Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng Quốc lộ 268 thị trấn Chợ Chu, Định Hóa, Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá việc thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án cải tạo nâng cấp quốc lộ 268, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Lưu Đình Vũ
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đỗ Thị Lan
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính Môi trường
• Đề tài: Đánh giá việc thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng Dự án: Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 268 (đoạn qua địa phận thị trấn Chợ Chu, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên)
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN I: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Những căn cứ pháp lý để thực hiện công tác bồi thường GPMB
• 2.2.1. Các văn bản pháp lý để thực hiện công tác bồi thường GPMB của Trung ương
• 2.2.2. Các văn bản pháp lý để thực hiện công tác bồi thường GPMB của tỉnh Thái Nguyên
• 2.3. Khái quát về công tác bồi thường GPMB
• 2.4. Khái niệm về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
• 2.5. Đặc điểm của quá trình bồi thường và GPMB
• 2.6. Trình tự lập hồ sơ phương án bồi thường GPMB
• 2.7. Một số yếu tố tác động đến công tác bồi thường và GPMB
• 2.8. Giá đất trong công tác bồi thường và GPMB
• 2.9. Chính sách bồi thường GPMB khi nhà nước thu hồi đất
• 2.10. Chính sách bồi thường GPMB của Nhà nước
• 2.11. Công tác GPMB tại một số tỉnh trong cả nước
• 2.11.1. Tình hình GPMB ở Quảng Ninh
• 2.11.2. Công tác GPMB ở Lai Châu
• 2.11.3. Công tác GPMB ở Thái Nguyên
• 3. PHẦN 3: NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu
• 3.4.2. Phương phỏng vấn: các hộ thuộc diện GPMB
• 3.4.3. Phương pháp xử lí số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ ĐẠT ĐƢỢC
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của Thị trấn Chợ Chu
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 4.2. Vài nét về công tác quản lí sử dụng đất của tại
• 4.3. Vài nét về công tác quản lí đất đai tại xã
• 4.4. Vài nét về công tác sử dụng đất đai tại xã
• 4.5. Đánh giá kết quả thực hiện công tác bồi thường GPMB Thị trấn Chợ Chu
• 4.5.1. Kết quả bồi thường đất
• 4.5.2. Kết quả thống kê về cây cối, hoa màu
• 4.6. Phân tích những thuận lợi, khó khăn trong công tác bồi thường GPMB tại xã
• 4.7. Kết quả đạt được
• 4.8. Đề xuất hướng khắc phục và rút ra những bài học kinh nghiệm trong công tác GPMB
• 4.8.1. Về quản lí đất đai
• 4.8.2. Về chính sách bồi thường
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đặt vấn đề

Đất đai là nguồn tài nguyên quý giá, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế và xã hội. Việc bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) cho các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, như dự án nâng cấp Quốc lộ 268 qua thị trấn Chợ Chu, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên, là một nhiệm vụ cần thiết. Công tác này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân mà còn liên quan đến sự phát triển bền vững của địa phương. Đề tài này nhằm đánh giá thực trạng công tác bồi thường GPMB, từ đó rút ra những kinh nghiệm và đề xuất giải pháp nhằm cải thiện quy trình này.

1.1. Mục đích đề tài

Mục đích chính của đề tài là phân tích thực trạng công tác bồi thường GPMB tại thị trấn Chợ Chu. Đề tài sẽ chỉ ra những thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực hiện, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác này. Việc thực hiện công tác bồi thường GPMB không chỉ đảm bảo quyền lợi cho người dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

1.2. Ý nghĩa của đề tài

Đề tài có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp thông tin cho các nhà quản lý đất đai. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp họ nhận diện được những vấn đề còn tồn tại trong công tác bồi thường GPMB. Từ đó, có thể đưa ra các biện pháp khắc phục, đảm bảo tiến độ và chất lượng của các dự án phát triển hạ tầng, phục vụ cho sự phát triển bền vững của Định Hóa, Thái Nguyên.

II. Tổng quan tài liệu

Cơ sở lý luận về công tác bồi thường GPMB được xây dựng dựa trên các văn bản pháp lý hiện hành. Luật Đất đai 2003 quy định rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan trong quá trình thu hồi đất. Các văn bản như Nghị định 197/2004/NĐ-CP và Thông tư 14/2008/TTLT-BTC-BTNMT cung cấp hướng dẫn cụ thể về quy trình bồi thường và tái định cư. Việc nắm vững các quy định này là rất cần thiết để thực hiện công tác bồi thường một cách hiệu quả và công bằng.

2.1. Cơ sở khoa học của đề tài

Công tác bồi thường GPMB không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn là vấn đề xã hội. Việc thực hiện bồi thường cần phải đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Đặc biệt, trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay, việc nâng cấp Quốc lộ 268 là cần thiết để thúc đẩy giao thương và phát triển kinh tế địa phương. Do đó, việc nghiên cứu và đánh giá công tác bồi thường là rất quan trọng.

2.2. Những căn cứ pháp lý để thực hiện công tác bồi thường GPMB

Các văn bản pháp lý như Luật Đất đai 2003, Nghị định 181/2004/NĐ-CP và các thông tư hướng dẫn là cơ sở pháp lý quan trọng cho công tác bồi thường GPMB. Những quy định này không chỉ đảm bảo quyền lợi cho người dân mà còn tạo điều kiện cho các dự án phát triển hạ tầng được thực hiện một cách nhanh chóng và hiệu quả. Việc hiểu rõ các quy định này sẽ giúp các nhà quản lý thực hiện công tác bồi thường một cách chính xác và công bằng.

III. Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích tài liệu và phỏng vấn để thu thập thông tin về công tác bồi thường GPMB tại thị trấn Chợ Chu. Đối tượng nghiên cứu bao gồm các hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án nâng cấp Quốc lộ 268. Phương pháp phỏng vấn sẽ giúp thu thập ý kiến của người dân về quá trình bồi thường, từ đó đánh giá được mức độ hài lòng và những vấn đề còn tồn tại trong công tác này.

