Luận Văn Thạc Sĩ Về Miễn Trách Nhiệm Hình Sự Theo Pháp Luật Hình Sự Việt Nam Tại Đà Nẵng

Luận văn thạc sĩ phân tích miễn trách nhiệm hình sự theo pháp luật Việt Nam tại Đà Nẵng, cung cấp cái nhìn thực tiễn và pháp lý sâu sắc.

• Tác giả: Phạm Khắc Tường
• Người hướng dẫn: GS. Võ Khánh Vinh
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng Hình sự
• Đề tài: Miễn Trách Nhiệm Hình Sự Theo Pháp Luật Hình Sự Việt Nam Từ Thực Tiễn Thành Phố Đà Nẵng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Đà Nẵng

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Miễn Trách Nhiệm Hình Sự Khái Niệm Ý Nghĩa

Trong khoa học luật hình sự, khái niệm miễn trách nhiệm hình sự gắn liền với khái niệm trách nhiệm hình sự. Hiểu một cách đơn giản, miễn trách nhiệm hình sự là việc một người phạm tội, đáng lẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật, nhưng vì những lý do nhất định được pháp luật quy định, mà không phải chịu trách nhiệm đó. Các nhà khoa học luật hình sự có nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm này. GS.TSKH Đào Trí Úc cho rằng đó là "miễn những hậu quả pháp lý đối với một tội phạm do pháp luật quy định". TSKH Lê Cảm lại định nghĩa là "xóa bỏ hậu quả pháp lý của việc thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội bị luật hình sự cấm". Dù có nhiều cách diễn đạt, điểm chung là đều nhấn mạnh đến việc loại bỏ trách nhiệm pháp lý cho người phạm tội trong những trường hợp cụ thể. Chế định này thể hiện sự khoan hồng, nhân đạo của pháp luật Việt Nam, đồng thời góp phần vào việc phân loại, phân hóa tội phạm một cách khoa học, chính xác.

1.1. Định Nghĩa Trách Nhiệm Hình Sự Theo Luật Việt Nam

Trách nhiệm hình sự là hậu quả pháp lý của việc thực hiện tội phạm, thể hiện qua việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế của Nhà nước đối với người hoặc pháp nhân thương mại phạm tội. Điều này được quy định rõ trong Bộ luật Hình sự. Cơ sở của trách nhiệm hình sự là hành vi phạm tội được quy định trong luật. Trách nhiệm hình sự chỉ được đặt ra khi có người hoặc pháp nhân thương mại thực hiện hành vi phạm tội. Đây là nền tảng để xem xét các trường hợp miễn trách nhiệm hình sự.

1.2. Bản Chất Nhân Đạo Của Miễn Trách Nhiệm Hình Sự

Chế định miễn trách nhiệm hình sự thể hiện bản chất khoan hồng, nhân đạo trong chính sách hình sự của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Nó cho phép xem xét các yếu tố khách quan, chủ quan, nhân thân người phạm tội để đưa ra quyết định phù hợp, không nhất thiết phải trừng phạt mọi hành vi phạm tội. Điều này phù hợp với truyền thống nhân ái của dân tộc và góp phần vào việc giáo dục, cải tạo người phạm tội, giúp họ tái hòa nhập cộng đồng. Các quy định về tình tiết giảm nhẹ cũng góp phần thể hiện bản chất này.

II. Điều Kiện Miễn Trách Nhiệm Hình Sự Căn Cứ Pháp Lý Quan Trọng

Để được miễn trách nhiệm hình sự, người phạm tội phải đáp ứng những điều kiện nhất định do pháp luật quy định. Các điều kiện này thường liên quan đến tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, nhân thân người phạm tội, và các yếu tố khách quan khác. Việc xác định đúng các điều kiện miễn trách nhiệm hình sự là vô cùng quan trọng, đảm bảo áp dụng pháp luật một cách công bằng, chính xác. Nếu không có đủ căn cứ, việc miễn trách nhiệm hình sự có thể dẫn đến bỏ lọt tội phạm, gây ảnh hưởng xấu đến trật tự an toàn xã hội. Ngược lại, nếu áp dụng sai, có thể gây oan sai cho người vô tội.

2.1. Các Trường Hợp Miễn Trách Nhiệm Hình Sự Phổ Biến

Luật Hình sự quy định nhiều trường hợp được miễn trách nhiệm hình sự. Ví dụ, người phạm tội tự thú, ăn năn hối cải, tích cực hợp tác với cơ quan điều tra, hoặc tự nguyện bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả. Ngoài ra, người phạm tội do sự kiện bất ngờ, sự kiện không thể lường trước, hoặc trong tình trạng phòng vệ chính đáng, tình thế cấp thiết cũng có thể được xem xét miễn trách nhiệm hình sự. Các trường hợp này thể hiện sự cân nhắc giữa việc trừng phạt và việc tạo cơ hội cho người phạm tội sửa chữa sai lầm.

