Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về thực hiện chính sách hỗ trợ thanh niên phát triển kinh tế. Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách hỗ trợ thanh niên phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Bình Định. Chương 3: Định hƣớng và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách hỗ trợ thanh niên phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Bình Định. e 8 CHUONG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC HIỆN CH NH S CH HỖ TRỢ THANH NI N PH T TRIỂN INH TẾ 1.
Thanh niên và chính sách hỗ trợ thanh niên 1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của thanh niên 1. Khái niệm thanh niên Thanh niên là lực lƣợng xã hội to lớn, là nguồn thúc đẩy sự phát triển xã hội hiện tại và là ngƣời chủ tƣơng lai của đất nƣớc. Khái niệm về thanh niên có thể hiểu và định nghĩa theo nhiều cách khác nhau.
Với nhiều góc độ tiếp cận khác nhau mà ngƣời ta có thể hiểu và đƣa ra nhiều khái niệm về thanh niên khác nhau. Tùy thuộc vào trình độ phát triển kinh tế, chính trị, xã hội, đặc điểm truyền thống, tuổi thọ bình quân v. mà mỗi quốc gia có quy định độ tuổi thanh niên khác nhau. Theo các quan điểm trƣớc đây, các nhà nghiên cứu đã đƣa ra nhiều quan điểm về khái niệm thanh niên.
Mác và Ăng-ghen luôn luôn gắn thanh niên với giai cấp công nhân và đội tiên phong chiến đấu của nó.Mác, “Thanh niên là cội nguồn sự sống của dân tộc và giai cấp công nhân là bộ xƣơng của mỗi cơ thể dân tộc” [6]. Theo Phriđrich Ăngghen, “Thanh niên không thể đứng ngoài chính trị, chính hiện thực của cuộc sống đã, đang và sẽ cuốn hút tuổi trẻ vào đời sống chính trị. Với niềm tin vô hạn vào tiềm năng của thế hệ trẻ, ông nhấn mạnh rằng, thanh niên không bao giờ thỏa mãn với lý tƣởng trƣớc đây, họ muốn đƣợc tự do hơn trong hành động, họ khao khát lập chiến công và vì sự đổi mới. Họ sẵn sàng hiến dâng cả máu và cuộc đời mình” [6].
Phát triển sáng tạo những luận điểm của Mác và Ăng-ghen trong điều kiện lịch sử mới, V.Lê-nin đã coi thanh niên là “nguồn sinh lực chiến đấu của cách mạng”. Ông đã luận giải những nguyên nhân làm xuất hiện phong trào thanh niên, phát hiện ra những đặc điểm của nó và xác định mối quan hệ, sự tác động qua lại giữa các tổ chức thanh niên với các Đảng Cộng sản [39]. Theo Hồ Chí Minh “Thanh niên là lực lƣợng cách mạng hùng hậu, bộ phận quan trọng của dân tộc, là lớp ngƣời kế tục sự nghiệp cách mạng của cha anh” [18]. Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến lớp trẻ của dân tộc, luôn đánh giá e 9 cao tiềm năng to lớn, vai trò, vị trí trọng yếu của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng.
Ngƣời coi “Thanh niên là ngƣời tiếp sức cách mạng cho thế hệ thanh niên già, đồng thời là ngƣời phụ trách dìu dắt thế hệ thanh niên tƣơng lai”, “Thanh niên là ngƣời xung phong trong công cuộc phát triển kinh tế, văn hóa”, “Thanh niên là lực lƣợng cơ bản trong bộ đội, công an và dân quân tự vệ” và trong mọi công việc, thanh niên thi đua thực hiện khẩu hiệu “Đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên làm”. Theo quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, “Thanh niên là lực lƣợng xung kích cách mạng, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy của Đảng”, “Thanh niên là lực lƣợng xã hội to lớn, là “rƣờng cột của nƣớc nhà”, một trong những nhân tố rất quan trọng quyết định đến tƣơng lai, vận mệnh của dân tộc, của đất nƣớc”. Theo quan điểm của các nhà kinh tế học, định nghĩa khái niệm thanh niên: “Thanh niên đƣợc xem là một lực lƣợng lao động xã hội, nguồn bổ sung cho đội ngũ lao động trên tất cả các lĩnh vực”. Tùy theo điều kiện kinh tế - xã hội của các quốc gia khác nhau và mục đích khi xác định khái niệm thanh niên mà các nƣớc quy định độ tuổi thanh niên cũng khác nhau.
