Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của các yếu tố đầu vào tới kết quả sản xuất lúa của hộ nông dân trường hợp 3 xã vùng ven thành phố kon tum

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu ảnh hưởng của các yếu tố đầu vào tới kết quả sản xuất lúa của hộ nông dân trường hợp 3, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Hòa
• Người hướng dẫn: PGS.TS Bùi Quang Bình
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Các Yếu Tố Đầu Vào Đến Kết Quả Sản Xuất Lúa Tại 3 Xã Vùng Ven Thành Phố Kon Tum
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi hay giả thiết nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.7. Bố cục của đề tài
• 1.8. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 2. TỔNG QUAN LÝ LUẬN VỀ CÁC YẾU TỐ ĐẦU VÀO ẢNH HƯỞNG ĐẾN KẾT QUẢ TRONG SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP
• 2.1. Lý thuyết về kết quả sản xuất
• 2.1.1. Khái niệm kết quả sản xuất
• 2.1.2. Các tiêu chí thể hiện của kết quả sản xuất
• 3. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN
• 3.1.1. Khái quát chung về địa bàn nghiên cứu
• 3.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.2.2. Xây dựng mô hình nghiên cứu
• 3.2.3. Mẫu và thông tin mẫu
• 3.2.4. Phương pháp thu thập thông tin
• 3.2.5. Phương pháp phân tích thông tin
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. KẾT QUẢ SẢN XUẤT LÚA CỦA CÁC NÔNG HỘ
• 4.1.1. Thực trạng sản xuất lúa của địa bàn nghiên cứu
• 4.1.2. Quá trình sản xuất lúa
• 4.1.3. Thuận lợi và khó khăn trong sản xuất lúa của các nông hộ
• 4.1.4. Tình hình tiêu thụ
• 4.1.5. Kết quả sản xuất lúa
• 4.2. ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ ĐẦU VÀO ĐẾN KẾT QUẢ SẢN XUẤT LÚA CỦA CÁC NÔNG HỘ THUỘC 3 XÃ: HÒA BÌNH, ĐOÀN KẾT, KROONG
• 4.2.1. Kết quả mô hình
• 4.2.2. Phân tích kết quả
• 4.2.3. Đánh giá mức độ ảnh hưởng
• 5. BÀN LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. BÀN LUẬN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 5.2. HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.2.1. Cơ sở khoa học của hàm ý chính sách
• 5.2.2. Hàm ý chính sách nhằm nâng cao kết quả sản xuất lúa của các nông hộ trên địa bàn nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ảnh Hưởng Của Các Yếu Tố Đầu Vào Đến Kết Quả Sản Xuất Lúa

Nghiên cứu về ảnh hưởng của các yếu tố đầu vào đến kết quả sản xuất lúa tại 3 xã vùng ven thành phố Kon Tum là một vấn đề quan trọng. Các yếu tố đầu vào như giống lúa, phân bón, và kỹ thuật canh tác có thể quyết định năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc hiểu rõ mối quan hệ này giúp nông dân tối ưu hóa quy trình sản xuất, từ đó nâng cao thu nhập và ổn định cuộc sống.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Các Yếu Tố Đầu Vào

Nghiên cứu này giúp xác định các yếu tố đầu vào quan trọng nhất ảnh hưởng đến năng suất lúa. Điều này không chỉ giúp nông dân cải thiện sản xuất mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp tại Kon Tum.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Về Kết Quả Sản Xuất Lúa

Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đầu vào đến kết quả sản xuất lúa. Qua đó, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm cho nông dân.

II. Vấn Đề Thách Thức Trong Sản Xuất Lúa Tại Vùng Ven Thành Phố Kon Tum

Sản xuất lúa tại vùng ven thành phố Kon Tum đang đối mặt với nhiều thách thức. Biến đổi khí hậu, giá cả thị trường không ổn định, và sự cạnh tranh từ các loại cây trồng khác là những yếu tố gây khó khăn cho nông dân. Việc nhận diện và giải quyết những vấn đề này là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của sản xuất lúa.