2.2. Yếu Tố Nhân Thân Ảnh Hưởng Đến Quyết Định Miễn Trách Nhiệm

Nhân thân người phạm tội là một yếu tố quan trọng trong việc xem xét miễn trách nhiệm hình sự. Người chưa thành niên phạm tội, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất, người có hoàn cảnh gia đình khó khăn thường được xem xét giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, thậm chí là miễn trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, việc xem xét yếu tố nhân thân phải đảm bảo công bằng, khách quan, không phân biệt đối xử, và phải dựa trên những chứng cứ xác thực.

III. Thực Tiễn Áp Dụng Miễn Trách Nhiệm Hình Sự Tại Đà Nẵng

Việc áp dụng quy định về miễn trách nhiệm hình sự tại Đà Nẵng cũng tuân thủ theo các quy định của pháp luật. Các cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án đều phải xem xét kỹ lưỡng các yếu tố liên quan đến vụ án, người phạm tội để đưa ra quyết định chính xác. Tuy nhiên, trong thực tiễn vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc. Việc thu thập chứng cứ, đánh giá chứng cứ, xác định các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự đôi khi gặp nhiều trở ngại. Ngoài ra, nhận thức pháp luật của người dân còn hạn chế, dẫn đến việc khiếu nại, tố cáo không đúng quy định.

3.1. Thống Kê Số Liệu Về Miễn Trách Nhiệm Hình Sự Ở Đà Nẵng

Việc thống kê số liệu về các trường hợp miễn trách nhiệm hình sự tại Đà Nẵng giúp đánh giá hiệu quả áp dụng pháp luật, phát hiện những bất cập, hạn chế. Số liệu thống kê cần phân loại theo các tiêu chí như loại tội phạm, độ tuổi người phạm tội, lý do miễn trách nhiệm hình sự, v.v. Từ đó, có thể đưa ra những giải pháp cụ thể để nâng cao chất lượng công tác điều tra, truy tố, xét xử, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân.

3.2. Những Khó Khăn Trong Quá Trình Áp Dụng Thực Tế

Trong quá trình áp dụng quy định về miễn trách nhiệm hình sự tại Đà Nẵng, các cơ quan chức năng gặp phải một số khó khăn. Việc xác định chính xác các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự, đặc biệt là các tình tiết liên quan đến yếu tố nhân thân, đôi khi rất phức tạp. Ngoài ra, việc thu thập chứng cứ chứng minh sự ăn năn hối cải, tích cực hợp tác với cơ quan điều tra của người phạm tội cũng không hề dễ dàng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, sự tham gia của luật sư, và sự hỗ trợ của cộng đồng để giải quyết những khó khăn này.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Áp Dụng Miễn Trách Nhiệm Hình Sự

Để nâng cao hiệu quả áp dụng quy định về miễn trách nhiệm hình sự, cần có những giải pháp đồng bộ, toàn diện. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nâng cao nhận thức của người dân về chế định này. Cần nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của cán bộ điều tra, kiểm sát, xét xử, đảm bảo áp dụng pháp luật một cách chính xác, công bằng. Cần hoàn thiện hệ thống pháp luật, khắc phục những bất cập, hạn chế trong các quy định về miễn trách nhiệm hình sự.

4.1. Hoàn Thiện Hệ Thống Pháp Luật Về Miễn Trách Nhiệm Hình Sự

Hệ thống pháp luật về miễn trách nhiệm hình sự cần được rà soát, sửa đổi, bổ sung để đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ, khả thi. Cần có những quy định cụ thể hơn về các điều kiện miễn trách nhiệm hình sự, tránh tình trạng áp dụng tùy tiện, chủ quan. Cần có những hướng dẫn chi tiết về việc thu thập, đánh giá chứng cứ liên quan đến các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự. Việc hoàn thiện pháp luật phải dựa trên cơ sở tổng kết thực tiễn, tham khảo kinh nghiệm quốc tế, và đảm bảo phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam.

4.2. Nâng Cao Năng Lực Của Cán Bộ Thực Thi Pháp Luật

Cán bộ điều tra, kiểm sát, xét xử cần được đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, phẩm chất đạo đức. Cần trang bị cho họ những kiến thức, kỹ năng cần thiết để áp dụng pháp luật một cách chính xác, công bằng, khách quan. Cần có cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ hoạt động của cán bộ, xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm pháp luật, gây oan sai cho người dân. Việc xây dựng đội ngũ cán bộ trong sạch, vững mạnh là yếu tố then chốt để đảm bảo hiệu quả áp dụng pháp luật.

