Luận Văn Thạc Sĩ Về Giải Pháp Quản Lý Giảm Nghèo Cho Hộ Nông Dân Trên Địa Bàn Tỉnh Bắc Kạn

Luận văn thạc sĩ quản lý giảm nghèo cho hộ nông dân tại Bắc Kạn, phân tích giải pháp hiệu quả nhằm cải thiện đời sống kinh tế - xã hội.

• Tác giả: Hà Thị Liễu
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Thị Thu Hằng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Giảm Nghèo Cho Hộ Nông Dân Trên Địa Bàn Tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ GIẢM NGHÈO CHO HỘ NÔNG DÂN
• 1.1. Cơ sở lý luận về nghèo, giảm nghèo và quản lý giảm nghèo cho hộ nông dân
• 1.1.1. Một số khái niệm về quản lý nhà nước đối với giảm nghèo
• 1.1.2. Khái niệm về giảm nghèo
• 1.1.3. Khái niệm, chủ thể và nội dung QLNN về giảm nghèo
• 1.1.4. Nội dung quản lý nhà nước về giảm nghèo
• 1.1.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý giảm nghèo
• 1.1.6. Kinh nghiệm QLNN về giảm nghèo ở một số địa phương trong nước
• 1.1.6.1. Kinh nghiệm QLNN về giảm nghèo của tỉnh Tuyên Quang
• 1.1.6.2. Kinh nghiệm QLNN về giảm nghèo tỉnh Bắc Giang
• 1.1.6.3. Những kinh nghiệm rút ra cho QLNN về giảm nghèo trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.3. Nguồn thông tin, số liệu
• 2.4. Phương pháp xử lý và tổng hợp dữ liệu
• 2.5. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIẢM NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC KẠN
• 3.1. Đặc điểm tự nhiên và tình hình kinh tế, văn hóa - xã hội
• 3.1.1. Vị trí địa lý, đặc điểm tự nhiên, đơn vị hành chính và dân số
• 3.1.2. Đặc điểm kinh tế, văn hóa - xã hội
• 3.2. Thực trạng công tác QLNN về giảm nghèo trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn giai đoạn nghiên cứu
• 3.2.1. Thực trạng công tác xây dựng kế hoạch hành động giảm nghèo
• 3.2.2. Thực trạng kết quả thực hiện các chính sách, dự án giảm nghèo giai đoạn 2016 - 2020
• 3.2.3. Kết quả giảm nghèo
• 3.2.4. Thực trạng về tổ chức bộ máy và huy động nguồn lực về giảm nghèo trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn
• 3.2.5. Thực trạng kiểm tra, giám sát QLNN về giảm nghèo tại tỉnh Bắc Kạn
• 3.2.6. Đánh giá chung về những kết quả đạt được, ưu điểm, nhược điểm và nguyên nhân QLNN về giảm nghèo
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ GIẢM NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC KẠN
• 4.1. Phương hướng về thực hiện QLNN về giảm nghèo
• 4.1.1. Định hướng của Đảng và Nhà nước Việt Nam
• 4.1.2. Định hướng, mục tiêu thực hiện QLNN về giảm nghèo của tỉnh Bắc Kạn
• 4.2. Một số giải pháp tăng cường công tác QLNN về giảm nghèo trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn
• 4.2.1. Các giải pháp liên quan đến công tác xây dựng kế hoạch giảm nghèo
• 4.2.2. Các giải pháp liên quan đến công tác triển khai thực hiện các chính sách về giảm nghèo
• 4.2.3. Các giải pháp về tổ chức bộ máy và huy động nguồn lực cho công tác giảm nghèo
• 4.2.4. Các giải pháp về tổ chức, kiểm tra, giám sát QLNN về giảm nghèo bền vững trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn
• 4.2.5. Các giải pháp về chi phí tài chính công cho QLNN về giảm nghèo bền vững tại tỉnh Bắc Kạn
• 4.2.6. Các giải pháp QLNN về giảm nghèo lâu dài nhằm phát triển ổn định và bền vững, chống tái nghèo
• 4.3. Kiến nghị nhằm thực hiện tốt chính sách giảm nghèo
• 4.3.1. Đối với Trung ương
• 4.3.2. Đối với địa phương
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về nghèo giảm nghèo và quản lý giảm nghèo cho hộ nông dân

