CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU Mục địch của chương giới thiệu tổng quan về nghiên cứu hệ thống treo ô tô như tình hình phát triển xe khách tại Việt Nam, phân tích hệ thống treo ô tô khách, ảnh hưởng của dao động đến cơ thể con người và chỉ tiêu đánh giá chúng và phân tích tổng quan về kết quả các công trình nghiên cứu trong nước và thế giới liên quan đến đối tượng nghiên cứu trong luận văn này. Tình hình phát triển xe khách tại Việt Nam Theo số liệu thống kê, hiện nay các cơ sở sản xuất lắp ráp ôtô trong nước mỗi năm cho ra đời hơn 20.000 ô tô khách các loại. Theo dự báo của chính phủ, nhu cầu sản lượng ô tô khách các loại đến 2020 là 30.000 ô tô trên năm, tăng 50%. Với phương pháp thiết kế như hiện nay, các loại ô tô khách chế tạo trong nước khó đảm bảo được sự thoả hiệp tối ưu giữa các mục tiêu mâu thuẫn nhau như các chỉ tiêu về chất lượng động lực học, các chỉ tiêu về độ bền và chi phí sản xuất so với các loại xe nhập do chịu nhiều áp lực về cắt giảm chi phí phụ tùng, công nghệ nhập khẩu từ nước ngoài Ô tô khách tại các thành phố hiện có nhu cầu rất cao, đặc biệt là tại các thành phố lớn.
Tính đến năm 2015, ngành sản xuất ô tô có trên 400 doanh nghiệp, tập trung chủ yếu ở khu vực Đông Nam Bộ và vùng Đồng bằng Sông Hồng. Đa số doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ. Tổng công suất lắp ráp thiết kế khoảng 460.000 xe/năm, trong đó khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chiếm khoảng 47%, doanh nghiệp trong nước khoảng 53%. Giai đoạn 2001- 2014, tốc độ tăng trưởng bình quân của sản xuất lắp ráp ô tô khoảng 17%/năm.
Biến động của nền kinh tế và sự thay đổi của chính sách, đặc biệt các chính sách về thuế, phí là các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến sản xuất cũng như tiêu thụ xe ô tô. Tổng số lượng xe tiêu thụ năm 2010 là 184.815 xe và năm 2013 là 153.178 xe, năm 2015 là trên 350. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Ngày nay thực hiện chương trình nội địa hóa của nghành công nghiệp ô tô thì việc chế tạo các phụ kiện trong nước như: săm, lốp, ắc quy, ghế ngồi, dây điện, khung vỏ, dầm cầu…là cần thiết và cũng đã có một số công ty bắt tay vào sản xuất như: Công ty VINFAST, Xí nghiệp Tư doanh Xuân Kiên (Vinaxuki), Toyota Việt Nam, Hyundai Thành Công, Cửu Long motor và Công ty Trường Hải (Thaco) nhằm tăng tỷ lệ nội địa hóa. Về công nghiệp phục trợ, định hướng cho thời gian tới là tăng cường hợp tác giữa các doanh nghiệp trong nước và các doanh nghiệp lớn nước ngoài trong việc sản xuất linh kiện và phụ tùng, trong đó tập trung vào các bộ phận quan trọng, hàm lượng công lượng công nghệ cao để phục vụ nhu cầu của thị trường trong nước, thay thế nhập khẩu, tiến tới xuất khẩu.
Cụ thể tỷ lệ giá trị sản xuất chế tạo trong nước đối với sản xuất ô tô: đến năm 2020, xe đến 9 chỗ đạt 30 - 40%, từ 10 chỗ trở lên đạt 35 - 45%, xe tải đạt 30 - 40%, xe chuyên dụng đạt 25 - 35%; đến năm 2025, xe đến 9 chỗ đạt 40 - 45%, từ 10 chỗ trở lên đạt 50 - 60%, xe tải đạt 45 - 55%, xe chuyên dụng đạt 40 - 45%; đến năm 2035, xe đến 9 chỗ đạt 55 - 60%, từ 10 chỗ trở lên đạt 75 - 80%, xe tải đạt 70 - 75%, xe chuyên dụng đạt 60 – 70%. Quá trình sản xuất ô tô của nước ta như vậy chắc chắn sẽ không đồng bộ trong tổng thành, trong khi cơ sở hạ tầng của nước ta có quy mô đường còn nhỏ hẹp, tỷ lệ đường đất còn rất lớn, tỷ lệ đường nhựa, bê tông xi măng hóa chưa cao, chất lượng đường còn kém…Vì thế cần phải có biện pháp kiểm tra lại chất lượng sản phẩm sau khi lắp ráp theo đúng thực tế sử dụng trong nước nhằm định hướng lâu dài cho nền công nghiệp ô tô nước ta. Thay thế ô tô quá niên hạn bằng ô tô mới và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa là sự cần thiết để xây dựng được nền công nghiệp sản xuất ô tô Việt Nam phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, nếu chất lượng các loại xe thay thế này không đảm bảo, không phù hợp với điều kiện giao thông, địa hình của Việt Nam, nó sẽ phá hoại đường bộ cũng như về tính an toàn đối với người sử dụng.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Bước đi mới Câu hỏi đặt ra, thực sự ai đang thống trị trị trường xe khách tại Việt Nam? THACO đã gây chú ý khi mới đây đã khánh thành Nhà máy Bus THACO nằm trong khu phức hợp ô tô Chu Lai Trường Hải được khởi công xây dựng từ tháng 9/2016, với công suất thiết kế 20.000 xe/năm; tổng vốn đầu tư 7. Với định vị là nhà máy xe khách lớn nhất Đông Nam Á, Nhà máy Bus THACO được đầu tư các dây chuyền công nghệ mới, hiện đại. Song song với việc xây dựng nhà máy mới, THACO cũng nghiên cứu phát triển dòng sản phẩm xe bus cao cấp hoàn toàn mới, mang thương hiệu riêng của Việt Nam, với tỷ lệ nội địa hóa đạt trên 60%, sử dụng động cơ Euro 4, có cấu hình và công năng phù hợp với điều kiện giao thông và quy định của Chính phủ về vận tải nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng của khách hàng và xuất khẩu sang các nước ASEAN. Khu phức hợp ô tô Chu Lai Trường Hải với 5 nhà máy lắp ráp ô tô, 14 nhà máy sản xuất linh kiện phụ tùng với các dây chuyền thiết bị hiện đại được chuyển giao từ các đối tác châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc; 1 trường cao đẳng và 6 đơn vị hỗ trợ đã góp phần đặc biệt quan trọng vào việc phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam.