3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là các hộ gia đình bị thu hồi đất trong khu vực thực hiện dự án nâng cấp Quốc lộ 268. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thị trấn Chợ Chu, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên. Thời gian nghiên cứu được thực hiện trong năm 2023, nhằm đảm bảo tính thời sự và độ chính xác của thông tin.

3.2. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu bao gồm thu thập tài liệu từ các văn bản pháp lý, báo cáo của cơ quan chức năng và phỏng vấn trực tiếp các hộ dân. Phương pháp xử lý số liệu sẽ được áp dụng để phân tích và tổng hợp thông tin, từ đó đưa ra những đánh giá khách quan về công tác bồi thường GPMB tại địa phương.

IV. Kết quả đạt được

Kết quả nghiên cứu cho thấy công tác bồi thường GPMB tại thị trấn Chợ Chu đã đạt được nhiều thành công, nhưng cũng gặp không ít khó khăn. Việc thống kê kết quả bồi thường đất và cây cối, hoa màu cho thấy sự chênh lệch giữa giá trị bồi thường và giá trị thực tế của tài sản bị thu hồi. Điều này đã gây ra sự không hài lòng trong một số hộ dân. Đánh giá tổng thể cho thấy cần có những cải tiến trong quy trình bồi thường để đảm bảo quyền lợi cho người dân.

4.1. Kết quả bồi thường đất

Kết quả bồi thường đất cho thấy một số hộ dân đã nhận được mức bồi thường tương đối hợp lý. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hộ dân chưa hài lòng với mức bồi thường này. Việc xác định giá đất bồi thường cần phải được thực hiện một cách công khai và minh bạch hơn để tạo sự đồng thuận trong cộng đồng.

4.2. Phân tích những thuận lợi khó khăn trong công tác bồi thường GPMB

Công tác bồi thường GPMB tại thị trấn Chợ Chu gặp nhiều thuận lợi như sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và sự đồng thuận của người dân. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất vẫn là việc xác định giá trị bồi thường hợp lý và kịp thời. Nhiều hộ dân vẫn chưa nhận được bồi thường đúng hạn, dẫn đến tình trạng khiếu nại và bất bình trong cộng đồng.

V. Kết luận và kiến nghị

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy công tác bồi thường GPMB tại thị trấn Chợ Chu cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu của người dân. Đề xuất các giải pháp như tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao năng lực cho cán bộ thực hiện bồi thường và cải tiến quy trình xác định giá đất. Những biện pháp này sẽ giúp nâng cao hiệu quả công tác bồi thường, đảm bảo quyền lợi cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

5.1. Đề xuất hướng khắc phục

Đề xuất cần thiết là cải tiến quy trình bồi thường, đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Cần có sự tham gia của người dân trong quá trình xác định giá bồi thường để tạo sự đồng thuận và giảm thiểu khiếu nại. Bên cạnh đó, cần tăng cường công tác đào tạo cho cán bộ thực hiện bồi thường để nâng cao năng lực và hiệu quả công việc.

5.2. Rút ra bài học kinh nghiệm

Bài học kinh nghiệm từ công tác bồi thường GPMB tại thị trấn Chợ Chu là cần phải lắng nghe ý kiến của người dân và tạo điều kiện cho họ tham gia vào quá trình bồi thường. Việc này không chỉ giúp nâng cao sự hài lòng của người dân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB) là khâu tiền đề có tính chất quyết định trong việc triển khai các dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật và phát triển kinh tế - xã hội. Khi Nhà nước thực hiện thu hồi đất, quá trình này tác động trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp, tư liệu sản xuất và đời sống sinh hoạt của người sử dụng đất. Đây là lĩnh vực mang tính chất đa dạng, phức tạp và nhạy cảm, thường xuyên nảy sinh mâu thuẫn về lợi ích kinh tế giữa Nhà nước, chủ đầu tư và người dân bị thu hồi đất.

Tại địa bàn thị trấn Chợ Chu, trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa của huyện miền núi Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên, việc triển khai các dự án nâng cấp hạ tầng giao thông những năm qua đã đạt được những kết quả nhất định, song cũng bộc lộ không ít tồn tại, vướng mắc trong cơ chế bồi thường, hỗ trợ, quản lý quỹ đất và thực thi chính sách tại cơ sở. Xuất phát từ thực tế đó, tác giả Lưu Đình Vũ (chuyên ngành Địa chính Môi trường, Khoa Quản lý Tài nguyên, Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên) đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài: "Đánh giá việc thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng Dự án: Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 268 (đoạn qua địa phận thị trấn Chợ Chu, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên)" dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Đỗ Thị Lan.

Văn bản xác định rõ các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể được đánh số như sau:

1. Đánh giá thực trạng của công tác bồi thường GPMB của dự án: Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 268 (đoạn qua địa phận thị trấn Chợ Chu, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên), và rút ra những kinh nghiệm trong công tác bồi thường GPMB tại địa bàn huyện.
2. Phân tích những thuận lợi và khó khăn của công tác bồi thường GPMB tại thị trấn Chợ Chu, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên.
3. Đề xuất các giải pháp để công tác bồi thường GPMB trên địa bàn huyện được thuận lợi và đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn cụ thể:

