Tăng cường quản lý nhà nước đối với đào tạo nghề ở tỉnh Nghệ An

Giải pháp tăng cường quản lý nhà nước trong đào tạo nghề tại Nghệ An, nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu lao động địa phương.

• Tác giả: Nguyễn Thị Xuân Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Tiến Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Giải Pháp Tăng Cường Quản Lý Nhà Nước Trong Đào Tạo Nghề Tại Nghệ An
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ
• 1.1. Đào tạo nghề
• 1.2. Khái niệm và đặc điểm
• 1.3. Phân loại và hình thức đào tạo nghề
• 1.4. Vai trò của đào tạo nghề đối với phát triển kinh tế - xã hội
• 1.5. Quản lý nhà nước về đào tạo nghề chung
• 1.6. Quản lý nhà nước về đào tạo nghề
• 1.6.1. Khái niệm quản lý nhà nước về đào tạo nghề
• 1.6.2. Tiêu chí đánh giá quản lý nhà nước đối với đào tạo nghề
• 1.6.3. Các nhân tố tác động đến quản lý nhà nước về đào tạo nghề
• 1.7. Quản lý nhà nước về đào tạo nghề cấp tỉnh
• 1.8. Sự cần thiết quản lý nhà nước về đào tạo nghề
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ Ở NGHỆ AN TỪ 2008 ĐẾN 2012
• 2.1. Đặc điểm kinh tế - xã hội tỉnh Nghệ An tác động đến đào tạo nghề
• 2.1.1. Tăng trưởng kinh tế, cơ cấu kinh tế, thu ngân sách
• 2.1.2. Cơ cấu lao động
• 2.1.3. Các điều kiện kinh tế - xã hội tác động đến đào tạo nghề ở Nghệ An
• 2.2. Thực trạng đào tạo nghề ở Nghệ An từ năm 2008 - 2012
• 2.2.1. Mạng lưới cơ sở đào tạo nghề, quy mô đào tạo và cơ cấu nghề đào tạo
• 2.2.2. Đội ngũ giáo viên đào tạo nghề
• 2.2.3. Chương trình và phương pháp đào tạo nghề
• 2.2.4. Cơ sở vật chất của các cơ sở đào tạo nghề
• 2.2.5. Chất lượng đào tạo
• 2.3. Quản lý nhà nước về đào tạo nghề ở tỉnh Nghệ An
• 2.3.1. Tổ chức bộ máy quản lý
• 2.3.2. Tổ chức hoạt động quản lý nhà nước đối với đào tạo nghề cấp tỉnh
• 2.3.2.1. Xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án, chính sách phát triển đào tạo nghề trên địa bàn tỉnh nhằm tạo ra hành lang pháp lý cho đào tạo nghề phát triển
• 2.3.2.2. Xây dựng bộ máy quản lý, đào tạo và bồi dưỡng cán bộ, giáo viên đào tạo nghề; cung cấp thông tin thị trường lao động
• 2.3.2.3. Huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực phát triển về đào tạo nghề; hợp tác quốc tế đối với đào tạo nghề
• 2.3.2.4. Tổ chức thực hiện việc kiểm định chất lượng về đào tạo nghề và đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia
• 2.3.2.5. Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật, các chính sách, chương trình đào tạo đối với các ngành, các cơ quan tổ chức và sử dụng lao động nghề
• 2.4. Đánh giá công tác quản lý nhà nước về đào tạo nghề ở Nghệ An
• 2.4.1. Kết quả đạt được, nguyên nhân
• 2.4.2. Những hạn chế, nguyên nhân
• 2.4.3. Đánh giá quản lý nhà nước đối với đào tạo nghề tỉnh Nghệ An theo các tiêu chí
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ Ở TỈNH NGHỆ AN
• 3.1. Quan điểm và mục tiêu tăng cường quản lý nhà nước về đào tạo nghề ở Nghệ An
• 3.1.1. Bối cảnh mới tác động đến quản lý nhà nước về đào tạo nghề
• 3.1.2. Quan điểm tăng cường quản lý nhà nước về đào tạo nghề
• 3.1.3. Mục tiêu tăng cường quản lý nhà nước về đào tạo nghề
• 3.2. Một số giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về đào tạo nghề ở Nghệ An
• 3.2.1. Tăng cường quản lý theo quy hoạch, kế hoạch phát triển đào tạo nghề
• 3.2.2. Tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách tạo điều kiện phát triển đào tạo nghề
• 3.2.3. Nâng cao hiệu quả nguồn lực đầu tư từ ngân sách nhà nước cho đào tạo nghề
• 3.2.4. Xây dựng hệ thống thông tin về thị trường lao động
• 3.2.5. Tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức toàn xã hội về đào tạo nghề
• 3.2.6. Tăng cường xã hội hóa nguồn lực đầu tư đào tạo nghề
• 3.2.7. Hoàn thiện cơ cấu tổ chức và nâng cao năng lực bộ máy quản lý nhà nước về đào tạo nghề
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Quản lý nhà nước trong đào tạo nghề