Nghèo đói là một vấn đề phức tạp, không chỉ đơn thuần là thiếu thốn về tài chính mà còn liên quan đến nhiều khía cạnh khác như giáo dục, y tế và điều kiện sống. Theo Liên Hợp Quốc, người nghèo là người có thu nhập dưới mức tối thiểu cần thiết để duy trì cuộc sống. Để quản lý giảm nghèo hiệu quả, cần có những chính sách đồng bộ và phù hợp với từng địa phương. Tại Bắc Kạn, việc áp dụng các tiêu chí xác định hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều là rất cần thiết. Điều này không chỉ giúp nhận diện đúng đối tượng cần hỗ trợ mà còn tạo điều kiện cho việc xây dựng các chương trình giảm nghèo bền vững.

1.1. Khái niệm về nghèo

Khái niệm nghèo được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau, tùy thuộc vào từng quốc gia và bối cảnh cụ thể. Tại Việt Nam, chuẩn nghèo được xác định dựa trên thu nhập và mức độ tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Việc xác định chuẩn nghèo không chỉ dựa vào thu nhập mà còn phải xem xét đến các yếu tố như giáo dục, y tế và điều kiện sống. Điều này giúp đảm bảo rằng các chính sách giảm nghèo được thực hiện một cách toàn diện và hiệu quả.

1.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý giảm nghèo

Có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý giảm nghèo, bao gồm chính sách của nhà nước, sự tham gia của cộng đồng và khả năng huy động nguồn lực. Chính sách giảm nghèo cần phải được thiết kế sao cho phù hợp với thực tế địa phương, đồng thời cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng. Sự tham gia của người dân trong quá trình xây dựng và thực hiện các chương trình giảm nghèo là rất quan trọng, giúp tăng cường tính khả thi và hiệu quả của các chính sách.

II. Thực trạng quản lý nhà nước về giảm nghèo trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn

Tình hình giảm nghèo tại Bắc Kạn vẫn còn nhiều thách thức. Mặc dù đã có nhiều chính sách và chương trình hỗ trợ, nhưng tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao. Theo số liệu thống kê, tính đến cuối năm 2019, tỉnh Bắc Kạn còn 1.655 hộ nghèo, chiếm 24,64% tổng số hộ. Điều này cho thấy công tác quản lý nhà nước về giảm nghèo cần được cải thiện. Cần có những biện pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả của các chương trình giảm nghèo, từ việc xây dựng kế hoạch hành động đến việc triển khai thực hiện các chính sách.

2.1. Thực trạng công tác xây dựng kế hoạch hành động giảm nghèo

Việc xây dựng kế hoạch hành động giảm nghèo tại Bắc Kạn còn gặp nhiều khó khăn. Các kế hoạch thường thiếu tính khả thi và chưa được thực hiện đồng bộ. Cần có sự tham gia của các bên liên quan trong quá trình xây dựng kế hoạch để đảm bảo rằng các nhu cầu thực tế của người dân được phản ánh đầy đủ. Hơn nữa, việc theo dõi và đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch cũng cần được chú trọng để kịp thời điều chỉnh các chính sách cho phù hợp.

2.2. Thực trạng kết quả thực hiện các chính sách dự án giảm nghèo

Kết quả thực hiện các chính sách, dự án giảm nghèo tại Bắc Kạn trong giai đoạn 2016-2020 cho thấy nhiều hạn chế. Mặc dù đã có nhiều dự án được triển khai, nhưng hiệu quả mang lại chưa cao. Nhiều hộ nghèo vẫn chưa tiếp cận được các dịch vụ xã hội cơ bản. Điều này cho thấy cần phải có những giải pháp cụ thể hơn để đảm bảo rằng các chính sách giảm nghèo thực sự đến được với người dân.

III. Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý giảm nghèo trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn

Để nâng cao hiệu quả công tác quản lý giảm nghèo, cần có những giải pháp đồng bộ và cụ thể. Các giải pháp này bao gồm việc cải thiện quy trình xây dựng kế hoạch giảm nghèo, tăng cường huy động nguồn lực và nâng cao năng lực cho các tổ chức thực hiện. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng trong việc triển khai các chương trình giảm nghèo. Việc đánh giá và rút kinh nghiệm từ các chương trình đã thực hiện cũng rất quan trọng để cải thiện công tác quản lý trong tương lai.

3.1. Các giải pháp liên quan đến công tác xây dựng kế hoạch giảm nghèo

Cần xây dựng kế hoạch giảm nghèo dựa trên nhu cầu thực tế của người dân. Việc tham gia của cộng đồng trong quá trình xây dựng kế hoạch sẽ giúp đảm bảo rằng các chính sách được thiết kế phù hợp và khả thi. Hơn nữa, cần có các chỉ tiêu cụ thể để theo dõi và đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch, từ đó có thể điều chỉnh kịp thời các chính sách cho phù hợp.

3.2. Các giải pháp về tổ chức bộ máy và huy động nguồn lực cho công tác giảm nghèo

Cần cải thiện tổ chức bộ máy thực hiện công tác giảm nghèo để đảm bảo tính hiệu quả và đồng bộ. Việc huy động nguồn lực từ các tổ chức xã hội, doanh nghiệp và cộng đồng cũng rất quan trọng. Cần có các chính sách khuyến khích sự tham gia của các bên liên quan trong công tác giảm nghèo, từ đó tạo ra một mạng lưới hỗ trợ mạnh mẽ cho các hộ nghèo.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Bắc Kạn, một tỉnh miền núi thuộc vùng Đông Bắc Bộ Việt Nam, có tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn cao, chiếm khoảng 24,64% tổng số hộ dân tính đến cuối năm 2019. Mặc dù đã có nhiều chính sách và chương trình giảm nghèo được triển khai, tình trạng nghèo đói vẫn là thách thức lớn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Đặc biệt, hộ nông dân là nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do điều kiện tự nhiên khó khăn và hạn chế về nguồn lực sản xuất. Luận văn tập trung nghiên cứu công tác quản lý giảm nghèo cho hộ nông dân trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn trong giai đoạn 2017-2019, nhằm đánh giá thực trạng, xác định những thành tựu và hạn chế, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý giảm nghèo.

Mục tiêu nghiên cứu bao gồm: (1) hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý giảm nghèo; (2) đánh giá thực trạng công tác giảm nghèo và quản lý giảm nghèo cho hộ nông dân tại Bắc Kạn; (3) phân tích nguyên nhân các hạn chế; (4) đề xuất giải pháp tăng cường quản lý giảm nghèo. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào một số xã, thôn thuộc tỉnh Bắc Kạn, với dữ liệu thu thập trong giai đoạn 2017-2019 và khảo sát sơ cấp năm 2020. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách giảm nghèo bền vững, góp phần nâng cao đời sống hộ nông dân và phát triển kinh tế xã hội địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: (1) lý thuyết về nghèo đa chiều, theo đó nghèo không chỉ được đo bằng thu nhập mà còn bao gồm các khía cạnh về tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và thông tin; (2) lý thuyết quản lý nhà nước về giảm nghèo, nhấn mạnh vai trò của các cấp chính quyền trong hoạch định, tổ chức và giám sát thực hiện chính sách giảm nghèo. Các khái niệm trọng tâm gồm: chuẩn nghèo đa chiều, quản lý nhà nước về giảm nghèo, đối tượng giảm nghèo, và quy trình rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo.

