CHƯƠNG 1. TÔNG QUAN VỀ ISLAM GIÁO 1. Vài nét về khu vực Trung Đông Khu vực Trung Đông từ xưa đã được coi như cái nôi của nền văn minh nhân loại bởi đây là nơi khởi nguồn của ba tôn giáo lớn trên thế giới là Kito giáo, Islam giáo và Do Thái giáo.Vị trí địa lí đóng một vai trò quan trọng đối với khu vực Trung Đông. Khu vực này sở hữu vi trí trọng yếu trên bản đồ thé giới vì nó tiếp giáp với ba châu lục lớn và được coi như cầu nối giữa châu Á, châu Âu và châu Phi.
Số lượng lớn các biển, vịnh, eo biển xung quanh khu vực Trung Đông, kết nối khu vực này với các châu lục khác đã tạo thành một mạng lưới giao thông đường biển dày đặc. Khu vực Trung Đông với vị trí địa lí chiến lược đã đóng vai trò quan trọng trong hoạt động trao đôi văn hóa va phát triển giao thương giữa phương Đông và phương Tây. Khí hậu khu vực Trung Đông nói chung nóng khô, lượng mưa hang năm thấp. Phần lớn diện tích là sa mạc nên khó canh tác, chỉ có một vài con sông lớn cung cấp nước cho nông nghiệp ví dụ như sông Nile ở Ai Cập.
Khu vực Trung Đông nổi tiếng với hon 65% trữ lượng dầu khí thế giới, chủ yếu ở các quốc gia ven vịnh Ba Tư [62]. Với lợi thế về địa lí và tài nguyên như vậy, đặc biệt trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động như hiện nay, Trung Đông đã nồi lên như một khu vực giàu tiềm năng về kinh tế, thu hút sự chú ý của thé giới trong các lĩnh vực an ninh, kinh tế và chính trị. Trung Đông là khu vực có tông diện tích hơn 7 triệu km2 và dân số hơn 436 triệu người (số liệu của Ngân hàng Thế giới năm 2016)[62]. Về số lượng các quốc gia thuộc khu vực Trung Đông, luận văn dựa trên quan điểm được nêu trong Đề án thúc day quan hệ Việt Nam — Trung Đông giai đoạn 2008- 2015 mà Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tan Dũng phê duyệt [7, tr.
Theo Đề án nay, khu vực Trung Đông bao gồm 16 quốc gia la Bahrain, Cyprus 13 (Sip), AI Cap, Iran, Iraq, Jordan, Kuwait, Lebanon, Oman, Palestine, Qatar, Ả-rập Xê-út, Syria, Thổ Nhĩ Kỳ, Các Tiểu Vương quốc A rap Thống nhất, Yemen. Việc su dụng tên goi7rung Dongva y nghĩa tên gọiTrung Đông từ lâu đã gây ra nhiều tranh cãi.Các nhà địa lí học và sử học hiện đại phương Tây đầu tiên — từ vị trí địa lí của minh - thường chia phương Đông thành ba khu vực. Cận Đông là khu vực gần châu Âu nhất, kéo dài từ biển Địa Trung Hải đến Vịnh Ba Tư, khu vực Trung Đông trải dài từ Vịnh Ba Tư đến Đông Nam Á còn Viễn Đông là khu vực hướng về biển Thái Bình Dương. Vì vậy, khu vực ma ngày nay được gọi là Trung Đông trước đây được coi là Can Đông.
Việc thay đổi tên gọi bắt đầu xuất hiện từ trước Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng tên gọi Trung Đôngđược nhắc đến lần đầu tiên trong bài baoThe Persian Gulf and International Relations(Vịnh Ba Tư và quan hệ quốc tế)của tác giả Alfred Thayer Mahan xuất bản tháng 9 năm 1902 trong tạp chi National Review của London, Anh [30, tr.Ngoai ra, một nguyên nhân khiến việc sử dụng tên gọi “Trung Đông” trở nên phổ biến là do sự chuyên giao can cân quyén lực từ châu Âu sang Mỹ. Từ điểm nhìn của người Mỹ về mặt địa lí thì mọi thứ ở phía châu Âu nằm ở hướng Đông. Vì vậy, những khu vực mà người A rap, người Turk và người Ba Tu chiém dong sẽ nằm ở Trung Đông chứ không phải Cận Đông.