Quản lý nhà nước (QLNN) trong đào tạo nghề là một yếu tố quan trọng để đảm bảo chất lượng và hiệu quả của hệ thống giáo dục nghề nghiệp. Tại Nghệ An, QLNN đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng và thực hiện các chính sách, quy hoạch, và kế hoạch phát triển đào tạo nghề. Các cơ quan nhà nước cần tăng cường sự phối hợp giữa các bộ, ngành để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong quản lý. Giải pháp quản lý cần tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, và nâng cao năng lực của bộ máy quản lý.

1.1. Khái niệm và vai trò của QLNN trong đào tạo nghề

QLNN trong đào tạo nghề là sự tác động có tổ chức và bằng pháp quyền của bộ máy nhà nước lên các cơ sở đào tạo nghề. Mục tiêu là đẩy mạnh hoạt động đào tạo nghề, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Tại Nghệ An, QLNN cần đảm bảo sự công bằng trong tiếp cận đào tạo nghề, đặc biệt là đối với người nghèo và dân tộc thiểu số.

1.2. Các nhân tố tác động đến QLNN trong đào tạo nghề

Các nhân tố chính ảnh hưởng đến QLNN trong đào tạo nghề bao gồm hệ thống cơ chế, chính sách, bộ máy quản lý, và nguồn lực đầu tư. Tại Nghệ An, việc thiếu sự phối hợp giữa các cơ sở đào tạo và người sử dụng lao động là một thách thức lớn. Giải pháp quản lý cần tập trung vào việc xây dựng hệ thống thông tin thị trường lao động để làm cơ sở cho quản lý hoạt động đào tạo nghề.

II. Thực trạng đào tạo nghề tại Nghệ An

Đào tạo nghề tại Nghệ An trong giai đoạn 2008-2012 đã có những bước phát triển đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Hệ thống cơ sở đào tạo nghề đã được mở rộng, nhưng chất lượng đào tạo chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn. Tăng cường quản lý cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng đào tạo, cải thiện cơ sở vật chất, và tăng cường sự gắn kết giữa đào tạo và thị trường lao động.

2.1. Mạng lưới cơ sở đào tạo nghề

Mạng lưới cơ sở đào tạo nghề tại Nghệ An đã được mở rộng, với sự tham gia của các thành phần kinh tế. Tuy nhiên, chất lượng đào tạo còn hạn chế do thiếu cơ sở vật chất và trang thiết bị đồng bộ. Giải pháp quản lý cần tập trung vào việc đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị đào tạo.

2.2. Chất lượng đào tạo nghề

Chất lượng đào tạo nghề tại Nghệ An còn thấp, với tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo chiếm 56%. Giải pháp quản lý cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng đào tạo thông qua việc cải thiện chương trình đào tạo, nâng cao trình độ giáo viên, và tăng cường kiểm định chất lượng.

III. Giải pháp tăng cường QLNN trong đào tạo nghề tại Nghệ An

Để tăng cường quản lý nhà nước trong đào tạo nghề tại Nghệ An, cần thực hiện các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, và tăng cường sự gắn kết giữa đào tạo và thị trường lao động. Giải pháp quản lý cần tập trung vào việc xây dựng hệ thống thông tin thị trường lao động, tăng cường xã hội hóa nguồn lực đầu tư, và nâng cao năng lực bộ máy quản lý.

