Luận văn thạc sĩ về giải pháp phát triển hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn

Luận văn thạc sĩ nông nghiệp phân tích giải pháp phát triển hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện ba bể tỉnh bắc kạn, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Dương Văn Huy
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Điền
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Giải pháp phát triển hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• Những đóng góp mới của luận văn
• Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• Ý nghĩa trong thực tiễn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Cơ sở lý luận phát triển Hợp tác xã nông nghiệp
• 1.2. Tình hình phát triển HTX trên thế giới và tại Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 2.1.1. Khái quát điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Khái quát điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp điều tra thu thập số liệu
• 2.3.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.3.3. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 2.4. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Tình hình phát triển HTX trên địa bàn huyện Ba Bể giai đoạn 2017–2019
• 3.2. Thực trạng phát triển HTX nông nghiệp ở huyện Ba Bể giai đoạn 2017-2019
• 3.2.1. Thông tin chung về các HTX được điều tra
• 3.2.2. Tình hình vốn góp ban đầu của các HTX
• 3.2.3. Thực trạng phát triển các HTX nông nghiệp
• 3.3. Một số đánh giá chung về phát triển HTX nông nghiệp huyện Ba Bể
• 3.3.1. Đánh giá về một số thành tựu nổi bật
• 3.3.2. Đánh giá về tổ chức quản lý
• 3.3.3. Đánh giá về hiệu quả hoạt động trong phát triển kinh tế - xã hội
• 3.4. Một số hạn chế trong phát triển HTX nông nghiệp huyện Ba Bể
• 3.4.1. Những nguyên nhân của hạn chế
• 3.5. Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và nguy cơ và thách thức (SWOT) trong phát triển HTX nông nghiệp huyện Ba Bể
• 3.6. Đề xuất một số giải pháp phát triển HTX nông nghiệp huyện Ba Bể
• 3.6.1. Một số giải pháp chủ yếu thúc đẩy phát triển HTX nông nghiệp trên địa bàn huyện Ba Bể
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Ba Bể

Hợp tác xã nông nghiệp là một mô hình kinh tế tập thể quan trọng, đặc biệt tại huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn. Mô hình này không chỉ giúp các hộ nông dân liên kết sản xuất mà còn tạo ra sức mạnh tổng hợp trong việc tiêu thụ sản phẩm. Theo thống kê, từ năm 2017 đến 2019, số lượng hợp tác xã nông nghiệp tại huyện đã tăng từ 4 lên 12, cho thấy sự phát triển tích cực trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, các hợp tác xã vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tổ chức và quản lý, dẫn đến hiệu quả hoạt động chưa cao. Việc phát triển hợp tác xã nông nghiệp không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho các thành viên mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

1.1. Tình hình phát triển hợp tác xã nông nghiệp

Trong giai đoạn 2017-2019, huyện Ba Bể đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể về số lượng và quy mô của các hợp tác xã nông nghiệp. Tuy nhiên, nhiều hợp tác xã vẫn hoạt động manh mún, thiếu sự liên kết chặt chẽ trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Các hợp tác xã này thường gặp khó khăn trong việc huy động vốn và thiếu kinh nghiệm quản lý. Để khắc phục tình trạng này, cần có những giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã. Việc áp dụng các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương cũng là yếu tố quan trọng giúp các hợp tác xã phát triển bền vững.

II. Thực trạng và thách thức trong phát triển hợp tác xã nông nghiệp

Mặc dù có sự phát triển, nhưng các hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Ba Bể vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các hợp tác xã thường hoạt động với quy mô nhỏ, thiếu vốn đầu tư và chưa có sự liên kết chặt chẽ với thị trường. Điều này dẫn đến việc sản phẩm nông sản khó tiêu thụ và giá trị gia tăng thấp. Hơn nữa, một số hợp tác xã còn thiếu đội ngũ cán bộ quản lý có trình độ, ảnh hưởng đến khả năng tổ chức và điều hành. Để giải quyết những vấn đề này, cần có các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực quản lý và tăng cường liên kết giữa các hợp tác xã với doanh nghiệp và thị trường.