Chuẩn nghèo đa chiều được áp dụng theo Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg, với các tiêu chí thu nhập và mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản. Quản lý nhà nước về giảm nghèo được hiểu là hoạt động hoạch định và thực thi chính sách nhằm giảm tỷ lệ hộ nghèo, nâng cao mức sống, đảm bảo phát triển bền vững. Quy trình rà soát hộ nghèo được thực hiện định kỳ, kết hợp giữa quy trình hành chính và cộng đồng nhằm đảm bảo tính chính xác và công khai.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu bao gồm dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo của UBND tỉnh Bắc Kạn, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, các văn bản pháp luật liên quan, và dữ liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát trực tiếp. Tổng số mẫu khảo sát là 426, trong đó có 392 hộ nghèo được chọn ngẫu nhiên từ 8 huyện/thành phố, cùng với cán bộ cấp xã, huyện và tỉnh tham gia phỏng vấn.

Phương pháp phân tích sử dụng thống kê mô tả để trình bày số liệu về tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo, thoát nghèo và tái nghèo; phương pháp so sánh để đánh giá sự biến động theo thời gian và không gian; phương pháp tổng hợp ý kiến chuyên gia để phân tích nguyên nhân và đề xuất giải pháp. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm Excel, trình bày dưới dạng bảng số liệu và biểu đồ minh họa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo giảm nhưng còn cao: Từ năm 2016 đến 2019, tỷ lệ hộ nghèo tại Bắc Kạn giảm bình quân 2,46%/năm, đạt mục tiêu đề ra. Tuy nhiên, đến cuối năm 2019, tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn 19,56%, cao hơn mức bình quân cả nước (9,88%). Có 3 huyện có tỷ lệ hộ nghèo trên 50%, và 62 xã có tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo trên 45%.

2. Nguồn lực đầu tư giảm nghèo chưa đồng bộ: Tổng nguồn lực huy động cho giảm nghèo giai đoạn 2016-2020 trên địa bàn tỉnh là khoảng 1 nghìn tỷ đồng, trong đó ngân sách địa phương và trung ương đóng vai trò chính. Tuy nhiên, việc phân bổ và sử dụng nguồn vốn còn chưa hiệu quả, dẫn đến một số chính sách chưa được triển khai đồng bộ.

3. Công tác xây dựng kế hoạch và tổ chức bộ máy: UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch hành động giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016-2020 với mục tiêu cụ thể về giảm tỷ lệ hộ nghèo và nâng cao tiếp cận dịch vụ xã hội. Ban chỉ đạo giảm nghèo các cấp được thành lập và hoạt động tương đối hiệu quả, tuy nhiên còn tồn tại hạn chế về phối hợp liên ngành và năng lực cán bộ.

4. Tình trạng tái nghèo và khó khăn trong tiếp cận chính sách: Một số hộ nghèo dễ dàng rơi vào tình trạng tái nghèo do thiếu nguồn lực sản xuất, hạn chế về trình độ và thông tin. Công tác tuyên truyền chính sách giảm nghèo chưa kịp thời và chưa đến được toàn bộ đối tượng thụ hưởng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên bao gồm điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt là địa hình miền núi, dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ lớn, trình độ dân trí thấp và nguồn lực tài chính hạn chế. So với các tỉnh như Tuyên Quang và Bắc Giang, Bắc Kạn có tỷ lệ hộ nghèo cao hơn và tốc độ giảm nghèo chậm hơn, do đó cần học hỏi kinh nghiệm trong việc huy động nguồn lực, xây dựng kế hoạch giảm nghèo sát thực tế và nâng cao năng lực cán bộ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ hộ nghèo theo từng huyện, bảng so sánh nguồn vốn đầu tư giảm nghèo qua các năm, và sơ đồ quy trình rà soát hộ nghèo để minh họa tính minh bạch và khoa học trong quản lý. Việc tăng cường phối hợp liên ngành và nâng cao nhận thức người dân là yếu tố then chốt để giảm nghèo bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức: Đẩy mạnh truyền thông chính sách giảm nghèo đến tận thôn, bản nhằm nâng cao hiểu biết và khuyến khích hộ nghèo chủ động vươn lên. Thời gian thực hiện: ngay trong năm 2024; chủ thể: UBND cấp xã phối hợp với các đoàn thể.