Sau một thời gian chia tách, thương hiệu Hyundai đã chính thức quy về một mối tại thị trường Việt Nam khi tập đoàn Thành Công mở rộng sân chơi xe du lịch sang xe thương mại. Tập đoàn Thành Công cho biết đã đạt thỏa thuận liên doanh sản xuất và phân phối xe thương mại với Hyundai Hàn Quốc, tên gọi là Hyundai Thành Công xe thương mại (HTCV) từ tháng 9/2017. Theo đó, HTCV sẽ trở thành nhà sản xuất, lắp ráp và phân phối độc quyền của xe bus, xe tải Hyundai tại Việt Nam. Liên doanh này sẽ mở một nhà máy trong khi tổ hợp ở Ninh Bình, diện tích 25 ha, công suất dự kiến 12.000 xe/năm với xe khách/bus và 30.000 xe/năm với xe tải.
Mục tiêu của Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 HTCV là tiêu thụ nội địa và xuất khẩu. Hãng hy vọng cuối 2018 có xe xuất khẩu ra khu vực. Trước tháng 9/2017, xe tải và xe bus của Hyundai đã xuất hiện ở Việt Nam từ lâu dưới dạng lắp ráp bởi một số công ty như Thaco, VEAM, Nam Việt. Các hãng này sẽ bán nốt những xe thương mại nhãn hiệu Hyundai đã sản xuất cho tới khi hết hàng.
HTCV hiện có 70 đại lý ở Việt Nam và hãng sẽ có sản phẩm đầu tiên vào khoảng tháng 3 năm sau. Sau thang máy và xe con, xe thương mại là mảng thứ ba mà Thành Công và Hyundai hợp tác. Việc quy về một mối có thể giúp hai hãng quản lý thương hiệu tập trung đồng thời thay đổi đáng kể trong việc phân chia thị phần mảng xe thương mại vốn do Trường Hải thống trị nhiều năm qua. Có thể thấy rõ thị trường xe khách, xe thương mại tại Việt Nam hiện nay là cuộc chạy đua cạnh tranh tương đối khốc liệt giữa 2 ông lớn là THACO Trường Hải và Hyundai Thành Công trước những tiềm năng và thách thức lớn khi thuế suất nhập khẩu ôtô nguyên chiếc từ các nước ASEAN sẽ giảm về 0% vào năm 2018, buộc các nhà sản xuất ô tô trong nước phải có những bước đi hiệu quả để có thể cạnh tranh được ngay trên chính sân nhà của mình.
Phân tích một số kết cấu hệ thống treo xe khách 1. Nhiệm vụ, phân loại và yêu cầu hệ thống treo Khi ô tô chuyển động trên nền đường không bằng phẳng, do sự chép hình của bánh xe khiến ô tô bị dao động và gây ra tải trọng động lớn. Tải trọng động này ảnh hưởng xấu đến tính êm dịu và tiện nghi, đồng thời làm giảm tuổi bền các chi tiết của ô tô. Hệ thống treo được hiểu như hệ thống liên kết mềm (đàn hồi) giữa bánh xe thông qua cầu xe với khung xe hoặc vỏ xe ô tô.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 a) Nhiệm vụ: Hệ thống treo thực hiện nhiệm vụ đỡ thân xe lên trên cầu xe; cho phép bánh xe chuyển động tương đối theo phương thẳng đứng đối với khung xe hoặc vỏ xe; hạn chế những chuyển động không muốn có khác của bánh xe. Cấu tạo chung của hệ thống treo bao gồm 3 bộ phận cơ bản: Bộ phận đàn hồi; Bộ phận giảm chấn; Bộ phận dẫn hướng. Bộ phận đàn hồi + Nối “mềm” giữa bánh xe và thùng xe giảm nhẹ tải trọng động tác dụng từ bánh xe lên khung trên các địa hình khác nhau đảm bảo độ êm dịu khi chuyển động. + Phần tử đàn hồi có nhiệm vụ đưa vùng tần số dao động của xe phù hợp vùng tần số thích hợp với người sử dụng.
Bộ phận giảm chấn + Dập tắt dao động phát sinh trong quá trình xe chuyển động từ mặt đường lên khung xe trong các địa hình khác nhau một cách nhanh chóng bằng cách biến năng lượng dao động thành nhiệt năng tỏa ra môi trường. + Đảm bảo dao động của phần không treo nhỏ nhất, sự tiếp xúc của bánh xe trên nền đường, nâng cao khả năng bám đường và an toàn trong chuyển động. Bộ phận dẫn hướng + Xác định tính chất chuyển động (động học) của bánh xe đối với khung, vỏ xe ô tô. + Tiếp nhận và truyền các lực dọc, ngang và các mô men giữa bánh xe với khung xe và ngược lại.
Ngoài ra trên một số hệ thống treo còn có: bộ phận ổn định ngang và các ụ cao su tăng cứng hoặc hạn chế hành trình.