Luận văn thạc sĩ chuyển biến kinh tế xã hội huyện phú giáo tỉnh bình dương 1999 2019

Luận văn thạc sĩ phân tích chuyển biến kinh tế xã hội huyện Phú Giáo, Bình Dương giai đoạn 1999-2019, đánh giá tác động và xu hướng phát triển.

• Tác giả: Nguyễn Phước Quý Truyền
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Hiệp
• Trường học: Trường Đại Học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Lịch Sử Việt Nam
• Đề tài: Chuyển Biến Kinh Tế - Xã Hội Huyện Phú Giáo, Tỉnh Bình Dương (1999 – 2019)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM VỀ TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ HỘI VÀ ĐỊA LÍ HÀNH CHÍNH HUYỆN PHÚ GIÁO TRƯỚC NĂM 1999
• 1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 1.3. Đặc điểm hành chính
• 2. CHƯƠNG 2: CHUYỂN BIẾN VỀ KINH TẾ - XÃ HỘI HUYỆN PHÚ GIÁO (1999 – 2009)
• 2.1. Chủ trương phát triển huyện Phú Giáo sau ngày tái lập
• 2.2. Chuyển biến kinh tế
• 2.2.1. Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp
• 2.2.2. Thương mại, dịch vụ
• 2.3. Chuyển biến xã hội
• 2.3.1. Chính sách xã hội
• 2.3.2. Văn hóa, thể thao, du lịch
• 3. CHƯƠNG 3: CHUYỂN BIẾN VỀ KINH TẾ - XÃ HỘI HUYỆN PHÚ GIÁO (2010 – 2019)
• 3.1. Định hướng phát triển kinh tế - xã hội
• 3.2. Chuyển biến kinh tế
• 3.2.1. Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp
• 3.2.2. Thương mại, dịch vụ
• 3.3. Chuyển biến xã hội
• 3.3.1. Chính sách xã hội
• 3.3.2. Văn hóa, thể thao, du lịch
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC ẢNH

Tóm tắt

I. Đặc điểm tự nhiên kinh tế xã hội và địa lí hành chính huyện Phú Giáo trước năm 1999

Huyện Phú Giáo, nằm ở đông Bắc tỉnh Bình Dương, có diện tích 538,61 km2 khi mới tái lập vào năm 1999. Địa hình huyện tương đối bằng phẳng, với đất bazan màu mỡ, thích hợp cho nông nghiệp. Trước đây, khu vực này chủ yếu là rừng rậm, nhưng đã bị thu hẹp do chiến tranh và khai thác. Tài nguyên khoáng sản chủ yếu là nhóm phi kim loại, trong đó có cao lanh, được sử dụng rộng rãi trong sản xuất gốm và các ngành công nghiệp khác. Đặc điểm tự nhiên và tài nguyên phong phú đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện. Theo một nghiên cứu, "Phú Giáo có nhiều điều kiện thuận lợi về địa lý, tự nhiên, cư dân, truyền thống văn hóa để phát triển kinh tế - xã hội".

1.1 Đặc điểm tự nhiên

Phú Giáo có địa hình thoải lượn sóng, với đất bazan màu mỡ, rất thích hợp cho các loại cây công nghiệp như cao su, điều, hồ tiêu. Diện tích nông nghiệp đã tăng lên nhanh chóng, trong khi rừng rậm đã bị thu hẹp do chiến tranh và khai thác. Tài nguyên khoáng sản chủ yếu là cao lanh, được sử dụng trong sản xuất gốm và nhiều lĩnh vực công nghiệp khác. Việc khai thác cao lanh đã tạo ra nguồn thu nhập cho người dân địa phương và góp phần vào sự phát triển kinh tế của huyện.