3.1. Hoàn thiện cơ chế chính sách

Việc hoàn thiện cơ chế, chính sách là yếu tố then chốt để tăng cường quản lý nhà nước trong đào tạo nghề. Tại Nghệ An, cần xây dựng các chính sách khuyến khích sự tham gia của các thành phần kinh tế trong đào tạo nghề, đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý.

3.2. Nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực

Nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực là một trong những giải pháp quản lý quan trọng. Tại Nghệ An, cần tăng cường xã hội hóa nguồn lực đầu tư, đồng thời cải thiện hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước cho đào tạo nghề.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đào tạo nghề đóng vai trò chiến lược quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững. Tỉnh Nghệ An, với dân số gần 3 triệu người và tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề chỉ đạt khoảng 40% năm 2010, đang đối mặt với thách thức lớn về chất lượng và quy mô đào tạo nghề chưa đáp ứng nhu cầu xã hội. Mặc dù tỉnh đã có nhiều nỗ lực phát triển mạng lưới cơ sở đào tạo nghề, công tác quản lý nhà nước (QLNN) về đào tạo nghề vẫn còn nhiều bất cập như thiếu sự phối hợp, bao cấp mạnh, thiếu liên kết giữa cơ sở đào tạo và người sử dụng lao động, cũng như chưa có hệ thống thông tin thị trường lao động đầy đủ, chính xác.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc xây dựng khung lý thuyết đánh giá QLNN về đào tạo nghề cấp tỉnh, phân tích thực trạng QLNN tại Nghệ An giai đoạn 2008-2012, đồng thời đề xuất các giải pháp tăng cường hiệu quả quản lý đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu giới hạn ở các cơ quan quản lý nhà nước cấp tỉnh, chủ yếu là Sở Lao động - Thương binh và Xã hội cùng các sở, ban ngành liên quan. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề lên 70% vào năm 2020, góp phần phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật phục vụ công nghiệp hóa - hiện đại hóa tỉnh Nghệ An.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý nhà nước về đào tạo nghề, tập trung vào các khái niệm chính sau:

• Đào tạo nghề: Hoạt động dạy và học nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho người học để tìm hoặc tạo việc làm sau khi hoàn thành khóa học.
• Quản lý nhà nước về đào tạo nghề (QLNN): Sự tác động có tổ chức và bằng pháp quyền của bộ máy nhà nước lên các cơ sở đào tạo nhằm thúc đẩy hoạt động đào tạo nghề phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
• Tiêu chí đánh giá QLNN: Bao gồm bốn tiêu chí cơ bản là phù hợp (với pháp luật và mục tiêu phát triển), hiệu lực (năng lực thực thi và tuân thủ), hiệu quả (kết quả so với chi phí), và bền vững (tác động lâu dài và cân bằng lợi ích các bên).
• Các nhân tố tác động đến QLNN: Hệ thống cơ chế, chính sách; bộ máy quản lý; nguồn lực đầu tư; đội ngũ cán bộ và giáo viên; cơ sở vật chất và chương trình đào tạo.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo, tài liệu của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Cục Thống kê tỉnh Nghệ An.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Phỏng vấn sâu 14 cán bộ quản lý đào tạo nghề tại Sở Lao động - Thương binh và Xã hội và các cơ sở đào tạo nghề trên địa bàn tỉnh nhằm thu thập thông tin thực trạng và đề xuất giải pháp.
• Phân tích dữ liệu: Sử dụng các công cụ thống kê mô tả, so sánh, tổng hợp và phân tích nội dung phỏng vấn để đánh giá thực trạng QLNN và đề xuất các giải pháp phù hợp.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Lựa chọn 14 cán bộ quản lý có kinh nghiệm lâu năm, bao gồm 5 cán bộ Sở và 9 cán bộ các trường cao đẳng, trung cấp nghề nhằm đảm bảo tính đại diện và chuyên môn sâu.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích giai đoạn 2008-2012, đồng thời đề xuất giải pháp đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mạng lưới cơ sở đào tạo nghề phát triển nhưng quy mô nhỏ và phân bố chưa hợp lý: Đến năm 2012, Nghệ An có 62 cơ sở đào tạo nghề, trong đó 37 cơ sở công lập và 25 ngoài công lập, chiếm 39,68% tổng số. Tuy nhiên, chỉ có 3 cơ sở có quy mô đào tạo trên 2.000 học sinh sinh viên (HSSV)/năm, phần lớn quy mô nhỏ, tập trung chủ yếu tại thành phố Vinh (37% số cơ sở).

2. Tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề còn thấp và mất cân đối về trình độ: Năm 2010, tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề đạt 33%, trong đó trình độ sơ cấp và công nhân kỹ thuật chiếm 27%, trung cấp 5%, cao đẳng 2,3%. Cơ cấu lao động kỹ thuật không hợp lý, tỷ lệ lao động đại học - trung học chuyên nghiệp - công nhân kỹ thuật là 1 - 0,59 - 1,65, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ tối ưu 1 - 4 - 10.

3. Nguồn lực đầu tư chủ yếu từ ngân sách nhà nước nhưng hiệu quả sử dụng chưa cao: Giai đoạn 2008-2012, ngân sách nhà nước chiếm 52,24% tổng vốn đầu tư cho đào tạo nghề, người học đóng góp 25,13%, doanh nghiệp 17,47%, đầu tư nước ngoài 5,16%. Tuy nhiên, cơ sở vật chất còn thiếu thốn, trang thiết bị đào tạo chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo.

4. Bộ máy quản lý và đội ngũ cán bộ quản lý còn hạn chế về số lượng và chất lượng: Cán bộ quản lý đào tạo nghề chưa đáp ứng yêu cầu về chuyên môn và năng lực, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và giáo viên còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu lực và hiệu quả quản lý.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ việc quy hoạch, kế hoạch phát triển đào tạo nghề chưa được xây dựng và tổ chức thực hiện đồng bộ; cơ chế, chính sách còn thiếu và chưa đồng bộ; công tác xã hội hóa nguồn lực đầu tư còn hạn chế; hệ thống thông tin thị trường lao động chưa đầy đủ và chính xác. So với các nghiên cứu trong nước, kết quả này phản ánh thực trạng chung của nhiều tỉnh có quy mô lao động lớn nhưng chưa phát huy hiệu quả đào tạo nghề.

Việc phân tích dữ liệu có thể được minh họa qua biểu đồ phân bố cơ sở đào tạo nghề theo quy mô và địa bàn, bảng so sánh tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề theo trình độ, cũng như biểu đồ cơ cấu nguồn vốn đầu tư cho đào tạo nghề giai đoạn 2008-2012. Những biểu đồ này giúp làm rõ sự mất cân đối và điểm nghẽn trong hệ thống đào tạo nghề tỉnh Nghệ An.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý theo quy hoạch, kế hoạch phát triển đào tạo nghề

   • Xây dựng quy hoạch phát triển đào tạo nghề đến năm 2020 gắn chặt với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội tỉnh.
   • Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh phối hợp Sở Lao động - Thương binh và Xã hội.
   • Thời gian: Hoàn thành trong năm 2024, cập nhật định kỳ 3 năm/lần.

2. Hoàn thiện cơ chế, chính sách tạo điều kiện phát triển đào tạo nghề

   • Ban hành các chính sách ưu đãi, hỗ trợ xã hội hóa đào tạo nghề, khuyến khích doanh nghiệp tham gia.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp Sở Tài chính.
   • Thời gian: Triển khai từ năm 2024, đánh giá hiệu quả hàng năm.

3. Nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư từ ngân sách nhà nước

   • Ưu tiên đầu tư trọng điểm, tránh dàn trải; đổi mới phương thức phân bổ ngân sách theo kết quả đầu ra.
   • Tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng nguồn vốn.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Tài chính, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội.
   • Thời gian: Áp dụng từ năm 2024, đánh giá định kỳ.