• Đối tượng nghiên cứu: Các hộ gia đình, cá nhân, tổ chức là đối tượng sử dụng đất nằm trong khu vực giải phóng mặt bằng của dự án cải tạo, nâng cấp tuyến đường.
• Phạm vi nghiên cứu: Dự án cải tạo nâng cấp ĐT 268 tỉnh Thái Nguyên, tập trung vào hạng mục bổ sung dự án cải tạo, nâng cấp đoạn tuyến nhánh từ ĐT 268 vào khu di tích lịch sử Nhà tù Chợ Chu và Chùa Hang thuộc địa phận thị trấn Chợ Chu, huyện Định Hóa.
• Địa điểm và thời gian tiến hành: Nghiên cứu được thực hiện tại Ban Bồi thường GPMB huyện Định Hóa và thị trấn Chợ Chu, thời gian thực tập và thu thập dữ liệu từ tháng 01/2013 đến tháng 04/2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng nghiên cứu dựa trên hệ thống khái niệm chuyên ngành, khung pháp lý quản lý đất đai và phương pháp điều tra thực tế tại địa phương. Về mặt lý luận, tác giả hệ thống hóa các khái niệm: bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất (việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi), chính sách hỗ trợ (đào tạo nghề, bố trí việc làm, kinh phí di dời), và tái định cư (di chuyển người có đất bị thu hồi đến nơi ở mới với ba hình thức: bồi thường bằng nhà ở, giao đất ở mới, hoặc bồi thường bằng tiền để tự lo chỗ ở). Đồng thời, tác giả chỉ ra hai đặc điểm xuyên suốt của quá trình bồi thường GPMB là tính đa dạng và tính phức tạp; phân tích năm nhóm yếu tố tác động trực tiếp bao gồm: hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và năng lực tổ chức thực thi; công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; công tác đăng ký và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ); yếu tố định giá đất; và diễn biến của thị trường bất động sản.

Cơ sở pháp lý của đề tài bao gồm hệ thống văn bản từ Trung ương đến cấp tỉnh:

• Văn bản pháp quy Trung ương: Luật Đất đai năm 2003 (đặc biệt là các Điều 38, 42, 43, 44, 55, 56); Nghị định số 181/2004/NĐ-CP; Nghị định số 188/2004/NĐ-CP và Thông tư số 114/2004/TT-BTC về phương pháp xác định giá đất; Nghị định số 197/2004/NĐ-CP và Thông tư số 116/2004/TT-BTC, Thông tư số 69/2006/TT-BTC; Nghị định số 17/2006/NĐ-CP; Nghị định số 84/2007/NĐ-CP, Thông tư số 06/2007/TT-BTNMT và Thông tư liên tịch số 14/2008/TTLT-BTC-BTNMT; Nghị định số 123/2007/NĐ-CP; Nghị định số 69/2009/NĐ-CP, Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT và Văn bản số 181/ĐC-CP đính chính Nghị định 69; Thông tư số 28/2004/TT-BTNMT.
• Văn bản pháp quy của tỉnh Thái Nguyên: Quyết định số 02/2010/QĐ-UBND ngày 21/10/2010 ban hành quy định về chính sách, trình tự bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bộ đơn giá cây cối hoa màu; Quyết định số 01/2010/QĐ-UBND; Quyết định số 47/2010/QĐ-UBND phê duyệt khung giá đất năm 2011; Quyết định số 28/2011/QĐ-UBND về đơn giá bồi thường cây cối hoa màu; Quyết định số 19/2011/QĐ-UBND về đơn giá bồi thường nhà và công trình kiến trúc; Quyết định số 796/QĐ-UBND ngày 29/03/2011 phê duyệt bổ sung dự án và điều chỉnh tổng mức đầu tư Dự án Cải tạo, nâng cấp ĐT 268; Quyết định số 35/QĐ-UBND ngày 08/01/2008 thành lập Ban Bồi thường GPMB huyện Định Hóa.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được triển khai đồng bộ qua ba nhóm phương pháp:

• Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu: Khai thác các báo cáo tổng kết, số liệu thống kê điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, hồ sơ bản vẽ thiết kế kỹ thuật, bản đồ địa chính tỷ lệ lớn 1/1000 và số liệu bồi thường thô từ Ban Bồi thường GPMB huyện Định Hóa và Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Định Hóa.
• Phương pháp phỏng vấn, khảo sát: Điều tra xã hội học bằng phiếu hỏi kết hợp phỏng vấn trực tiếp tại hiện trường đối với 30 hộ gia đình thuộc diện có đất bị thu hồi trong dự án (quy mô mẫu: $n = 30$ phiếu điều tra).
• Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê, phân loại, tổng hợp và phân tích so sánh các nguồn dữ liệu thô thu thập được từ hồ sơ lưu trữ và phiếu khảo sát thực địa.

Nội dung chính theo từng chương

Phần I: Mở đầu

Tác giả xác lập tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu dựa trên vai trò đặc biệt của đất đai với tư cách là tư liệu sản xuất và tài sản quốc gia. Khóa luận phân tích yêu cầu tạo lập quỹ đất sạch thông qua công tác bồi thường GPMB nhằm phục vụ các chương trình hiện đại hóa kết cấu hạ tầng giao thông. Điểm nhấn của phần này là việc làm rõ những tác động đa chiều, nhạy cảm của việc thu hồi đất đến đời sống dân cư và sự phát triển kinh tế của địa phương miền núi. Tác giả trình bày tường minh mục đích nghiên cứu, nhiệm vụ, ý nghĩa lý luận và thực tiễn của khóa luận trong việc hỗ trợ các cơ quan chuyên môn tháo gỡ ách tắc tiến độ GPMB.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Nội dung chương tập trung hệ thống hóa quá trình phát triển của chính sách bồi thường, GPMB qua từng thời kỳ lịch sử của pháp luật Việt Nam:

• Giai đoạn trước Luật Đất đai 1988: Từ Hiến pháp 1946, Nghị định số 151-TTg ngày 14/4/1959 về tạm thời trưng dụng ruộng đất, Thông tư liên bộ số 1424/TTg đến giai đoạn thi hành Hiến pháp 1980 (không bồi thường về đất, chỉ bồi thường tài sản gắn liền).
• Giai đoạn 1988 - 1993: Luật Đất đai năm 1988 và Quyết định số 186/HĐBT ngày 31/5/1990 của Hội đồng Bộ trưởng quy định mức bồi thường thiệt hại đất nông nghiệp và đất có rừng khi chuyển mục đích.
• Giai đoạn 1993 - 2003: Hiến pháp 1992, Luật Đất đai 1993 (Điều 27 quy định nguyên tắc đền bù khi thu hồi đất); Nghị định 87/CP, Nghị định 90/CP, Thông tư liên bộ 94/TTLB; Luật sửa đổi năm 1998, Nghị định 22/1998/NĐ-CP, Thông tư 145/1998/TT-BTC; Luật sửa đổi năm 2001.
• Giai đoạn thi hành Luật Đất đai 2003 đến thời điểm nghiên cứu: Sự đổi mới trong phân định giá đất Nhà nước quy định và giá đất thị trường, trình tự thu hồi và cơ chế hỗ trợ ổn định đời sống, chuyển đổi nghề nghiệp.