1.2 Đặc điểm kinh tế xã hội

Trước năm 1999, kinh tế huyện Phú Giáo chủ yếu dựa vào nông nghiệp. Tuy nhiên, với sự tái lập huyện, các chính sách phát triển đã được triển khai, tạo điều kiện cho sự chuyển biến kinh tế. Huyện đã bắt đầu hình thành các ngành công nghiệp và dịch vụ, góp phần nâng cao đời sống người dân. Theo một báo cáo, "Sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện Phú Giáo gắn liền với lịch sử của các hình thái kinh tế - xã hội". Điều này cho thấy sự chuyển biến này không chỉ là kết quả của các chính sách mà còn là sự kế thừa từ lịch sử phát triển của địa phương.

II. Chuyển biến về kinh tế xã hội huyện Phú Giáo 1999 2009

Giai đoạn 1999 – 2009 đánh dấu sự chuyển biến mạnh mẽ về kinh tế - xã hội của huyện Phú Giáo. Sau khi tái lập, huyện đã triển khai nhiều chủ trương phát triển, tập trung vào công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Kinh tế huyện đã có sự chuyển dịch rõ rệt từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ. Các ngành công nghiệp như tiểu thủ công nghiệp và thương mại dịch vụ đã phát triển mạnh mẽ, tạo ra nhiều việc làm cho người dân. Theo một nghiên cứu, "Chuyển biến kinh tế - xã hội huyện Phú Giáo trong giai đoạn này đã góp phần nâng cao đời sống người dân và cải thiện cơ sở hạ tầng".

2.1 Chủ trương phát triển huyện Phú Giáo

Chủ trương phát triển huyện Phú Giáo sau khi tái lập tập trung vào việc xây dựng cơ sở hạ tầng và phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn. Các chính sách khuyến khích đầu tư và phát triển công nghiệp đã được triển khai, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp hoạt động. Huyện đã chú trọng đến việc phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nhằm nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp. Điều này đã giúp huyện Phú Giáo trở thành một trong những địa phương có tốc độ phát triển kinh tế nhanh trong tỉnh Bình Dương.

2.2 Chuyển biến kinh tế

Trong giai đoạn này, kinh tế huyện Phú Giáo đã có sự chuyển biến rõ rệt. Các ngành công nghiệp, đặc biệt là tiểu thủ công nghiệp, đã phát triển mạnh mẽ, đóng góp vào sự tăng trưởng kinh tế chung của huyện. Thương mại và dịch vụ cũng được mở rộng, tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân. Theo một báo cáo, "Sự chuyển biến này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống".

III. Chuyển biến về kinh tế xã hội huyện Phú Giáo 2010 2019

Giai đoạn 2010 – 2019 tiếp tục chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của huyện Phú Giáo. Định hướng phát triển kinh tế - xã hội đã được xác định rõ ràng, với mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Các chính sách phát triển bền vững được triển khai, tập trung vào việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế xanh. Theo một nghiên cứu, "Chuyển biến kinh tế - xã hội trong giai đoạn này đã tạo ra những thay đổi tích cực trong đời sống người dân".

3.1 Định hướng phát triển kinh tế xã hội

Định hướng phát triển kinh tế - xã hội huyện Phú Giáo trong giai đoạn này tập trung vào việc phát triển bền vững. Các chính sách khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực công nghiệp sạch và nông nghiệp công nghệ cao đã được triển khai. Huyện cũng chú trọng đến việc phát triển hạ tầng giao thông, nhằm kết nối các khu vực và tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển kinh tế. Điều này đã giúp huyện Phú Giáo thu hút nhiều nhà đầu tư và tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân.

3.2 Chuyển biến xã hội

Chuyển biến xã hội trong giai đoạn 2010 – 2019 cũng rất đáng chú ý. Chất lượng cuộc sống của người dân đã được cải thiện rõ rệt, với nhiều chương trình an sinh xã hội được triển khai. Giáo dục và y tế cũng được chú trọng, góp phần nâng cao trình độ dân trí và sức khỏe cộng đồng. Theo một báo cáo, "Sự chuyển biến này không chỉ giúp nâng cao đời sống vật chất mà còn cải thiện đời sống tinh thần của người dân".