Theo quan điểm của hầu hết các quốc gia trên thế giới về khái niệm thanh niên: Cơ bản quốc gia trên thế giới đều thống nhất thanh niên là những ngƣời có độ tuổi bắt đầu từ 15 hoặc 16, còn thanh niên kết thúc ở tuổi nào thì có sự khác biệt. Có quốc gia quy định là 25 tuổi, có quốc gia quy định là 30 tuổi và cũng có quốc gia quy định là 40 tuổi. Nhƣng đều có xu hƣớng là tăng mức giới hạn hết của tuổi thanh niên. Theo quan điểm của Liên hợp quốc, thanh niên là những ngƣời có độ tuổi từ 15 - 24, chủ yếu dựa trên cơ sở phân biệt các đặc điểm về tâm sinh lý và hoàn cảnh xã hội so với các nhóm lứa tuổi khác.
Về mặt sinh học, các nhà nghiên cứu định nghĩa khái niệm thanh niên: “Thanh niên là một giai đoạn xác định trong quá trình “tiến hóa” của cơ thể. Các nhà nghiên cứu tâm lý học thƣờng nhìn nhận thanh niên là một giai đoạn chuyển tiếp từ tuổi thơ phụ thuộc sang hoạt động độc lập với tƣ cách là một công dân có trách nhiệm. Ở Việt Nam trong một thời gian dài độ tuổi thanh niên đƣợc hiểu gần nhƣ e 10 đồng nhất với tuổi đoàn viên từ 15 - 28 tuổi. Tuy nhiên, do điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội phát triển, thời gian học tập, đào tạo cơ bản của tuổi trẻ đƣợc bài bản hơn, cùng với nhiều đặc điểm khác nhau mà chúng ta quy định thanh niên là những ngƣời trong độ tuổi từ 16 - 30 tuổi.
Tuy nhiên, cần phải phân biệt r độ tuổi đoàn viên và độ tuổi thanh niên. Theo điều lệ Đoàn thì Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là một tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam, bao gồm những thanh niên ƣu tú trong độ tuổi 15 - 30 tuổi. Khi quá tuổi đoàn viên theo quy định, ngƣời đoàn viên đó vẫn có thể tự nguyện tiếp tục sinh hoạt trong tổ chức Đoàn hoặc tham gia vào Hội Liên hiệp thanh niên và các hoạt động khác của Đoàn và phong trào thanh niên đến 35 tuổi. Theo Luật Thanh niên do Quốc Hội ban hành ngày 16/06/2020 tại Điều 1 có ghi r “Thanh nien là cong dan Viẹt Nam từ đủ mƣời sáu tuổi đến ba mƣơi tuổi”, góc tiếp cận xác định độ tuổi để xác định một ngƣời đƣợc gọi là thanh niên có quyền và nghĩa vụ sống và làm việc theo pháp luật của nhà nƣớc Việt Nam quy định [28].
