Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ THEO HƯỚNG ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TẠI TRUNG TÂM BỒI DƯỠNG CHÍNH TRỊ CẤP HUYỆN 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1.1 Những nghiên cứu về bồi dưỡng lí luận chính trị và bồi dưỡng Lý luận chính trị theo hướng ứng dụng Công nghệ thông tin Vấn đề nghiên cứu lý bồi dưỡng lý luận chính trị và hoạt động của các Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị, các Trường Chính trị tỉnh, hệ thống các trường đào tạo là vấn đề được Đảng và nhà nước ta quan tâm. Trong những năm gần đây đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về vấn đề này. Trên góc độ quản lý nhà trường, cơ sở giáo dục, một số đề tài nghiên cứu có liên quan như: Trần Thị Tâm trong bài viết "Đôi điều suy nghĩ khi lựa chọn nội dung và phương pháp giảng dạy chương trình giáo dục LLCT ở Trung tâm BDCT cấp huyện" [26].
Tác giả đã đề cập đến vấn đề trọng tâm của giảng dạy chính trị hiện nay đó là phương pháp và đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy chương trình giáo dục LLCT ở các trung tâm BDCT cấp huyện. Đặc biệt với tính đặc thù về nội dung giảng dạy, học viên ở các trung tâm BDCT cấp huyện, tác giả đã đề xuất phương hướng, biện pháp nâng cao chất lượng giảng dạy đối với giảng viên. Trong đó, lựa chọn nội dung, đổi mới phương pháp giảng dạy là biện pháp quan trọng, thiết thực và hiệu quả đối với học viên ở các trung tâm BDCT cấp huyện. Tác giả Vũ Thùy Linh trong bài viết: "Công tác giáo dục LLCT cho cán bộ, đảng viên ở cơ sở của tỉnh Hải Dương- thực trạng và kinh nghiệm" [20].
Đã đề chỉ ra những bất cập trong giáo dục LLCT cho cán bộ, đảng viên ở các cơ sở hiện nay, trong đó tập trung những hạn chế về: nội dung, phương pháp, người dạy và người học. Để nâng cao chất lượng công tác giáo dục LLCT cho cán bộ, đảng viên cơ sở, tác giả đã khái quát và chỉ ra một số kinh nghiệm. Đây là cơ sở lý luận và thực tiễn quan trọng, giúp tác giả xây dựng khung lý thuyết của đề tài sát với thực tiễn hiện nay. Tác giả Phương Kiến Quốc trong bài viết: "Đổi mới phương pháp dạy và học LLCT ở Trung tâm BDCT huyện Cầu Giấy" [23].
Các bài báo đã chỉ rõ vai trò của công tác giáo dục LLCT và vai trò của các trung tâm BDCT trong nâng cao chất lượng hoạt động dạy học, góp phần trực tiếp nâng cao chất lượng tạo nguồn cán bộ ở các địa phương 7 hiện nay. Đồng thời, đã chỉ ra một số phương hướng biện pháp quản lý, nâng cao chất lượng hoạt động dạy học nói riêng, công tác giáo dục LLCT nói chung ở các trung tâm BDCT cấp huyện hiện nay. Các công trình đề tài nghiên cứu trên đây ít nhiều đã bàn đến hoạt động dạy học, quản lý hoạt động dạy học, công tác giáo dục LLCT và quản lý nâng cao chất lượng dạy học LLCT ở các Trung tâm BDCT; quản lý hoạt động dạy học nói chung và quản lý hoạt động dạy học một môn học nhất định. Qua đó, các nghiên cứu đã chỉ ra vai trò của môn học, biện pháp cách thức nâng cao chất lượng dạy học môn học trong cơ sở đào tạo hiện nay.
Đặc biệt, một số nghiên cứu đã chỉ ra vị trí, vai trò, nội dung, phương pháp, quy trình quản lý hoạt động dạy học nói chung, quản lý hoạt động giảng dạy môn học cụ thể nói riêng; đã xây dựng được hệ thống cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về quản lý hoạt động dạy học; đề xuất biện pháp, các thức, quy trình quản lý hiệu quả hoạt động dạy học ở các cơ sở giáo dục. Tuy nhiên, bồi dưỡng LLCT theo hướng ứng dụng CNTT đến nay chưa có một công trình hay một đề tài nghiên cứu nào đề cập cụ thể, cơ bản, toàn diện, khoa học ở các trung tâm BDCT cấp huyện. Do đó, việc đi sâu nghiên cứu, tìm hiểu thực trạng của vấn đề bồi dưỡng LLCT theo hướng ứng dụng CNTT ở các Trung tâm BDCT cấp huyện, tỉnh Bắc Giang là vấn đề mang tính cấp thiết. Những nghiên cứu về quản lí bồi dưỡng lí luận chính trị theo hướng ứng dụng Công nghệ thông tin Về quản lý bồi dưỡng hiện nay có rất nhiều công trình nghiên cứu.