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Phú Giáo, tỉnh Bình Dương, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đã trải qua quá trình chuyển biến kinh tế - xã hội đáng kể trong giai đoạn 1999 – 2019. Với diện tích khoảng 544,44 km² và dân số tăng từ 58.194 người năm 1999 lên gần 98.570 người năm 2018, huyện Phú Giáo đã phát triển từ một vùng đất nông nghiệp truyền thống thành một địa phương có sự đa dạng kinh tế với sự phát triển mạnh mẽ của nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp và dịch vụ. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích toàn diện quá trình chuyển biến kinh tế - xã hội của huyện trong 20 năm, đánh giá thành tựu, hạn chế và đề xuất giải pháp phát triển bền vững trong tương lai. Phạm vi nghiên cứu tập trung trên địa bàn huyện Phú Giáo, tỉnh Bình Dương, trong giai đoạn từ năm 1999 đến năm 2019. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp dữ liệu thực tiễn, làm cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội địa phương, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức lịch sử và phát triển bền vững vùng Đông Nam Bộ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng hai khung lý thuyết chính: lý thuyết chuyển dịch cơ cấu kinh tế và lý thuyết phát triển bền vững. Lý thuyết chuyển dịch cơ cấu kinh tế giúp phân tích sự thay đổi tỷ trọng các ngành nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ trong nền kinh tế huyện Phú Giáo qua các giai đoạn. Lý thuyết phát triển bền vững được sử dụng để đánh giá sự cân bằng giữa phát triển kinh tế, tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa địa phương. Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng bao gồm: chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến, phát triển du lịch sinh thái, và phát triển kinh tế trang trại.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp lịch sử kết hợp với các phương pháp phân tích định lượng và định tính. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các báo cáo kinh tế - xã hội hàng năm của huyện Phú Giáo, các văn kiện, nghị quyết của Đảng bộ huyện và tỉnh Bình Dương, số liệu thống kê từ Cục Thống kê tỉnh, cùng các tài liệu nghiên cứu khoa học liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ số liệu kinh tế - xã hội của huyện trong 20 năm, được chọn lọc và phân tích theo phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm và xu hướng phát triển. Timeline nghiên cứu tập trung vào hai giai đoạn chính: 1999 – 2009 và 2010 – 2019, nhằm phản ánh sự chuyển biến rõ nét trong từng thập kỷ. Phương pháp phân tích hệ thống và so sánh được sử dụng để đánh giá sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện so với các địa phương trong tỉnh và khu vực.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế rõ nét: Tỷ trọng ngành nông nghiệp giảm từ 72,5% năm 2000 xuống còn khoảng 45% năm 2010, trong khi công nghiệp và dịch vụ tăng lên lần lượt 30% và 25%. GDP bình quân đầu người tăng từ khoảng 10 triệu đồng năm 2005 lên trên 54 triệu đồng năm 2019, cho thấy sự phát triển kinh tế nhanh và ổn định.

2. Phát triển nông nghiệp công nghệ cao: Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao An Thái với quy mô hơn 400 ha đã áp dụng công nghệ tưới và bón phân tự động, mang lại doanh thu 600 triệu đồng/ha/vụ cho mô hình trồng dưa lưới và ớt chuông, lãi 350 triệu đồng/vụ. Tổng số trang trại tăng từ 507 năm 2001 lên 614 năm 2009, với vốn đầu tư bình quân 1,22 tỷ đồng/trang trại.

3. Công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp phát triển: Giá trị sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp tăng từ 25 tỷ đồng năm 2000 lên hàng trăm tỷ đồng trong những năm tiếp theo, với sự xuất hiện của các cụm công nghiệp khai thác khoáng sản như cao lanh, đá xây dựng và gạch ngói. Tỷ trọng công nghiệp trong cơ cấu kinh tế tăng từ 14,7% năm 2000 lên 25% năm 2005.

4. Phát triển xã hội và hạ tầng: Dân số tăng từ 58.194 người năm 1999 lên 98.570 người năm 2018, mật độ dân số tăng từ 108 lên 177 người/km². Hệ thống giáo dục, y tế, giao thông được cải thiện đáng kể, với các công trình như đập thủy lợi Phước Hòa cung cấp nước tưới cho hơn 58.360 ha đất nông nghiệp và phục vụ dân sinh, công nghiệp.