2.1. Ảnh Hưởng Của Thời Tiết Đến Sản Xuất Lúa

Thời tiết có ảnh hưởng lớn đến năng suất lúa. Các hiện tượng như hạn hán, lũ lụt có thể làm giảm sản lượng và chất lượng lúa. Nông dân cần có biện pháp ứng phó hiệu quả để giảm thiểu thiệt hại.

2.2. Tình Hình Thị Trường Và Giá Cả

Giá cả lúa gạo thường xuyên biến động, ảnh hưởng đến thu nhập của nông dân. Việc nắm bắt thông tin thị trường và có chiến lược tiêu thụ hợp lý là rất quan trọng để đảm bảo lợi nhuận.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Các Yếu Tố Đầu Vào

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong đề tài này bao gồm khảo sát thực địa và phân tích số liệu. Việc thu thập thông tin từ các hộ nông dân giúp xác định rõ ràng các yếu tố đầu vào ảnh hưởng đến kết quả sản xuất lúa. Phân tích hồi quy cũng được sử dụng để đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố.

3.1. Thiết Kế Nghiên Cứu Và Mẫu Điều Tra

Nghiên cứu được thực hiện trên 150 mẫu hộ nông dân tại 3 xã. Thiết kế nghiên cứu giúp đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả.

3.2. Phương Pháp Phân Tích Dữ Liệu

Sử dụng các phương pháp thống kê để phân tích dữ liệu thu thập được. Điều này giúp xác định mối quan hệ giữa các yếu tố đầu vào và kết quả sản xuất lúa một cách chính xác.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Sản Xuất Lúa Tại 3 Xã

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự ảnh hưởng rõ rệt của các yếu tố đầu vào đến năng suất lúa. Các yếu tố như giống lúa, phân bón, và kỹ thuật canh tác đều có tác động tích cực đến sản lượng. Việc áp dụng các biện pháp canh tác hợp lý sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất.

4.1. Thực Trạng Sản Xuất Lúa Tại 3 Xã

Tình hình sản xuất lúa tại 3 xã Hòa Bình, Đoàn Kết, và Kroong cho thấy sự khác biệt về năng suất và chất lượng. Các yếu tố đầu vào được sử dụng không đồng đều giữa các hộ nông dân.

4.2. Đánh Giá Mức Độ Ảnh Hưởng Của Các Yếu Tố

Phân tích cho thấy rằng giống lúa và phân bón là hai yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến năng suất. Nông dân cần chú trọng đến việc lựa chọn giống và sử dụng phân bón hợp lý.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghiên Cứu Sản Xuất Lúa

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các yếu tố đầu vào có ảnh hưởng lớn đến kết quả sản xuất lúa. Để nâng cao năng suất và chất lượng, nông dân cần áp dụng các biện pháp canh tác hiện đại và hiệu quả. Tương lai của sản xuất lúa tại vùng ven thành phố Kon Tum phụ thuộc vào việc cải thiện các yếu tố đầu vào và thích ứng với biến đổi khí hậu.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Năng Suất

Cần có các chương trình đào tạo cho nông dân về kỹ thuật canh tác và sử dụng phân bón. Việc này sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

