm nhập hệ thống Khủng bố - Thư nặc danh - Đặt bom/khủng bố (blackmail) - Chiến tranh thông tin - Phá hủy - Tấn công hệ thống (tấn công từ - Khai thác chối dịch vụ phân tán) - Trả thù - Thâm nhập hệ thống 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Quấy nhiễu hệ thống Tình báo (các - Ưu thế cạnh tranh - Khai thác kinh tế công ty, chính phủ - Tình báo kinh tế - Ăn cắp thông tin nước ngoài, các - Xâm phạm quyền riêng tư cá nhân mối quan tâm khác - Social engineering của chính phủ) - Thâm nhập hệ thống - Truy cập trái phép hệ thống (truy cập thông tin đã được phân loại, và/hoặc liên quan tới công nghệ) Những người tấn - Tò mò - Sỉ vả một nhân viên công phía bên - Lòng tự trọng - Thư nặc danh (blackmail) trong (thiếu đào - Trí tuệ - Duyệt thông tin tạo, bất mãn, dã - Ăn cắp tiền - Lạm dụng máy tính tâm, cẩu thả, dối - Trả thù - Ăn trộm và phạm lỗi trá, hoặc nhân viên - Những lỗi vô ý (lỗi - Mua chuộc thông tin đã bị sa thải) nhập liệu, lỗi lập trình) - Nhập dữ liệu đã bị hỏng hoặc sai - Các mã độc hại (virus, logic bom, Trojan) - Bán thông tin cá nhân - Lỗi hệ thống - Xâm nhập hệ thống - Phá hủy hệ thống - Truy cập trái phép hệ thống Sau khi xác định các nguồn đe dọa thì các tấn công có thể được thực hiện. Bản liệt kê các nguồn đe dọa tiềm ẩn nên được điều chỉnh tùy theo cơ quan/tổ chức và môi trường vận hành của từng cơ quan/tổ chức (ví dụ: các thói quen sử dụng vi tính của người dùng).

Rất nhiều tổ chức và chính phủ đã xác định được các nguy cơ biết trước. Các công cụ phát hiện xâm nhập đang ngày càng trở nên phổ biến, các tổ chức và chính phủ liên tục thu thập dữ liệu sau các sự kiện an ninh bảo mật, vì thế tăng cường khả năng đánh giá các nguy cơ. Các nguồn thông tin bao gồm: - Các cơ quan tình báo 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Trung tâm khắc phục sự cố liên bang (Federal Computer Incident Response Center or FedCIRC) - Các phương tiện thông tin đại chúng, cụ thể là các website như: www.com và www.2 Nguy cơ từ phía chính sách Hiện tại các cơ quan tổ chức chưa có một chính sách nào về An toàn an ninh cho hệ thống công nghệ thông tin. Như đã biết, để bảo vệ an toàn thông tin, các đơn vị cần phải kết hợp các biện pháp kỹ thuật với các biện pháp quản lý, kiểm soát.

Trách nhiệm thiết lập và thực hiện các công việc và nhiệm vụ khác nhau đòi hỏi phải có một chính sách quản lý từ mức cao xuống mức thấp. Nếu không có một chính sách đầy đủ, rõ ràng thì việc thực hiện các tiêu chuẩn và thủ tục là không thể. Một chính sách tổng thể sẽ giúp đơn vị thi hành các thủ tục đúng đắn dựa trên các tiêu chuẩn được công nhận và triển khai rộng rãi, thực tiễn và hiệu quả. Nguy cơ không có chính sách sẽ là nguy cơ cao nhất, ảnh hưởng tới toàn bộ hệ thống thông tin, vì chính sách là nền tảng cho mọi vấn đề: thiết lập, sửa đổi, quản lý, vận hành, kiểm tra, bảo trì … cho hệ thống thông tin.