Thảo luận kết quả

Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế của huyện Phú Giáo phản ánh xu hướng chung của các địa phương trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Việc giảm tỷ trọng nông nghiệp và tăng tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao thu nhập người dân. Sự phát triển của nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế trang trại cho thấy huyện đã tận dụng hiệu quả tiềm năng đất đai và nguồn lao động, đồng thời áp dụng khoa học kỹ thuật hiện đại để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. So với một số nghiên cứu về các huyện khác trong tỉnh Bình Dương, Phú Giáo có tốc độ tăng trưởng kinh tế ổn định, tuy nhiên vẫn còn hạn chế về quy mô công nghiệp và dịch vụ so với các đô thị lớn trong tỉnh. Việc đầu tư vào hạ tầng thủy lợi, giao thông và giáo dục đã góp phần cải thiện đời sống xã hội, giảm nghèo và tạo điều kiện cho phát triển kinh tế. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ chuyển dịch cơ cấu kinh tế, bảng số liệu tăng trưởng GDP và biểu đồ tăng trưởng dân số để minh họa rõ nét quá trình phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư phát triển công nghiệp chế biến: Đẩy mạnh thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp chế biến nông sản, vật liệu xây dựng và khai thác khoáng sản nhằm nâng cao giá trị gia tăng và tạo việc làm, phấn đấu tăng tỷ trọng công nghiệp lên trên 35% trong 5 năm tới. Chủ thể thực hiện là UBND huyện phối hợp với các sở ngành tỉnh.

2. Mở rộng và nâng cao chất lượng nông nghiệp công nghệ cao: Hỗ trợ các trang trại ứng dụng công nghệ cao, mở rộng diện tích khu nông nghiệp công nghệ cao An Thái và các mô hình tương tự, hướng tới sản xuất hàng hóa chất lượng cao, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu trong vòng 3-5 năm. Cơ quan chủ trì là Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh cùng UBND huyện.

3. Phát triển du lịch sinh thái và du lịch nông nghiệp: Khai thác tiềm năng du lịch sinh thái gắn với nông nghiệp công nghệ cao, xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng như tham quan trang trại, du lịch tâm linh tại các điểm di tích lịch sử và chùa chiền, nhằm tăng nguồn thu từ dịch vụ trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện là Ban quản lý du lịch tỉnh và UBND huyện.

4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hạ tầng xã hội: Đầu tư nâng cấp hệ thống giáo dục, y tế, giao thông nông thôn, đặc biệt là các công trình thủy lợi và giao thông kết nối vùng, nhằm cải thiện đời sống dân cư và tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế xã hội bền vững trong 5 năm tới. Chủ thể thực hiện là các sở ngành liên quan và chính quyền địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý địa phương: Giúp hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội dựa trên cơ sở dữ liệu lịch sử và thực tiễn, từ đó xây dựng kế hoạch phát triển phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Nhà nghiên cứu và giảng viên lịch sử, kinh tế: Cung cấp tài liệu tham khảo về quá trình phát triển kinh tế - xã hội vùng Đông Nam Bộ, phục vụ công tác nghiên cứu và giảng dạy chuyên sâu.

3. Doanh nghiệp đầu tư và phát triển nông nghiệp công nghệ cao: Hiểu rõ tiềm năng, xu hướng phát triển nông nghiệp hiện đại tại Phú Giáo để đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành lịch sử, kinh tế: Nguồn tư liệu quý giá để nghiên cứu về chuyển biến kinh tế - xã hội địa phương, phát triển kỹ năng phân tích và tổng hợp thông tin.