5.2. Tương Lai Của Ngành Sản Xuất Lúa Tại Kon Tum

Ngành sản xuất lúa tại Kon Tum có tiềm năng phát triển nếu được đầu tư đúng mức. Cần có sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức để phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam, đặc biệt là cây lúa, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an ninh lương thực và thu nhập cho người nông dân. Tại tỉnh Kon Tum, sản xuất lúa đang chịu nhiều áp lực do sự thu hẹp diện tích đất canh tác, chuyển đổi sang các cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao như hồ tiêu, cao su, cà phê. Năm 2015, diện tích trồng lúa tại 3 xã vùng ven thành phố Kon Tum gồm Hòa Bình, Đoàn Kết và Kroong lần lượt là 367 ha, 705 ha và 585 ha, với năng suất trung bình dao động từ 56 đến 70 tạ/ha, sản lượng đạt khoảng 3.606 tấn. Tuy nhiên, người nông dân vẫn gặp nhiều khó khăn do biến động giá cả, chi phí đầu vào tăng cao và điều kiện tự nhiên khắc nghiệt.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố đầu vào như diện tích đất, chi phí phân bón, giống, thuốc bảo vệ thực vật, nước tưới và mùa vụ đến kết quả sản xuất lúa của các hộ nông dân tại 3 xã trên. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 10/2015 đến tháng 6/2016, với mẫu điều tra gồm 150 hộ nông dân có diện tích trồng lúa từ 5 sào trở lên. Kết quả nghiên cứu không chỉ giúp hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến sản lượng lúa mà còn cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách phát triển nông nghiệp bền vững tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên lý thuyết hàm sản xuất, mô tả mối quan hệ giữa các yếu tố đầu vào và sản lượng đầu ra trong sản xuất nông nghiệp. Hàm sản xuất được biểu diễn dưới dạng:

$$ Q = f(K, L) $$

trong đó $Q$ là sản lượng lúa, $K$ là vốn (bao gồm chi phí phân bón, giống, thuốc BVTV, nước tưới), và $L$ là lao động. Lý thuyết năng suất biên và năng suất trung bình được áp dụng để phân tích hiệu quả sử dụng các yếu tố đầu vào.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Sản lượng (Q): Số lượng lúa thu hoạch được trong một vụ.
• Năng suất (N): Sản lượng trên một đơn vị diện tích.
• Chi phí sản xuất: Bao gồm chi phí trung gian như phân bón, thuốc BVTV, giống, nước tưới và chi phí lao động.
• Yếu tố đầu vào: Diện tích đất, phân bón hữu cơ và vô cơ, giống, thuốc bảo vệ thực vật, nước tưới, mùa vụ.
• Mô hình hồi quy đa biến: Được sử dụng để xác định mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đầu vào đến sản lượng lúa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua phỏng vấn trực tiếp 150 hộ nông dân tại 3 xã Hòa Bình, Đoàn Kết và Kroong, với phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ các báo cáo ngành, niên giám thống kê tỉnh và các tài liệu nghiên cứu liên quan.

Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm Excel và Eviews để thực hiện thống kê mô tả và hồi quy tuyến tính đa biến. Mô hình hồi quy được xây dựng như sau:

$$ Y = \alpha + \beta_1 X_1 + \beta_2 X_2 + \beta_3 X_3 + \beta_4 X_4 + \beta_5 X_5 + \beta_6 X_6 + \beta_7 D + \varepsilon $$

trong đó:

• $Y$ là sản lượng lúa (tạ/vụ),
• $X_1$ là diện tích đất trồng lúa (ha),
• $X_2$ là chi phí phân vô cơ (triệu đồng),
• $X_3$ là chi phí phân hữu cơ (triệu đồng),
• $X_4$ là chi phí giống (triệu đồng),
• $X_5$ là chi phí thuốc bảo vệ thực vật (triệu đồng),
• $X_6$ là chi phí nước tưới (triệu đồng),
• $D$ là biến giả mùa vụ (0 cho vụ Mùa, 1 cho vụ Đông Xuân),
• $\alpha, \beta_i$ là các hệ số hồi quy,
• $\varepsilon$ là sai số ngẫu nhiên.

Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 10/2015 đến tháng 6/2016, đảm bảo thu thập dữ liệu đầy đủ cho cả hai vụ Đông Xuân và Mùa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của diện tích đất trồng lúa: Diện tích đất có tác động tích cực và mạnh mẽ đến sản lượng lúa. Mỗi 1 ha tăng thêm diện tích trồng lúa làm sản lượng tăng trung bình khoảng 60 tạ/vụ, chiếm tỷ lệ ảnh hưởng lớn nhất trong các yếu tố đầu vào.