2.1. Những hạn chế trong hoạt động của hợp tác xã

Các hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Ba Bể hiện nay còn tồn tại nhiều hạn chế. Việc tổ chức sản xuất còn manh mún, không đồng bộ, dẫn đến hiệu quả kinh tế thấp. Nhiều hợp tác xã chưa thực hiện đầy đủ các quy định của Luật Hợp tác xã, ảnh hưởng đến tính minh bạch và hiệu quả hoạt động. Hơn nữa, việc tiếp cận các nguồn vốn hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức tài chính còn gặp nhiều khó khăn. Để khắc phục tình trạng này, cần có sự can thiệp từ chính quyền địa phương nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các hợp tác xã trong việc huy động vốn và phát triển sản xuất.

III. Giải pháp phát triển hợp tác xã nông nghiệp

Để phát triển hiệu quả các hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Ba Bể, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, cần cải thiện phương thức tổ chức và quản lý của các hợp tác xã. Việc đào tạo nâng cao trình độ cho cán bộ quản lý là rất cần thiết. Thứ hai, cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương nhằm khuyến khích phát triển hợp tác xã. Cuối cùng, việc tăng cường liên kết giữa các hợp tác xã với doanh nghiệp và thị trường sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cho các thành viên. Những giải pháp này không chỉ giúp các hợp tác xã phát triển bền vững mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện Ba Bể.

3.1. Đề xuất các giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể để phát triển hợp tác xã nông nghiệp bao gồm: (1) Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý; (2) Xây dựng các chính sách hỗ trợ tài chính cho các hợp tác xã; (3) Khuyến khích liên kết giữa các hợp tác xã và doanh nghiệp trong việc tiêu thụ sản phẩm; (4) Tạo điều kiện thuận lợi cho các hợp tác xã tiếp cận các nguồn vốn đầu tư. Những giải pháp này sẽ giúp các hợp tác xã hoạt động hiệu quả hơn, từ đó nâng cao thu nhập cho các thành viên và phát triển kinh tế địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực kinh tế tập thể đóng vai trò nòng cốt trong chiến lược cơ cấu lại ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới tại các tỉnh miền núi phía Bắc. Huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn có tổng diện tích tự nhiên là 68.404,50 ha, trong đó đất lâm nghiệp chiếm trên 80% và đất nông nghiệp chiếm khoảng 10%. Dân số toàn huyện năm 2019 đạt 48.325 người với 91,7% sinh sống tại khu vực nông thôn thuộc 5 dân tộc chính gồm Tày, Nùng, Dao, H'Mông và Kinh. Mặc dù sở hữu nhiều nông sản đặc sản có giá trị thương mại cao như gạo bao thai, gạo nếp Khẩu Nua Lếch, miến dong, hồng không hạt và vùng cam quýt với năng suất 88 tạ/ha, sản xuất nông nghiệp tại Ba Bể trong thời gian dài vẫn mang nặng tính tự cấp, tự túc, phân tán và manh mún.

Để giải quyết bài toán liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản, thực hiện Nghị quyết số 09-NQ/TU của Tỉnh ủy Bắc Kạn, số lượng hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện đã tăng từ 4 đơn vị năm 2017 lên 12 đơn vị vào năm 2019, tương ứng mức tăng trưởng 200%. Tuy nhiên, phần lớn các tổ chức kinh tế này vẫn đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn vốn điều lệ, năng lực quản trị non trẻ và chuỗi giá trị hàng hóa chưa hoàn thiện.