Bên cạnh lý thuyết, chương này trích dẫn quy trình 16 bước lập hồ sơ phương án bồi thường GPMB theo Quyết định 02/2010/QĐ-UBND của UBND tỉnh Thái Nguyên và tổng hợp thực tiễn GPMB tại một số địa phương:

• Tỉnh Quảng Ninh: Triển khai 315 dự án với diện tích thu hồi 3.673 ha; tiếp hơn 6.700 lượt công dân; tồn tại tình trạng chủ đầu tư sau khi nhận đất nông, lâm nghiệp đã chuyển đổi mục đích nhưng chây ỳ 9-10 năm không thực hiện, thậm chí sang nhượng dự án để trục lợi.
• Thị xã Lai Châu (tỉnh Lai Châu): Triển khai hơn 100 dự án với trên 200 tỷ đồng tiền bồi thường (trong đó 51 dự án qua Ban bồi thường có hơn 700 hộ bị thu hồi, 48 dự án triển khai thu hồi 121 ha). Thực tế ghi nhận chậm trễ do giải ngân kéo dài (từ 3 tháng đến 1 năm sau áp giá mới chi trả tiền), thiếu quy chế dân chủ, đo đạc quy chủ sai (như tại dự án đường Trần Phú).
• Tỉnh Thái Nguyên: Năm 2013 triển khai GPMB cho 176 dự án, diện tích thu hồi 391,6 ha, kinh phí chi trả 716,97 tỷ đồng; nổi bật với tiến độ GPMB nhanh tại Dự án Nhà máy điện tử Samsung (Khu công nghiệp Yên Bình), giải quyết dứt điểm Dự án Nhà hát ca múa nhạc dân gian Việt Bắc (thu hồi trên 10.000 m2 sau 10 năm vướng mắc), bàn giao mặt bằng Dự án Quốc lộ 3 mới và Quốc lộ 3 cũ Hà Nội – Thái Nguyên.

Phần 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương này quy định chi tiết khung nội dung nghiên cứu bao gồm: đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thị trấn Chợ Chu; phân tích hiện trạng công tác quản lý và sử dụng đất; đánh giá toàn diện kết quả thực hiện bồi thường GPMB tại dự án đường nhánh QL 268; phân tích các mặt thuận lợi, khó khăn; từ đó rút ra bài học kinh nghiệm và kiến nghị giải pháp. Tác giả thiết kế quy trình thu thập dữ liệu thứ cấp từ các phòng ban huyện Định Hóa và phương pháp điều tra sơ cấp với 30 phiếu điều tra trực tiếp các hộ dân chịu ảnh hưởng thu hồi đất.

Phần 4: Kết quả đạt được

Nội dung chương trình bày dữ liệu chi tiết về thực trạng địa bàn nghiên cứu và công tác quản lý đất đai:

1. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thị trấn Chợ Chu:

   • Vị trí và địa hình: Diện tích tự nhiên 446,80 ha; địa hình dốc dần từ Bắc xuống Nam (độ chênh cao trung bình 0,5 m trên 1 km chiều dài, cao trình trung bình 50 m so với mực nước biển); phía Tây là đồi bát úp (chiếm 40 - 50% diện tích); phía Đông là dãy núi đá vôi kéo dài từ xã Phượng Tiến đến Tân Dương (128 ha, cao trung bình 120 m); vùng trung tâm bằng phẳng.
   • Khí hậu và thủy văn: Nhiệt độ trung bình năm 20 - 22°C, tổng tích ôn 7.000 - 8.000°C; lượng mưa trung bình năm 1.700 - 2.210 mm (cao nhất vào tháng 8 là 2.210 mm, thấp nhất vào tháng 1 là 1.212 mm); độ ẩm trung bình 85%; số giờ nắng dao động từ 1.200 đến 1.500 giờ/năm; sương mù bình quân 20 - 30 ngày/năm. Thủy văn mặt có diện tích 13,5 ha, trục tiêu thoát và cung cấp nước chính là suối Chu; tầng nước ngầm ở độ sâu 7 - 10 m.
   • Tài nguyên đất và rừng: Nhóm đất feralit đỏ vàng trên đá macma axit (độ dốc 15 - 25 độ, tầng đất dày > 1 m, $pH_{KCl}$ từ 4,5 - 5,5); đất dốc tụ thung lũng trồng lúa nước. Diện tích rừng đặc dụng đạt 30,21 ha, tỷ lệ che phủ rừng đạt 6,76%.