2. Chi phí phân bón vô cơ và hữu cơ: Chi phí phân vô cơ và phân hữu cơ đều có ảnh hưởng tích cực đến sản lượng. Chi phí phân vô cơ tăng 1 triệu đồng làm sản lượng tăng khoảng 5 tạ, trong khi phân hữu cơ có tác động tương tự nhưng mức độ thấp hơn, khoảng 3 tạ/vụ.

3. Chi phí giống và thuốc bảo vệ thực vật: Chi phí giống có ảnh hưởng tích cực với mức tăng sản lượng khoảng 4 tạ/vụ khi chi phí tăng 1 triệu đồng. Thuốc bảo vệ thực vật cũng góp phần nâng cao sản lượng nhưng với mức độ thấp hơn, khoảng 2 tạ/vụ.

4. Chi phí nước tưới: Nước tưới là yếu tố quan trọng trong điều kiện khí hậu Tây Nguyên khô hạn. Chi phí nước tưới tăng 1 triệu đồng làm sản lượng tăng khoảng 3 tạ/vụ.

5. Ảnh hưởng của mùa vụ: Vụ Đông Xuân có sản lượng trung bình cao hơn vụ Mùa khoảng 10%, do điều kiện khí hậu thuận lợi hơn và kỹ thuật canh tác được áp dụng tốt hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy các yếu tố đầu vào đều có ảnh hưởng tích cực đến sản lượng lúa, phù hợp với giả thuyết nghiên cứu. Diện tích đất trồng lúa là yếu tố quyết định hàng đầu, phản ánh tầm quan trọng của quỹ đất trong sản xuất nông nghiệp. Chi phí phân bón, đặc biệt là phân vô cơ, đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất, phù hợp với các nghiên cứu trước đây về tác động của phân bón đến sản lượng lúa.

Chi phí giống và thuốc bảo vệ thực vật cũng góp phần cải thiện sản lượng, tuy nhiên mức độ ảnh hưởng thấp hơn do sự biến động về chất lượng giống và hiệu quả sử dụng thuốc. Nước tưới là yếu tố không thể thiếu trong điều kiện khí hậu Tây Nguyên với mùa khô kéo dài, việc đầu tư hợp lý vào nước tưới giúp cây lúa phát triển tốt hơn, giảm thiểu rủi ro do hạn hán.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này tương đồng với các nghiên cứu tại các tỉnh Tây Nguyên và đồng bằng sông Hồng, khẳng định tính khách quan và khả năng áp dụng rộng rãi của mô hình. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ ảnh hưởng tương đối của từng yếu tố đầu vào đến sản lượng, giúp trực quan hóa kết quả nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và sử dụng hiệu quả diện tích đất: Khuyến khích các hộ nông dân mở rộng diện tích trồng lúa hợp lý, đồng thời áp dụng các biện pháp bảo vệ và cải tạo đất để duy trì độ phì nhiêu, nâng cao năng suất trên đơn vị diện tích. Thời gian thực hiện: 1-3 năm; Chủ thể: UBND các xã, Trung tâm khuyến nông.

2. Đẩy mạnh ứng dụng phân bón hợp lý: Hướng dẫn nông dân sử dụng phân bón vô cơ và hữu cơ đúng kỹ thuật, cân đối dinh dưỡng cho cây lúa nhằm tối ưu hóa chi phí và tăng năng suất. Thời gian: liên tục hàng vụ; Chủ thể: Trung tâm khuyến nông, các tổ chức đào tạo nông nghiệp.

3. Nâng cao chất lượng giống và quản lý thuốc bảo vệ thực vật: Cung cấp giống lúa chất lượng cao, phù hợp với điều kiện địa phương; đồng thời đào tạo kỹ thuật sử dụng thuốc BVTV an toàn, hiệu quả, giảm thiểu tác động môi trường. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: Sở Nông nghiệp, các doanh nghiệp giống cây trồng.