Câu hỏi thường gặp

1. Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của huyện Phú Giáo diễn ra như thế nào?
   Quá trình chuyển dịch thể hiện rõ qua việc giảm tỷ trọng nông nghiệp từ 72,5% năm 2000 xuống còn khoảng 45% năm 2010, trong khi công nghiệp và dịch vụ tăng lên lần lượt 30% và 25%. Điều này phản ánh sự phát triển đa ngành và hiện đại hóa nền kinh tế địa phương.

2. Nông nghiệp công nghệ cao đóng vai trò gì trong phát triển kinh tế huyện?
   Nông nghiệp công nghệ cao đã giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường xuất khẩu. Ví dụ, mô hình trồng dưa lưới tại khu nông nghiệp công nghệ cao An Thái đạt doanh thu 600 triệu đồng/ha/vụ, lãi 350 triệu đồng/vụ, góp phần tăng thu nhập cho người dân.

3. Huyện Phú Giáo đã phát triển công nghiệp như thế nào trong 20 năm qua?
   Công nghiệp phát triển với sự hình thành các cụm công nghiệp khai thác khoáng sản, chế biến nông sản và vật liệu xây dựng. Giá trị sản xuất công nghiệp tăng từ 25 tỷ đồng năm 2000 lên hàng trăm tỷ đồng trong những năm tiếp theo, tỷ trọng công nghiệp trong cơ cấu kinh tế tăng từ 14,7% lên 25%.

4. Các chính sách xã hội và hạ tầng được cải thiện ra sao?
   Hệ thống giáo dục, y tế, giao thông được nâng cấp đáng kể. Đập thủy lợi Phước Hòa cung cấp nước tưới cho hơn 58.360 ha đất nông nghiệp, góp phần ổn định sản xuất và cải thiện đời sống dân cư. Dân số tăng và mật độ dân số cũng tăng, phản ánh sự phát triển xã hội tích cực.

5. Những thách thức chính trong phát triển kinh tế - xã hội của huyện là gì?
   Huyện còn hạn chế về quy mô công nghiệp và dịch vụ so với các đô thị lớn trong tỉnh, chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nông nghiệp còn chậm, một số cây trồng vật nuôi chưa ổn định do phụ thuộc thị trường. Ngoài ra, việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững vẫn cần được chú trọng hơn.

Kết luận

• Huyện Phú Giáo đã có sự chuyển biến kinh tế - xã hội toàn diện trong 20 năm (1999 – 2019), với tăng trưởng GDP bình quân đầu người từ khoảng 10 triệu đồng lên trên 54 triệu đồng/năm.
• Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng nông nghiệp, tăng công nghiệp và dịch vụ, phù hợp với xu hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
• Nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế trang trại phát triển mạnh, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường xuất khẩu.
• Hạ tầng xã hội và các công trình thủy lợi, giao thông được cải thiện, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân.
• Đề xuất các giải pháp phát triển công nghiệp chế biến, mở rộng nông nghiệp công nghệ cao, phát triển du lịch sinh thái và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nhằm thúc đẩy phát triển bền vững trong giai đoạn tiếp theo.

Tiếp theo, các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá để điều chỉnh chính sách phù hợp. Để hiểu rõ hơn về quá trình phát triển kinh tế - xã hội huyện Phú Giáo, quý độc giả và các nhà hoạch định chính sách được khuyến khích tham khảo toàn bộ luận văn nhằm có cái nhìn sâu sắc và toàn diện hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM VỀ TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ HỘI VÀ ĐỊA LÍ HÀNH CHÍNH HUYỆN PHÚ GIÁO TRƯỚC NĂM 1999 1. Đặc điểm tự nhiên Huyện Phú Giáo nằm ở đông Bắc tỉnh Bình Dương. Phía đông giáp huyện Vĩnh Cửu (Đồng Nai), phái tây giáp huyện Bến Cát (Bình Dương), phía nam giáp huyện Tân Uyên (Bình Dương), phía bắc giáp huyện Đồng Phú (Bình Phước) [4, tr. Khi mới tái lập huyện năm 1999, Phú Giáo có diện tích là: 538,61 km2, đến nay: 544,44 km2 (năm 2018) [61, tr.