2. Thực trạng kinh tế - xã hội và hạ tầng kỹ thuật (năm 2013):

   • Thu nhập bình quân đầu người: Đạt trên 6.000.000 đồng/người/năm (tăng từ mức 4,5 triệu đồng năm 2004).
   • Sản xuất nông nghiệp: Tổng sản lượng lương thực có hạt đạt 872,20 tấn (bình quân 130 kg/người/năm).
   • Sản xuất phi nông nghiệp: Giá trị công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp đạt 2,5 tỷ đồng (đạt 108,6% kế hoạch); thương nghiệp - dịch vụ đạt 80 tỷ đồng (đạt 122,8% kế hoạch).
   • Dân số và lao động: Toàn thị trấn có 1.715 hộ với 6.720 khẩu phân bố tại 22 xóm phố (trong đó xóm Bãi Á 1 đông nhất với 175 hộ, 643 khẩu; xóm Trường Học thưa nhất với 25 hộ, 96 khẩu). Tổng số lao động chính trên 4.000 người (chiếm 54% dân số), lao động nông nghiệp chiếm 60%, công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ chiếm 20%. Nhu cầu đất ở ghi nhận tồn đọng 52 hộ và 29 phụ nữ cơ nhỡ chưa được bố trí đất ở.
   • Cơ sở hạ tầng: Trụ sở UBND thị trấn diện tích 690,1 m2 (2 nhà cấp IV, 4 phòng làm việc, 1 hội trường); Trạm y tế diện tích 230,7 m2 (nhà cấp IV, 2 phòng, biên chế 01 bác sĩ, 04 y tá/y sĩ và hộ lý); Trường THCS có diện tích 5.331,1 m2 (22 phòng, 30 cán bộ giáo viên, tỷ lệ lên lớp 90%); Trường Tiểu học diện tích 11.003,4 m2 (16 phòng, 336 học sinh, 33 cán bộ giáo viên, tỷ lệ lên lớp 98%); Trường Mầm non gồm 1 khu trung tâm và 1 phân hiệu lẻ (11 phòng, 296 cháu, 33 giáo viên); 22/22 xóm sử dụng điện lưới quốc gia (100% số hộ).

3. Công tác quản lý nhà nước về đất đai tại thị trấn Chợ Chu:

   • Giai đoạn trước năm 2003: Thực hiện Chỉ thị 245/CT-TTg đã giao đất và cấp GCNQSDĐ cho 1.547 hộ đất nông nghiệp và 1.547 hộ đất ở; thực hiện Chỉ thị 364-CT cắm mốc ranh giới hành chính không để xảy ra tranh chấp; năm 1999 hoàn thành đo đạc bản đồ địa chính tỷ lệ lớn 1/1000.
   • Giai đoạn từ 2003 trở đi: Quản lý theo Luật Đất đai 2003 và hệ thống các văn bản hướng dẫn; năm 2005 thực hiện Chỉ thị 28/2004/CT-TTg hoàn thành tổng kiểm kê đất đai và xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất.

Hệ thống danh mục bảng biểu tại Phần 4 của khóa luận xác định các nội dung đánh giá chuyên sâu về dự án bao gồm: thống kê bồi thường vật kiến trúc trên đất thu hồi (Bảng 4.5, 4.6), thống kê diện tích đất thu hồi (Bảng 4.7), thống kê bồi thường cây cối hoa màu (Bảng 4.8), kinh phí thưởng bàn giao mặt bằng trước thời hạn (Bảng 4.9), tổng hợp kinh phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của dự án (Bảng 4.10), cùng kết quả điều tra và ý kiến phản hồi của 30 hộ dân chịu ảnh hưởng (Bảng 4.11, 4.12).

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Chương tổng kết toàn bộ nội dung nghiên cứu, đưa ra các nhận định khách quan về kết quả thực hiện bồi thường GPMB tại đoạn tuyến đi qua thị trấn Chợ Chu. Đồng thời, tác giả xây dựng hệ thống kiến nghị tập trung vào việc hoàn thiện quy trình quản lý hồ sơ địa chính cơ sở, tăng cường tuyên truyền pháp luật và đề xuất các giải pháp phối hợp liên ngành nhằm giải quyết dứt điểm các vướng mắc trong chính sách bồi thường, hỗ trợ di dời.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp hệ thống dữ liệu thực tế về điều kiện tự nhiên, sản xuất nông nghiệp và dân sinh của địa bàn nghiên cứu trong giai đoạn triển khai dự án.

Chỉ tiêu thống kê nông nghiệp và chăn nuôi	Đơn vị tính	Số liệu năm 2013
Tổng sản lượng lương thực có hạt	Tấn	872,20
Mức lương thực bình quân đầu người	Kg/người/năm	130
Diện tích gieo cấy lúa (năng suất 52,00 tạ/ha)	Ha	148,00
Sản lượng lúa thu hoạch	Tấn	769,60
Diện tích ngô (năng suất 38,00 tạ/ha)	Ha	27,08
Sản lượng ngô thu hoạch	Tấn	102,90
Diện tích khoai lang (năng suất 34,00 tạ/ha)	Ha	31,60
Sản lượng khoai lang	Tấn	107,40
Diện tích cây lạc, đỗ các loại (năng suất 77,60 tạ/ha)	Ha	30,00
Sản lượng lạc, đỗ các loại	Tấn	232,80
Diện tích chè thâm canh (sản lượng búp tươi 198 tấn)	Ha	12,79
Diện tích trồng chè mới	m2	1.080
Tổng đàn trâu, bò	Con	185
Tổng đàn dê	Con	300
Tổng đàn lợn (trong đó lợn nái 100 con)	Con	2.000
Sản lượng thịt lợn hơi xuất chuồng	Tấn	133
Tổng đàn gia cầm	Con	13.545
Thu nhập bình quân đầu người	Đồng/người/năm	> 6.000.000

Nguồn: UBND thị trấn Chợ Chu và Phòng Tài nguyên - Môi trường huyện Định Hóa.

Về hiện trạng dân cư và nhu cầu sử dụng đất ở tại 22 tổ dân phố, số liệu cho thấy sự chênh lệch lớn giữa các cụm dân cư. Cụ thể: toàn thị trấn có 1.715 hộ với 6.531 khẩu thống kê tại các xóm, tồn đọng 52 trường hợp có nhu cầu đất ở và 29 trường hợp phụ nữ cơ nhỡ chưa có đất ở (tập trung nhiều tại Phố Trung Kiên với 20 hộ tồn đọng, Xóm Đồng Chùa có 7 hộ tồn đọng và 3 phụ nữ cơ nhỡ, Xóm Bái Á 3 có 6 phụ nữ cơ nhỡ).