2. Củng cố và nâng cao năng lực cán bộ quản lý giảm nghèo: Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn chuyên sâu về kỹ năng quản lý, giám sát và đánh giá chính sách giảm nghèo cho cán bộ các cấp. Thời gian: 2024-2025; chủ thể: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh.

3. Tăng cường huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực: Đa dạng hóa nguồn vốn hỗ trợ giảm nghèo, bao gồm ngân sách nhà nước, vốn vay ưu đãi và nguồn lực xã hội hóa. Xây dựng cơ chế phân bổ vốn minh bạch, ưu tiên các vùng khó khăn. Thời gian: 2024-2026; chủ thể: UBND tỉnh, các sở ngành liên quan.

4. Phát triển các mô hình sản xuất phù hợp: Hỗ trợ hộ nông dân tiếp cận kỹ thuật canh tác mới, giống cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện địa phương nhằm nâng cao thu nhập bền vững. Thời gian: 2024-2027; chủ thể: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với các tổ chức liên quan.

5. Tăng cường kiểm tra, giám sát và đánh giá: Thiết lập hệ thống kiểm tra, giám sát thường xuyên để phát hiện kịp thời các khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện chính sách giảm nghèo, từ đó có biện pháp điều chỉnh phù hợp. Thời gian: liên tục; chủ thể: Ban chỉ đạo giảm nghèo các cấp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước các cấp: Giúp nâng cao hiểu biết về cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý giảm nghèo, từ đó cải thiện hiệu quả công tác quản lý và triển khai chính sách.

2. Nhà nghiên cứu và giảng viên trong lĩnh vực quản lý kinh tế và phát triển xã hội: Cung cấp tài liệu tham khảo khoa học về quản lý giảm nghèo đa chiều, phương pháp nghiên cứu và phân tích dữ liệu thực tiễn.

3. Các tổ chức phi chính phủ và tổ chức quốc tế hoạt động trong lĩnh vực giảm nghèo: Hỗ trợ xây dựng chương trình, dự án phù hợp với đặc điểm vùng miền và đối tượng thụ hưởng tại Bắc Kạn và các tỉnh miền núi.

4. Hộ nông dân và cộng đồng địa phương: Giúp hiểu rõ hơn về các chính sách hỗ trợ, quyền lợi và trách nhiệm trong quá trình tham gia các chương trình giảm nghèo, từ đó nâng cao ý thức tự lực, tự cường.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý giảm nghèo là gì và tại sao quan trọng?
   Quản lý giảm nghèo là hoạt động hoạch định và thực thi các chính sách nhằm giảm tỷ lệ hộ nghèo, nâng cao mức sống và phát triển bền vững. Đây là nhiệm vụ trọng yếu để đảm bảo công bằng xã hội và phát triển kinh tế địa phương.

2. Tiêu chí xác định hộ nghèo tại Bắc Kạn như thế nào?
   Hộ nghèo được xác định dựa trên chuẩn nghèo đa chiều, bao gồm thu nhập dưới mức quy định và thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và thông tin.

3. Nguyên nhân chính khiến hộ nghèo khó thoát nghèo bền vững?
   Nguyên nhân gồm điều kiện kinh tế khó khăn, trình độ dân trí thấp, hạn chế về tiếp cận thông tin và nguồn lực sản xuất, cùng với công tác quản lý và triển khai chính sách chưa đồng bộ.

4. Các giải pháp hiệu quả để giảm nghèo bền vững là gì?
   Bao gồm nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường tuyên truyền, đa dạng hóa nguồn lực hỗ trợ, phát triển mô hình sản xuất phù hợp và kiểm tra giám sát chặt chẽ quá trình thực hiện.