4. Phát triển hệ thống tưới tiêu hợp lý: Đầu tư xây dựng và cải tạo hệ thống thủy lợi, áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm nước để đảm bảo nguồn nước tưới ổn định trong mùa khô. Thời gian: 2-5 năm; Chủ thể: UBND tỉnh, các tổ chức phát triển nông thôn.

5. Khuyến khích nghiên cứu và chuyển giao công nghệ mới: Tăng cường hợp tác với các viện nghiên cứu để áp dụng các tiến bộ kỹ thuật, công nghệ mới trong sản xuất lúa nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Trường đại học, viện nghiên cứu, Trung tâm khuyến nông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách nông nghiệp: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất lúa bền vững, tối ưu hóa sử dụng các yếu tố đầu vào.

2. Trung tâm khuyến nông và các tổ chức hỗ trợ nông dân: Thông tin chi tiết về các yếu tố ảnh hưởng giúp thiết kế các chương trình đào tạo, tư vấn kỹ thuật phù hợp với thực tế địa phương.

3. Hộ nông dân trồng lúa: Nắm bắt được các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến năng suất, từ đó điều chỉnh phương pháp sản xuất, lựa chọn giống và sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hiệu quả hơn.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế phát triển, nông nghiệp: Cung cấp dữ liệu thực tiễn và mô hình phân tích kinh tế lượng hữu ích cho các nghiên cứu tiếp theo về sản xuất nông nghiệp và phát triển nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

1. Các yếu tố đầu vào nào ảnh hưởng mạnh nhất đến sản lượng lúa?
   Diện tích đất trồng lúa và chi phí phân bón vô cơ là hai yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất, mỗi 1 ha đất tăng thêm làm sản lượng tăng khoảng 60 tạ, chi phí phân vô cơ tăng 1 triệu đồng làm sản lượng tăng 5 tạ.

2. Tại sao nước tưới lại quan trọng trong sản xuất lúa ở Kon Tum?
   Kon Tum có mùa khô kéo dài với lượng mưa trung bình hàng năm khoảng 2.121 mm, nước tưới giúp duy trì độ ẩm đất, cung cấp dinh dưỡng cho cây lúa, giảm thiểu thiệt hại do hạn hán, từ đó nâng cao năng suất.

3. Mùa vụ nào cho năng suất lúa cao hơn?
   Vụ Đông Xuân có năng suất trung bình cao hơn vụ Mùa khoảng 10%, do điều kiện khí hậu thuận lợi và kỹ thuật canh tác được áp dụng tốt hơn.

4. Làm thế nào để sử dụng phân bón hiệu quả?
   Nông dân cần cân đối lượng phân bón vô cơ và hữu cơ, bón đúng thời điểm và kỹ thuật, tránh lãng phí và gây ô nhiễm môi trường, đồng thời tăng năng suất cây trồng.

5. Làm sao để nâng cao chất lượng giống lúa?
   Cần lựa chọn giống phù hợp với điều kiện đất đai và khí hậu địa phương, ưu tiên các giống có khả năng chống chịu sâu bệnh và hạn hán, đồng thời áp dụng công nghệ nhân giống hiện đại.

Kết luận

• Các yếu tố đầu vào như diện tích đất, phân bón, giống, thuốc bảo vệ thực vật và nước tưới đều có ảnh hưởng tích cực đến sản lượng lúa của các hộ nông dân tại 3 xã vùng ven thành phố Kon Tum.
• Diện tích đất và chi phí phân vô cơ là hai yếu tố quan trọng nhất, đóng góp lớn vào sự gia tăng sản lượng.
• Vụ Đông Xuân cho năng suất cao hơn vụ Mùa do điều kiện tự nhiên và kỹ thuật canh tác thuận lợi hơn.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách và các giải pháp kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất lúa tại địa phương.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể về quản lý đất đai, sử dụng phân bón, nâng cao chất lượng giống, phát triển hệ thống tưới tiêu và chuyển giao công nghệ mới trong vòng 1-5 năm tới.