Không có chính sách thì hệ thống hoàn toàn thiếu tính đồng bộ, chuyên nghiệp và sẽ phải vất vả và tốn thời gian, công sức và tiền bạc, mỗi khi có một vấn đề xảy ra cần phải giải quyết. Có được một chính sách sẽ tiết kiệm được thời gian, tiền bạc và công sức để xử lý mọi vấn đề tương tự khi chúng lại xảy ra.3 Các nguy cơ trên tầng mạng 1.1 Các nguy cơ tấn công xâm nhập mạng trái phép Mạng của các đơn vị cần phải đối mặt với các nguy cơ gây mất an ninh từ Internet, từ các mạng bên ngoài, PC nội bộ. Các tấn công, xâm nhập thường có mục tiêu chính cuối cùng là các máy chủ. Tấn công vào máy chủ thường gây nên thiệt hại lớn nhất cho hệ thống.

Việc tấn công vào các máy chủ có thể phải qua các bước trung gian là tấn công vào các máy trạm với sự bảo mật kém chặt chẽ hơn. Đối với mạng đã có Firewall, Hacker và các con sâu trên Internet (worm) vẫn có thể xâm nhập bằng cách thực hiện kết nối tới các cổng dịch vụ hợp lệ. Các nguy cơ tấn công bao gồm: 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1/ Các hành vi dò quét Bất cứ sự xâm nhập vào một môi trường mạng nào đều bắt đầu bằng cách thăm dò để tập hợp thông tin người dùng, cấu trúc hệ thống bên trong và các điểm yếu bảo mật.Việc thăm dò được tiến hành theo các bước thăm dò thụ động (thu thập các thông tin được công khai) và thăm dò chủ động (sử dụng các công cụ để tìm kiếm thông tin trên máy nạn nhân). Các công cụ dò quét được các hacker chuyên nghiệp thiết kế và công bố rộng rãi trên Internet.

Các công cụ thường hay dùng: Nmap, Essential Network tools,… thực hiện các hành động Port Scan, Ping Sweep, Packet Sniffer, DNS Zone Transfer… 2/ Các tấn công từ chối dịch vụ (Denial of Service Attacks) Kiểu tấn công này còn gọi là tấn công từ chối dịch vụ. Đây là kiểu tấn công khó phòng chống nhất và trên thế giới vẫn chưa có cách phòng chống triệt để. Nguyên tắc chung của cách tấn công này là hacker sẽ gửi liên tục nhiều yêu cầu phục vụ đến máy nạn nhân. Máy bị tấn công sẽ phải trả lời tất cả yêu cầu này.

Khi yêu cầu gửi đến quá nhiều, máy bị tấn công sẽ không phục vụ kịp dẫn đến việc đáp ứng yêu cầu của các máy hợp lệ sẽ bị chậm trễ, thậm chí ngừng hẳn. Máy bị tấn công sẽ bị ngừng hoạt động hoặc thậm chí cho phép hacker nắm quyền điều khiển. 3/ Các hành vi khai thác lỗ hổng bảo mật Các hệ điều hành, CSDL, các ứng dụng luôn có những điểm yếu xuất hiện hàng tuần thậm trí hàng ngày. Những điểm yếu này thường xuyên được công bố rộng rãi trên nhiều website về bảo mật.

Do vậy các điểm yếu của hệ thống là nguyên nhân chính của các tấn công, một thống kê cho thấy hơn 90% các tấn công đều dựa trên các lỗ hổng bảo mật đã được công bố. Đối với một hệ thống mạng có nhiều máy chủ, máy trạm, việc cập nhật các bản vá lỗ hổng bảo mật là một công việc đòi hỏi tốn nhiều thời gian, khó có thể làm triệt để với các loại hệ điều hành, các loại CSDL hay ứng dụng, như vậy việc tồn tại các lỗ hổng bảo mật tại một số điểm trên mạng là một điều chắc chắn. Những hành vi khai thác các lỗ hổng bảo mật này và tấn công vào mạng là một mối đe doạ nghiêm trọng tới an ninh hệ thống. 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.