5. Làm thế nào để người dân tham gia tích cực vào công tác giảm nghèo?
   Thông qua tuyên truyền nâng cao nhận thức, tạo điều kiện cho người dân tham gia xây dựng kế hoạch, giám sát thực hiện và khuyến khích tự lực, tự cường trong phát triển kinh tế gia đình.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý giảm nghèo đa chiều, làm rõ vai trò của quản lý nhà nước trong giảm nghèo bền vững tại Bắc Kạn.
• Thực trạng cho thấy tỷ lệ hộ nghèo còn cao, nguồn lực và công tác quản lý chưa đồng bộ, gây khó khăn cho việc giảm nghèo hiệu quả.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực quản lý, tăng cường huy động nguồn lực, phát triển mô hình sản xuất và cải thiện công tác tuyên truyền.
• Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng cho các tỉnh miền núi khác, góp phần hoàn thiện chính sách giảm nghèo quốc gia.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi đánh giá liên tục và điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn địa phương.

Hành động ngay hôm nay để góp phần xây dựng Bắc Kạn phát triển bền vững và giảm nghèo hiệu quả!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄNVỀ QUẢN LÝ GIẢM NGHÈO CHO HỘ NÔNG DÂN 1. Cơ sở lý luận về nghèo, giảm nghèo và quản lý giảm nghèo cho hộ nông dân 1. Một số khái niệm về quản lý nhà nước đối với giảm nghèo 1. Khái niệm về nghèo Theo quan điểm của Liên Hợp Quốc (UN) là: "Người nghèo là người có thu nhập dưới đường ranh giới nghèo, được xác định bằng số tiền cho nhu cầu thiết yếu về ăn, mặc, ở, mà trước mắt là lương thực, thực phẩm để duy trì sự sống với mức tiêu dùng nhiệt lượng 2100 - 2300 Kalo/người/ ngày".

[36] Tại hội nghị về chống nghèo đói do uỷ ban kinh tế xã hội khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (ESCAP) tổ chức tại Bangkok, Thái Lan vào tháng 9 năm 1993, các quốc gia trong khu vực đã thống nhất cao và cho rằng: "Nghèo khổ là tình trạng một bộ phận dân cư không có khả năng thoả mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu ấy phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế xã hội, phong tục tập quán của từng vùng và những phong tục ấy được xã hội thừa nhận". [3] Theo khái niệm này không có chuẩn nghèo chung cho mọi quốc gia, chuẩn nghèo cao hay thấp phụ thuộc vào điều kiện cụ thể của từng quốc gia và nó thay đổi theo thời gian và không gian. Chuẩn nghèo là thước đo để phân biệt ai nghèo, ai không nghèo từ đó có chính sách biện pháp trợ giúp phù hợp và đúng đối tượng. Có thể xem đây là khái niệm chung nhất về đói nghèo, một khái niệm có tính chất hướng dẫn về phương pháp đánh giá, nhận diện nét chính yếu, phổ quát về đói nghèo.

Các tiêu chí và chuẩn mực đánh giá còn tính đến sự khác biệt giữa các vùng, các điều kiện lịch sử cụ thể quy định trình độ phát triển ở mỗi quốc gia. Chuẩn nghèo áp dụng tại Việt Nam Ngày 19/11 năm 2015, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số 59/2015/QĐ- TTg về việc ban hành chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016 - 2020. Quyết định quy rõ các tiêu chí tiếp cận đo lường nghèo đa chiều áp dụng cho 6 giai đoạn 2016-2020; chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình áp dụng cho giai đoạn 2016-2020. Cụ thể, các tiêu chí sau để xác định mức chuẩn nghèo như sau: Các Tiêu chí về thu nhập: - Chuẩn nghèo: 700.000 đồng/người/tháng ở khu vực nông thôn và 900.000 đồng/người/tháng ở khu vực thành thị.