Nhìn tổng thể, Phú Giáo là “huyện có địa hình thoải lượn sóng và các dải đất hẹp ven sông Bé, đất có độ cao trung bình thấp và tương đối bằng phẳng. Trước đây vùng đất Phú Giáo hầu như là rừng rậm hoang vu, rừng Phú Giáo có nhiều loại gỗ quý như gõ đỏ, cẩm lai, giáng hương, tếch, vên vên, …. Ngoài ra còn nhiều loại cây thuốc và muông thú quý hiếm như “voi, cọp, heo rừng, nai, khỉ,…” [5, tr. Hiện nay, rừng Phú Giáo đã bị thu hẹp rất nhiều do bị bom đạn, chất độc hóa học của Mĩ tàn phá trong chiến tranh.

“Trong những chiến tranh diễn ra ác liệt, Mỹ – ngụy đã ủi phá rừng, bứng hết cây cối nhằm tạo thành những “vùng trắng”, đẩy lực lượng cách mạng ra xa căn cứ làm cho rừng cạn kiệt” [2, tr. Ngoài ra, sau khi đất nước được giải phóng, do sự khai phá của con người, nhiều loại động thực vật quý hiếm đã không còn nữa. Ngược lại, diện tích nông nghiệp đã tăng lên nhanh chóng với 32. Đất Phú Giáo chủ yếu là loại đất bazan xám, rất thích hợp cho các loại cây công nghiệp như cao su, điều, hồ tiêu và các loại cây ăn quả.

Riêng dải đất ven sông Bé là loại đất phù sa mới, trồng lúa và các loại rau đậu và hoa màu rất tốt. Tài nguyên khoáng sản chủ yếu của huyện Phú Giáo là nhóm phi kim loại gồm có một số loại tiêu biểu như sau: 9 Cao lanh là loại đất sét trắng, một trong những nguồn nguyên liệu khoáng có giá trị và được sử dụng phổ biến ở Bình Dương xưa và nay. Từ lâu, nguồn nguyên liệu sét cao lanh được nhân dân địa phương khai thác sử dụng sản xuất đồ gốm và cung cấp nguyên liệu cho khu vực Lái Thiêu và Thủ Dầu Một là hai trung tâm gốm sứ nổi tiếng ở vùng đất Nam Bộ, đã tồn tại hàng trăm năm nay. Ngoài việc sử dụng làm gốm, cao lanh còn được sử dụng trong nhiều lĩnh vực công nghiệp khác nhau: chất độn trong sản xuất giấy, trong sản xuất cao su, phân bón, dược phẩm,… Công tác điều tra địa chất từ trước đến nay đã phát hiện mỏ cao lanh ở Phú Giáo tập trung ở Phước Vĩnh [50, tr.

Sét gạch ngói là nguồn nguyên liệu đất sét dùng để sản xuất gạch ngói. Tỉnh Bình Dương hiện nay có 3 cụm công nghiệp chế biến gạch ngói tập trung. Riêng ở Phú Giáo tập trung ở ấp Đồng Chinh xã Phước Hòa. Khu mỏ này do Hợp tác xã Thuận Lợi đầu tư thăm dò năm 2003 với sản lượng 130.

Thân khoáng sét nằm trong trầm tích hệ tầng Bà Miêu, bị phủ bởi lớp cát pha sét sẫm màu, chiều dày từ 4 đến 7 mét, trung bình là 4,8 mét. Thân khoáng sét có dạng lớp, chiều dày khá lớn trung bình là 15 mét. Sét có màu vàng nâu, nâu đỏ, mịn, dẻo, chất lượng rất tốt [50, tr. Hiện nay, việc khai thác sét gạch ngói đã được cơ giới hóa từ công đoạn xúc bốc đến vận chuyển, nhào trộn và đùn ép gạch mộc.