Luận văn thạc sĩ kinh tế nông nghiệp của tác giả Dương Văn Huy tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát toàn diện thực trạng tổ chức và hoạt động của 12 hợp tác xã nông nghiệp tại Ba Bể trong giai đoạn 2017-2019, đồng thời tiến hành điều tra thực địa từ tháng 01/2020 đến tháng 09/2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi xác lập hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao doanh thu, tối ưu hóa chi phí sản xuất, gia tăng lợi nhuận và nâng mức thu nhập bình quân của thành viên hợp tác xã, tạo động lực thúc đẩy kinh tế nông thôn Ba Bể phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết kinh tế hợp tác hiện đại do Liên minh Hợp tác xã Quốc tế (ICA) công bố năm 1995 và định nghĩa chuẩn hóa của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO). Theo khung lý thuyết này, hợp tác xã là tổ chức kinh tế tự chủ của những người lao động có chung nhu cầu kinh tế, văn hóa và xã hội, vận hành dựa trên nguyên tắc bình đẳng, tự nguyện và quản trị dân chủ. Tại Việt Nam, mô hình hợp tác xã kiểu mới được thể chế hóa theo Luật Hợp tác xã năm 2012, xác định hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên thành lập nhằm tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Mô hình nghiên cứu của luận văn tiếp cận phát triển hợp tác xã trên ba phương diện cốt lõi: quy mô số lượng và thành viên, chất lượng quản trị điều hành và cơ cấu ngành nghề chuyên môn hóa. Nghiên cứu vận dụng sâu sắc lý thuyết chuỗi giá trị nông sản và liên kết kinh tế hộ gia đình để đánh giá vai trò của hợp tác xã như một cầu nối trung gian giảm thiểu chi phí giao dịch, chuẩn hóa chất lượng sản phẩm và nâng cao năng lực đàm phán thương mại cho nông dân trước các biến động thị trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp để đảm bảo tính chuẩn xác và độ tin cậy khoa học cao:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo phát triển kinh tế - xã hội định kỳ của UBND huyện Ba Bể, số liệu thống kê ngành nông nghiệp của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Ba Bể và báo cáo tài chính tổng kết giai đoạn 2017-2019 của 12 hợp tác xã nông nghiệp.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Tác giả thực hiện điều tra toàn bộ 12 hợp tác xã nông nghiệp hiện có trên địa bàn huyện Ba Bể. Cỡ mẫu khảo sát sơ cấp đạt tổng cộng 108 phiếu điều tra thông qua phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích. Trong đó, mẫu quản trị gồm 36 phiếu dành cho đội ngũ lãnh đạo (mỗi hợp tác xã phỏng vấn 01 thành viên Hội đồng quản trị, 01 thành viên Ban giám đốc và 01 thành viên Ban kiểm soát); mẫu thành viên gồm 72 phiếu (mỗi hợp tác xã chọn 03 thành viên chính thức và 03 thành viên liên kết).
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng công cụ Excel để phân tổ thống kê, tính toán các chỉ số tuyệt đối, tương đối, tốc độ tăng trưởng và giá trị bình quân. Phương pháp thống kê mô tả và so sánh chuỗi thời gian 2017-2019 được lựa chọn nhằm làm rõ các biến động về tài sản, doanh thu và thu nhập. Bên cạnh đó, ma trận phân tích SWOT được ứng dụng để tổng hợp đa chiều điểm mạnh, điểm yếu nội tại và cơ hội, thách thức từ môi trường bên ngoài, tạo cơ sở thực chứng vững chắc cho các đề xuất chiến lược.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thực trạng phát triển hợp tác xã nông nghiệp huyện Ba Bể giai đoạn 2017-2019 cho thấy nhiều chuyển biến rõ rệt song hành cùng các điểm nghẽn nghiêm trọng:

• Tăng trưởng mạnh về số lượng: Số lượng hợp tác xã nông nghiệp tăng gấp 3 lần, từ 4 cơ sở năm 2017 lên 12 cơ sở năm 2019 (tăng trưởng 200%). Xu hướng chuyển đổi mô hình từ tổ hợp tác và nhóm sở thích sang hợp tác xã kiểu mới theo Luật Hợp tác xã 2012 diễn ra nhanh chóng tại các xã vùng cao.
• Quy mô vốn và tài sản rất khiêm tốn: Tổng nguồn vốn của các hợp tác xã được khảo sát ở mức rất thấp. Trên 70% số hợp tác xã thuộc nhóm quy mô vốn siêu nhỏ (dưới 1 tỷ đồng), trong đó vốn góp ban đầu của nhiều đơn vị chỉ dao động từ vài chục triệu đến vài trăm triệu đồng. Giá trị tài sản máy móc, nhà xưởng và công nghệ chế biến chiếm tỷ trọng dưới 25% tổng tài sản.
• Hạn chế về trình độ đội ngũ quản lý: Khảo sát 36 cán bộ quản lý cho thấy trên 60% chưa qua đào tạo chuyên môn sâu về quản trị kinh doanh hoặc kinh tế nông nghiệp. Tỷ lệ cán bộ có trình độ đại học và cao đẳng chỉ chiếm khoảng 15%, còn lại chủ yếu là trình độ trung cấp và lao động phổ thông học tập qua kinh nghiệm thực tế.
• Bước đầu định hình sản phẩm OCOP đặc trưng: Toàn huyện đã xây dựng được 13 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao và 01 sản phẩm đạt hạng 4 sao, khẳng định tiềm năng lớn của các dòng nông sản bản địa như miến dong, chè búp, chuối sấy và cam quýt.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản khiến các hợp tác xã nông nghiệp Ba Bể hoạt động chưa đạt hiệu quả tương xứng với tiềm năng xuất phát từ tính chất địa hình chia cắt phức tạp, hạ tầng giao thông kết nối vùng còn nhiều trở ngại, khiến chi phí logistics bị đội lên từ 15% đến 20% so với vùng đồng bằng. Năng lực tài chính yếu kém dẫn tới việc các hợp tác xã không đủ tài sản thế chấp để tiếp cận nguồn vốn tín dụng trung và dài hạn từ các ngân hàng thương mại.

Kết quả nghiên cứu này tương đồng với các phát hiện của một nghiên cứu gần đây tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long khi chỉ ra rằng quy mô vốn góp của thành viên quá thấp (dưới 1 triệu đồng mỗi thành viên) là rào cản lớn nhất ngăn cản hợp tác xã đầu tư công nghệ chế biến sâu. Trong luận văn, các dữ liệu định lượng được trực quan hóa thông qua biểu đồ hình tròn phản ánh tỷ lệ cơ cấu loại hình hợp tác xã, biểu đồ cột so sánh giá trị tài sản từ thời điểm thành lập đến năm 2019, cùng bảng phân tích đối chiếu doanh thu và lợi nhuận thuần, cung cấp cái nhìn toàn diện về thực trạng kinh tế tập thể tại địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm thúc đẩy các hợp tác xã nông nghiệp huyện Ba Bể phát triển bền vững trong giai đoạn 2021-2025, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Tái cơ cấu mô hình tổ chức và kiện toàn bộ máy nhân sự: Hội đồng quản trị và Ban giám đốc các hợp tác xã cần phân định rõ ràng chức năng quản trị chiến lược và điều hành sản xuất kinh doanh theo chuẩn mực Luật Hợp tác xã 2012. Mục tiêu đặt ra là 100% hợp tác xã ban hành quy chế hoạt động minh bạch, hoàn thành kiện toàn bộ máy trước quý 4 năm 2022.
• Chuẩn hóa và nâng cao năng lực chuyên môn cán bộ: Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Ba Bể phối hợp với Liên minh Hợp tác xã tỉnh Bắc Kạn tổ chức các khóa đào tạo định kỳ về quản trị tài chính, lập kế hoạch kinh doanh và chuyển đổi số nông nghiệp. Phấn đấu đến năm 2025, nâng tỷ lệ cán bộ quản lý có trình độ từ trung cấp trở lên đạt trên 80%.
• Mở rộng liên kết chuỗi giá trị và xúc tiến thương mại nông sản OCOP: Các hợp tác xã chủ động ký kết hợp đồng tiêu thụ dài hạn với doanh nghiệp chế biến và hệ thống phân phối lớn, áp dụng quy trình sản xuất VietGAP cho 100% diện tích cây ăn quả và cây lương thực đặc sản. Mục tiêu nâng mức tiêu thụ sản phẩm qua hợp đồng liên kết chuỗi đạt từ 40% đến 50% tổng sản lượng vào năm 2024.
• Tối ưu hóa cơ chế hỗ trợ tài chính, đất đai và tín dụng ưu đãi: UBND huyện Ba Bể và các cơ quan chuyên môn cần quy hoạch quỹ đất công để hỗ trợ các hợp tác xã xây dựng trụ sở giao dịch, nhà xưởng sơ chế; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để 100% hợp tác xã đủ điều kiện được tiếp cận nguồn vốn vay từ Quỹ Hỗ trợ phát triển hợp tác xã và các ngân hàng thương mại với lãi suất ưu đãi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương: Cung cấp bức tranh thực chứng toàn diện về thực trạng kinh tế tập thể tại địa bàn miền núi, làm căn cứ hoạch định kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và phân bổ ngân sách hỗ trợ hợp tác xã hàng năm.
• Ban lãnh đạo các hợp tác xã nông nghiệp: Cung cấp cẩm nang thực hành tái cấu trúc tổ chức, quản trị dòng tiền, nâng cao chất lượng dịch vụ nội bộ và phương pháp xây dựng hồ sơ tham gia chương trình OCOP cấp tỉnh.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp: Là nguồn tài liệu học thuật giá trị về phương pháp luận nghiên cứu thực địa, kỹ thuật phân tích số liệu phân tầng và hệ thống chỉ tiêu đánh giá hợp tác xã kiểu mới.
• Doanh nghiệp phân phối và chế biến nông sản: Nắm bắt chi tiết thông tin năng lực sản xuất, quy mô sản lượng và danh mục nông sản thế mạnh của huyện Ba Bể nhằm tìm kiếm cơ hội hợp tác đầu tư và liên kết tiêu thụ bền vững.