4. Xây dựng hệ thống thông tin thị trường lao động hiện đại, chính xác

   • Củng cố Trung tâm Giới thiệu việc làm Nghệ An làm đầu mối cung cấp thông tin thị trường lao động.
   • Áp dụng công nghệ thông tin để thu thập, xử lý và dự báo nhu cầu lao động.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội.
   • Thời gian: Hoàn thiện trong năm 2025.

5. Tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức xã hội về đào tạo nghề

   • Triển khai các chương trình truyền thông, tư vấn hướng nghiệp tại các địa phương, đặc biệt vùng nông thôn.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp các địa phương.
   • Thời gian: Liên tục từ năm 2024.

6. Hoàn thiện cơ cấu tổ chức và nâng cao năng lực bộ máy quản lý nhà nước về đào tạo nghề

   • Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ quản lý và giáo viên.
   • Cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý.
   • Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội.
   • Thời gian: Triển khai từ năm 2024, đánh giá định kỳ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước cấp tỉnh và các sở, ban ngành liên quan

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để xây dựng chính sách, quy hoạch và nâng cao hiệu quả quản lý đào tạo nghề.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch phát triển đào tạo nghề giai đoạn tiếp theo.

2. Các cơ sở đào tạo nghề công lập và ngoài công lập

   • Lợi ích: Hiểu rõ các tiêu chí đánh giá chất lượng và yêu cầu quản lý nhà nước để nâng cao chất lượng đào tạo.
   • Use case: Cải tiến chương trình đào tạo, nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên.

3. Doanh nghiệp và nhà tuyển dụng lao động

   • Lợi ích: Nắm bắt thực trạng và xu hướng phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật, từ đó phối hợp hiệu quả với các cơ sở đào tạo.
   • Use case: Tham gia hợp tác đào tạo nghề, đặt hàng đào tạo theo nhu cầu thực tế.

4. Các nhà nghiên cứu, học giả trong lĩnh vực kinh tế phát triển và giáo dục nghề nghiệp

   • Lợi ích: Tham khảo khung lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực tiễn để phát triển nghiên cứu sâu hơn.
   • Use case: Phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan đến quản lý nhà nước và đào tạo nghề.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần tăng cường quản lý nhà nước về đào tạo nghề ở Nghệ An?
   Quản lý nhà nước giúp đảm bảo quy hoạch, chính sách đồng bộ, tránh đầu tư dàn trải, nâng cao chất lượng đào tạo nghề, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và tạo cơ hội việc làm cho lao động.

2. Tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề hiện nay ở Nghệ An như thế nào?
   Năm 2010, tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề đạt khoảng 33%, trong đó lao động có trình độ trung cấp và cao đẳng nghề chỉ chiếm khoảng 7%, thấp so với yêu cầu phát triển.

3. Những khó khăn chính trong công tác quản lý đào tạo nghề tại Nghệ An là gì?
   Bao gồm quy hoạch chưa đồng bộ, cơ chế chính sách thiếu, nguồn lực đầu tư chưa hiệu quả, đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên còn hạn chế, hệ thống thông tin thị trường lao động chưa đầy đủ.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước cho đào tạo nghề?
   Cần ưu tiên đầu tư trọng điểm, đổi mới phương thức phân bổ theo kết quả đầu ra, tăng cường kiểm tra, giám sát và khuyến khích xã hội hóa nguồn lực.

5. Vai trò của hệ thống thông tin thị trường lao động trong quản lý đào tạo nghề là gì?
   Hệ thống thông tin giúp thu thập, xử lý và dự báo nhu cầu lao động, từ đó điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch đào tạo nghề phù hợp với thực tế thị trường, nâng cao hiệu quả quản lý.