Công đoạn nung gạch ngói hầu hết bằng các lò thủ công truyền thống, đốt bằng củi hoặc than đá, tốn nhiên liệu, sản lượng thấp, chất lượng không cao, mà còn gây ô nhiễm môi trường, vì vậy, trong những năm gần đây, một số cơ sở đã đầu tư dây truyền công nghệ lò tuynel đốt bằng khí gaz có công suất lớn hàng chục triệu viên/năm, cho sản phẩm gạch ngói có chất lượng cao, ổn định, đúng quy chuẩn, đáp ứng được yêu cầu xây dựng công trình lớn. Cát trong trầm tích Holocen ở Phú Giáo phân bố chủ yếu trong lòng sông Bé. Các tích tụ cát thường tạo thành các dải có dạng kéo dài, uốn lượn theo địa hình đáy sông và hoàn toàn bị ngập nước, chỉ lộ ra khi nước ròng. 10 Sông Bé khá dài, nhưng lòng sông hẹp, dòng chảy mạnh chủ yếu trên nền đá dốc, tọa nên nhiều thác ghềnh, vì vậy khả năng bồi lắng cát không lớn.

Kết quả khảo sát đoạn hạ nguồn sông Bé đã phát hiện có 7 bãi cát nhỏ. Các bãi cát có chiều dài từ 250 đến 450 mét, chiều rộng từ 20 đến 50 mét, dày từ 0,5 đến 1,5 mét [50, tr. Cát màu vàng nhạt đến màu vàng nâu, có thành phần khoáng vật cát chủ yếu là thạch anh. Thành phần cát hạt chủ yếu từ hạt trung đến hạt thô: > 0,25mm: 59,45%; 0,25 – 0,10 mm: 33,45%; < 0,1 mm: 7,1% [49, tr.

Cát trên sông Bé có chất lượng rất tốt, đạt các chỉ tiêu làm vật liệu xây dựng, với trữ lượng khoảng 40. Tuy nhiên, các bãi cát trên sông Bé có quy mô nhỏ, điều kiện khai thác và vận chuyển khó khăn, triển vọng không đáng kể. Đá xây dựng, theo tiêu chuẩn quy định các loại đá được sử dụng làm vật liệu xây dựng phải đảm bảo các yêu cầu cơ bản về độ bền cơ học, khả năng chống thấm nước và một số tính chất cơ lí khác. Trong những năm gần đây, hoạt động khai thác và chế biến đá xây dựng phát triển rất nhanh chóng, Phú Giáo đã hình thành cụm công nghiệp khai thác chế biến đá quy mô lớn ở Phước Vĩnh và An Bình được các công ty Becamex, công ty khoáng sản và xây dựng Bình Dương, công ty công trình giao thông 710, đầu tư thăm dò và khai thác với sản lượng hàng trăm nghìn m3 đá các loại.

Đá ở Phú Giáo chủ yếu là loại đá granodiorit nguồn gốc magma xâm nhập, được các nhà địa chất xếp vào xâm nhập phức hệ Định Quán, tuổi Creta sớm [50, tr. Mặc dù diện phân bố khối granodiorit khá lớn, nhưng hầu hết chúng bị phủ bởi các trầm tích bở rời Kainozoi, chỉ lộ ra những diện tích nhỏ hẹp dọc theo suối Nước Vàng (An Bình), rạch Rạt (Phước Vĩnh). Đôi chỗ có những khối tảng lớn ven lòng suối, tạo nên những thác nước nhỏ với cảnh quan khá đẹp mắt. Khí hậu Phú Giáo cùng chung với chế độ khí hậu tỉnh “Bình Dương và vùng Đông Nam Bộ: nắng nóng và mưa nhiều, độ ẩm khá cao” [21, tr.

Mỗi năm có 2 mùa, 6 tháng mùa khô (từ tháng 11 đến tháng 4) và 6 tháng mùa mưa (từ tháng 5 đến tháng 10). Nhiệt độ trung bình từ 26oC – 34oC. Lượng mưa trung bình trên 11 địa bàn huyện là 1947,7 mm. Số ngày mưa trung bình là 163 ngày trong năm.