Câu hỏi thường gặp

• Đâu là rào cản lớn nhất đối với sự phát triển của hợp tác xã nông nghiệp huyện Ba Bể? Rào cản lớn nhất là quy mô vốn điều lệ quá nhỏ bé kết hợp với năng lực quản trị hạn chế. Số liệu điều tra cho thấy trên 70% hợp tác xã có vốn dưới 1 tỷ đồng, thiếu tài sản bảo đảm để vay vốn tín dụng, dẫn đến việc khó đầu tư máy móc chế biến sâu và mở rộng thị trường tiêu thụ.

• Luật Hợp tác xã 2012 tạo ra chuyển biến gì nổi bật tại địa bàn nghiên cứu? Luật Hợp tác xã 2012 đã giúp chuyển đổi căn bản bản chất kinh tế tập thể từ mô hình bao cấp cũ sang mô hình dịch vụ tự chủ, phục vụ trực tiếp lợi ích thành viên. Nhờ đó, số lượng hợp tác xã nông nghiệp tại Ba Bể đã tăng nhanh từ 4 đơn vị năm 2017 lên 12 đơn vị năm 2019.

• Chương trình OCOP đóng vai trò như thế nào đối với các hợp tác xã tại Ba Bể? Chương trình OCOP đóng vai trò đòn bẩy nâng cao giá trị thương mại cho nông sản địa phương. Huyện đã có 13 sản phẩm đạt hạng 3 sao và 01 sản phẩm đạt hạng 4 sao, tạo điều kiện thuận lợi để các hợp tác xã đưa hàng hóa vào hệ thống siêu thị và sàn thương mại điện tử.

• Mẫu khảo sát của luận văn có đảm bảo tính đại diện khoa học không? Mẫu khảo sát có tính đại diện rất cao khi tiến hành điều tra toàn bộ 12 trên tổng số 12 hợp tác xã nông nghiệp toàn huyện. Với 36 phiếu khảo sát cán bộ quản lý và 72 phiếu phỏng vấn thành viên phân bổ đều, dữ liệu phản ánh chính xác thực trạng vận hành tại địa phương.