Khái quát lịch sử Islam giáo 1. Sự ra đời và phát triển của Islam giáo Islam giáo (tiếng Anh: Islam, tiếng A rap: ¿~Ỳ! , phiên âm tiếng A rap: al-Islam)là một trong ba tôn giáo lớn nhattrén thé giới hiện nay bên cạnh Kito giáo và Do Thái giáo. Đây là tôn giáo độc thần xuất hiện ở phía Tây bán đảo A rap vào đầu thế kỷ VII. Trong tiếng A rap, al-Islam có nghĩa là “sự phục tùng”, “sự tuân lệnh”.
Những tín đồ theo Islam giáo luôn bày tỏ đức tin tuyệt đối vào Đắng Tối Cao là Allah. Họ được gọi là các Muslim - các tín đồ Islam 14 giáo. Islam giáo chính là tập hợp những lời răn dạy của Allah và Nhà Tiên tri Mohammed được chọn làm sứ giả dé truyền thụ lại cho con người. Các tín đồ Islam giáo thé hiện sự phục tùng đối với Allah bằng cách tuân theo những quy định của Islam giáo về đạo đức, văn hóavà nguyên tắc trong cuộc sống.
Hiện nay, hầu hết các nước trên thế giới đều dùng thuật ngữ Islam gidodé gọi tên tôn giáo này. ỞViệt Nam,ca trong ngôn ngữ đời thường cũng như ngôn ngữ sách báo khoa học phan lớnđều gọi tên tôn giáo nay là Hồi giáo hay đạo Hoi. Cách gọi tên như vậy là chưa chính xác, bởi vì tên gọi Hồi giáo hay đạo Hồi ở Việt Nam có xuất xứ từ tên gọi một dân tộc thiểu số ở phía Bắc Trung Quốc là dân tộc Hồi. Islam giáo được du nhập từ vùng Trung Á trong quá trình người dân tộc Hồi giao thương với người A rap và người An Độ theo Islam giáo.
Vì vậy, tên gọi đạo Hoi hay Hồi giáo xuất hiện từ sau khi Islam giáo du nhập vào dân tộc Hồi và dùng dé chi tôn giáo mà người dân tộc Hồi theo. Bên cạnh đó, sẽ là không chính xác nếu sử dụng tên tôn giáo mà người dân tộc Hồi theo (Hồi giáo) dé gọi tên một tôn giáo bao trùm nhiều nền văn hoá của các dân tộc khác nhau trên thế giới Uslam giáo). Từ những luận điểm trên, học viên nhận thấy rằng chúng ta can thay đổi cách gọi tên tôn giáo này thành /s/am giáo cho chính xác về mặt khoa học, đúng với bản chất và phù hợp với cách gọi của cộng đồng quốc tế. Islam giáo ra đời ở bán đảo A rap vào dau thé ky VII (năm 610).
Đólà kết quả của nhiều biến động vékinh tế, chính trị, xã hội và tư tưởng thời bay giờ, trong đó nỗi bật là sự cần thiết trong việc thống nhất các bộ lạc trên bán dao A rap. Sự hình thành, ra đời và phát triển Islam giáo gắn liền với tên tuổi và cuộc đời của Nhà Tiên tri Mohammed (571-632), người được các tín đồ Islam giáo coi là vị Sứ giả cuối cùng. Nhà Tiên tri Mohammed mồ côi cha mẹ từ rất sớm nên từ nhỏ, ông phải đi chăn gia súc thuê và dẫn đường cho các thương nhân qua sa mạc để kiếm sống. Vì vậy, ông rất nhạy cảm với nỗi khổ sở của những sô phận không may man và ghê tom hành vi lừa lọc của những 15 thương gia giàu có.
Năm 25 tuổi, ông kết hôn với bà Khadijah — một goa phụ giàu có 40 tuổi sau thời gian ông đến làm công cho gia đình bà. Nhờ có điều kiện vật chất, tinh thần được đảm bảo trong quá trình truyền bá Islam giáo mà Nhà Tiên tri Mohammed đã có nhiều thành công trong quá trình tiếp nhận mặc khải và phát triển Islam giáo. Theo truyền thuyết, vào một đêm năm 610, khi ấy Nhà Tiên tri Mohammed 40 tuổi, ông vào hang đá ở núi Hira (gần thành phố Mecca) dé suy niệm thì bỗng nhiên thiên thần Gabriel đến trao cho ông thông điệp của Allah. Thiên thần thông báo rằng ông đã được Allah chọn làm sứ giả của Ngài.