V. Tương Lai Của Chế Định Miễn Trách Nhiệm Hình Sự Tại Việt Nam

Chế định miễn trách nhiệm hình sự tiếp tục được hoàn thiện và phát triển trong tương lai. Xu hướng chung là ngày càng mở rộng phạm vi áp dụng, tạo điều kiện cho người phạm tội sửa chữa sai lầm, tái hòa nhập cộng đồng. Tuy nhiên, việc mở rộng phạm vi áp dụng phải đi đôi với việc tăng cường kiểm soát, giám sát, đảm bảo không bỏ lọt tội phạm, không gây ảnh hưởng xấu đến trật tự an toàn xã hội. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội, và cộng đồng để xây dựng một hệ thống pháp luật hình sự nhân đạo, hiệu quả.

5.1. Xu Hướng Nhân Đạo Hóa Trong Luật Hình Sự

Xu hướng nhân đạo hóa trong luật hình sự thể hiện qua việc giảm thiểu hình phạt tù, tăng cường các biện pháp thay thế hình phạt tù, mở rộng các trường hợp miễn trách nhiệm hình sự, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Xu hướng này phù hợp với xu thế chung của thế giới và góp phần xây dựng một xã hội văn minh, công bằng, dân chủ. Tuy nhiên, việc nhân đạo hóa luật hình sự phải dựa trên cơ sở khoa học, thực tiễn, và phải đảm bảo an ninh, trật tự xã hội.

5.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Việc Tái Hòa Nhập Cộng Đồng

Cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc giúp người phạm tội tái hòa nhập cộng đồng. Các tổ chức xã hội, các đoàn thể, các cá nhân cần tạo điều kiện cho người phạm tội có cơ hội học tập, làm việc, tham gia các hoạt động xã hội. Cần xóa bỏ sự kỳ thị, phân biệt đối xử với người phạm tội, tạo môi trường thân thiện, cởi mở để họ có thể hòa nhập vào cuộc sống bình thường. Việc tái hòa nhập cộng đồng thành công không chỉ mang lại lợi ích cho người phạm tội mà còn góp phần giảm thiểu tội phạm, xây dựng một xã hội an toàn, ổn định.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ MIỄN TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ 1. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của trách nhiệm hình sự. Khái niệm trách nhiệm hình sự Trong khoa học luật hình sự, khi nêu vấn đề liên quan đến khái niệm miễn trách nhiệm hình sự, chúng ta ngay lập tức gắn nó với khái niệm trách nhiệm hình sự. Hay nói cách khác, khái niệm miễn trách nhiệm hình sự xuất phát từ khái niệm trách nhiệm hình sự.

Tùy từng giai đoạn phát triển của khoa học luật hình sự cũng như quan điểm pháp lý của các nhà khoa học luật hình sự mà khái niệm trách nhiệm hình sự có nội hàm khác nhau. Chẳng hạn: Theo quan điểm của GS.TSKH Đào Trí Úc thì "trách nhiệm hình sự là hậu quả pháp lý của việc phạm tội, thể hiện ở chỗ người đã gây ra tội phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình trước Nhà nước" [65, tr.41]; Tuy nhiên theo TSKH Lê Cảm thì "trách nhiệm hình sự là hậu quả pháp lý của việc thực hiện tội phạm và được thể hiện bằng việc áp dụng đối với người phạm tội một hoặc nhiều biện pháp cưỡng chế của Nhà nước do luật hình sự quy định" [8, tr.122]; Bên cạnh quan điểm của GS.TSKH Đào Trí Úc và TSKH Lê Cảm thì một nhà khoa học khác là GS.TS Đỗ Ngọc Quang thì định nghĩa: "Trách nhiệm hình sự là một dạng trách nhiệm pháp lý, là trách nhiệm của người khi thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong pháp luật hình sự bằng một hậu quả bất lợi do Tòa án áp dụng tùy thuộc vào tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi mà người đó đã thực hiện" [49, tr.14]; Lần đầu tiên trong lịch sử lập pháp hình sự, Bộ luật Hình sự năm 2015 có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2018 quy định chủ thể của tội phạm là 9 pháp nhân thương mại bên cạnh con người là chủ thể như trước đây. Như vậy, do có sự thay đổi trong khái niệm tội phạm mà khái niệm trách nhiệm hình sự cũng có thay đổi căn bản. Trên cơ sở tổng kết, kế thừa các định nghĩa về trách nhiệm hình sự của các nhà khoa học đi trước cũng như quan điểm về khái niệm trách nhiệm hình sự theo pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành thì chúng tôi mạnh dạn đưa ra khái niệm trách nhiệm hình sự dưới góc độ khoa học luật hình sự như sau: Trách nhiệm hình sự là hậu quả pháp lý của việc thực hiện tội phạm và được thể hiện bằng việc áp dụng một hoặc nhiều biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc của Nhà nước do luật hình sự quy định đối với người, pháp nhân thương mại phạm tội.