• Làm thế nào để giải quyết tình trạng thiếu trụ sở làm việc của các hợp tác xã vùng cao? Chính quyền cấp huyện và xã cần rà soát quy hoạch đất đai, ưu tiên bố trí quỹ đất công dôi dư cho hợp tác xã thuê dài hạn với giá ưu đãi, đồng thời lồng ghép nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia để hỗ trợ kinh phí xây dựng nhà xưởng sơ chế ban đầu.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng phát triển của 12 hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Ba Bể giai đoạn 2017-2019.
• Xác định rõ tốc độ tăng trưởng nhanh về số lượng đạt 200%, nhưng chỉ ra các điểm nghẽn nghiêm trọng về vốn điều lệ và trình độ quản lý.
• Đánh giá tiềm năng kinh tế to lớn từ 14 sản phẩm OCOP và các vùng cây ăn quả, cây lương thực đặc sản của địa phương.
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp chiến lược khả thi từ tổ chức cán bộ, cơ chế chính sách đến liên kết chuỗi giá trị thị trường.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết số 09-NQ/TU của Tỉnh ủy Bắc Kạn.

Trong giai đoạn 2021-2025, cấp ủy và chính quyền địa phương cần khẩn trương áp dụng đồng bộ các giải pháp của đề tài nhằm nâng cao thu nhập của thành viên hợp tác xã từ 15% đến 20% mỗi năm. Kính mời các nhà nghiên cứu, nhà quản lý và doanh nghiệp tiếp tục khai thác các kết quả từ công trình này để chung tay thúc đẩy kinh tế hợp tác vùng cao phát triển đột phá.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Những đóng góp mới của luận văn.

Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học. Ý nghĩa trong thực tiễn. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI. Cơ sở lý luận phát triển Hợp tác xã nông nghiệp.

Tình hình phát triển HTX trên thế giới và tại Việt Nam. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Khái quát điều kiện tự nhiên.

Khái quát điều kiện kinh tế - xã hội. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra thu thập số liệu.

Phương pháp xử lý số liệu. Phương pháp phân tích dữ liệu. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.

Tình hình phát triển HTX trên địa bàn huyện Ba Bể giai đoạn 2017–2019. Thực trạng phát triển HTX nông nghiệp ở huyện Ba Bể giai đoạn 2017-2019. Thông tin chung về các HTX được điều tra. Tình hình vốn góp ban đầu của các HTX.

Thực trạng phát triển các HTX nông nghiệp. Một số đánh giá chung về phát triển HTX nông nghiệp huyện Ba Bể. Đánh giá về một số thành tựu nổi bật. Đánh giá về tổ chức quản lý.

Đánh giá về hiệu quả hoạt động trong phát triển kinh tế - xã hội. Một số hạn chế trong phát triển HTX nông nghiệp huyện Ba Bể. Những nguyên nhân của hạn chế. Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và nguy cơ và thách thức (SWOT) trong phát triển HTX nông nghiệp huyện Ba Bể.

Đề xuất một số giải pháp phát triển HTX nông nghiệp huyện Ba Bể. Một số giải pháp chủ yếu thúc đẩy phát triển HTX nông nghiệp trên địa bàn huyện Ba Bể. 69 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .78 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 83 i DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TỪ VIẾT TẮT GIẢI THÍCH N GHĨA BKS Ban kiểm soát BGĐ Ban giám đốc DN Doanh nghiệp HĐND Hội đồng nhân dân HĐQT Hội đồng quản trị HTX Hợp tác xã Tổ chức lao động quốc tế (International ILO Labour Organization) KT - XH Kinh tế - Xã hội NQ Nghị quyết NUCI Hợp tác xã quốc gia Ấn Độ UBND Ủy ban nhân dân ii DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU Bảng 3.

1 Số lượng HTX trên địa bàn huyện Ba Bể giai đoạn 2017 – 2019. Phân loại HTX theo lĩnh vực hoạt động giai đoạn 2017-2019. Số lượng HTX nông nghiệp huyện Ba Bể giai đoạn 2017–2019. Tổng số thành viên của các HTX nông nghiệp huyện Ba Bể.

Thống kê trình độ học vấn của đội ngũ cán bộ quản lý HTX. Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của HTX nông nghiệp huyện Ba Bể giai đoạn 2017-2019. Tổng hợp thu nhập bình quân của các Hợp tác xã. 56 iii DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2.

Bản đồ khu vực nghiên cứu. Tỷ lệ các loại hình HTX ở huyện Ba Bể năm 2017-2019. Vốn góp của các HTX khi mới thành lập. Cơ cấu tổ chức của các HTX nông nghiệp huyện Ba Bể.