Kết luận

• Luận văn đã xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá QLNN về đào tạo nghề gồm phù hợp, hiệu lực, hiệu quả và bền vững, tập trung vào quản lý cấp tỉnh.
• Thực trạng QLNN tại Nghệ An giai đoạn 2008-2012 cho thấy nhiều kết quả tích cực nhưng còn tồn tại hạn chế về quy hoạch, chính sách, nguồn lực và đội ngũ quản lý.
• Đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm tăng cường quản lý, hoàn thiện cơ chế chính sách, nâng cao hiệu quả đầu tư, xây dựng hệ thống thông tin thị trường lao động và nâng cao năng lực bộ máy quản lý.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, góp phần nâng cao tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề lên 70% vào năm 2020, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Nghệ An.
• Khuyến nghị các cơ quan quản lý và cơ sở đào tạo phối hợp chặt chẽ, triển khai đồng bộ các giải pháp để phát huy hiệu quả đào tạo nghề trong thời gian tới.

Hành động tiếp theo là triển khai xây dựng quy hoạch đào tạo nghề giai đoạn 2024-2020, đồng thời hoàn thiện hệ thống chính sách và nâng cao năng lực quản lý nhằm tạo nền tảng vững chắc cho phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao tại Nghệ An.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Lý luận về đào tạo nghề và QLNN về đào tạo nghề Chương 2: Thực trạng QLNN về đào tạo nghề ở Nghệ An từ 2008 - 2012 Chương 3: Giải pháp tăng cường QLNN về đào tạo nghề ở tỉnh Nghệ An đến năm 2020. 6 Chƣơng 1 LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ ĐÀO TẠO NGHỂ 1. Đào tạo nghề 1. Khái niệm và đặc điểm a.

Khái niệm Trên thế giới hiện nay có nhiều quan khái niệm khác nhau về đào tạo nghề: Theo học giả Tack Soo Chung (1982): Đào tạo nghề là hoạt động đào tạo phát triển năng lực lao động (tri thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp) cần thiết để đảm nhận công việc được áp dụng với người lao động và những đối tượng sắp trở thành người lao động. Đào tạo nghề được thực hiện tại nơi lao động, trung tâm đào tạo, các trường đào tạo nghề, các lớp học không chính quy nhằm nâng cao năng suất lao động, tăng cường cơ hội việc làm và cải thiện địa vị người lao động, nâng cao năng suất lao động của các doanh nghiệp góp phần phát triển kinh tế - xã hội.24] Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO): đào tạo nghề là nhằm cung cấp cho người học những kỹ năng cần thiết để thực hiện tất cả các nhiệm vụ liên quan đến công việc nghề nghiệp được giao.24] Theo UNESCO (Tổ chức giáo dục, khoa học và văn hóa của Liên hợp quốc) thì đào tạo nghề là đảm bảo người học có kiến thức kỹ thuật hệ thống và vững chắc, đồng thời có kỹ năng cơ bản diện rộng, trên cơ sở đó tạo khả năng thích ứng cao những biến đổi kỹ thuật và công nghệ. Đào tạo nghề có tính toàn diện, bao gồm cả mặt giáo dục và mặt huấn luyện. Đó là quá trình chuẩn bị đầy đủ nhân cách cho thanh, thiếu niên bước vào cuộc sống lao động nghề nghiệp.24] Các khái niệm trên đều là những khái niệm kinh điển về đào tạo nghề.

Căn cứ vào tình hình cụ thể, Việt Nam cũng đã đưa ra khái niệm về đào tạo nghề trong Luật Dạy nghề (ban hành ngày 29 tháng 11 năm 2006): "Đào tạo nghề là hoạt động dạy và học nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho người học nghề để có thể tìm được việc làm 7 hoặc tự tạo việc làm sau khi hoàn thanh khóa học". Qua đó, ta có thể thấy đào tạo nghề là khâu quan trọng trong việc GQVL cho người lao động, tuy nó không tạo ra việc làm ngay nhưng đó là yếu tố cơ bản tạo thuận lợi cho quá trình tìm việc làm và thực hiện công việc. Hiện nay, đào tạo nghề có sự tích hợp giữa lý thuyết và thực hành. Sự tích hợp thể hiện ở chỗ: nó đòi hỏi người học sinh hôm nay, người thợ trong tương lai lại phải vừa chuyên sâu về kiến thức, vừa thành thục về kỹ năng, tay nghề.