Các cơ quan quản lý và tổ chức khuyến nông cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng nghiên cứu để nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp bền vững tại Tây Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN LÝ LUẬN VỀ CÁC YẾU TỐ ĐẦU VÀO ẢNH HƯỞNG ĐẾN KẾT QUẢ TRONG SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP 1. Lý thuyết về kết quả sản xuất a. Khái niệm kết quả sản xuất Kết quả sản xuất là những gì mà hộ gia đình (doanh nghiệp) đạt được sau một quá trình sản xuất nhất định, kết quả là mục tiêu cần thiết của hộ gia đình. Kết quả sản xuất có thể là những đại lượng cụ thể có thể định lượng cân đo đong đếm được, cũng có thể là những đại lượng chỉ phản ánh mặt chất lượng hoàn toàn có tính chất định tính như uy tín, sự tín nhiệm về những kết quả mà các nông hộ đạt được sau một quá trình sản xuất được đánh giá dựa vào chất lượng sản phẩm, thường được bao gồm bởi 3 tiêu chí định tính là năng suất, sản lượng và thu nhập của họ.

Kết quả là chỉ tiêu nói lên giá trị được tạo ra của quá trình hoạt động sản xuất trong một khoảng thời gian nhất định. Để đánh giá lợi ích mang lại cho quá trình hoạt động sản xuất đó là bao nhiêu thì căn cứ vào chỉ tiêu hiệu quả. Chỉ tiêu này là cơ sở cho việc lựa chọn phương án sản xuất tối ưu. Nó phản ánh được lượng kết quả hữu ích cuối cùng đạt được và phần hao phí vật chất, lao động bỏ ra trong suốt quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh.

Các tiêu chí thể hiện của kết quả sản xuất Kết quả sản xuất thường được thể hiện bằng nhiều chỉ tiêu cụ thể như năng suất, sản lượng, thu nhập, lợi nhuận, giá trị sản xuất tạo ra… Tuy nhiên trong quá trình và phạm vi nghiên cứu của đề tài chỉ lấy sản lượng làm tiêu chí thể hiện của kết quả sản xuất để từ đó phân tích mức độ ảnh hưởng của Luan van 9 các yếu tố đầu vào đến sản lượng như thế nào. - Sản lượng: Là số lượng sản phẩm được sản xuất ra trong một không gian và thời gian nhất định. - Năng suất: Theo Từ điển Oxford “năng suất là tính hiệu quả của hoạt động sản xuất được đo bằng việc so sánh giữa khối lượng sản xuất trong những thời gian hoặc nguồn lực được sử dụng để tạo ra nó” Theo từ điển kinh tế học hiện đại của MIT (Mỹ) “Năng suất là đầu ra trên một đơn vị đầu vào được sử dụng. Tăng năng suất xuất phát từ tăng tính hiệu quả của các bộ phận vốn, lao động.

Cần thiết phải đo năng suất bằng đầu ra thực tế, nhưng rất ít khi tách riêng biệt được năng suất của nguồn vốn và lao động” Năm 1950 Tổ chức hiệp tác kinh tế Châu Âu đưa ra định nghĩa chính thức như sau: Năng suất là thương số thu được bằng cách chia đầu ra cho một trong những nhân tố sản xuất. Trong trường hợp này có thể nói về năng suất của vốn, năng suất đầu tư hoặc năng suất của nguyên vật liệu., tuỳ theo cách xem xét đầu ra trong mối quan hệ với vốn, đầu tư hay nguyên liệu. Năng suất: Là lượng sản phẩm chính của một loại cây trồng thu hoạch được trên một đơn vị diện tích trồng trong một năm. Năng suất lúa là toàn bộ sản lượng lúa được sản xuất ra trong một không gian và thời gian nhất định.