So sánh giá trị tài sản của các HTX từ năm thành lập và năm 2019. 58 iv TRÍCH YẾU LUẬN VĂN 1. Tên tác giả: Dương Văn Huy 2. Tên luận văn: Giải pháp phát triển hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn.

Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 8. Cơ sở đào tạo: Trường Đại học Nông lâm, Đại học Thái Nguyên 5. Mục tiêu và đối tượng nghiên cứu 5. Mục tiêu nghiên cứu Đề tài đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn HTX nông nghiệp, đánh giá thực trạng về tổ chức, hoạt động và đề xuất các giải pháp phát triển hiệu quả HTX nông nghiệp trên địa bàn huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của đề tài là toàn bộ dữ liệu liên quan đến 12 HTX nông nghiệp ở huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn. - Phạm vi nghiên cứu: + Về không gian: Luận văn tập trung nghiên cứu trên phạm vi toàn huyện Ba Bể, tập trung nghiên cứu sâu 12 HTX nông nghiệp trên địa bàn huyện. + Về thời gian: Đề tài được thực hiện từ tháng 01/2020 đến 09/2020. Các phương pháp sử dụng - Sử dụng phương pháp kế thừa tài liệu; điều tra thu thập dữ liệu sơ cấp, thứ cấp bằng bảng hỏi, phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lý và thành viên HTX.

- Sử dụng phương pháp phân tổ thống kê để hệ thống hóa, tổng hợp tài liệu, phân chia theo các nội dung, chỉ tiêu cho phù hợp với việc nghiên cứu và công cụ Excel để xử lý số liệu. - Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh, phân tích SWOT để phân tích số liệu nhằm làm rõ tình hình biến động của các chỉ tiêu nghiên cứu trong mối quan hệ với các chỉ tiêu khác. Tóm tắt kết quả chính của đề tài Thực trạng phát triển HTX nông nghiệp ở huyện Ba Bể giai đoạn 2017- 2019: Đã có sự thay đổi và chuyển biến theo hướng tích cực về phát triển HTX trên v địa bàn huyện Ba Bể không chỉ về số lượng, mà cả về chất lượng. Nếu như năm 2017 toàn huyện chỉ có 4 HTX nông nghiệp, thì đến năm 2019 số HTX nông nghiệp đã tăng lên 12 HTX: Bên cạnh đó, quy mô HTX, vốn đầu tư sản xuất, số thành viên HTX, lợi nhuận HTX, thu nhập của các thành viên HTX cũng tăng lên đáng kể, nhưng vẫn thấp hơn so với các HTX trong lĩnh vực kinh tế khác.

Để tăng lợi nhuận của HTX và tăng thu nhập của thành viên HTX thì cần chú ý tăng cường vốn đầu tư sản xuất cũng như tăng thêm số thành viên HTX. Đây là điểm rất cần chú ý để có thể phát triển mở rộng, kết nạp thêm thành viên HTX và phát triển HTX. Tồn tại, khó khăn và thách thức trong phát triển HTX nông nghiệp ở huyện Ba Bể: Quá trình phát triển HTX nông nghiệp tại huyện Ba Bể đang còn gặp nhiều khó khăn, thách thức như: Các HTX hoạt động còn manh mún, nhỏ lẻ, việc liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm chưa đáp ứng yêu cầu; Thiếu vốn để mở rộng đầu tư sản xuất, còn non trẻ về kinh nghiệm quản lý, thương trường. Lợi nhuận HTX và thu nhập của các thành viên HTX nông nghiệp vẫn còn thấp.