Đây là điểm khác biệt lớn trong đào tạo nghề so với học văn hóa. Đặc điểm của đào tạo nghề: - Đào tạo nghề là hình thành nhân cách người lao động mới. Thông qua quá trình đào tạo giúp người học có được kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo chuyên môn nghề nghiệp nhất định để có thể làm việc theo nghề nghiệp đó sau khi ra trường; đồng thời giáo dục cho người học những phẩm chất nghề nghiệp như: lòng yêu nghề, đạo đức nghề nghiệp, ý thức tổ chức, kỷ luật trong lao động sản xuất. - Đào tạo nghề gắn liền với quá trình sản xuất.

Đây là đặc điểm cơ bản nhất. Trong quá trình dạy - học, người học muốn nắm được nội dung nghề nghiệp thì phải trực tiếp nhìn thấy quá trình sản xuất hay ít nhất thấy được mô hình của nó. Muốn đào tạo nghề có kết quả phải có một số điều kiện cơ bản sau: Máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, quỹ thời gian để luyện tay nghề, có đội ngũ giáo viên dạy lý thuyết và thực hành vừa giỏi kỹ thuật, vừa giỏi nghiệp vụ sư phạm. Ngoài ra phải tính đến việc sử dụng các thành tựu kỹ thuật, công nghệ, tổ chức sản xuất theo khoa học.

Thiếu những điều kiện này, đào tạo nghề không thể đạt hiệu quả cao. - Đào tạo nghề là đào tạo thực hành sản xuất. Nội dung giảng dạy bao gồm cả lý thuyết và thực hành, nhưng thời gian thực hành sản xuất giữ vai trò chủ đạo và chiếm khoảng 2/3 thời gian đào tạo. Nội dung dạy lý thuyết và thực hành được phản ánh trong kế hoạch giảng dạy và chương trình môn học.

Hiện nay, khoa học kỹ thuật phát triển nhanh, liên tục đổi mới công nghệ sản xuất. Vì thế, trong vòng 5 đến 7 năm phải xây dựng danh mục nghề đào tạo một lần. Đây là điểm khác biệt giữa đào tạo nghề với giáo dục phổ thông. 8 Với các đặc thù của đào tạo nghề trên đòi hỏi QLNN (QLNN) về đào tạo nghề phải tránh sự dập khuôn, máy móc khi tạo ra “sản phẩm” cũng như không được phép tạo ra “phế phẩm”.

QLNN về đào tạo nghề phải chú ý đến sự khác biệt giữa đặc điểm lao động sư phạm so với lao động xã hội nói chung. QLNN về đào tạo nghề đòi hỏi yêu cầu cao về tính toàn diện, tính thống nhất, tính liên tục, tính kế thừa, tính phát triển. Phân loại và hình thức đào tạo nghề a. Phân loại đào tạo nghề: Trong phạm vi luận văn, tác giả chỉ xét các tiêu thức phân loại như sau: - Căn cứ vào thời gian đào tạo nghề: + Đào tạo ngắn hạn: là loại hình đào tạo nghề có thời gian đào tạo dưới một năm, chủ yếu được áp dụng đối với phổ cập nghề.

Loại hình này có ưu điểm là có thể tập trung được đông đảo lực lượng lao động ở mọi lứa tuổi, những người không có điều kiện học tập trung vẫn có thể tiếp thu được tri thức ngay tại chỗ, với sự hỗ trợ đắc lực của các cơ quan đoàn thể, địa phương, Nhà nước về mặt giáo trình, giảng viên. + Đào tạo dài hạn: là loại hình đào tạo nghề có thời gian đào tạo từ một năm trở lên, chủ yếu áp dụng đối với đào tạo công nhân kỹ thuật và nhân viên nghiệp vụ. Đào tạo nghề dài hạn thường có chất lượng cao hơn các lớp đào tạo ngắn hạn. - Căn cứ theo trình độ đào tạo nghề: cao đẳng nghề, trung cấp nghề và sơ cấp nghề.