Từ đó, Nhà Tiên tri Mohammed đặt niềm tin vào sứ mệnh ma Allah đã ban cho và trở thành sứ giả truyền đi những thông điệp, lời răn dạy của Allah đến mọi người. Sự hình thành một tôn giáo độc thần ở thành phố Mecca đã vấp phải sự phản kháng quyết liệt bởi những người lãnh đạo các bộ lạc và các chủ nô giàu có. Họ lo sợ rằng Islam giáo sẽ lấn at tín ngưỡng da thần vốn tôn tại từ lâu và làm ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh buôn bán của họ. Do đó, năm 622, Nhà Tiên tri Mohammed cùng cộng đồng Muslim đầu tiên phải rời Mecca di cư đến Yathrib (sau này đổi tên là Medina, tên đầy đủ là Medina al-Nabi — Thành phố của Nhà Tiên tri).
Sau đó, các tín đồ Islam giáo đã đôi năm di cư (năm 622) thành năm Thứ nhất của Lịch Islam giáo. Năm 630, Nhà Tiên tri Mohammed cùng cộng đồng Muslim tại Medina trở về chinh phục Mecca và truyền bá Islam giáo cho các bộ lạc ở đó. Các tín đồ Islam giáo sử dụng phương thức chiến tranh dé mở rộng phạm vi ảnh hưởng của Islam giáo ra khắp bán đảo Ả rập. Giữa lúc chiến thắng vang đội thi Nhà Tiên tri Mohammed đột ngột qua đời (năm 632).
Mặc dù vậy, tín đồ Islam giáo vẫn tiếp tục tiễn hành các cuộc chinh phạt dé truyén ba Islam giáo sang nhiều khu vực va dân tộc khác như Ba Tư, An Độ, Bắc Phi, Tây Ban Nha và các nước châu Au khác. 16 Từ thế kỷ VI đến thế ky XI, Islam giáo mở rộng vao sâu lục dia châu Phi, hướng sang Trung Quốc và khu vực Trung Á. Sang thế kỷ XI, Islam giáo bắt đầu được truyền bá rộng rãi vào các quốc gia châu Á và đặc biệt là khu vực Đông Nam A. Từ thế kỷ XIII đến thế ky XVII, Islam giáo chiếm vị trí quan trọng tại các quốc gia Đông Nam Á hải đảo (chủ yếu là vùng bán đảo Mã Lai và quan đảo Indonesia).
Islam giáo được truyền bá vào khu vực Đông Nam Á chủ yếu thông qua con đường giao thương. Tuy vậy, các thương gia Islam giáo đã kết hợp hoạt động thương mại với hoạt động truyền giáo dé dễ dàng thâm nhập vào thị trường rộng lớn, giàu nguyên liệu và sản vật quý hiếm này. Ngày nay, quốc gia có đông tín đồ Islam giáo nhất thế giới lại không thuộc khu vực Trung Đông mà là Indonesia ở khu vực Đông Nam Á. Với lịch sử 14 thé kỷ ra đời và phát triển, là một tôn giáo ra đời muộn so với các tôn giáo lớn khác như Kito giáo hay Do Thái giáo nhưng Islam giáo đã phát triển hết sức mạnh mẽ và nhanh chóng trở thành một trong những tôn giáo lớn nhất thé giới với tốc độ tăng trưởng tín đô rất nhanh, có mặt tại tất cả các châu lục trên thế giới.
Ngày nay Islam giáo đã trở thành tôn giáo lớn thứ hai trên thế giới với 1,8 tỷ tín đồ, chiếm 24,1% dân số thế giới (số liệu năm 2015 của Pew Research Center')[61]. Trong quá trình truyền bá, mở rộng địa bàn trên một khu vực rộng lớn, Islam giáo đã phân hóa và chia rẽ thành các hệ phái khác nhau như: Sunni, Shi’a, Sufi, v.