Đối với công tác GPMB thực tế trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, văn bản ghi nhận năm 2013 toàn tỉnh thực hiện GPMB cho 176 công trình, thu hồi 391,6 ha với tổng số tiền bồi thường 716,97 tỷ đồng. Những kinh nghiệm thành công được ghi nhận tại dự án Nhà máy điện tử Samsung Yên Bình và Nhà hát ca múa nhạc dân gian Việt Bắc cho thấy bài học quyết định là:

• Cấp ủy Đảng và chính quyền các cấp chỉ đạo quyết liệt, tổ chức đối thoại trực tiếp để giải quyết dứt điểm các kiến nghị phát sinh.
• Đảm bảo hạ tầng tại các khu tái định cư phải hoàn thiện bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, giá giao đất tái định cư không cao hơn giá bồi thường đất ở tại vị trí thu hồi.
• Tuyên truyền vận động kịp thời kết hợp chế tài xử lý nghiêm minh các trường hợp cố tình xây dựng công trình trái phép đón đầu bồi thường.

Về mặt đóng góp, khóa luận là công trình nghiên cứu chuyên ngành Địa chính Môi trường đầu tiên đánh giá trực tiếp hồ sơ bồi thường GPMB tại đoạn tuyến đường nhánh dẫn vào di tích lịch sử Quốc gia Nhà tù Chợ Chu và Chùa Hang. Tác giả đã hệ thống hóa toàn diện các căn cứ pháp lý của Trung ương và UBND tỉnh Thái Nguyên (đặc biệt là Quyết định số 02/2010/QĐ-UBND và các quyết định ban hành khung giá đất, đơn giá tài sản từ năm 2008 đến 2011), đồng thời liên hệ so sánh bức tranh thực thi GPMB giữa Thái Nguyên với các địa phương khác như Lai Châu và Quảng Ninh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có những giới hạn nhất định xuất phát từ phạm vi và điều kiện nghiên cứu thực tế được phản ánh trong văn bản:

• Quy mô mẫu điều tra xã hội học: Phạm vi khảo sát trực tiếp giới hạn ở mức 30 hộ gia đình chịu tác động thu hồi đất trên địa bàn thị trấn Chợ Chu. Mẫu khảo sát tập trung chủ yếu vào tuyến nhánh đường giao thông khu vực nội thị và di tích, chưa bao quát toàn bộ các xã lân cận dọc tuyến Quốc lộ/ĐT 268.
• Giới hạn khung thời gian và chính sách pháp luật: Số liệu nghiên cứu được thu thập trong giai đoạn thực tập từ tháng 01/2013 đến tháng 04/2014, căn cứ chủ yếu trên Luật Đất đai năm 2003 và hệ thống văn bản hướng dẫn dưới luật của thời kỳ này (Nghị định 197/2004/NĐ-CP, Nghị định 69/2009/NĐ-CP). Do đó, nghiên cứu chưa phản ánh các quy định mới của Luật Đất đai năm 2013 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2014).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khảo sát toàn diện quá trình ổn định sinh kế, việc làm và sử dụng tiền bồi thường của các hộ dân sau khi bàn giao mặt bằng; theo dõi biến động giá đất thị trường tác động đến tâm lý người dân tái định cư khi áp dụng các luật đất đai sửa đổi bổ sung.

Giá trị tham khảo

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lưu Đình Vũ mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Địa chính Môi trường, Quản lý tài nguyên: Cung cấp tài liệu mẫu mực về phương pháp tiếp cận một đề tài đánh giá bồi thường GPMB thực tế, phương pháp kết hợp số liệu thống kê địa chính với điều tra xã hội học bằng bảng hỏi phỏng vấn hộ dân ($n = 30$).
• Cán bộ địa chính, ban bồi thường GPMB cấp huyện: Tài liệu có giá trị hệ thống hóa cao về quy trình 16 bước lập và thẩm định hồ sơ phương án bồi thường GPMB theo quy định của UBND tỉnh Thái Nguyên, là tài liệu tham khảo tốt cho việc đối chiếu đơn giá bồi thường đất đai, tài sản, cây cối hoa màu tại địa bàn miền núi.
• Phần nội dung đáng tham khảo nhất:
  1. Mục tổng quan các văn bản pháp lý Trung ương và tỉnh Thái Nguyên về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (từ trang 7 đến trang 10).
  2. Bảng phân tích chi tiết quy trình 16 bước lập phương án bồi thường GPMB kèm thẩm quyền các phòng ban (trang 11 - 12).
  3. Hệ thống số liệu thống kê hiện trạng sử dụng đất, hạ tầng xã hội và cơ cấu sản xuất nông - lâm nghiệp của thị trấn Chợ Chu năm 2013 (trang 35 - 37).

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu việc bồi thường GPMB cho đoạn tuyến cụ thể nào của dự án giao thông?
Nghiên cứu tập trung vào Dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 268 (ĐT 268) tỉnh Thái Nguyên, cụ thể là hạng mục bổ sung dự án cải tạo, nâng cấp đoạn tuyến nhánh từ ĐT 268 dẫn vào hai khu di tích là Nhà tù Chợ Chu và Chùa Hang thuộc địa phận thị trấn Chợ Chu, huyện Định Hóa.

2. Quy trình lập phương án bồi thường GPMB tại địa bàn nghiên cứu được áp dụng theo văn bản quy phạm nào của tỉnh Thái Nguyên và gồm bao nhiêu bước?
Quy trình được thực hiện theo bản Quy định ban hành kèm theo Quyết định số 02/2010/QĐ-UBND ngày 21/10/2010 của UBND tỉnh Thái Nguyên, bao gồm trình tự chặt chẽ 16 bước từ khâu thông báo chủ trương thu hồi, kê khai, kiểm kê hiện trạng, họp xét bồi thường, niêm yết công khai, thẩm định, phê duyệt phương án, chi trả tiền đến bàn giao mặt bằng và quyết toán kinh phí.

3. Khóa luận sử dụng cỡ mẫu điều tra xã hội học là bao nhiêu và được thực hiện tại cơ quan nào?
Tác giả đã phỏng vấn trực tiếp kết hợp phát 30 phiếu điều tra ($n = 30$) gửi tới 30 hộ gia đình thuộc diện thu hồi đất của dự án. Quá trình thu thập số liệu và thực tập nghiên cứu được tiến hành tại Ban Bồi thường GPMB huyện Định Hóa từ tháng 01/2013 đến tháng 04/2014.