Huyện Phú Giáo hầu như không có bão, mà chỉ bị ảnh hưởng của những cơn bão gần và áp thấp nhiệt đới. Ngoài mưa đất đai của Phú Giáo còn được tưới mát bởi nhiều sông suối chảy qua. Sông Bé dài 360 km, là một phụ lưu của sông Đồng Nai, bắt nguồn từ các sông Đắc RơLáp, Đắc Giun, Đắc Huýt thuộc vùng núi tỉnh Đắc Lắc hợp thành từ độ cao 1000 mét [2, tr. Sách Đại Nam nhất thống chí chép rằng “Sông Bé: ở cách huyện Phước Bình 2 dặm về phía tây bắc; phát nguyên từ hai sách Man là Vũ Tam và Vũ Viên, chảy về phía đông, vòng quanh các bến thôn Loan Vũ, trường giao dịch thôn Chính Mĩ lượn sang phía đông, chuyển sang phía bắc, quanh co 214 dặm đến trạm Sa Tân làm cửa sông Bé, rồi hợp với sông Phước Long” [41, tr.

Đoạn sông Bé chảy qua huyện Phú Giáo ngày nay dài 96 km, qua các xã An Thái, An Linh, Tân Hiệp, Vĩnh Hòa, Phước Vĩnh, Tam Lập. Lòng sông Bé hẹp, uốn khúc quanh co, vách sông dựng đứng, vào mùa mưa nước chảy xiết, mùa khô nước lại cạn nên ít thuận lợi cho việc đi lại, vận chuyển trên sông. Ngoài sông Bé, huyện còn nhiều nhánh sông suối lớn chảy qua như suối Giục, suối Giai, suối nước Vàng, suối Bàu Cỏ, Sà Mách, Nước Trong, suối Cái và nhiều con suối nhỏ khác. Về giao thông, đường giao thông quan trọng nhất chạy qua huyện là đường ĐT 741 nối thành phố Thủ Dầu Một (Bình Dương) với thành phố Đồng Xoài (Bình Phước).

Con đường này cùng với cầu sông Bé được xây dựng từ năm 1932. Thực dân Pháp cho xây dựng đường, lúc đó dùng để phục vụ việc vận chuyển chở mủ cao su và các thành phẩm cao su từ công ty cao su của tư bản Pháp. Về sau, con đường còn phục vụ việc kiểm soát và khai thác các vùng đất hoang vu ở đông bắc Phước Long [4, tr. Ngoài đường ĐT 741, huyện còn có khoảng 40 km đường liên huyện và hơn 100 km đường liên xã.

Nhìn chung, điều kiện tự nhiên và giao thông huyện Phú Giáo rất phù hợp và thuận lợi cho phát triển kinh tế, xã hội. Đặc biệt là phát triển nông nghiệp, ngành kinh tế này hiện nay đang trở thành một thế mạnh của huyện. Đặc điểm kinh tế - xã hội 1. Đặc điểm kinh tế Địa hình, cảnh quan phong phú và đa dạng của huyện Phú Giáo là cơ sở cho sự hình thành những đặc trưng kinh tế nhiều loại hình đan xen, phù hợp và thích nghi với nó.

Cũng như các vùng khác của vùng đất Nam Bộ, xuất phát điểm của kinh tế Phú Giáo là nền kinh tế nông nghiệp lúa nước, được hình thành từ rất sớm, ngay từ thời kì xã hội nguyên thủy, nhờ vào hệ thống sông suối dày đặc kết hợp với loại đất xám và đất “phù sa mới hình thành ở vùng châu thổ sông Đồng Nai” [43, tr.16], được chứng minh bằng những di tích khảo cổ học mà “chủ nhân của nó là những cư dân nông nghiệp dùng rìu, cuốc để làm rẩy, là một bộ phận quan trọng của cư dân xứ Đồng Nai – Đông Nam Bộ thời tiền sử cách nay ba đến bốn ngàn năm” [7, tr. Điều này khẳng định kinh tế ở đây không phải hình thành từ sự kiện Thống suất Nguyễn Hữu Cảnh vào Nam, thay mặt chúa Nguyễn xác lập địa lí hành chính.