Trần Thị Bích Liễu (2005), “Quản lí dựa vào nhà trường: con đường nâng cao hiệu quả và chất lượng giáo dục, ĐHSP Hà Nội” [19] nghiên cứu về vai trò của Hiệu trưởng đối với việc nâng cao trình độ chuyên môn của giáo viên, tổng hợp các nghiên cứu của nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới, đã chỉ ra tầm quan trọng của Hiệu trưởng trong việc chia sẻ trách nhiệm và bồi dưỡng giáo viên thành những nhà lãnh đạo chuyên môn, đồng thời chỉ ra những giải pháp bồi dưỡng nâng cao năng lực cho hiệu trưởng. Luận văn đã chỉ rõ ra hai lí do như sau: > Hiệu trưởng không thể có đủ thời gian để lãnh đạo toàn bộ các hoạt động dạy học và họ không thể nắm rõ nhu cầu của lớp học như là giáo viên. > Giáo viên là người am hiểu chuyên môn của môn học mà họ dạy và học hiểu rõ hơn bất kì ai học sinh và đặc thù lớp học của mình Vai trò lãnh đạo của giáo viên được các nhà nghiên cứu xem xét từ ba góc độ: (1) 8 giáo viên là những người quản lý, lãnh đạo trung gian ở các vị trí tổ trưởng chuyên môn, chủ nhiệm khoa hay chủ tịch, tổ trưởng công đoàn,.; (2) là chuyên gia môn học, con chim đầu đàn để kèm cặp các giáo viên khác; (3) là người xây dựng và duy trì văn hóa chia sẻ, cộng tác và học tập suốt đời để thực hiện tốt quá trình dạy học trong Nhà trường. Giáo viên chính là người thực hiện các kế hoạch, phương hướng của Nhà trường.
Vì vậy, con đường thành công nhất để phát triển chuyên môn cho giáo viên trong Nhà trường là bồi dưỡng vai trò lãnh đạo chuyên môn cho họ và bản thân cán bộ lãnh đạo cũng phải thường xuyên được bồi dưỡng. Theo dự án SREM, Bộ tài liệu tăng cường NLQL trường học đã xác định một người quản lý, lãnh đạo nhà trường cần có các năng lực cụ thể như sau: Năng lực xác định tầm nhìn, mục tiêu, sứ mệnh của nhà trường; năng lực xây dựng chiến lược phát triển nhà trường để hoàn thành mục tiêu và sứ mệnh; năng lực giám sát, đánh giá tiến độ thực hiện mục tiêu; năng lực xây dựng và duy trì một môi trường giáo dục theo định hướng kết quả; năng lực chỉ đạo chuyên môn; năng lực định hướng các hoạt động của nhà trường vì sự tiến bộ của tất cả học sinh; năng lực xây dựng môi trường cộng tác trong nhà trường; năng lực tập trung các hoạt động hàng ngày vào các hoạt động của học sinh; năng lực thiết lập và duy trì bầu không khí làm việc tích cực trong nhà trường; năng lực đảm bảo một môi trường học tập an ninh, an toàn; năng lực tuyển chọn, lựa chọn và duy trì tập thể cán bộ giáo viên có chất lượng; năng lực giám sát và đánh giá cán bộ; năng lực thúc đẩy và chỉ đạo việc phát triển chuyên môn của cán bộ giáo viên; năng lực khuyến khích giáo viên và những người khác làm lãnh đạo; quản lý tài chính, cơ sở vật chất và trang thiết bị; NLQL và ứng dụng công nghệ thông tin; quản lý hành chính; phẩm chất đầu tàu gương mẫu; hiểu biết về xã hội và pháp luật. Tác giả Kiều Nam trong tác phẩm: “Cơ sở lý luận về năng lực lãnh đạo của hiệu trưởng nhà trường trung học phổ thông” (2010) [21] đã nêu lên những vấn đề: Định hướng phát triển đào tạo nhân lực, văn hoá QLNT; giám sát đánh giá, quản lý chất lượng; quản trị, quản lý trường trung cấp chuyên nghiệp, trong đó có bàn về những kỹ năng, yêu cầu và phương pháp quản trị nhà trường của hiệu trưởng. Nội dung sách còn bàn tới một số công việc hiệu trưởng được coi là NLQL của hiệu trưởng, nhằm phát triển năng lực lãnh đạo, NLQL nhà trường như: Xây dựng hệ thống và thống nhất giá trị hành động trong đơn vị; phát triển nhà trường thành tổ chức học hỏi; bảo đảm tính thống nhất và nhất quán trong chu trình QLNT; thực hiện sự phản biện công việc.
9 Phân tích năng lực lãnh đạo trong lĩnh vực giáo dục, tác giả tổng quan các nghiên cứu khác nhau và nhận định: năng lực lãnh đạo là một khái niệm chưa được công nhận hoàn toàn nhưng là cơ sở của nhiều kỳ vọng vì đã chỉ ra được tương đối một tập hợp biểu hiện cho một khả năng nào đó của lãnh đạo; năng lực lãnh đạo là kết quả tinh hoa phức hợp của tri thức, kỹ năng thực hiện hiệu quả một hoạt động nào đó của người lãnh đạo. Tuy nhiên, có thể xác định năng lực lãnh đạo thuộc về cá nhân người lãnh đạo và cần năng lực lãnh đạo cho nhà trường hoặc bản thân nhà trường cần căn cứ mục đích và đối tượng và bối cảnh tác động. Phân tích các năng lực lãnh đạo cơ bản của hiệu trưởng trường THCS, các tác giả cho rằng: Nếu xét theo mức độ lãnh đạo, thì vấn đề thách thức cao nhất đối với năng lực lãnh đạo của hiệu trưởng nhà trường THCS là lãnh đạo toàn bộ nhà trường nhưng thực chất đây là lãnh đạo chiến lược vì kiến thức về lập kế hoạch chiến lược dễ dàng có được nhưng lãnh đạo chiến lược trở thành khó khăn thường trực đối với hiệu trưởng từng trường cả trước mắt và lâu dài. Để thực thi một chiến lược thành công là một quá trình lãnh đạo đầy thách thức của hiệu trưởng nhà trường.
Những năng lực cơ bản được đề cập mới chỉ là những điểm chung nhất mà hiệu trưởng nhà trường nên thực thi trong quá trình lãnh đạo. Ngoài ra, mỗi trường khi xây dựng chiến lược phải xác định các đặc thù. Hơn nữa, không có năng lực nào quan trọng hoặc ít quan trọng vì lãnh đạo luôn phải thực hiện tốt nhất các năng lực này.