Thông qua khái niệm về trách nhiệm hình sự, chúng ta dễ dang nhận ra được cơ sở và những điều kiện của của trách nhiệm hình sự. Hay nói cách khác, trách nhiệm hình sự chỉ được đặt ra khi có người, pháp nhân thương mại phạm một tôi đã được Bộ luật Hình sự quy định. Khái niệm miễn trách nhiệm hình sự Trên cơ sở và những điều kiện của trách nhiệm hình sự như đã phân tích ở trên, chúng ta có thể hiểu rằng, khi một chủ thể thỏa mãn các cơ sở, điều kiện pháp lý ấy thì chủ thể đó phải chịu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, trong thực tiễn, không phải lúc nào cũng vậy.

Chính các chủ thể ấy, trong những điều kiện nhất định dựa trên những căn cứ luật định có thể không phải chịu trách nhiệm hình sự hoặc được miễn trách nhiệm hình sự. Khi nghiên cứu khái niệm miễn trách nhiệm hình sự, chúng ta dễ dàng nhận thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa cơ sở và điều kiện của trách nhiệm hình sự với cơ sở và điều kiện của miễn trách nhiệm hình sự. Hay nói cách khác, khái niệm miễn trách nhiệm hình sự đi ra từ và có liên hệ mật thiết với khái niệm trách nhiệm hình sự. 10 Với tư cách chế định tiêu biểu thể hiện sự cụ thể hóa bản chất khoan hồng, nhân đạo trong chính sách hình sự của Đảng và Nhà nước ta, miễn trách nhiệm hình sự là chế định được đặc ra từ rất sớm, khi Đảng lãnh đạo nhân dân giành được độc lập.

Trước năm 1985, miễn trách nhiệm hình sự chưa được quy định thành một chế định trong Bộ luật Hình sự, tuy nhiên nội dung miễn trách nhiệm hình sự đã tồn tại trong các khái niệm như "miễn nghị ", "miễn tố", "xá miễn”, "tha bổng”, "miễn hết cảc tội ", “ tha miễn trách nhiệm hình sự" nằm rãi rác trong các văn bản mang tính quy phạm pháp luật của chính quyền lúc bấy giờ. Pháp luật hình sự nước ta mà cụ thể là Bộ luật Hình sự đã tập hợp các quy phạm quy định về cơ sở và điều kiện miễn trách nhiệm hình sự thành một chế định luật pháp hoàn thiện. Trãi qua thời gian, khái niệm miễn trách nhiệm hình sự được các nhà khoa học luật hình sự dần hoàn thiện nhưng vẫn còn tồn tại nhiều quan điểm khác nhau, cụ thể là: Theo GS-TSKH Đào Trí Úc thì Miễn trách nhiệm hình sự có nghĩa là miễn những hậu quả pháp lý đối với một tội phạm do pháp luật quy định" [65, tr. 269]; Trong tác phẩm của mình, TSKH Lê Cảm thể hiện quan điểm của mình khi nêu khái niệm Miễn trách nhiệm hình sự là một chế định nhân đạo của luật hình sự Việt Nam và được thể hiện bằng việc xóa bỏ hậu quả pháp lý của việc thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội bị luật hình sự cấm đối với người bị coi là có lỗi trong việc thực hiện hành vi đó" [11, tr.7]; Chi tiết hơn, tác giả Lê Thị Sơn, trong tác phẩm "Trách nhiệm hình sự và miễn trách nhiệm hình sự", tác giả nêu khái niệm: Miễn trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội có nghĩa là miễn truy cứu trách nhiệm hình sự và đương nhiên kéo theo cả miễn phải chịu các hậu quả tiếp theo do việc thực 11 hiện trách nhiệm hình sự từ phía Nhà nước đem lại như: miễn bị kết tội, miễn phải chịu biện pháp cưỡng chế của trách nhiệm hình sự và miễn bị mang án tích.