+ Đào tạo trình độ sơ cấp nghề là nhằm trang bị cho người học nghề năng lực thực hành một nghề đơn giản hoặc năng lực thực hành một số công việc của một nghề; có đạo đức, lương tâm nghề nghiệp, ý thức kỷ luật, tác phong công nghiệp, có sức khoẻ, tạo điều kiện cho người học nghề sau khi tốt nghiệp có khả năng tìm việc làm, tự tạo việc làm hoặc tiếp tục học lên trình độ cao hơn. + Đào tạo trình độ trung cấp nghề là trang bị cho người học nghề kiến thức chuyên môn và năng lực thực hành các công việc của một nghề, có khả năng làm việc độc lập và ứng dụng kỹ thuật, công nghệ vào công việc; thời gian đào tạo từ một đến hai năm đối với người có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông và từ ba đến 9 bốn năm đối với người có bằng tốt nghiệp trung học cơ sở; hoàn thành khóa học được cấp bằng trung cấp nghề. + Đào tạo trình độ cao đẳng nghề là nhằm trang bị cho người học nghề kiến thức chuyên môn và năng lực thực hành các công việc của một nghề, có khả năng làm việc độc lập và tổ chức làm việc theo nhóm, có khả năng sáng tạo, ứng dụng kỹ thuật, công nghệ vào công việc, giải quyết được các tình huống phức tạp trong thực tế; thời gian đào tạo từ hai đến ba năm đối với người có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông và từ một đến hai năm đối với người có bằng tốt nghiệp trung cấp nghề cùng ngành; hoàn thành khóa học được cấp bằng cao đẳng nghề. Các hình thức đào tạo nghề: Các hình thức đào tạo nói chung và đào tạo nghề nói riêng nhìn chung là rất đa dạng.

Tuy nhiên, về cơ bản đào tạo nghề hiện nay thường áp dụng một số hình thức chính sau đây: - Đào tạo nghề chính quy: Theo quy định của Luật Dạy nghề, đào tạo nghề chính quy được thực hiện với các chương trình sơ cấp nghề, trung cấp nghề và cao đẳng nghề tại các cơ sở đào tạo nghề theo các khóa học tập trung và liên tục. Có thể hiểu đào tạo nghề chính quy là loại hình đào tạo tập trung tại các trung tâm đào tạo nghề, các trường nghề với quy mô đào tạo tương đối lớn, chủ yếu là đào tạo các công nhân kỹ thuật có trình độ lành nghề cao. Với hình thức đào tạo chính quy, sau khi đào tạo, học viên có thể chủ động, độc lập giải quyết công việc, có khả năng đảm nhận các công việc tương đối phức tạp, đòi hỏi trình độ lành nghề cao. Cùng với sự phát triển của sản xuất và tiến bộ của khoa học kỹ thuật, hình thức đào tạo này ngày càng giữ vai trò quan trọng trong việc đào tạo đội ngũ công nhân kỹ thuật.

Tuy nhiên, đào tạo chính quy có nhược điểm là: Thời gian đào tạo tương đối dài, đòi hỏi phải đầu tư lớn để đảm bảo đầy đủ cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, các cán bộ quản lý. nên kinh phí đào tạo cho một học viên là rất lớn. - Đào tạo nghề tại nơi làm việc (đào tạo trong công việc): Đào tạo nghề tại nơi làm việc là hình thức đào tạo trực tiếp, trong đó người học sẽ được dạy những kiến thức, kỹ năng cần thiết cho công việc thông qua thực tế 10 thực hiện công việc và thường là dưới sự hướng dẫn của người lao động có trình độ cao hơn. Hình thức đào tạo này thiên về thực hành ngay trong quá trình sản xuất và thường là do các doanh nghiệp (hoặc cá nhân) sản xuất tự tổ chức.

Tổ chức các lớp cạnh doanh nghiệp: Đây là hình thức đào tạo theo chương trình gồm hai phần lý thuyết và thực hành. Phần lý thuyết được giảng tập trung do các kỹ sư, cán bộ kỹ thuật phụ trách. Phần thực hành được tiến hành ở các xưởng thực tập do các kỹ sư hoặc công nhân lành nghề hướng dẫn. Hình thức đào tạo này chủ yếu áp dụng để đào tạo cho những nghề phức tạp, đòi hỏi có sự hiểu biết rộng về lý thuyết và độ thành thục cao.