Mặt khác, một số HTX còn chưa có trụ sở riêng, thiếu đội ngũ cán bộ quản lý HTX có trình độ; Việc thực hiện các chính sách hỗ trợ khuyến khích kinh tế tập thể của Chính phủ và của địa phương vẫn còn nhiều hạn chế,… Giải pháp phát triển hiệu quả HTX nông nghiệp huyện Ba Bể: Để phát triển HTX nông nghiệp ở huyện Ba Bể cần tiến hành đồng bộ nhiều nhóm giải pháp khác nhau như: (1) Giải pháp về phương thức tổ chức và công tác cán bộ; (2) Giải pháp về cơ chế chính sách hỗ trợ phát triển HTX nông nghiệp; (3) Giải pháp về thúc đẩy kinh tế hàng hóa phát triển; (4) Giải pháp về quản lý tài chính trong các hợp tác xã nông nghiệp; (5) Giải pháp về đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ quản lý hợp tác xã, cán bộ chuyên môn nghiệp vụ hợp tác xã. Trên cơ sở các nhóm giải pháp mà đề tài đề xuất, tác giả hy vọng rằng cấp ủy, chính quyền huyện Ba Bể có thể tham khảo, vận dụng vào thực tiễn chỉ đạo, điều hành, quản lý và phát triển HTX nông nghiệp ở địa phương, góp phần xây dựng nông thôn mới và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội địa phương. Tính cấp thiết của đề tài Hợp tác xã là một loại hình kinh tế tập thể khá phổ biến, hoạt động trên nhiều lĩnh vực đời sống xã hội và hiện diện ở các nền kinh tế có trình độ phát triển khác nhau. Kinh nghiệm thế giới cho thấy, đến nay HTX vẫn tỏ ra là mô hình hoạt động hiệu quả, phù hợp với điều kiện cạnh tranh ngày càng gay gắt và quan trọng hơn nữa, thông qua HTX, các hộ nông dân, các doanh nghiệp nhỏ hợp tác với nhau, tăng sức mạnh để đối phó với khó khăn và tránh các nguy cơ thua lỗ cao.

Nhìn lại quá trình phát triển của Việt Nam, phong trào HTX đã trải qua nhiều bước thăng trầm gắn với những thay đổi chung trong cơ chế quản lý kinh tế của đất nước. Đến nay, các HTX kiểu mới ra đời thay thế cho mô hình hợp tác xã kiểu cũ (chuyển đổi, thành lập mới theo Luật hợp tác xã năm 1996 và Luật hợp tác xã sửa đổi năm 2003, nay là Luật HTX 2012), đặt nền móng căn bản cho sự phát triển kinh tế hợp tác, hợp tác xã. Sau khi thực hiện theo Luật hợp tác xã 2012, kết quả là đã xuất hiện một số hợp tác xã kiểu mới hoạt động hiệu quả, phục vụ tốt cho kinh tế hộ gia đình thành viên, đã làm rõ và giải quyết được nhiều tồn tại trong các hợp tác xã. Với xu thế phát triển HTX của cả nước, trong những năm qua huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn đã tập trung phát triển nhiều HTX nông nghiệp nhằm liên kết các hộ dân sản xuất nông nghiệp với thị trường tiêu thụ nông sản nhằm tạo sự phát triển bền vững kinh tế hợp tác trên địa bàn huyện.

Thực hiện Nghị quyết số 09- NQ/TU ngày 26/4/2016 của Tỉnh ủy Bắc Kạn về xây dựng HTX kiểu mới trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2016-2020 với mục tiêu chung: “Khuyến khích phát triển HTX kiểu mới trên mọi lĩnh vực, tăng tính chủ động để HTX thực sự là cầu nối giữa người sản xuất và các doanh nghiệp, nhà khoa học nhằm tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, giải quyết việc làm và tăng thu nhập, tạo sự chuyển dịch mạnh mẽ về cơ cấu kinh tế nông thôn găn với xây dựng nông thôn mới ”, hàng 2 năm UBND huyện Ba Bể đã xây dựng kế hoạch giao chỉ tiêu cụ thể mỗi năm, mỗi xã thành lập mới 01 HTX hoạt động có hiệu quả, giúp nâng cao thu nhập cho các thành viên và nâng cao giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích đất canh tác. Tính đến nay, trên địa bàn huyện Ba Bể có 12 HTX nông nghiệp được thành lập và hoạt động theo Luật HTX năm 2012 với tổng vốn kinh doanh hàng chục tỷ đồng, tạo việc làm cho nhiều lao động trên địa bàn huyện (UBND huyện Ba Bể, 2019).