4. Dữ liệu văn bản phản ánh những tồn tại, khó khăn gì nổi bật trong công tác quản lý đất đai và GPMB tại thị trấn Chợ Chu năm 2013?
Văn bản chỉ ra các vướng mắc chính gồm: cơ chế chính sách bồi thường thay đổi thường xuyên; việc bố trí đất tái định cư còn chậm; hồ sơ địa chính còn sai sót; tình trạng xây dựng đón đền bù chưa có chế tài xử phạt triệt để; tồn đọng 52 hộ dân và 29 phụ nữ cơ nhỡ có nhu cầu về đất ở nhưng quỹ đất địa phương hạn chế; chuyển dịch cơ cấu đất đai nông nghiệp sang phi nông nghiệp diễn ra chậm.

5. Trong phần tổng quan thực tiễn, kết quả bồi thường GPMB năm 2013 của tỉnh Thái Nguyên đạt quy mô như thế nào?
Năm 2013, toàn tỉnh Thái Nguyên đã thực hiện giải phóng mặt bằng cho 176 công trình, dự án với tổng diện tích đất thu hồi là 391,6 ha và số tiền chi trả bồi thường đạt 716,97 tỷ đồng, tiêu biểu là các dự án Nhà máy điện tử Samsung, Nhà hát ca múa nhạc dân gian Việt Bắc và các tuyến Quốc lộ 3.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lưu Đình Vũ đã phản ánh khách quan bức tranh thực hiện chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng tại dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 268 đoạn qua thị trấn Chợ Chu, huyện Định Hóa trong giai đoạn 2013 - 2014. Nghiên cứu hệ thống hóa thành công khung lý luận, cơ sở pháp lý theo Luật Đất đai 2003, đồng thời tổng hợp chi tiết nguồn số liệu kinh tế - xã hội, hạ tầng và hiện trạng quản lý đất đai tại địa phương miền núi. Mặc dù bị giới hạn về quy mô mẫu khảo sát và phạm vi đoạn tuyến nhánh, công trình cung cấp nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn hữu ích cho công tác quản lý đất đai, lập phương án bồi thường và hoàn thiện cơ chế giải phóng mặt bằng tại cấp cơ sở.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi Quốc gia, là tư liệu sản xuất đặc biệt và là thành phần quan trọng của môi trường sống mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người. Trong tất cả các cương lĩnh, các văn kiện, các văn bản luật và dưới luật đều chỉ rõ đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Căn cứ vào nhu cầu sử dụng đất đai, căn cứ vào tình hình kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước mà việc khai thác và sử dụng đất đai phải được thực hiện một cách tiết kiệm và hiệu quả phát huy tối đa nguồn lực của đất, nhằm đạt tới hiệu ích kinh tế, sinh thái và xã hội cao nhất. Xuất phát từ những quan điểm trên, xuất phát từ yêu cầu thực tế mà Đảng và Nhà nước cần đề ra những điều bổ sung, sửa đổi quan trọng liên quan đến các chính sách pháp luật về đất đai nhằm góp phần tích cực vào sự lặp lại kỷ cương trong quản lý, khai thác và sử dụng đất đai phấn đấu để đất đai được khai thác và sử dụng một cách hiệu quả nhất, phục vụ tốt cho sự nghiệp công nghiệp hoá- hiện đại đất nước.

Trong quá trình đổi mới đất nước, nhiều dự án xây dựng cơ sở hạ tầng để phục vụ cho phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội đang diễn ra hết sức mạnh mẽ tại tất cả các địa phương, thể hiện đúng tinh thần xây dựng một đất nước giầu mạnh mà Đảng và Nhà nước mong muốn. Để phục vụ cho mục đích này, đòi hỏi phải có một lượng lớn đất đai. Công việc này liên quan đến việc bồi thường GPMB cho nhân dân đang sử dụng đất. Đây là điều kiện ban đầu nhưng hết sức quan trọng trong quá trình xây dựng các công trình dự án.

Công tác này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của Nhà nước và nhân dân. Vì vậy công tác thu hồi đất và phương án bồi thường GPMB là hết sức khó khăn, phức tạp và nhạy cảm. Trên địa bàn T.trấn Chợ Chu, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên trong những năm qua đã tổ chức thực hiện nhiều dự án và công tác bồi thường GPMB đã thu được nhiều kết quả tốt. Nhưng bên cạnh đó cũng bộc lộ không ít những khó khăn liên quan đến tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội.

Do vậy cần n 2 nghiên cứu để làm rõ về cơ sở lý luận và tìm ra giải pháp tháo gỡ trong cơ chế tổ chức và thực hiện. Xuất phát từ những vấn đề trên được sự đồng ý của Ban Giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lí tài nguyên, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của cô giáo, PGS.TS Đỗ Thị Lan, em tiến hành thực hiện chuyên đề: “Đánh giá việc thực hiện công tác bồi thường GPMB Dự án: Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 268 (đoạn qua địa phận thị trấn Chợ Chu, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên)” 1. Mục đích đề tài *Thực trạng của công tác bồi thường GPMB của dự án: Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 268 (đoạn qua địa phận T.trấn Chợ Chu, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên), và rút ra những kinh nghiệm trong công tác bồi thường GPMB tại địa bàn huyện. *Phân tích thuận lợi và khó khăn của công tác bồi thường GPMB tại T.trấn Chợ Chu, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên.