- Chuẩn cận nghèo: 1.000 đồng/người/tháng ở khu vực nông thôn và 1.000 đồng/người/tháng ở khu vực thành thị. Tiêu chí mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản: Các dịch vụ xã hội cơ bản (05 dịch vụ): y tế; giáo dục; nhà ở; nước sạch và vệ sinh; thông tin; Các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản (10 chỉ số): tiếp cận các dịch vụ y tế; bảo hiểm y tế; trình độ giáo dục của người lớn; tình trạng đi học của trẻ em; chất lượng nhà ở; diện tích nhà ở bình quân đầu người; nguồn nước sinh hoạt; hố xí/nhà tiêu hợp vệ sinh; sử dụng dịch vụ viễn thông; tài sản phục vụ tiếp cận thông tin. Chuẩn mức sống tối thiểu: từ 1.3 triệu đồng/người/tháng trở xuống ở thành thị và 1 triệu đồng/người/tháng tại nông thôn. - Chuẩn nghèo chính sách: từ 1 triệu đồng/người/tháng trở xuống tại thành thị và 800.000 đồng/người/ tháng tại nông thôn.

- Chuẩn mức sống trung bình: từ 1.95 triệu đồng/người/tháng trở xuống và 1.5 triệu đồng/người/tháng ở nông thôn. - Tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản về y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, tiếp cận thông tin. - Các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt bao gồm: trình độ giáo dục của người lớn; tình trạng đi học của trẻ em; tiếp cận các dịch vụ y tế; bảo hiểm y tế; chất lượng nhà ở; diện tích nhà ở bình quân đầu người; nguồn nước sinh hoạt; hố xí/ nhà tiêu hợp vệ sinh; sử dụng dịch vụ viễn thông; tài sản phục vụ tiếp cận thông tin. Ngưỡng thiếu hụt đa chiều đối với một hộ gia đình là từ 1/3 tổng điểm thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.

7 Dựa vào 2 tiêu chí trên để xác định mức chuẩn nghèo: - Hộ nghèo: là hộ đáp ứng 1 trong 2 tiêu chí sau: + Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ chuẩn nghèo chính sách trở xuống. + Có thu nhập bình quân đầu người/tháng cao hơn chuẩn nghèo chính sách đến chuẩn mức sống tối thiểu và từ 1/3 tổng số điểm thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. - Hộ cận nghèo: là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng cao hơn chuẩn nghèo chính sách đến chuẩn mức sống tối thiểu, và dưới 1/3 tổng số điểm thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. - Hộ chưa tiếp cận đầy đủ các dịch vụ xã hội cơ bản: là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng cao hơn chuẩn mức sống tối thiểu và từ 1/3 tổng điểm thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.

- Hộ có mức sống dưới trung bình: là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ dưới chuẩn mức sống trung bình và cao hơn chuẩn mức sống tối thiểu. Xác định mức chuẩn nghèo trên để thực hiện các chính sách giảm nghèo và an sinh xã hội, làm cơ sở hoạch định các chính sách kinh tế - xã hội trong giai đoạn 2016 - 2020. Các tiêu chí tiếp cận đo lường nghèo đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016- 2020 1. Quy trình rà soát, xác định hộ nghèo Trong bối cảnh nghèo đói diễn ra phổ biến và việc xác định ai là người nghèo thực sự có thể được xem là một thách thức lớn đối với mọi quốc gia trên thế giới.

Báo cáo “Les critères et les processus d’identification des pauvres en tant que bénéficiaires de programmes dans les pays en développement” của nhóm các tác giả Florence Morestin, Patricia Grant & Valéry Ridde- Trường Đại học Tổng hợp Montréal, Canada, 2009, đã đề cập đến quy trình xác định người nghèo/hộ nghèo bao gồm: (i) Quy trình xác lập các tiêu chí xác định người nghèo/hộ nghèo; và (ii) Xác định các tiêu chí được sử dụng xác định người nghèo/hộ nghèo; Quy trình xác lập các tiêu chí xác định người nghèo/hộ nghèo Quy trình xác lập các tiêu chí xác định hộ nghèo bao gồm: - Quy trình hành chính: Đây là quy trình được thực hiện trực tiếp bởi các các cơ quan/đơn vị (có thể là Chính phủ hoặc một Bộ/ngành hoặc cũng có thể là một tổ 8 chức phi chính phủ) quản lý các chương trình dành cho người nghèo. Các cơ quan/đơn vị quản lý nghiên cứu xác lập bộ tiêu chí đánh giá xác định người nghèo/hộ nghèo. Ví dụ, tại Ấn Độ, các tiêu chí xác định hộ nghèo được một nhóm chuyên gia xây dựng và đề xuất Chính phủ ban hành. - Quy trình cộng đồng: Một số quốc gia sử dụng quy trình xác lập các tiêu chí xác định hộ nghèo có sự tham gia của cộng đồng.