Theo Hiến pháp nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại Điều 66 khẳng định: Thanh niên đƣợc gia đình, Nhà nƣớc và xã hội tạo điều kiện học tập, lao động và giải trí, phát triển thể lực, trí tuệ, bồi dƣ ng về đạo đức, truyền thống dân tộc, ý thức công dân và lý tƣởng xã hội chủ nghĩa, đi đầu trong công cuộc lao động sáng tạo và bảo vệ Tổ quốc [29]. Đặc điểm của thanh niên Đặc điểm t m sinh ứa tuổi thanh niên Ở lứa tuổi thanh niên có sự phát triển cân đối về chiều cao, cân nặng, trí não và sự phát triển về thể chất đạt đến đỉnh cao, giúp thanh niên có khả năng lao động một cách bền bỉ, dẻo dai. Thanh niên rất năng động, nhiệt huyết, chấp nhận mạo hiểm, giàu ƣớc mơ và hoài bão lớn, thích cái mới, thích giao lƣu, học hỏi và mong muốn có những đóng góp cho xã hội để khẳng định bản thân. Một trong những đặc điểm tâm lý quan trọng nhất ở lứa tuổi thanh niên là sự phát triển tự ý thức.
Nhờ có tự ý thức phát triển, thanh niên có những hiểu biết, thái độ, có khả năng đánh giá bản thân để chủ e 11 động điều chỉnh sự phát triển bản thân theo hƣớng phù hợp với xu thế xã hội. Ở tuổi thanh niên đã bƣớc đầu hình thành thế giới quan để nhìn nhận, đánh giá vấn đề cuộc sống, học tập, sinh hoạt hàng ngày. Thanh niên bƣớc đầu tham gia vào lực lƣợng lao động xã hội, nên nảy sinh nhu cầu, khát khao thành đạt. Thanh niên rất thích khám phá, tìm t i cái mới, đồng thời, họ thích bộc lộ những thế mạnh của bản thân, thích học hỏi, trau dồi, trang bị kiến thức hiểu biết cho mình, dám đối mặt với thử thách để khẳng định mình.
Một đặc điểm tâm lý nổi bật nữa ở lứa tuổi này là tình cảm ổn định của thanh niên, trong đó phải đề cập đến tình cảm nghề nghiệp một động lực giúp họ học tập một cách chăm chỉ, sáng tạo, khi họ thực sự yêu thích và đam mê với nghề lựa chọn. Đặc điểm xã hội của ứa tuổi thanh niên Đặc điểm xã hội của lứa tuổi thanh niên thể hiện sự tham gia vào các mối quan hệ xã hội của thanh niên với tƣ cách là một chủ thể hoạt động. Với cách hiểu nhƣ vậy, thanh niên có vị trí và mối quan hệ xã hội trong gia đình, nhà trƣờng và xã hội cũng nhƣ những đóng góp của thanh niên đối với sự phát triển lao động xã hội. Trong gia đình, thanh niên có quyền lợi và trách nhiệm nhƣ ngƣời lớn, cha mẹ trao đổi với thanh niên về một số vấn đề quan trọng trong gia đình.
Thanh niên thấy đƣợc vị trí và quyền hạn của mình trong gia đình. Thanh niên chú ý đến nền nếp, lối sống sinh hoạt và điều kiện kinh tế, mối quan hệ của gia đình để ổn định và phát triển. Trong nhà trƣờng, lứa tuổi thanh niên học tập vẫn là hoạt động chủ đạo nhƣng tính chất và mức độ thì phức tạp và có hơn hẳn so với tuổi thiếu niên. Hoạt động này đ i hỏi thanh niên tự giác, tích cực, độc lập hơn, biết cách vận dụng tri thức một cách sáng tạo.
Nhà trƣờng lúc này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì nội dung học tập không chỉ nhằm trang bị tri thức và hoàn chỉnh tri thức mà c n có tác dụng hình thành thế giới quan và nhân sinh quan cho thanh niên. Ngoài xã hội, thanh niên có quyền tham gia mọi hoạt động bình đẳng nhƣ ngƣời lớn. Thanh niên đã có suy nghĩ về việc chọn nghề, lao động, kiếm tiền. hi tham gia hoạt động xã hội thanh niên đƣợc tiếp xúc với nhiều tầng lớp xã hội khác nhau, quan hệ xã hội đƣợc mở rộng, thanh niên có dịp đƣợc h a nhập vào cuộc sống đa dạng phức tạp của xã hội giúp họ tích lũy kinh nghiệm sống để chuẩn bị cho cuộc sống tự lập sau này.