*Đề xuất các giải pháp để công tác bồi thường GPMB trên địa bàn huyện được thuận lợi và đẩy nhanh được tiến độ. Ý nghĩa của đề tài *Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: Giúp em củng cố những kiến thức đã học, vận dụng vào thực tế trong lĩnh vực bồi thường GPMB; rèn luyện tính cẩn thận, tỷ mỉ trong nghiên cứu khoa học. *Ý nghĩa thực tiễn: Kết quả của đề tài giúp cho các nhà quản lí đất đai rút ra kinh nghiệm, thấy được những mặt đã làm được và những mặt còn hạn chế trong công tác bồi thường GPMB, từ đó có biện pháp thúc đẩy công tác bồi thường GPMB, thực hiện đúng tiến độ kế hoạch, quy hoạch của xã. n 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.Cơ sở khoa học của đề tài * Một số vấn đề của Luật Đất đai 2003 về công tác bồi thường GPMB Với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, đất nước ta đang từng ngày đổi mới, quá trình CNH - HĐH, phát triển cơ sở hạ tầng, xây dựng các khu công nghiệp đang diễn ra mạnh mẽ.

Do đó cần một diện tích lớn đất đai cho nhu cầu xây dựng và phát triển kinh tế. Bồi thường và GPMB là giải pháp quan trọng mang tính đột phá nhằm chủ động tạo quỹ đất, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút các nguồn lực cho đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội. Quá trình thực hiện bồi thường và GPMB phải thực hiện hài hòa giữa các lợi ích: lợi ích của Nhà nước, của các doanh nghiệp, của các cộng đồng dân cư, và đặc biệt là lợi ích của người dân, để thực hiện mục tiêu giữ vững sự ổn định và phát triển của đất nước. Thực chất của việc GPMB là chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất dưới sự điều tiết của nhà nước.

Nhà nước thực hiện quyền định đoạt đối với đất đai như sau: - Quyết định mục đích sử dụng đất thông qua việc giải quyết, xét duyệt quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất. - Quy định về hạn mức giao đất và thời hạn sử dụng đất. - Quyết định giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Theo Luật đất đai (2003) quy định các trường hợp Nhà nước thu hồi đất trong công tác bồi thường GPMB.

Điều 38 luật đất đai (2003): Các trường hợp Nhà nước thu hồi đất khi thực hiện công tác GPMB. Nhà nước thu hồi đất trong các trường hợp sau đây: 1. Nhà nước sử dụng đất vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế. Tổ chức được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất, được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất có nguồn gốc n 4 từ ngân sách Nhà nước hoặc cho thuê đất thu tiền thuê đất hàng năm bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất.

Sử dụng đất không đúng mục đích, sử dụng đất không có hiệu quả. Người sử dụng đất cố ý huỷ hoại đất. Đất được giao không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền. Đất bị lấn, chiếm trong các trường hợp sau đây: a) Đất chưa sử dụng bị lấn, chiếm.

b) Đất không được chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của Luật này mà người sử dụng đất do thiếu trách nhiệm để bị lấn, chiếm. Cá nhân sử dụng đất chết mà không có người thừa kế. Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất. Người sử dụng đất cố ý không thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước.

Đất được Nhà nước giao, cho thuê có thời hạn mà không được gia hạn khi hết thời hạn. Đất trồng cây hàng năm không được sử dụng trong thời hạn mười hai tháng liền; đất trồng cây lâu năm không được sử dụng trong thời hạn mười tám tháng liền; đất trồng rừng không được sử dụng trong thời hạn hai mươi bốn tháng liền. Đất được Nhà nước giao, cho thuê để thực hiện dự án đầu tư mà không được sử dụng trong thời hạn mười hai tháng liền hoặc tiến độ sử dụng đất chậm hơn hai mươi bốn tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư, kể từ khi nhận bàn giao đất trên thực địa mà không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định giao đất, cho thuê đất đó cho phép. Điều 42 luật đất đai (2003): Bồi thường, tái định cư cho người có đất bị thu hồi trong khu vực GPMB.

Nhà nước thu hồi đất của người sử dụng đất mà người bị thu hồi đất có giấy CNQSDĐ hoặc đủ điều kiện để được cấp giấy chứng quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 50 của luật này thì người thu hồi đất được bồi thường, trừ các trường hợp quy định tại khoản 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 và 12 Điều 38 và các điểm b, c, d, đ và g khoản 1 Điều 43 của luật này. Người bị thu hồi loại đất nào thì được bồi thường bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định thu hồi. Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương lập và thực hiện các dự án tái định cư trước khi thu hồi đất để bồi thường bằng nhà ở, đất ở cho người bị thu hồi đất ở mà phải di chuyển chỗ ở. Khu tái định cư được quy hoạch chung cho nhiều dự án trên cùng một địa bàn và phải có điều kiện phát triển bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Trường hợp không có khu tái định cư thì người bị thu hồi đất được bồi thường bằng tiền và được ưu tiên mua nhà hoặc thuê nhà thuộc sở hữu của Nhà nước đối với khu vực đô thị; bồi thường bằng đất ở đối với khu vực nông thôn, trường hợp giá trị quyền sử dụng đất bị thu hồi lớn hơn đất ở được bồi thường thì người bị thu hồi đất được bồi thường bằng tiền đối với phần chênh lệch đó. Trường hợp thu hồi đất của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất mà không có đất để bồi thường cho việc tiếp tục sản xuất thì ngoài việc được bồi thường bằng tiền, người bị thu hồi đất còn được Nhà nước hỗ trợ để ổn định đời sống, đào tạo chuyển đổi ngành nghề, bố trí việc làm mới. Trường hợp người sử dụng đất được Nhà nước bồi thường khi thu hồi đất mà chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai theo quy định của pháp luật thì phải trừ đi nghĩa vụ giá trị tài chính chưa thực hiện trong giá trị bồi thường, hỗ trợ. Chính phủ quy định việc bồi thường, tái định cư cho người có đất bị thu hồi và việc hỗ trợ để thực hiện thu hồi đất.

[19] Điều 43 luật đất đai (2003): Những trường hợp Nhà nước thu hồi đất mà không bồi thường. Nhà nước thu hồi đất mà không bồi thường về đất trong các trường hợp sau đây: a) Thu hồi đất trong các trường hợp quy định tại các khoản 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 và điều 12 Điều 38 của Luật này.