Vì vậy các tiêu chí xác định hộ nghèo được xây dựng trong quá trình tham vấn ý kiến của người dân. Ví dụ, để xây dựng các tiêu chí xác định hộ nghèo, người ta đã tổ chức các cuộc thảo luận với nhóm người dân (tại Bangladesh), hoặc thực hiện nhiều phương pháp khác nhau như thảo luận nhóm người dân, phỏng vấn sâu, điều tra hộ gia đình,. - Quy trình tổng hợp: Đây là quy trình xác lập các tiêu chí xác định người nghèo có sự kết hợp giữa quy trình hành chính và quy trình cộng đồng. Xác định các tiêu chí được sử dụng để xác định người nghèo/hộ nghèo Theo xu hướng phát triển chung trên thế giới, vấn đề bảo đảm an sinh xã hội, phát triển bền vững ngày càng được các quốc gia chú trọng quan tâm.

Đặc biệt, vấn đề nghèo đói không chỉ được nhìn nhận ở khía cạnh nghèo đói về tiền (chủ yếu quan tâm đến thu nhập và chi tiêu) như trước kia nữa, mà giờ đây nghèo đói được nhìn nhận theo nghĩa rộng hơn, theo nhiều chiều cạnh khác nhau liên quan đến cuộc sống con người như: điều kiện sống, an ninh lương thực, tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, sở hữu tài sản và công cụ sản xuất, tình trạng phát triển kinh tế - xã hội… Xuất phát từ quan điểm nhìn nhận vấn đề nghèo đói theo khía cạnh nghèo đói đa chiều, các quốc gia đang phát triển đã sử dụng 261 tiêu chí đánh giá xác định hộ nghèo, được phân chia thành 11 nhóm chỉ tiêu đo lường. Cụ thể: - Sở hữu tài sản và phương tiện sản xuất; - Thành phần gia đình; - Thu nhập; - Điều kiện nhà ở; - Nghề nghiệp; - An ninh lương thực; - Tình trạng sức khỏe; - Giáo dục; - Tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản và tín dụng; 9 - Chi tiêu; - Thể hiện bề ngoài về thể chất và quần áo. Theo Thông tư số 17/2016/TT-BLĐTBXH, ban hành ngày 28 tháng 6 năm 2016 thì hộ nghèo và cận nghèo được rà soát thường xuyên và định kỳ hàng năm. Cụ thể, quy trình rà soát thường xuyên và định kỳ được hướng dẫn như sau:  Quy trình rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo thường xuyên  Quy trình rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo phát sinh trong năm Đối với trường hợp hộ gia đình trên địa bàn phát sinh khó khăn đột xuất trong năm cần được xét duyệt, bổ sung vào danh sách hộ nghèo, hộ cận nghèo để có thể tiếp cận được với các chính sách hỗ trợ giảm nghèo của Nhà nước, thực hiện theo quy trình sau:  Hộ gia đình có giấy đề nghị trưởng thôn xác nhận và nộp trực tiếp hoặc gửi qua bưu điện đến Ủy ban nhân dân cấp xã tiếp nhận, xử lý (theo Phụ lục số 1a ban hành kèm theo Thông tư này);  Ủy ban nhân dân cấp xã chỉ đạo Ban giảm nghèo cấp xã tổ chức thẩm định theo quy trình rà soát hộ gia đình có khả năng rơi xuống nghèo, cận nghèo theo quy định tại Điều 6 Thông tư này; báo cáo kết quả thẩm định và trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã quyết định công nhận hộ nghèo, hộ cận nghèo phát sinh.

Thời gian thẩm định, xét duyệt và ban hành Quyết định công nhận bổ sung không quá 07 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận giấy đề nghị của hộ gia đình.