- Thu nhập: Michael P. Todaro (1998) cho rằng: “Thu nhập của hộ gia đình nông dân là số lượng hàng hóa và dịch vụ vật chất mà hộ gia đình nông dân có thể dùng thu nhập bằng tiền của họ mua được, với thu nhập bằng tiền chỉ đơn giản là tổng số tiền mà hộ gia đình kiếm được hàng tháng, năm”. Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên Hiệp Quốc (FAO) cho rằng: “Thu nhập của hộ gia đình nông dân trong sản xuất nông nghiệp chính là phần tiền thưởng cho người chủ sở hữu các yếu tố sản xuất cố định như đất đai, nguồn vốn và nguồn lao động khi đưa các yếu tố này tham gia vào quá trình sản xuất Luan van 10 để tạo ra sản phẩm”. Do đó trong xác định thu nhập của hộ gia đình nông dân, FAO coi hộ gia đình nông dân như là một doanh nghiệp tự làm chủ, theo đó: Thu nhập hộ gia đình = Tổng giá trị nông sản - chi phí các yếu tố sản xuất trung gian đầu vào - chi trả nguồn vốn đã tiêu dùng - chi thuê lao động - chi trả lãi suất và chi trả tiền thuê đất.

Thu nhập của hộ sản xuất nông nghiệp là giá trị bằng tiền biểu hiện cho kết quả của quá trình sản xuất và được xác định thông qua các thước đo sau: Thu nhập gộp - giá trị tổng sản phẩm hay tổng doanh thu là tích của giá bán sản phẩm và tổng sản lượng đầu ra. Thu nhập ròng - lợi nhuận là hiệu số giữa tổng doanh thu và tổng chi phí, thu nhập ròng phản ánh hiệu quả kinh tế của sản xuất. Thu nhập lao động gia đình là tổng của lợi nhuận và chi phí cơ hội của lao động gia đình tham gia vào quá trình sản xuất. Cụ thể được phản ánh bằng các chỉ tiêu sau: - Giá trị sản xuất (GO): là toàn bộ giá trị của cải vật chất và dịch vụ lao động trong lĩnh vực nông nghiệp sáng tạo ra trong một thời kì nhất định, thường là một vụ hoặc một năm.

GO = Q x P Trong đó: Q là sản lượng/khối lượng P là giá bán Chỉ tiêu này phản ánh giá trị sản xuất sau một chu kỳ sản xuất kinh doanh, là cơ sở để tính các chỉ tiêu khác. - Chi phí sản xuất: Bao gồm chi phí trung gian và chi phí về lao động gia đình + Chi phí trung gian (IC): là bộ phận cấu thành giá trị sản xuất bao gồm những chi phí vật chất và dịch vụ cho sản xuất (không kể khấu hao), như phân Luan van 11 bón, thuốc các loại, thuê thu hoạch, các khâu dịch vụ như thuỷ lợi, làm đất, vận chuyển, tuốt lúa. Chi phí vật chất trong sản xuất lúa là các yếu tố đầu vào: giống, phân bón, thuốc các loại… Chi phí dịch vụ trong sản xuất lúa: Gồm có công lao động thuê ngoài và các chi phí dịch vụ khác. - Giá trị tăng thêm (VA): là phần giá tri tăng thêm của người lao động sản xuất được tính trên đơn vị diện tích.

VA = GO – IC - Thu nhập: phản ánh thu nhập từ sản xuất lúa của các nông hộ. Thu nhập = Giá trị sản xuất - Chi phí sản xuất Trong đó chi phí sản xuất bao gồm chi phí trung gian và khấu hao tài sản cố định. - Năng suất lúa (N): Chỉ tiêu này nói lên sản lượng thu được trên một đơn vị diện tích, được xác định bằng công thức sau: Q N= S Trong đó: Q: sản lượng lúa S: diện tích gieo lúa 1. Lý thuyết về các yếu tố đầu vào Yếu tố đầu vào hay còn gọi là yếu tố sản xuất là bất kỳ hàng hóa hay dịch vụ nào được dùng để sản xuất ra hàng hóa, dịch vụ khác.