Trong trường hợp này, miễn trách nhiệm hình sự chỉ bao gồm miễn chịu biện pháp cưỡng chế của trách nhiệm hình sự và miễn mang án tích" [55, tr. Các khái niệm trên dù dài ngắn khác nhau, tuy nhiên nội hàm của nó chứa đựng đầy đủ các nội dung, các dấu hiệu nhận biết. Hơn thế nữa các khái niệm đó đều thống nhất khẳng định khái niệm miễn trách nhiệm hình sự phải trả lời được các câu hỏi sau đây: Bản chất pháp lý của nó là gì; Hình thức thể hiện của nó như thế nào; Cơ quan Nhà nước nào có thẩm quyền nào áp dụng; Đối tượng được áp dụng là ai; Phải đáp ứng căn cứ pháp lý và những điều kiện cụ thể nào. Đối chiếu các khái niệm trên đây với quy định của pháp luật hình sự hiện hành, chúng ta dễ dàng thấy các khái niệm trên không còn đáp ứng được yêu cầu của công cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm trong giai đoạn hiện nay.

Cụ thể là các khái niệm trên chưa nêu ra được ngoài con người với tư cách là chủ thể được miễn trách nhiệm hình sự thì pháp nhân thương mại cũng là chủ thể. Bổ sung đặc điểm về chủ thể là pháp nhân thương mại, dưới góc độ khoa học luật hình sự, theo chúng tôi khái niệm miễn trách nhiệm hình sự có thể được định nghĩa như sau: Miễn trách nhiệm hình sự là một chế định thể hiện tính nhân đạo của pháp luật hình sự Việt Nam mà nội dung thể hiện sự hủy bỏ hậu quả pháp lý của việc thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội bị luật hình sự cấm đối với người bị coi là có lỗi, pháp nhân thương mại trong việc thực hiện hành vi đó, do các cơ quan tiến hành tố tụng hình sự có thẩm 12 quyền áp dụng khi có đầy đủ căn cứ pháp lý và những điều kiện luật định. Các đặc điểm của miễn trách nhiệm hình sự Sau khi đưa ra được khái niệm, chúng tôi có thể chỉ ra một số đặc điểm cơ bản của miễn trách nhiệm hình sự như sau: Thứ nhất, miễn trách nhiệm hình sự là một trong những chế định minh chứng cho bản chất nhân đạo, khoan hồng của Đảng và Nhà nước ta thông qua chính sách hình sự nói chung và pháp luật hình sự nói riêng. Nó phản ánh mục đích của quá trình xử lý hình sự theo quan điểm của Đảng và Nhà nước là nhằm giáo dục người phạm tội trở thành người tốt.

có ích cho xã hội. Phản ánh chủ trương đúng đắn rằng việc nghiêm trị phải kết hợp với khoan hồng", trừng trị phải kết hợp với giáo dục, cải tạo. Thứ hai, khi được miễn trách nhiệm hình thì chủ thể được miễn không phải chịu hậu quả pháp lý bất lợi do hành vi phạm tội đã đã thực hiện. Hay nói cách khác, trong những giai đoạn tố tụng nhất định, cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm quyền thấy rằng việc áp dụng các chế tài hình sự đối với chủ thể là không còn thiết mà vẫn đảm đảm bảo yêu cầu đấu tranh phòng và chống tội phạm.

Tất nhiên việc đánh giá như thế nào là không còn cần thiết áp dụng chế tài hình sự phải dựa trên căn cứ pháp lý và những điều kiện nghiêm ngặt do luật định. Thứ ba, chỉ những người, pháp nhân thương mại mà hành vi của họ đã thỏa mãn các yếu tố cấu thành tội phạm mới là đối tượng được xem xét miễn trách nhiệm hình sự. Nếu hành vi không cấu thành tội phạm thì phải được xem là không phạm tội chứ không được miễn trách nhiệm hình sự. Bởi lẽ tình trạng pháp lý của chủ thể thuộc trường hợp miễn trách nhiệm hình sự và không phạm tội là hoàn toàn khác biệt.

Đặc điểm này của khái niệm miễn trách nhiệm hình sự cũng là đặc điểm tiêu biểu để phân biệt giữa miễn trách nhiệm hình sự và hành vi không cấu thành tội phạm. 13 Thứ tư, khi thỏa mãn các căn cứ pháp lý và những điều kiện luật định, việc miễn trách nhiệm hình sự phải được cơ quan tiến hành tố tụng hình sự có thẩm quyền quyết định và thể hiện bằng hình thức văn bản. Cụ thể chỉ có Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án trong từng giai đoạn tố tụng gắn liền với các cơ quan đó mới có thẩm quyền quyết định rằng người, pháp nhân thương mại được miễn trách nhiệm hình sự.