Yếu tố đầu vào bao gồm lao động, máy móc thiết bị, nhà xưởng, nguyên vật liệu, năng lượng, v. Hàng hóa và dịch vụ là những đầu ra của sản xuất. Ví dụ, Công ty Coca Cola sử dụng các yếu tố đầu vào là lao động, máy móc thiết bị, nước, gaz, đường, v. để sản xuất ra nước giải khát.

Để sản xuất ra lúa gạo, chúng ta cần có nước, phân, lao động, giống, v. Luan van 12 Vì vậy có thể khái quát một số yếu tố đầu vào trong sản xuất lúa như sau: a. Nguồn lao động nông nghiệp Nguồn lao động nông nghiệp bao gồm toàn bộ những người tham gia vào sản xuất nông nghiệp. Nguồn lao động nông nghiệp là yếu tố sản xuất đặc biệt tham gia vào quá trình sản xuất không chỉ về số lượng người lao động mà còn cả chất lượng nguồn lao động.

Đặc biệt là yếu tố phi vật chất của lao động như kỹ năng, kiến thức, kinh nghiệm lao động được xem như yếu tố ảnh hưởng quan trọng đến gia tăng sản lượng. Do đó, đầu tư nâng cao chất lượng nguồn lao động chính là đầu tư làm gia tăng giá trị yếu tố đầu vào đặc biệt này. Nhìn chung, nguồn lao động nông nghiệp Việt Nam chất lượng không cao do kỹ năng, kiến thức, tay nghề còn hạn chế, vì vậy thời gian tới cần đầu tư nâng cao chất lượng nguồn lao động mới tạo sự gia tăng mạnh về năng suất lao động. Để nâng cao chất lượng nguồn lao động hay nói cách khác nâng cao vốn con người thì lao động đó phải được giáo dục và đào tạo, đó là kiến thức để tạo ra sự sáng tạo, một yếu tố cơ bản của phát triển kinh tế.

Đất nông nghiệp Đất là tư liệu sản xuất quan trọng nhất và chưa thể thay thế được đối với sản xuất trên quy mô lớn của ngành nông nghiệp và đặc biệt đối với trồng trọt, đặc điểm khác biệt của đất so với những tư liệu sản xuất khác là chất lượng của đất sẽ tăng lên nếu sử dụng đất một cách hợp lý. Tính chất đặc biệt này là do độ phì nhiêu của đất tạo nên, độ phì nhiêu của đất được hình thành và bồi đắp bởi ba nguồn: thứ nhất từ nguồn tự nhiên do các tác động lý, hoá, sinh trong tự nhiên tạo thành; thứ hai là từ nguồn nhân tạo do áp dụng hệ thống canh tác hợp lý; và thứ ba là nguồn tiềm năng do sự kết hợp của hai nguồn tự nhiên và nhân tạo đến một lúc nào đó sẽ làm tăng độ phì nhiêu của đất. Bị giới hạn về mặt diện tích và lãnh thổ nên quỹ đất là có hạn cả về số lượng và không gian, và quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa ngày càng làm Luan van 13 cho quỹ đất sử dụng sản xuất nông nghiệp bị giảm tương đối bởi đất được dùng cho nhiều mục đích phi nông nghiệp điển hình như phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật, đô thị hóa, xây dựng cơ sở du lịch và dịch vụ. Bên cạnh xu hướng giảm về quỹ đất nông nghiệp, đặc tính không thể di chuyển toàn bộ đất từ nơi này đến nơi khác, đã khẳng định một trong những cách tốt nhất để tăng sản lượng bền vững là phải duy trì và tăng độ phì nhiêu của đất để nâng cao năng suất trên một đơn vị diện tích đất canh tác.

Nước tưới Trong lĩnh vực nông nghiệp, nước tưới được xem là yếu tố quan trọng, việc tưới nước đúng phương pháp, kỹ thuật có tác dụng nâng cao năng suất và sản lượng lúa.